art. 106j
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
Dz.U. 1997 nr 139 poz. 934
Znaczenie przepisu (AI)
Przepis określa wymogi kapitałowe i aktuarialne dla zakładów ubezpieczeń na życie obsługujących programy emerytalne pracodawców zagranicznych. Wymaga utrzymania odpowiednich rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, odrębnego zarządzania aktywami oraz posiadania kapitału gwarancyjnego i środków własnych zapewniających wypłacalność.Treść przepisu
Art. 106j.
1.
Zakład ubezpieczeń na życie, w przypadku zapewnienia ubezpieczenia od ryzyk biometrycznych
lub gwarancji, ma obowiązek zapewnić:
1)
kwotę pasywów w wysokości odpowiadającej zobowiązaniom finansowym, które wynikają
z umowy o przyjmowanie składek;
2)
rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w odpowiedniej wysokości, w odniesieniu do pełnego
zakresu programu emerytalnego pracodawcy zagranicznego;
3)
coroczne ustalenie wartości i poświadczenie przez aktuariusza rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
2.
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe oblicza się zgodnie z następującymi zasadami:
1)
kwota rezerw techniczno-ubezpieczeniowych jest wyliczana na podstawie dostatecznie
ostrożnej wyceny aktuarialnej, biorąc pod uwagę wszystkie zobowiązania z tytułu świadczeń
i składek zgodnie z postanowieniami dotyczącymi wypłaty świadczeń w przypadku danego
pracodawcy zagranicznego;
2)
rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe muszą być wystarczające zarówno do pokrycia wypłat
emerytur i innych świadczeń już wypłacanych dla beneficjentów w rozumieniu prawa krajowego
pracodawcy zagranicznego, którym nadal będą wypłacane, oraz odzwierciedlać zobowiązania,
jakie wynikają z należnych uprawnień emerytalnych uczestników;
3)
założenia ekonomiczne i aktuarialne przyjęte dla wyceny pasywów są określane w sposób
ostrożny;
4)
stosowane techniczne stopy procentowe są ustalane w sposób ostrożny i określone zgodnie
z odpowiednimi przepisami krajowego prawa pracodawcy zagranicznego; techniczne stopy
procentowe są ustalane z uwzględnieniem: przychodu z odpowiednich aktywów posiadanych
przez instytucję i przyszłych dochodów z inwestycji lub przychodów rynkowych z obligacji
o wysokiej jakości lub obligacji państwowych;
5)
tablice biometryczne wykorzystywane w celu ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
uwzględniają główne cechy charakterystyczne grupy uczestników i systemów emerytalnych,
w szczególności przewidywane zmiany odpowiednich ryzyk;
6)
metody i podstawy wyliczenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych są stosowane w sposób
ciągły w kolejnych latach obrotowych, a ewentualny brak ciągłości może być uzasadniony
zmianami prawnymi, zmianami demograficznymi lub okolicznościami gospodarczymi, leżącymi
u podstaw założeń przyjętych do wyliczenia tych rezerw.
3.
Zakład ubezpieczeń na życie jest obowiązany posiadać:
1)
aktywa i pasywa odpowiadające działalności wynikającej z umowy o przyjmowanie składek,
wyodrębnione, zarządzane i tworzone odrębnie w stosunku do innej działalności zakładu,
bez możliwości ich przeniesienia;
2)
dodatkowe aktywa ponad rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla celów rachunkowości,
które służą jako zabezpieczenie zobowiązań wynikających z umowy o przyjmowanie składek,
w wysokości równej marginesowi wypłacalności ustalonemu dla odpowiednich rodzajów
ryzyka, o których mowa w dziale I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej;
3)
środki własne w wysokości nie niższej niż margines wypłacalności i nie niższej niż
kapitał gwarancyjny.
4.
Kapitał gwarancyjny, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, jest równy większej z wartości:
1)
jednej trzeciej marginesu wypłacalności;
2)
minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego.
