§ 15
Dz.U. 2000 nr 34 poz. 400NOT_IN_FORCE
Treść przepisu
§ 15. 1. Dla ka˝dego pociàgu nale˝y obliczyç wyma-ganà mas´ hamujàcà wcelu upewnienia si´, ˝e rzeczy-wista masa hamujàca pociàgu nie jest mniejsza od wy-maganej.2. Wymaganà mas´ hamujàcà (Mhw)pociàgu obli-cza si´ wed∏ug wzoru: MoxPWMhw= ————100Wynik zaokràgla si´ wzwy˝ do ca∏ej tony.3. Procent wymaganej masy hamujàcej (PW),któryokreÊlony jest wrozk∏adzie jazdy, ustala si´ wzale˝no-Êci od:1) drogi hamowania na odcinkach, po których kursu-je ten pociàg,2) sposobu hamowania pociàgu: a) I— hamulcami zespolonymi szybko dzia∏ajàcy-mi (P, R) lubb) II — hamulcami zespolonymi wolno dzia∏ajàcy-mi (G) lub r´cznymi,3) pr´dkoÊci jazdy pociàgu, 4) pochyleƒ miarodajnych na drodze jazdy pociàgu.Dla pociàgu kursujàcego na hamulcach r´cznych nale-˝y przyjmowaç procent wymaganej masy hamujàcej,jaki przewidziany jest dla sposobu hamowania II.4. Procenty wymaganej masy hamujàcej, wzale˝-noÊci od sposobu hamowania, pr´dkoÊci jazdy imiaro-dajnych pochyleƒ, okreÊlajà tablice hamowania:A— dla drogi hamowania 1000 m,B— dla drogi hamowania 700 m,C— dla drogi hamowania 400 mlub 500 m,Dziennik Ustaw Nr 34—2052—Poz. 40042 ≤G< 48423926Tablica 3Rodzaj wagonu ijego wyposa˝enieNastawienie hamulcaMasa hamujàca wagonu w(t)hamulec zespolonyhamulec r´czny12344-osiowy z wyjàtkiem ch∏odni ze:wstawkami hamulcowymi z ˝eliwawstawkami hamulcowymi z tworzywasztucznegopró˝ny1814∏adowny pró˝ny36 18Êredni27141414∏adowny—Êredni3614—6-osiowy ze:∏adownypró˝ny5427Êredni38wstawkami hamulcowymi z ˝eliwawstawkami hamulcowymi z tworzywasztucznegopró˝ny27————Êredni54—4-osiowy wagon ch∏odnia na wózkach z:∏adowny——dwustronnym hamowaniem kó∏jednostronnym hamowaniem kó∏——49331414
D— dla drogi hamowania 1300 m.5. Dla pochyleƒ nie wskazanych wtablicach pro-cent wymaganej masy hamujàcej nale˝y obliczaç jakoÊrednià zdwóch najbli˝szych liczb podanych wrubry-ce dla danej pr´dkoÊci jazdy isposobu hamowania. Je-˝eli pochylenia okreÊlone sà wu∏amku dziesi´tnym,nale˝y zaokràgliç go do liczby ca∏ej lub, jeÊli wwynikuobliczeƒ procent wymaganej masy hamujàcej okreÊlo-ny b´dzie wpostaci u∏amka, u∏amki te nale˝y zaokrà-gliç do liczby ca∏kowitej wzwy˝, gdy u∏amek jest równylub wi´kszy od 0,5, ado liczby ca∏kowitej wdó∏, gdyu∏amek jest mniejszy od 0,5.6. Do obliczenia procentu wymaganej masy hamu-jàcej dla pociàgu jako miarodajne pochylenie nale˝yprzyjmowaç pochylenie na odcinku od∏ugoÊci 1000m,którego punkt poczàtkowy ikoƒcowy dajà najwi´kszàró˝nic´ poziomów. Je˝eli na drodze hamowania przedsemaforem lub innym urzàdzeniem sygna∏owym s∏u˝à-cym do podawania pozwolenia na jazd´ jest wi´ksze po-chylenie, nale˝y przyjàç je jako pochylenie miarodajne.7. Dla jazdy pociàgów na poziomie lub na spadkuprocenty wymaganej masy hamujàcej, wskazane wta-blicach hamowania, podaje si´ wwewn´trznych roz-k∏adach jazdy.8. Dla jazdy pociàgów na wzniesieniach nale˝yustaliç procent odpowiadajàcy jeêdzie znajwi´kszà do-puszczalnà pr´dkoÊcià na poziomie oraz procent odpo-wiadajàcy jeêdzie zpr´dkoÊcià 20 km/hna miarodaj-nym pochyleniu iwartoÊç wi´kszà podaç wwewn´trz-nym rozk∏adzie jazdy.§ 16. 1. Je˝eli rzeczywista masa hamujàca pociàgujest mniejsza od wymaganej masy hamujàcej iniemo˝na w∏àczyç odpowiedniej liczby czynnych hamul-ców, nale˝y zmniejszyç ogólnà mas´ pociàgu odpo-wiednio do posiadanej rzeczywistej masy hamujàcej.Mas´ ogólnà (Mo),jakà mo˝e zabraç pociàg przy posia-danej rzeczywistej masie hamujàcej (Mhr)iwymaga-nym procencie masy hamujàcej (Pw),oblicza si´ we-d∏ug wzoru:Mhrx100Mo= —————Pw2. Je˝eli rzeczywista masa hamujàca jest mniejszaod wymaganej masy hamujàcej, aw∏àczanie wago-nów zczynnymi hamulcami nie jest mo˝liwe izmniej-szenie masy ogólnej nie jest po˝àdane, dyspozytorw∏aÊciwej jednostki mo˝e zezwoliç na zmniejszeniepr´dkoÊci pociàgu, oile sytuacja ruchowa na to pozwa-la. Dla okreÊlenia najwi´kszej dozwolonej pr´dkoÊcijazdy pociàgu wtakim przypadku nale˝y najpierw obli-czyç posiadany procent rzeczywistej masy hamujàcejpociàgu (PR)wed∏ug wzoru:Mhrx100PR= —————Moanast´pnie wodpowiedniej tablicy hamowania pocià-gów A, B, Club D, wwierszu dotyczàcym danego po-chylenia miarodajnego isposobu hamowania, poszu-kaç wodpowiedniej rubryce liczby równej, ajeÊli takiejnie ma — najbli˝szej mniejszej od posiadanego pro-centu rzeczywistej masy hamujàcej. Liczba znajdujàcasi´ wtej rubryce wskazuje wnag∏ówku pr´dkoÊç pocià-gu odpowiadajàcà istniejàcym warunkom.3. Dy˝urny ruchu wyprawiajàcy pociàg, któregopr´dkoÊç jazdy wskazana wrozk∏adzie jazdy zosta∏azmniejszona, wydaje dru˝ynie pociàgowej rozkaz pi-semny ze wskazaniem najwi´kszej dozwolonej pr´dko-Êci. Ozmianie pr´dkoÊci jazdy pociàgu dyspozytor ru-chu powinien zawiadomiç wszystkie posterunki zapo-wiadawcze na jego odcinku oraz sàsiedniego dyspozy-tora w∏aÊciwej jednostki. 4. Gdy cz´Êç sk∏adu pociàgu jest hamowana ha-mulcem zespolonym, acz´Êç hamulcami r´cznymi,wówczas mas´ hamujàcà oblicza si´ oddzielnie dlaka˝dej ztych cz´Êci. Gdy wcz´Êci sk∏adu hamowanejr´cznie brak jest wymaganej masy hamujàcej, to je˝eliwcz´Êci sk∏adu pociàgu na hamulcach zespolonychjest nadmiar masy hamujàcej, pochylenia na szlakachnie przekraczajà 10‰ icz´Êç sk∏adu pociàgu na hamul-cach r´cznych ma co najmniej 3/4 masy hamujàcej, wy-maganej dla tej cz´Êci sk∏adu pociàgu, wówczas rze-czywista masa hamujàca cz´Êci sk∏adu na hamulcachr´cznych mo˝e byç zwi´kszona najwy˝ej otyle ton, ilewynosi nadmiar masy hamujàcej wcz´Êci sk∏adu po-ciàgu na hamulcach zespolonych.5. Gdy wsk∏adzie pociàgu hamowanym ca∏kowicier´cznie brak jest wymaganej masy hamujàcej, to — je-˝eli lokomotywa parowa pociàgowa itender majàczynny hamulec zespolony, pochylenia na szlakach nieprzekraczajà 10‰ isk∏ad ma co najmniej 3/4 wymaga-nej masy hamujàcej — wówczas rzeczywista masa ha-mujàca mo˝e byç zwi´kszona o:1) 15 ton, je˝eli hamowane sà 2 osie parowozu,2) 20 ton, je˝eli hamowane sà 3 osie parowozu,Dziennik Ustaw Nr 34—2053—Poz. 400
Dziennik Ustaw Nr 34—2054—Poz. 4003) 30 ton, je˝eli hamowane sà 4 lub wi´cej osi parowozu.TABLICE HAMOWANIA POCIÑGÓWTablica AProcenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 1000 mIHamulce zespolone szybko dzia∏ajàceMiaro-dajne pochyle-nie w‰Sposóbhamowa-niaPrzy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´202530354045505560657075procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:II Hamulce zespolone wolno dzia∏ajàceI6666671013172125290II666668111418222733I6666681114182226311II666669121519232834I66667101216192327322II6666710131620253036I66668111417212429343II6667911141822263137I66679121518222630354II66681012151923283339I667811131619232731365II66791114172025283440I6781012141721242833386II678101215182226313642I6891113151822263034397II789111316192327323743I79101214172023273135408II8910121417202429343945I10111214161922252933364310II101113151720232732374248I12131416182124283236414612II121315171922263034404552I14151718212427303439434914II141517192225283237434855I16171921232629333741465116II161719222927313540465258I18192123252832353944495418II182022242730343643495562I20212325283034384246515720II202224262933364146525865I22242527303336404449546022II222426293235394449556269I25272831333640444853586425II252730333640444854606774
Pro-centDziennik Ustaw Nr 34—2055—Poz. 400Przy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´80859095100105110115120125130135procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:140150145155160Cd. tablicy A Procenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 1000 m3540465259 667483921001101231351501641801953946546374————————————3641475460687685941021121261371521661821974047556576————————————3743495562707887961041141291401551691852004249576778————————————3944505764728089981051161321431581721882024351596980————————————40465258657382911001071191331451601751902054552617182————————————42475460677583931011091211361481631781932084754637384————————————43495562697785951021111231381511661811962114856647486————————————44505763707887971041121261411541701851992145057667688————————————46525865728089991051141281441571731882022175259687890————————————495561687583931011081181321501641801952082225563728294————————————52586471798796102111121———————5966758699————————————59616774829099104114————————62707990—————————————576470788694———————————66748395—————————————606774818997———————————69788899—————————————637077849299———————————738297——————————————6673808796————————————778697——————————————7077849299————————————8393———————————————
Dziennik Ustaw Nr 34—2056—Poz. 400Miarodajne pochylenie w‰Sposób hamowaniaPrzy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´202530354045505560procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:Tablica BProcenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 700 mIHamulce zespolone szybko dzia∏ajàce II Hamulce zespolone wolno dzia∏ajàceI66668111418230II6666811152026I66679121519241II6667912162127I666810131620252II66681013182329I667911141822273II66791115192430I6681012151923284II668101216202632I7791113162024295II779111417222733I78101215182126316II7810121519232835I89111316192327327II8911131620243036I910121417202429348II91012141721263238I11121417192327313710II111214172024293541I13141619222529344012II131416192327323845I15171921242832374214II151719222530354148I17192124273135404516II171921242832384452I19212326293338434818II192123273135414755I21232528323640465120II212326293338445158I23252831343843485422II232528323640475462I26293134384247535925II262932364046525967
Dziennik Ustaw Nr 34—2057—Poz. 400Cd. tablicy BProcenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 700 mPrzy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´65707580859095100105procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:110120115283441485766718895104114125334151627693——————293542505868789096105116128344253647895——————313744516069809198107118130364954668097——————3238455362718293100109120133374656688299——————3440475463738394101111121—3948587085———————3541485665748596103112123—4150607287———————3643505867768797105114125—4251627489———————3844525968788999106116127—4453647691———————39465361708091100108118129—4655667893———————43495667748394103111121133—4959708398———————45526068778797107————53637487————————495563718091100—————56667891————————525876758494103—————60708295————————556269788797107—————64748699————————5865738191100——————677890—————————6168788594104——————718294—————————6673 81 90 99 ———————7687——————————
Tablica CProcenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 400 mlub 500 mIHamulce zespolone szybko dzia∏ajàceII Hamulce zespolone wolno dzia∏ajàceDziennik Ustaw Nr 34—2058—Poz. 400Miarodajne pochylenie w‰Sposób hamowaniaPrzy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´15202530354045procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:I66681116210II6668121826I66691217231II6669121927I667101318242II66710152129I668111419253II66811162230I669121620264II66912172432I6710131722285II671014182533I7811141823296II781115202634I8912151924307II791216212836I91013162025328II8101317222938I1113151923283410II10121519253241I1315172125303712II12141822283544I1517202328334014II14172024303847I1719222530364316II17192227334150I1921242833384618II19212530364454I2123263035414820II21232732394757I2325293338445122II23263035415060I2629323642485525II26293339465465I3134384248556330II31354046536274I3740444955627035II37414653617082I4245505561697840II43475360697991
Cd. tablicy CProcenty wymaganej masy hamujàcej dla drogi hamowania 400 mlub 500 mDziennik Ustaw Nr 34—2059—Poz. 400Przy pr´dkoÊci wkilometrach na godzin´50556065707580procent wymaganej masy hamujàcej wynosi:85902836465667809311013135476180—————29374758698296112—37496383—————31394859718498114—38516685—————324050617285100117—40526887—————334251627487102119—42547090—————354353697689104121—43567292—————364555667891106124—45587495—————374656677993109126—47607697—————394858698195111129—486278100—————425161728499115——526582—————4554647688103120——556987——————4857677992107125——597391——————5160718396111129——627796——————5463748699115———6681100—————57667790103120———7085———————60698193107————7389———————64748699—————7995———————728294——————88————————8091———————97————————8899—————— ——————— —— —
Oddzia∏ 6Próba hamulców
Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych — ISAP (isap.sejm.gov.pl), pozyskano 29.10.2026. · PDF źródłowy