§ 2

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie zdniem uzy-skania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwawUnii Europejskiej.Minister Rolnictwa iRozwoju Wsi: W. OlejniczakDziennik Ustaw Nr 73—4367—Poz. 663663ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA IROZWOJU WSI1)zdnia 15 kwietnia 2004 r.wsprawie metody analizy zawartoÊci kwasu erukowego wniektórych artyku∏ach rolno-spo˝ywczych2)————————1)Minister Rolnictwa iRozwoju Wsi kieruje dzia∏em admini-stracji rzàdowej — rynki rolne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów zdnia 29 marca2002 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Mini-stra Rolnictwa iRozwoju Wsi (Dz. U. Nr 32, poz. 305).2)Przepisy niniejszego rozporzàdzenia cz´Êciowo wdra˝ajàDyrektyw´ Komisji 80/891/EWG zdnia 25 lipca 1980 r. od-noszàcà si´ do wspólnotowej metody analizy wcelu okre-Êlania zawartoÊci kwasu erukowego wolejach it∏uszczachprzeznaczonych do spo˝ycia przez ludzi oraz wÊrodkachspo˝ywczych zawierajàcych dodatek olejów it∏uszczów.Dane dotyczàce og∏oszenia aktów prawa Unii Europej-skiej, zamieszczone wniniejszym rozporzàdzeniu, zdniemuzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwawUnii Europejskiej, dotyczà og∏oszenia tych aktówwDzienniku Urz´dowym Unii Europejskiej — wydaniespecjalne.————————3)Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone wDz. U.z2001 r. Nr 154, poz. 1802, z2002 r. Nr 135, poz. 1145iNr166, poz. 1360, z2003 r. Nr 208, poz. 2020 i Nr 223,poz.2220 i2221 oraz z2004 r. Nr 42, poz. 386.Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra RolnictwaiRozwoju Wsi zdnia 15 kwietnia 2004 r. (poz. 663)METODA ANALIZY ZAWARTOÂCI KWASU ERUKOWEGO WOLEJACH IT¸USZCZACHPRZEZNACZONYCH DO SPO˚YCIA ORAZ WSK¸ADNIKACH T¸USZCZOWYCHLUB OLEJOWYCH ARTYKU¸ÓW ROLNO-SPO˚YWCZYCHWymagania ogólneI. Przygotowanie próbekMasa próbki dostarczonej do laboratorium wceluprzeprowadzenia analizy powinna wynosiç 50 g, oilenie jest wymagana wi´ksza iloÊç. Przed poddaniemanalizie próbka musi byç zhomogenizowana. Tak przy-gotowanà próbk´ przechowuje si´ wszczelnych po-jemnikach, bez dost´pu powietrza iwilgoci.II. Odczynniki1) wodaOdczynnikiem do przeprowadzenia analizy jestwoda.Wprzypadku gdy wanalizie wymagana jest wodajako rozpuszczalnik, do rozcieƒczania lub do p∏uka-nia, nale˝y u˝ywaç wody destylowanej lub demi-neralizowanej oprzynajmniej równowa˝nej czy-stoÊci.Je˝eli wopisie metody analizy jest mowa o„roz-puszczeniu” lub „rozcieƒczeniu” bez sprecyzowania˝adnych innych odczynników, nale˝y przez to rozu-mieç rozpuszczenie lub rozcieƒczenie wwodzie.2) inne odczynnikiWszystkie u˝ywane zwiàzki chemiczne powinnybyç ouznanej czystoÊci analitycznej, oile nie za-znaczono inaczej.III. AparaturaWwykazie aparatury znajdujà si´ tylko pozycjeospecjalistycznym przeznaczeniu izgodnie ze specy-fikacjà metody.Wcelu przeprowadzenia analizy nale˝y stosowaçwag´ analitycznà odok∏adnoÊci minimum 0,1 mg.IV. Wyra˝anie wynikówWyniki, które przedstawia si´ woficjalnym rapor-cie zanalizy, powinny byç Êrednimi wartoÊciami, uzy- skanymi znie mniej ni˝ dwóch oznaczeƒ, których po-wtarzalnoÊç jest okreÊlona wcz´Êci Oznaczanie kwasuerukowego wdziale VII pkt 5.Procentowà zawartoÊç wyra˝a si´, oile nie zazna-czono inaczej, jako procentowy (m/m) udzia∏ C22:1 dowszystkich kwasów t∏uszczowych wpróbce przekaza-nej do laboratorium.Liczba cyfr znaczàcych wtak przedstawionym wy-niku powinna zale˝eç od dok∏adnoÊci stosowanej me-tody.Oznaczanie kwasu erukowegoI. Zakres iobszar stosowaniaPoni˝sza metoda stosowana jest do oznaczaniakwasu erukowego w:1) olejach it∏uszczach roÊlinnych izwierz´cych za-wierajàcych kwas cetoleinowy (specyficzny cis--izomer kwasu dokozenowego wyst´pujàcy wole-jach rybich) i2) utwardzonych olejach it∏uszczach roÊlinnychizwierz´cych zawierajàcych trans icis-izomerykwasu dokozenowego,je˝eli ca∏kowita zawartoÊç kwasów dokozenowychlub ca∏kowita zawartoÊç kwasów cis-dokozenowychprzekracza 5 % zawartoÊci wszystkich kwasów t∏usz-czowych wt∏uszczu. Winnych przypadkach zawar-toÊç kwasów dokozenowych lub kwasów cis-dokoze-nowych oznacza si´ metodà okreÊlonà wPolskiejNormie PN-EN ISO 5508:1996 Oleje it∏uszcze roÊlin-ne oraz zwierz´ce. Analiza estrów metylowych kwa-sów t∏uszczowych metodà chromatografii gazowej.II. DefinicjaZawartoÊç kwasu erukowego wrozumieniu rozpo-rzàdzenia oznacza zawartoÊç tego kwasu otrzymanàwwyniku stosowania metody analizy, okreÊlonejwdziale VI.III. ZasadaEstry metylowe otrzymane zkwasów t∏uszczo-wych wchodzàcych wsk∏ad roÊlinnych izwierz´cycholejów it∏uszczów sà rozdzielane przy pomocy nisko-temperaturowej chromatografii cienkowarstwowej nap∏ytkach z˝elem krzemionkowym zazotanem srebraiiloÊciowo oznaczane metodà chromatografii gazo-wej.IV. OdczynnikiDo oznaczania kwasu eurkowego stosuje si´ na-st´pujàce odczynniki:1)eter dwuetylowy wolny od nadtlenków, Êwie˝odestylowany;2)n-heksan;3)˝el krzemionkowy G, którego nale˝y u˝ywaç dochromatografii cienkowarstwowej;4)˝el krzemionkowy, którego nale˝y u˝ywaç do chro-matografii kolumnowej;5)roztwór azotanu srebra, 200 g/l, przygotowany wna-st´pujàcy sposób: rozpuszcza si´ 24 gazotanu sre-bra wwodzie iuzupe∏nia wodà do obj´toÊci 120 ml;6)roztwór estru metylowego kwasu erukowego5mg/ml, przygotowany wnast´pujàcy sposób:rozpuszcza si´ 50 mg estru metylowego kwasuerukowego wkilku ml n-heksanu iuzupe∏nia n-heksanem do obj´toÊci 10 ml;7)tetrakozan metylu (standard wewn´trzny),0,25mg/ml, przygotowany wnast´pujàcy sposób:rozpuszcza si´ 25 mg tetrakozanu metylu wkil-kuml n-heksanu iuzupe∏nia n-heksanem do obj´-toÊci 100 ml;8)uk∏ad rozwijajàcy. Toluen: n-heksan wproporcji90:100 (v/v);9)roztwór 2,7 dichlorofluoresceiny 0,5 g/l, przygoto-wany wnast´pujàcy sposób: rozpuszcza si´ przyjednoczesnym ogrzewaniu imieszaniu 50 mg2,7dichlorofluoresceiny w100 ml 50 % wodnegoroztworu metanolu.V. Aparatura1. Zestaw do chromatografii cienkowarstwowejpowinien zawieraç, wszczególnoÊci:1)zamra˝ark´ do g∏´bokiego mro˝enia, odpowied-nià do przechowywania komory rozwijajàcej ijejzawartoÊci wtemperaturze od minus 20° do mi-nus 25 °C;2)p∏ytki do chromatografii cienkowarstwowej owy-miarach 200 mm x200 mm;3)lamp´ ultrafioletowà;4)szklane kolumny, d∏ugoÊci oko∏o 200 mm, owe-wn´trznej Êrednicy oko∏o 10 mm zfiltrem zwatyszklanej lub spiekiem szklanym. Alternatywniemo˝na stosowaç ma∏e rozdzielacze zfiltrem zespiekiem szklanym;5)aplikator, do nanoszenia roztworów na p∏ytki dochromatografii cienkowarstwowej wformie wà-skiego pasma.2. Chromatograf gazowy wraz zintegratorem, któ-ry u˝ywa si´ wsposób okreÊlony wPolskiej NormiePN-EN ISO 5508:1996 Oleje it∏uszcze roÊlinne orazzwierz´ce. Analiza estrów metylowych kwasów t∏usz-czowych metodà chromatografii gazowej.VI. Wykonanie oznaczenia1. Przygotowanie estrów metylowych kwasówt∏uszczowychPobiera si´ oko∏o 400 mg olejowego lub t∏uszczo-wego sk∏adnika próbki do analizy iprzygotowuje roz-Dziennik Ustaw Nr 73—4368—Poz. 663 twór zawierajàcy oko∏o 20 do 50 mg/ml estrów mety-lowych kwasów t∏uszczowych wn-heksanie, zgodniezprocedurà okreÊlonà wPolskiej Normie PN-EN ISO 5508:1996 Oleje it∏uszcze roÊlinne oraz zwierz´ce.Analiza estrów metylowych kwasów t∏uszczowychmetodà chromatografii gazowej.2. Chomatografia cienkowarstwowa1) przygotowanie p∏ytekW500 ml kolbie sto˝kowej umieszcza si´ 60 g˝elukrzemionkowego G, dodaje 120 ml roztworu azota-nu srebra, przygotowanego wsposób okreÊlonywdziale IV pkt 5, iwytrzàsa przez minut´, abyotrzymaç ca∏kowicie jednorodnà mas´.Przygotowanà masà równomiernie pokrywa si´ p∏yt-k´, gruboÊç warstwy powinna wynosiç oko∏o 0,5 mm.Ta iloÊç masy jest wystarczajàca do przygotowaniapi´ciu p∏ytek owymiarach 200 mm x200 mm.Wst´pnie suszy si´ p∏ytki na powietrzu (najlepiejpozostawiajàc je bez dost´pu Êwiat∏a przez oko∏o30 minut). Ca∏kowicie suszy si´ iaktywuje p∏ytki,umieszczajàc je wsuszarce otemperaturze100°C±2 °Cprzez 2,5 godziny. Po zaktywowaniuzu˝ywa si´ p∏ytki jak najszybciej lub ostro˝nie prze-chowuje wspecjalnej szafce do przechowywaniap∏ytek chromatograficznych bez dost´pu Êwiat∏a,nast´pnie ponownie aktywuje si´ przed u˝yciem.Aktywacja w110 °Cprzez godzin´ mo˝e okazaç si´wystarczajàca, oile p∏ytki nie ciemniejà wwynikutego procesu. Przed u˝yciem zaznacza si´ lini´wwarstwie z∏o˝a wodleg∏oÊci 10 mm od bocznychigórnych kraw´dzi ka˝dej p∏ytki wcelu zredukowa-nia wp∏ywu kraw´dzi podczas rozwijania.2) nanoszenie estrów metylowychPrzy pomocy aplikatora, spe∏niajàcego warunkiokreÊlone wdziale Vust. 1 pkt 5, nanosi si´ 50 µlroztworu estrów metylowych, okreÊlonegowust.1, przygotowanego zpróbki, wàskim pa-smem od∏ugoÊci oko∏o 50 mm, co najmniej40mm od bocznych kraw´dzi i10 mm od dolnejkraw´dzi p∏ytki. Wten sam sposób nanosi si´100µl roztworu zawierajàcego równe obj´toÊciprzygotowanego roztworu estrów metylowych,okreÊlonego wust. 1 iroztworu estru metylowegokwasu erukowego, przygotowanego wsposóbokreÊlony wdziale IV pkt 6. Roztwory nale˝y nano-siç ze szczególnà ostro˝noÊcià ze wzgl´du na deli-katnoÊç pokrycia. JeÊli potrzeba, mo˝na nanieÊç nap∏ytk´ 50 µl roztworu eruczanu metylu, przygoto-wanego wsposób okreÊlony wdziale IV pkt 6,wcelu u∏atwienia identyfikacji prà˝ka tego estru porozwini´ciu. Po naniesieniu estrów metylowychwstawia si´ p∏ytk´ dolnà kraw´dzià do eteru etylo-wego, dopóki eter nie osiàgnie wysokoÊci oko∏o5mm powy˝ej miejsca naniesienia próbki. To kon-centruje estry etylowe wwàskim paÊmie.3) rozwijanie p∏ytekUk∏ad rozwijajàcy, spe∏niajàcy warunki, októrychmowa wdziale IV pkt 8, wlewa si´ do komory chro-matograficznej na wysokoÊç oko∏o 5 mm, przykry-wa pokrywà iumieszcza wpojemniku zamra˝arki,spe∏niajàcej warunki okreÊlone wdziale Vust. 1pkt1, otemperaturze –25 °C, lub wtemperaturzejak najbardziej do niej zbli˝onej (wniektórych przy-padkach korzystne mo˝e byç wyÊcie∏anie naczyniabibu∏à filtracyjnà). Pod dwóch godzinach p∏ytk´ostro˝nie umieszcza si´ wkomorze chromatogra-ficznej ipozwala, aby rozpuszczalnik osiàgnà∏ wy-sokoÊç oko∏o po∏owy lub dwóch trzecich wysoko-Êci p∏ytki. P∏ytk´ wyjmuje si´ idelikatnie odparo-wuje rozpuszczalnik wstrumieniu azotu pod wcià-giem. Ponownie umieszcza si´ p∏ytk´ wkomorze,pozwala si´, aby rozpuszczalnik osiàgnà∏ górnàkraw´dê p∏ytki. P∏ytk´ wyjmuje si´ i,jak poprzed-nio, suszy wstrumieniu azotu, nast´pnie ostro˝niespryskuje roztworem 2,7 dichlorofluoresceinyprzygotowanego wsposób okreÊlony wdziale IVpkt 9.P∏ytk´ oglàda si´ wÊwietle ultrafioletowym ilokali-zuje pasmo zawierajàce eruczan metylu wbadanejpróbce poprzez odniesienie do wzmocnionego pa-sma wpróbce, do której dodano eruczan metylu.4) rozdzielanie frakcji estrów metylowychOstro˝nie zeskrobuje si´ pasmo eruczanu metyluuzyskane zbadanej próbki do 50 ml zlewki, unika-jàc strat. Wten sam sposób przenosi si´ warstw´˝elu krzemionkowego umieszczonà nad ipod pa-smem estrów metylowych do drugiej 50 ml zlewki.To pasmo b´dzie zawieraç frakcje wszystkich in-nych estrów metylowych kwasów t∏uszczowych.Do ka˝dej zlewki dodaje si´ 1,0 ml standardowegoroztworu tetrakozanu metylu, przygotowanegowsposób okreÊlony wdziale IV pkt 7, i10 ml eterudwuetylowego, wolnego od nadtlenków, Êwie˝odestylowanego. Miesza si´ iprzenosi zawartoÊçzlewek do rozdzia∏u na oddzielnych kolumnach lubrozdzielaczach, okreÊlonych wdziale Vust. 1 pkt 4zawierajàcych oko∏o 1 g˝elu krzemionkowego,u˝ywanego do chromatografii kolumnowej; eluujesi´ estry metylowe u˝ywajàc trzech lub czterech10ml porcji eteru dwuetylowego. Filtraty zbierasi´ do ma∏ych kolb okrog∏odennych lub gruszko-wych osto˝kowym dnie. Ka˝dy filtrat odparowujesi´ do ma∏ej obj´toÊci, u˝ywajàc ∏agodnego stru-mienia azotu. Estry metylowe przenosi si´ do ma-∏ych szklanych probówek osto˝kowym dnie. Roz-puszczalnik usuwa si´ przez odparowanie wstru-mieniu azotu tak, aby estry metylowe koncentro-wa∏y si´ na dnie probówek. Estry metylowe roz-puszcza si´ woko∏o 25—50 µl n-heksanu.5) Po przeprowadzeniu badaƒ uzyskuje si´ typowychrmatogram cienkowarstwowy pokazujàcy roz-dzia∏ estrów metylowych kwasu erukowego, kwa-su cetoleinowego itrans-izomerów kwasu dokoze-nowego, wed∏ug wzoru:Dziennik Ustaw Nr 73—4369—Poz. 663 3. Chromatografia gaz-ciecz1)post´pujàc zgodnie zprocedurà okreÊlonà wPol-skiej Normie PN-EN ISO 5508:1996 Oleje it∏uszczeroÊlinne oraz zwierz´ce. Analiza estrów metylo-wych kwasów t∏uszczowych metodà chromato-grafii gazowej, analizuje si´ 1—2 µl roztworów es-trów metylowych uzyskanych zfrakcji zawierajà-cej eruczan metylu, okreÊlonej wpkt 2 lit. aifrak-cji zawierajàcej pozosta∏e estry metylowe kwasówt∏uszczowych, okreÊlonej wpkt 2 lit b;2)przy pomocy integratora otrzymuje si´ nast´pujà-ce powierzchnie pików:a) zchromatogramu frakcji zawierajàcej eruczanmetylu:—powierzchni´ piku eruczanu metylu (E),—powierzchni´ piku standardu wewn´trznego(L1),—ca∏kowità powierzchni´ wszystkich pików es-trów metylowych zwy∏àczeniem powierzch-ni piku standardu wewn´trznego (EF),b) zchromatogramu frakcji zawierajàcej pozosta∏eestry metylowe kwasów t∏uszczowych:—ca∏kowità powierzchni´ wszystkich pikówestrów metylowych zwy∏àczeniem po-wierzchni piku standardu wewn´trznego(RF),—powierzchni´ piku standardu wewn´trznego(L2).VII. Obliczanie wynikówMetoda obliczania iwzór1)zawartoÊç kwasu erukowego wbadanej próbce,wyra˝ona jako procentowy udzia∏ jego estru mety-lowego wca∏kowitej zawartoÊci estrów metylo-wych kwasów t∏uszczowych, otrzymanych zprób-ki, jest okreÊlona przez:E—————— x100EFRFL1 (——+—— )L1L2gdzie E, EF, RF, L1iL2sà powierzchniami pikówopisanymi wdziale VI ust. 3 pkt 2, skorygowanymi,je˝eli jest to konieczne, za pomocà wspó∏czynni-ków kalibracyjnych.Dziennik Ustaw Nr 73—4370—Poz. 663————————1)Frakcja oznaczajàca eruczan metylu zwykle b´dzie zawieraç estry metylowe innych kwasów mononienasyconych, ale po-winna byç wolna od cetoleinianu metylu. Dla celów praktycznych wartoÊç eruczanu metyluobliczona za pomocà powy˝szego wzoru jest równo-wa˝na zawartoÊci kwasu erukowego wyra˝onej jakoprocent ca∏kowitej zawartoÊci kwasów t∏uszczowychwpróbce.2) je˝eli powierzchnie pików sà wyra˝one wprocen-tach, to wartoÊci EF iRF mogà byç obliczone w nast´pujàcy sposób:EF = 100 – L1RF = 100 – L23) metoda obliczania, okreÊlona wpkt 1 zak∏ada, ˝e zawartoÊç kwasu tetrakozanowego wpróbcejest nieistotna. Je˝eli znaczàca iloÊç kwasu tetra-kozanowego jest obecna wpróbce, to iloÊç tegokwasu (L2) otrzymanà zchromatogramu frakcji za-wierajàcej pozosta∏e estry metylowe kwasówt∏uszczowych nale˝y zredukowaç do:L2– T2T0P2gdzie T2=–——P0T2— powierzchnia piku tetrakozanu metylu po-chodzàca zpróbki, która tworzy cz´Êç po-wierzchni piku przypisanego do wzorca we-wn´trznego na chromatogramie zfrakcji za-wierajàcej pozosta∏e estry metylowe kwa-sów t∏uszczowych,P2— powierzchnia piku palmitynianu metyluotrzymana zchromatogramu frakcji zawiera-jàcej pozosta∏e estry metylowe kwasówt∏uszczowych,T0— powierzchnia piku tetrakozanu metylu uzy-skana zchromatogramu estrów metylowychwszystkich kwasów t∏uszczowych,P0— powierzchnia piku palmitynianu metylowegouzyskana zchromatogramu estrów metylo-wych ca∏kowitej iloÊci kwasów t∏uszczowych.4) wyprowadzenie wzoruProporcj´ kwasów t∏uszczowych we frakcji zawie-rajàcej eruczan metylu, wyra˝onà jako procentowàzawartoÊç wszystkich kwasów t∏uszczowychwpróbce, okreÊla si´ wnast´pujàcy sposób:EF—————— x100EFRFL1 (——+—— )L1L2Proporcj´ kwasu erukowego we frakcji zawierajà-cej eruczan metylu, wyra˝a si´ jakoE——EFZawartoÊç kwasu erukowego wpróbce, wyra˝onàjako procentowy udzia∏ we wszystkich kwasacht∏uszczowych, okreÊla si´ jako:E—————— x100EFRFL1 (——+—— )L1L25) powtarzalnoÊçRó˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ prze-prowadzonych jednoczeÊnie lub wkrótkim odst´-pie czasu na tej samej próbce, przez tego samegoanalityka, wtych samych warunkach, nie powinnaprzekraczaç 10 % wyniku lub 0,5 gna 100 gprób-ki, bioràc pod uwag´ wy˝szà wartoÊç.Dziennik Ustaw Nr 73—4371—Poz. 663 i 664664ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCIzdnia 20 kwietnia 2004 r.wsprawie wzoru europejskiego nakazu aresztowaniaNa podstawie art. 607c§ 3 ustawy zdnia 6 czerw-ca 1997 r. — Kodeks post´powania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, zpóên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´-puje: