Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
UstawaDz.U. 1990 nr 16 poz. 95ELI: DU/1990/95
Powołania w orzecznictwie i interpretacjach: 203358 (sądy administracyjne: 107638 · interpretacje podatkowe: 94841 · Sąd Najwyższy: 879)
Spis przepisów
art. 1art. 1: 1. Mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. 2. Ilekroć w ustawi…art. 2art. 2: 1. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność…art. 3art. 3: 1. O ustroju gminy stanowi jej statut. 2. Projekt statutu gminy powyżej 300 000 mi…art. 4art. 4: 1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia: 1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy…art. 4aart. 4a: 1. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1, wymaga zasięgnięcia prz…art. 4b1. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1, na wniosek rady gminy wymaga: 1)…art. 4cart. 4c: 1. W sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia g…art. 4dart. 4d: Rada Ministrów nie przeprowadza zmian, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, jeże…art. 4e1. W przypadku łączenia gmin lub tworzenia nowej gminy Prezes Rady Ministrów, na wniosek w…art. 4eaart. 4ea: 1. Gmina powstała w wyniku połączenia gmin wstępuje we wszystkie prawa i obowiąz…art. 4eb1. W przypadku zmiany granic gmin polegającej na wyłączeniu części obszaru gminy i jego wł…art. 4fJeżeli w wyniku zmian w podziale terytorialnym państwa rada gminy została z mocy prawa roz…art. 5art. 5: 1. Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inn…art. 5aart. 5a: 1. W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mog…art. 5bart. 5b: 1. Gmina podejmuje działania na rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządo…art. 5cart. 5c: 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzani…art. 6art. 6: 1. Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokaln…art. 7 ust. 1art. 7 ust. 1: 1. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy…art. 7 ust. 2 i 3art. 7 ust. 2 i 3: 2. Ustawy określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązk…art. 71. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególnoś…art. 8art. 8: 1. Ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu a…art. 8a(utracił moc)2)art. 9art. 9: 1. W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także za…art. 9aart. 9a: 1. Gmina w celu zapewnienia porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz…art. 10art. 10: 1. Wykonywanie zadań publicznych może być realizowane w drodze współdziałania mię…art. 10aGmina może zapewnić wspólną obsługę, w szczególności administracyjną, finansową i organiza…art. 10b1.5) Wspólną obsługę mogą prowadzić urząd gminy, inna jednostka organizacyjna gminy, jedno…art. 10c1. Zakres wspólnej obsługi nie może obejmować kompetencji kierowników jednostek zaliczanyc…art. 10dJednostka obsługująca jest uprawniona do przetwarzania danych osobowych przetwarzanych prz…art. 10eart. 10e: 1. Gmina może opracować strategię rozwoju gminy. [obowiązuje do wejścia w życie…art. 10f1. Rada gminy, w drodze uchwały, określa szczegółowy tryb i harmonogram opracowania projek…art. 10g1. Gminy sąsiadujące, powiązane ze sobą funkcjonalnie, mogą opracować strategię rozwoju po…art. 11art. 11: 1. Mieszkańcy gminy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (poprzez w…art. 11aart. 11a: 1. Organami gminy są: 1) rada gminy; 2) wójt (burmistrz, prezydent miasta). 2. Z…art. 11bart. 11b: 1. Działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłą…art. 12Zasady i tryb przeprowadzania referendum gminnego określa odrębna ustawa.art. 13(uchylony)art. 14art. 14: 1. Uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej…art. 15art. 15: 1. Z zastrzeżeniem art. 12 organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gm…art. 16art. 16: Kadencja rady gminy trwa 5 lat licząc od dnia wyboru.art. 17art. 17: 1. W skład rady wchodzą radni w liczbie: 1) piętnastu w gminach do 20 000 mieszka…art. 18art. 18: 1. Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie dział…art. 18aart. 18a: 1. Rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych o…art. 18bart. 18b: 1. Rada gminy rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organiza…art. 19art. 19: 1. Rada gminy wybiera ze swego grona przewodniczącego i 1–3 wiceprzewodniczących…art. 20art. 20: 1. Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego w miarę potr…art. 211. Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań…art. 21aPrzewodniczący rady gminy w związku z realizacją swoich obowiązków może wydawać polecenia…art. 221. Organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy. 2. Statut gm…art. 23art. 23: 1. Radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy. Radny…art. 23a1. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu radni składają ślubowanie: „Wierny Konstytu…art. 24art. 24: 1. Radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz inny…art. 24aart. 24a: 1. Z radnym nie może być nawiązywany stosunek pracy w urzędzie gminy, w której r…art. 24bart. 24b: 1. Osoba wybrana na radnego nie może wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w u…art. 24cPo wygaśnięciu mandatu pracodawca przywraca radnego do pracy na tym samym lub równorzędnym…art. 24dWójt nie może powierzyć radnemu gminy, w której radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na…art. 24eart. 24e: 1. Radni nie mogą podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn mogących…art. 24fart. 24f: 1. Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wsp…art. 24faart. 24fa: 1. Wójtowie, zastępcy wójtów, radni, małżonkowie wójtów, zastępców wójtów, radn…art. 24g(uchylony)art. 24hart. 24h: 1. Radny, wójt, zastępca wójta, sekretarz gminy, skarbnik gminy, kierownik jedno…art. 24iart. 24i: 1. Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informac…art. 24j(uchylony)art. 24kart. 24k: 1. Niezłożenie oświadczenia majątkowego mimo upływu dodatkowego terminu, o który…art. 24lart. 24l: Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym, powoduje odpow…art. 24mart. 24m: 1. Wójt, zastępca wójta, skarbnik gminy, sekretarz gminy, kierownik jednostki or…art. 25art. 25: 1. W związku z wykonywaniem mandatu radny korzysta z ochrony prawnej przewidziane…art. 25aart. 25a: Radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy…art. 25bart. 25b: Mandatu radnego gminy nie można łączyć z: 1) mandatem posła lub senatora; 2) wyk…art. 26art. 26: 1. Organem wykonawczym gminy jest wójt. 2. Kadencja wójta rozpoczyna się w dniu r…art. 26aart. 26a: 1. Wójt, w drodze zarządzenia, powołuje oraz odwołuje swojego zastępcę lub zastę…art. 27art. 27: Funkcji wójta oraz jego zastępcy nie można łączyć z: 1) funkcją wójta lub jego za…art. 28Do wójta i jego zastępców stosuje się odpowiednio przepis art. 24e ust. 1.art. 28aart. 28a: 1. Uchwała rady gminy w sprawie nieudzielenia wójtowi absolutorium, podjęta po u…art. 28aaart. 28aa: 1. Wójt co roku do dnia 31 maja przedstawia radzie gminy raport o stanie gminy.…art. 28bart. 28b: 1. Rada gminy, po upływie 9 miesięcy od dnia wyboru wójta i niepóźniej niż na 9…art. 28cJeżeli zgłoszony w trybie art. 28b wniosek o podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum…art. 28d1. W przypadku wygaśnięcia mandatu wójta przed upływem kadencji, przeprowadza się wybory p…art. 28eWygaśnięcie mandatu wójta przed upływem kadencji z przyczyn, o których mowa w art. 492 § 1…art. 28f1. W przypadku wygaśnięcia mandatu wójta przed upływem kadencji jego funkcję, do czasu obj…art. 28g1. W przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta spowodowan…art. 28hW przypadkach, o których mowa w art. 28g ust. 2, 3 i 3a, Prezes Rady Ministrów, na wniosek…art. 28i1. Zrzeczenie się funkcji wójta lub wystąpienie jednej z przyczyn skutkujących wygaśnięcie…art. 291. Po upływie kadencji wójta pełni on swoją funkcję do czasu objęcia obowiązków przez nowo…art. 29a1. Objęcie obowiązków przez wójta następuje z chwilą złożenia wobec rady gminy ślubowania…art. 30art. 30: 1. Wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. 2…art. 31Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz.art. 31aWójt opracowuje plan operacyjny ochrony przed powodzią oraz ogłasza i odwołuje pogotowie i…art. 31aaWójt wykonuje zadania organu ochrony ludności i obrony cywilnej określone w ustawie z dnia…art. 31b1. Jeżeli w inny sposób nie można usunąć bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia ludzi…art. 32(uchylony)art. 33art. 33: 1. Wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. 2. Organizację i zasady funkcj…art. 34(uchylony)art. 351. Organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statut…art. 35a1. Wyborów do organów jednostek pomocniczych gminy oraz wyborów do organów jednostek niższ…art. 36art. 36: 1. Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – soł…art. 371. Organem uchwałodawczym w dzielnicy (osiedlu) jest rada o liczbie członków ustalonej wed…art. 37aPrzewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady…art. 37b1. Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednos…art. 37cGmina zapewnia członkom organu wykonawczego jednostki pomocniczej ubezpieczenie od odpowie…art. 37d1. Wójt, w drodze zarządzenia, może powołać konwent przewodniczących organów wykonawczych…art. 38Odrębności ustroju gmin, które wykonują zadania o szczególnym charakterze, określają właśc…art. 39art. 39: 1. Decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wó…art. 39a(uchylony) Rozdział 4 Akty prawa miejscowego stanowionego przez gminęart. 40art. 40: 1. Na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów…art. 41art. 41: 1. Akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały. 2. W przypadku n…art. 41aart. 41a: 1. Grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanow…art. 42Zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o…art. 43art. 43: Mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnyc…art. 44Nabycie mienia komunalnego następuje: 1) na podstawie ustawy – Przepisy wprowadzające usta…art. 451. Podmioty mienia komunalnego samodzielnie decydują o przeznaczeniu i sposobie wykorzysta…art. 46art. 46: 1. Oświadczenie woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobo…art. 471. Kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej działają…art. 481. Jednostka pomocnicza zarządza i korzysta z mienia komunalnego oraz rozporządza dochodam…art. 49art. 49: 1. Gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych gminnych osób prawny…art. 50art. 50: 1. Obowiązkiem osób uczestniczących w zarządzaniu mieniem komunalnym jest zachowa…art. 50a1. Gmina może zawrzeć z inwestorem umowę, na mocy której w zamian za realizację inwestycji…art. 51art. 51: 1. Gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową na podstawie uchwały budżetow…art. 52(uchylony)art. 53(uchylony) Dziennik Ustaw – 31 – Poz. 662art. 54art. 54: 1. Dochody gminy są określone w odrębnych ustawach. 2. Dochodami gminy mogą być t…art. 55(uchylony)art. 56(uchylony)art. 57(uchylony)art. 58art. 58: 1. Uchwały i zarządzenia organów gminy dotyczące zobowiązań finansowych wskazują…art. 59Dyspozycja środkami pieniężnymi gminy jest oddzielona od kasowego jej wykonania. 2. (uchyl…art. 60art. 60: 1. Za prawidłową gospodarkę finansową gminy odpowiada wójt. 2. Wójtowi przysługuj…art. 61art. 61: 1. Gospodarka finansowa gminy jest jawna. 2. Wójt niezwłocznie ogłasza uchwałę bu…art. 62Kontrolę gospodarki finansowej gmin i związków sprawują regionalne izby obrachunkowe. 2. (…art. 63(uchylony) Rozdział 7 Związki i porozumienia międzygminneart. 64art. 64: 1. W celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy mogą tworzyć związki międ…art. 65art. 65: 1. Związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialn…art. 66Gmina informuje wojewodę o zamiarze przystąpienia do związku.art. 671. Utworzenie związku oraz przystąpienie gminy do związku wymagają przyjęcia jego statutu…art. 67a1. Zmiany statutu związku dokonuje zgromadzenie związku w formie uchwały. Przepisy art. 67…art. 67b1. Związek podlega likwidacji na zasadach i w trybie określonych w statucie. 2. Po zakończ…art. 681. Rejestr związków prowadzi minister właściwy do spraw administracji publicznej. 1a. Wpis…art. 691. Organem stanowiącym i kontrolnym związku jest zgromadzenie związku, zwane dalej zgromad…art. 701. W skład zgromadzenia wchodzą wójtowie gmin uczestniczących w związku. 2. Na wniosek wój…art. 71Uchwały zgromadzenia są podejmowane bezwzględną większością głosów statutowej liczby człon…art. 721. Członek zgromadzenia może wnieść pisemny sprzeciw w stosunku do uchwały zgromadzenia w…art. 731. Organem wykonawczym związku jest zarząd. 2. Zarząd związku jest powoływany i odwoływany…art. 73a1. Do gospodarki finansowej związku międzygminnego stosuje się odpowiednio przepisy o gosp…art. 73b1. Do związku międzygminnego może przystąpić powiat. W takim przypadku następuje przekszta…art. 74art. 74: 1. Gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z n…art. 75(uchylony) Rozdział 8 (uchylony) Rozdział 9 Stowarzyszenia gminart. 841. W celu wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrony wspólnych interesów, gminy…art. 84aZasady przystępowania gminy do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regional…art. 85art. 85: Nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności…art. 86art. 86: Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansow…art. 87Organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami…art. 88Organy nadzoru mają prawo żądania informacji i danych, dotyczących organizacji i funkcjono…art. 891. Jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgo…art. 90art. 90: 1. Wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dn…art. 91art. 91: 1. Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważn…art. 921. Stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy wstrz…art. 92a1. W przypadku złożenia przez organ gminy skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, sąd adminis…art. 93art. 93: 1. Po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własn…art. 94art. 94: 1. Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie…art. 95(uchylony)art. 96art. 96: 1. W razie powtarzającego się naruszenia przez radę gminy Konstytucji lub ustaw,…art. 97art. 97: 1. W razie nierokującego nadziei na szybką poprawę i przedłużającego się braku sk…art. 98art. 98: 1. Rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o k…art. 98a1. Jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i…art. 991. (uchylony) 1a. Przepisy o nadzorze nad gminami stosuje się odpowiednio do związków i po…art. 100Postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądow…art. 101art. 101: 1. Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarz…art. 101a1. Przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakaz…art. 102Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do decyzji indywidualnych w sprawach z zak…Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych — ISAP (isap.sejm.gov.pl), pozyskano 28.10.2026.
Legal AI