Art. 106ja.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy
sposób wyliczenia wysokości marginesu wypłacalności dla działu I i grup ubezpieczeń
działu I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz minimalną wysokość kapitału gwarancyjnego dla działu I załącznika do tej ustawy,
uwzględniając konieczność zapewnienia wypłacalności zakładów ubezpieczeń na życie,
do których pracowniczy fundusz przekazuje składki pracowników zagranicznych.
Art. 106jb.
1.
Środki własne zakładu ubezpieczeń na życie stanowią aktywa zakładu ubezpieczeń na
życie, z wyłączeniem aktywów:
1)
przeznaczonych na pokrycie wszelkich przewidywalnych zobowiązań;
2)
wartości niematerialnych i prawnych;
3)
akcji własnych i udziałów własnych będących w posiadaniu zakładu ubezpieczeń na życie;
4)
z tytułu odroczonego podatku dochodowego.
2.
Z aktywów stanowiących środki własne zakładu ubezpieczeń na życie wyłącza się posiadane
przez zakład ubezpieczeń na życie w odniesieniu do innych zakładów ubezpieczeń, zakładów
reasekuracji, instytucji kredytowych i instytucji finansowych, w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2488), zwanej dalej „ustawą - Prawo bankowe”, oraz firm inwestycyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi:
1)
pożyczki podporządkowane spełniające warunki określone w ust. 4 pkt 2;
2)
skumulowane niezapłacone dywidendy z tytułu akcji uprzywilejowanych.
3.
Środki własne zakładu ubezpieczeń na życie powinny w szczególności odpowiadać:
1)
wartości opłaconego kapitału zakładowego;
2)
wartości zobowiązań wobec członków towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, w przypadku
towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, pod warunkiem że zgodnie ze statutem towarzystwa
ubezpieczeń wzajemnych zobowiązania wobec członków towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych:
a)
mogą być spłacone członkom towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych wyłącznie wtedy, gdy
nie spowoduje to naruszenia art. 106j ust. 3 pkt 3,
b)
w przypadku likwidacji towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, mogą być spłacone członkom
towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych wyłącznie po spłaceniu wszelkich innych zobowiązań
towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych,
c)
z wyłączeniem indywidualnych płatności związanych z wygaśnięciem członkostwa, nie
mogą być spłacane przed przekazaniem informacji o zamiarze dokonania spłaty, w terminie
30 dni przed dniem spłaty, organowi nadzoru, który może zakazać w tym terminie dokonywania
spłaty;
3)
kapitałowi zapasowemu i kapitałom rezerwowym oraz kapitałowi z aktualizacji wyceny;
4)
niepodzielonemu wynikowi finansowemu z lat ubiegłych po potrąceniu należnych dywidend:
zysk - wielkość dodatnia, strata - wielkość ujemna;
5)
wynikowi finansowemu netto w okresie sprawozdawczym po potrąceniu należnych dywidend:
zysk - wielkość dodatnia, strata - wielkość ujemna.
4.
Na wniosek zakładu ubezpieczeń na życie i na podstawie przedstawionych przez niego
dowodów organ nadzoru może, w drodze decyzji, wyrazić zgodę na zaliczenie do środków
własnych:
1)
ukrytych rezerw wynikających z niedoszacowania aktywów lub przeszacowania pasywów
w bilansie dla celów rachunkowości, o ile takie ukryte rezerwy nie mają wyjątkowego
charakteru;
2)
kapitału pożyczek podporządkowanych spełniających łącznie następujące warunki:
a)
kapitał pożyczek podporządkowanych nie może stanowić więcej niż 25 % środków własnych,
b)
kapitał pożyczek podporządkowanych jest opłacony w pełnej wysokości,
c)
w umowie pożyczki zawarto warunki, zgodnie z którymi kapitał pożyczek podporządkowanych
w przypadku upadłości albo likwidacji zakładu ubezpieczeń na życie może być spłacony
dopiero po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli zakładu ubezpieczeń,
d)
w przypadku pożyczek z określonym okresem spłaty, pierwotny okres spłaty wynosi przynajmniej
5 lat,
e)
w przypadku pożyczek, których termin spłaty nie jest ustalony, pożyczki te mogą być
spłacane wyłącznie z zachowaniem 5-letniego okresu wypowiedzenia, chyba że nie są
już zaliczane do środków własnych,
f)
w umowie pożyczki nie zawarto warunków przewidujących, że w określonych okolicznościach,
innych niż likwidacja zakładu ubezpieczeń na życie, zadłużenie zostanie spłacone przed
uzgodnionym terminem spłaty,
g)
w umowie pożyczki zawarto warunki, zgodnie z którymi umowa pożyczki może być zmieniona
tylko po otrzymaniu od organu nadzoru oświadczenia o braku zastrzeżeń do planowanych
zmian;
3)
połowy należnych wpłat na kapitał zakładowy, pod warunkiem że 25 % tego kapitału zostało
opłacone, nie więcej jednak niż równowartość 50 % mniejszej spośród wartości marginesu
wypłacalności lub środków własnych zakładu ubezpieczeń na życie;
4)
w przypadku gdy zakład ubezpieczeń na życie nie stosuje metody Zillmera lub stosuje
ją, lecz nie uwzględnia przy tym kosztów akwizycji w pełnej wysokości - różnicy między
wysokością rezerwy w dziale ubezpieczeń na życie obliczoną przez zakład ubezpieczeń
na życie i wysokością rezerwy w dziale ubezpieczeń na życie obliczoną przy zastosowaniu
metody Zillmera, z uwzględnieniem kosztów akwizycji w pełnej wysokości.
5.
W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 lit. d, zakład ubezpieczeń na życie przedstawia
organowi nadzoru, nie później niż przed upływem 12 miesięcy przed terminem spłaty
pożyczki, plan przedstawiający sposób utrzymania lub podniesienia środków własnych
do wymaganej wartości przed terminem spłaty, chyba że warunki zaliczenia pożyczki
do środków własnych stopniowo ograniczają wartość pożyczki zaliczanej do środków własnych
przez okres co najmniej 5 lat przed terminem spłaty. Organ nadzoru może zezwolić na
przedterminową spłatę pożyczki, na wniosek zakładu ubezpieczeń na życie, pod warunkiem
że nie spowoduje to naruszenia art. 106j ust. 3 pkt 3.
6.
W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 lit. e, dokonanie przedterminowej spłaty
może nastąpić wyłącznie po uzyskaniu uprzedniej zgody organu nadzoru, na wniosek zakładu
ubezpieczeń na życie, który zawiadamia organ nadzoru o planowanej spłacie co najmniej
6 miesięcy przed planowanym terminem spłaty i przedstawia dane o wartości środków
własnych i dane o wartości środków własnych przed dokonaniem płatności i po jej dokonaniu
płatności. Organ nadzoru może zezwolić na spłatę pożyczek, pod warunkiem że nie spowoduje
to naruszenia art. 106j ust. 3 pkt 3.
7.
Wielkość, o której mowa w ust. 4 pkt 4, nie może przekroczyć 3,5 % sumy różnicy pomiędzy
sumami kapitału i wysokości rezerwy w dziale ubezpieczeń na życie dla wszystkich umów
ubezpieczenia, dla których stosowanie metody Zillmera jest dopuszczalne. Różnica zaliczana
do środków własnych jest pomniejszana o nierozliczone koszty akwizycji, wykazane w
bilansie dla celów rachunkowości jako aktywa.
Art. 106jc.
Środki własne na pokrycie kapitału gwarancyjnego stanowią aktywa, o których mowa w
art. 106jb, z wyłączeniem aktywów, o których mowa w art. 106jb ust. 4 pkt 3.
Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych — ISAP (isap.sejm.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy