§ 2

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie po up∏ywie14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Polityki Spo∏ecznej: wz. C. Mi˝ejewski———————1)Minister Polityki Spo∏ecznej kieruje dzia∏em administracjirzàdowej — zabezpieczenie spo∏eczne, na podstawie § 1ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów zdnia15grudnia 2004 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia-∏ania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Spo-∏ecznej (Dz. U. Nr 265, poz. 2643).Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra PolitykiSpo∏ecznej zdnia 7 kwietnia 2005 r. (poz. 555)STANDARDY KSZTA¸CENIA WKOLEGIACH PRACOWNIKÓW S¸U˚B SPO¸ECZNYCHI. Wymagania dotyczàce realizowania pla-nów nauczaniaWkolegium pracowników s∏u˝b spo∏ecznych, zwanymdalej „kolegium”, ∏àczna liczba zaj´ç wynosi 2915 go-dzin, wtym 2355 godzin przedmiotów kszta∏ceniaoraz 560 godzin praktyk zawodowych.1. Do realizowania planów nauczania wkolegiumniezb´dne sà:1) sale wyk∏adowe isale do çwiczeƒ;2) sale çwiczeniowo-warsztatowe dla ma∏ych grups∏uchaczy;3) pracownia komputerowa;4) sala treningowa do realizacji treningu integra-cyjnego, mened˝erskiego, zaj´ç relaksacyjnychielementów psychoterapii;5) sala gimnastyczna do prowadzenia zaj´ç wy-chowania fizycznego zelementami samoobro-ny; 6) biblioteka; 7) czytelnia.2. Sale wyk∏adowe isale do çwiczeƒ wyposa˝one sà w:1) Êrodki techniczne, takie jak: telewizor, magneto-wid, rzutnik pisma, rzutnik przezroczy, zestawkomputerowy, drukarka, kopiarka, rzutnik multi-medialny;2) materia∏y dydaktyczne, takie jak: filmy, przezro-cza, foliogramy, programy komputerowe, plan-sze;3) tekstowe êród∏a informacji, takie jak: czasopi-sma specjalistyczne, instrukcje do çwiczeƒ, ka-talogi, prospekty. 3. Sale çwiczeniowo-warsztatowe wyposa˝one sà w:1) sprz´t RTV (np. telewizor, odtwarzacz, radioma-gnetofon, kamera);2) rzutnik do slajdów;3) projektor multimedialny;4) diaskop; 5) ekran;6) tablice (np. magnetyczne, flip-chart);7) listwy przyÊcienne do zawieszania plansz;8) foliogramy;9) dyktafony.4. Pracownia komputerowa wyposa˝ona jest w: 1) stanowisko komputerowe dla ka˝dego s∏ucha-cza inauczyciela;2) zestawy komputerowe zsystemem operacyj-nym, edytorem tekstu, sta∏ym dost´pem do In-ternetu oraz programami u˝ytkowymi, wtymspecjalistycznym programem dla instytucji po-mocy spo∏ecznej;3) drukark´ kolorowà lub czarno-bia∏à;4) projektor multimedialny;5) wskaênik laserowy;6) tablice iekran.5. Sala treningowa wyposa˝ona jest w:1) sprz´t audiowizualny wraz zzestawem kasetip∏yt, wtym zmuzykà relaksacyjnà;2) materace;3) tablice flip-chart;4) fotele lub pufy;5) literatur´ specjalistycznà.6. Sala gimnastyczna wyposa˝ona jest w: 1) materace gimnastyczne lub maty;2) tarcze ochronne;3) tarcze do uderzeƒ;4) sprz´t ochronny: ochraniacze ràk, nóg, g∏owy,tu∏owia;5) sprz´t gimnastyczny ilekkoatletyczny.Przy sali gimnastycznej znajdujà si´: szatnia, na-tryski, magazyn na sprz´t oraz pokój dla nauczy-ciela.7. Biblioteka wyposa˝ona jest w:1) podr´czniki ispecjalistycznà literatur´ zdzie-dziny polityki spo∏ecznej, pedagogiki, psycho-logii itp.;2) zestaw komputerowy ze sta∏ym dost´pem doInternetu. 8. Czytelnia wyposa˝ona jest wstanowisko kompute-rowe:1) umo˝liwiajàce s∏uchaczom przeglàdanie katalo-gów biblioteki; 2) ze sta∏ym dost´pem do Internetu;3) posiadajàce program umo˝liwiajàcy korzystaniezprzepisów prawnych, niezb´dnych wpracypracownika socjalnego.Dziennik Ustaw Nr 62—4194—Poz. 555II. Przedmioty kszta∏cenia Liczba godzin zaj´çA.Przedmioty kszta∏cenia ogólnego510B. Przedmioty podstawowe420C. Przedmioty kierunkowe180D. Przedmioty specjalnoÊciowe825E. Przedmioty specjalizacyjne420RAZEM2355Na kszta∏cenie wsystemie wieczorowym izaocznym przeznacza si´ 80% godzin zaj´ç okreÊlonych odpowied-nio wlit. A, B, C, D, E.A. Przedmioty kszta∏cenia ogólnegoLiczba godzin zaj´ç1. J´zyk obcy1802. Wychowanie fizyczne zelementami samoobrony120 3. Informatyka604. Podstawy filozofii455. Logika456. Przedmiot do wyboru:601) edukacja ekologiczna2) finanse publiczne3) gerontologia4) ergonomiaRazem510B. Przedmioty podstawoweLiczba godzin zaj´ç1. Wprowadzenie do psychologii602. Psychologia rozwojowa iosobowoÊci603. Podstawy medycyny spo∏ecznej604. Ekonomia spo∏eczna605. Metody badaƒ spo∏ecznych606. Etyka607. Wprowadzenie do socjologii60Razem420 C. Przedmioty kierunkoweLiczba godzin zaj´ç1. Pedagogika spo∏eczna452. Psychologia spo∏eczna453. Podstawy komunikacji interpersonalnej454. Patologie spo∏eczne45Razem180D. Przedmioty specjalnoÊcioweLiczba godzin zaj´ç1. Polityka spo∏eczna452. Statystyka spo∏eczna zelementami demografii453. System prawny pomocy spo∏ecznej604. Pedagogika specjalna455. Socjologia rozwoju istrategie rozwoju lokalnego456. Socjologia ipsychologia rodziny607. Metodologia imetodyka pracy socjalnej1508. Elementy psychoterapii459. Organizacja izarzàdzanie4510. Problemy ikwestie spo∏eczne12011. Podstawy psychopatologii4512. Aksjologia pracy socjalnej3013. Prawo rodzinne iopiekuƒcze3014. Seminarium dyplomowe60Razem825Dziennik Ustaw Nr 62—4195—Poz. 555 E. Przedmioty specjalizacyjneLiczba godzin zaj´ç1. Wprowadzenie do pracy socjalnej602. Projekt socjalny603. Struktura iorganizacja pomocy spo∏ecznej454. Przedmiot specjalizacyjny do wyboru:901) rehabilitacja osób niepe∏nosprawnych2) rynek pracy ibezrobocie3) organizowanie spo∏ecznoÊci lokalnej5. Rodzinne poradnictwo socjalne456. Superwizja607. Warsztaty terapii zaj´ciowej60Razem420Dziennik Ustaw Nr 62—4196—Poz. 555III. Zakres iwymiar praktyk zawodo-wychPraktyki zawodowe sà realizowane wnast´pujà-cych placówkach: 1) jednostkach organizacyjnych pomocy spo∏ecznej;2) instytucjach iorganizacjach zajmujàcych si´ po-mocà ipracà socjalnà na rzecz osób irodzin wy-magajàcych wsparcia. Wprogramie nauki powinny znaleêç si´ praktykizawodowe umo˝liwiajàce pe∏ne wykorzystanie zasadyprzemiennoÊci teoretycznego ipraktycznego kszta∏ce-nia. 1. Zakres praktyk zawodowych:1) zapoznanie si´ ze specyfikà funkcjonowania pla-cówki: a) struktura iorganizacja placówki,b) rodzaj Êwiadczonych us∏ug,c) specyfika pod wzgl´dem demograficzno-ekono-micznym oraz psychologiczno-spo∏ecznymosób irodzin korzystajàcych zpomocy spo∏ecz-nej,d) potrzeby osób irodzin korzystajàcych zpomocyspo∏ecznej,e) stopieƒ zaspokojenia potrzeb osób irodzin ko-rzystajàcych zpomocy spo∏ecznej przez placów-k´ ipoza nià;2) aktywne uczestnictwo wdzia∏aniach podejmowa-nych wplacówce, na podstawie umowy zawartejzprzedstawicielem placówki;3) nawiàzanie kontaktów zosobami irodzinami ko-rzystajàcymi zpomocy spo∏ecznej Êwiadczonejprzez placówk´;4) wspó∏dzia∏anie wrozpoznawaniu, zaspokajaniu orazuaktywnianiu potrzeb indywidualnych ispo∏ecz-nych osób irodzin wymagajàcych wsparcia.2. Wymiar praktyk zawodowych:1) praktyki zawodowe ogólne realizowane w:a) oÊrodkach pomocy spo∏ecznej (miejskich, gmin-nych), umo˝liwiajàce s∏uchaczowi poznanie naj-szerszego katalogu problemów spo∏ecznych,których identyfikowanie irozwiàzywanie sprzy-ja rozwijaniu oraz doskonaleniu umiej´tnoÊciprofesjonalnego dzia∏ania wzawodzie pracow-nika socjalnego,b) wplacówkach ca∏odobowych, umo˝liwiajàces∏uchaczowi przeprowadzenie kompleksowejanalizy problemów, wynikajàcych zopuszcze-nia naturalnego Êrodowiska iprzebywaniaprzez dziecko lub osob´ doros∏à czasowo lubbezterminowo wtego typu placówce;2)praktyki zawodowe specjalizacyjne, obejmujàceobszar zagadnieƒ zwiàzanych zwybranym profi-lem specjalizacji. Praktyki te sà ukierunkowane naprac´ socjalnà majàcà na celu przezwyci´˝anieproblemów osób irodzin doÊwiadczonych bezro-bociem, niepe∏nosprawnoÊcià lub innymi proble-mami utrudniajàcymi funkcjonowanie wspo∏ecz-noÊci lokalnej. Istotnà cz´Êç praktyk zawodowychspecjalizacyjnych stanowi poszukiwanie rozwià-zaƒ konkretnego problemu ipodejmowanie dzia-∏aƒ ocharakterze prewencyjnym. DoÊwiadczeniazpraktyk zawodowych specjalizacyjnych stanowiàpodstaw´ do opracowania przez ka˝dego s∏ucha-cza projektu socjalnego;3)praktyki zawodowe dyplomowe, ukierunkowanena rozwijanie us∏uchaczy indywidualnych zainte-resowaƒ iumiej´tnoÊci badawczych. Wtoku prak-tyk s∏uchacz opracowuje irealizuje projekt progra-mu rozwiàzania problemu spo∏ecznego na pod-stawie wczeÊniej przygotowanej diagnozy. Praktyki zawodowe sà realizowane wwymiarze 7 godzin na dzieƒ.Dziennik Ustaw Nr 62—4197—Poz. 555PRAKTYKI ZAWODOWELICZBA GODZIN(ogó∏em)ROZK¸AD GODZIN PRAKTYK ZAWODOWYCHIROKII ROKIII ROK1. semestr2. semestr3. semestr4. semestr5.semestr6. semestr12345678Praktyki zawodowe ogólnewoÊrodku pomocy spo∏ecz-nej140140Praktyki zawodowe ogólnewplacówce ca∏odobowej140140Praktyki zawodowe specjali-zacyjne idyplomowe280210(2 razywtygo-dniuprzez 15 tygo-dni)70(raz wty-godniuprzez 10 tygo-dni)Razem:56014014021070IV. TreÊci programoweA. Przedmioty kszta∏cenia ogólnego1. J´zyk obcy na poziomie Êrednio za-awansowanym lub zaawansowanym:1) çwiczenia rozumienia tekstu pisanego, rozumieniaze s∏uchu, pisania;2) przyswojenie s∏ownictwa zzakresu pracy socjal-nej;3) czytanie literatury zawodowej;4) çwiczenia konwersacyjne ukierunkowane na s∏ow-nictwo przydatne wkomunikacji iwymianie do-Êwiadczeƒ ze Êrodowiskiem zawodowym partne-rów zagranicznych realizujàcych zadania zzakresupomocy spo∏ecznej ipracy socjalnej. 2. Wychowanie fizyczne zelementami sa-moobrony:1) czynniki iÊrodki wychowania fizycznego warunku-jàce zdrowie isprawnoÊç fizycznà;2) walka wr´cz, samoobrona aobrona konieczna;3) obrona bierna iczynna (odpowiedzialnoÊç karna);4) zasady post´powania wsamoobronie;5) standardy obronne wtypowych itrudnych sytu-acjach;6) prewencja w˝yciu codziennym;7) çwiczenie podstawowych umiej´tnoÊci iformobrony.3. Informatyka:1) przechowywanie informacji wkomputerze;2) elementy budowy komputera — typowa konfigu-racja;3) rodzaje oprogramowania — system operacyjny;4) programy narz´dziowe, programy u˝ytkowe;5) kompresja iarchiwizacja danych;6) ochrona przed wirusami;7) Internet — praktyczne wykorzystanie systemu doposzukiwania informacji zdziedziny pracy socjal-nej ipomocy spo∏ecznej oraz komunikacji ze Êro-dowiskiem pracowników socjalnych;8) praktyczne wykorzystanie edytora tekstu iarkuszakalkulacyjnego wpracy zawodowej pracownikasocjalnego.4. Podstawy filozofii:1) filozofia jako nauka: funkcje idzia∏y; 2) zagadnienia ontologiczne, epistemologiczne, spo-∏eczne iantropologiczne;3) dzieje myÊli filozoficznej wkr´gu europejskim;4) wybrane szko∏y ikierunki filozoficzne wepoce sta-ro˝ytnej (Platon, Arystoteles), Êredniowiecznej(Êw. Augustyn, Êw. Tomasz zAkwinu), nowo˝ytnej(Kartezjusz, Hume, Kant, Hegel, Marks, Nietzsche,Husserl, Heidegger);5) jednoÊç cz∏owieka;6) determinizm iindeterminizm awolna wola;7) donios∏oÊç rozumienia filozoficznego cz∏owiekaiÊwiata dla kszta∏towania si´ kultury. 5. Logika:1) wybrane sposoby pojmowania logiki jako dyscy-pliny badawczej, jej miejsce iznaczenie wsyste-mie nauk;2) logika jako nauka oogólnych metodach poznaw-czych;3) logika amatematyka, logika aj´zyk potoczny, logi-ka ainformatyka;4) j´zyk jako system znaków;5) logika formalna, uzasadnianie twierdzeƒ irodzajeuzasadnieƒ;6) wnioskowanie — rodzaje, b∏´dy, rola wnioskowa-nia przy opisie iwyjaÊnianiu zjawisk;7) wypowiedzi oceniajàce inormy;8) pytania iodpowiedzi;9) elementy retoryki.6. Przedmiot do wyboru:1) edukacja ekologiczna:a) Êrodowisko ˝ycia cz∏owieka, jego strukturaiwzajemne powiàzania,b) kierunki zmian wÊrodowisku przyrodniczymispo∏eczno-kulturowym,c) Êrodowiskowe uwarunkowania imo˝liwoÊci za-spokojenia podstawowych potrzeb cz∏owieka,d) zagro˝enia cywilizacyjne,e) zasady zró˝nicowanego rozwoju iproÊrodowi-skowego stylu ˝ycia,f) polityka ekologiczna paƒstwa, ruchy ekologicz-ne, dzia∏ania na rzecz ochrony ipoprawy stanuÊrodowiska;2) finanse publiczne:a) system finansowy paƒstwa,b) zasady zarzàdzania finansami publicznymi,c) system bud˝etowy, konstrukcja bud˝etu, rów-nowaga bud˝etowa, bud˝et paƒstwa ibud˝etysamorzàdów, dyscyplina bud˝etowa,d) spo∏eczne igospodarcze skutki wydatków doko-nywanych przez w∏adze publiczne;3) gerontologia:a) geriatria agerontologia, przeglàd koncepcji,b) zdolnoÊci przystosowawcze organizmu awiekcz∏owieka,c) starzenie si´ jako zjawisko biologiczne,d) miejsce cz∏owieka starszego wrodzinie ispo∏e-czeƒstwie,e) demograficzne problemy polityki ludnoÊciowej,f) wybrane aspekty aktywnoÊci ˝yciowej izawo-dowej osób starszych,g) system Êwiadczeƒ spo∏ecznych na rzecz osóbstarszych,h) formy opieki nad ludêmi starszymi, opieka ter-minalna ipaliatywna;4) ergonomia:a) spo∏eczne iekonomiczne znaczenie ergonomii,b) obcià˝enie pracà,c) czynniki Êrodowiska pracy,d) spo∏eczne czynniki Êrodowiska pracy, mobbing,e) metody badania obcià˝enia pracà iÊrodowi-skiem pracy,f) Êrodki prawne ochrony pracy.B. Przedmioty podstawowe1. Wprowadzenie do psychologii:1) psychologia jako nauka ocz∏owieku ijego funkcjo-nowaniu;2) miejsce psychologii wÊród innych nauk ocz∏owie-ku;3) g∏ówne kierunki psychologii;4) biologiczne podstawy zachowania cz∏owieka;5) procesy poznawcze;6) procesy emocjonalno-motywacyjne;7) uczenie si´ ipami´ç; 8) osobowoÊç;9) metody badawcze psychologii. 2. Psychologia rozwojowa iosobowoÊci:1) poj´cie rozwoju; 2) rodzaje zmian rozwojowych; 3) charakterystyka czynników oraz mechanizmówwarunkujàcych rozwój; 4) metody psychologii rozwojowej; 5) charakterystyka rozwoju fizycznego ipsychicznegocz∏owieka; 6) rozwój emocji iuczuç; 7) rozwój poznawczy jednostki; 8) rozwój moralno-spo∏eczny; 9) podstawowe orientacje wpsychologii osobowo-Êci; 10) rozwój osobowoÊci; dzieciƒstwo, adolescencja,dojrza∏oÊç, staroÊç — rozwój iprzystosowanie.3. Podstawy medycyny spo∏ecznej:1) zdrowie wed∏ug definicji Âwiatowej OrganizacjiZdrowia (WHO); 2) biologiczne iÊrodowiskowe uwarunkowania zdro-wia; 3) struktura spo∏eczna istyl ˝ycia azdrowie; 4) epidemiologia chorób spo∏ecznych;5) ochrona zdrowia iopieka zdrowotna;6) pierwsza pomoc wnag∏ych wypadkach. Dziennik Ustaw Nr 62—4198—Poz. 555 4. Ekonomia spo∏eczna:1) ekonomia jako nauka spo∏eczna;2) wspó∏czesne systemy gospodarcze;3) podstawy teorii zachowania konsumentów;4) rynek iocena równowagi;5) rynek pracy izjawisko bezrobocia;6) dochód narodowy;7) mierniki poziomu ˝ycia ludnoÊci; zagadnienie mi-nimum socjalnego;8) koniunktura gospodarcza; równowaga ekonomicz-na ispo∏eczna;9) system finansowy paƒstwa — rola paƒstwa walo-kacji zasobów.5. Metody badaƒ spo∏ecznych:1) strategie itypologia badaƒ spo∏ecznych ze wzgl´-du na cel, organizacj´, przedmiot iprocedur´;2) metody itechniki badaƒ spo∏ecznych;3) organizacja ietapy badaƒ spo∏ecznych;4) zasady opracowania materia∏ów badawczych;5) znaczenie badaƒ spo∏ecznych wmonitorowaniuzmian wpomocy spo∏ecznej.6. Etyka:1) metodologiczne podstawy etyki; przedmiot, meto-da icel etyki; schemat jednolitej typologii etyki(wg S. Kamiƒskiego); 2) podstawowe kierunki wantropologii iaksjologii;3) g∏ówne koncepcje etyczne;4) etyka zawodowa;5) kodeksy etyczne.7. Wprowadzenie do socjologii:1) poj´cia iteorie socjologii, problem socjologicznyakwestia spo∏eczna;2) socjologiczna koncepcja cz∏owieka iosobowoÊci;3) zbiorowoÊci spo∏eczne izbiorowoÊci terytorialne;wi´ê spo∏eczna;4) interakcje spo∏eczne, system wartoÊci inorm; 5) socjalizacja, kontrola spo∏eczna; 6) zró˝nicowanie spo∏eczne idynamika spo∏eczna;nierównoÊci spo∏eczne;7) relacje rodzina — spo∏ecznoÊç lokalna — spo∏e-czeƒstwo; wspó∏zale˝noÊç zjawisk zró˝nych po-ziomów;8) kultura masowa ikultura popularna; zmiany spo-∏eczno-kulturowe;9) religia jako instytucja spo∏eczna. C. Przedmioty kierunkowe1. Pedagogika spo∏eczna:1) przedmiot izadania pedagogiki spo∏ecznej;2) Êrodowisko jako zespó∏ czynników wspó∏wyzna-czajàcych rozwój jednostki;3) rodzina jako Êrodowisko wychowawcze;4) grupy rówieÊnicze iich oddzia∏ywania wychowaw-cze;5) szko∏a jako Êrodowisko spo∏eczno-wychowawczeispo∏eczno-instytucjonalne;6) nieprzystosowanie spo∏eczne;7) specyfika oddzia∏ywaƒ wychowawczych zwiàza-nych ze Êrodowiskiem pracy;8) spo∏eczny sens kszta∏cenia ustawicznego;9) cz∏owiek stary — zadania pedagogiki spo∏ecznej.2. Psychologia spo∏eczna:1) psychologia spo∏eczna jako nauka;2) poznanie spo∏eczne; b∏´dy percepcyjne;3) postawy spo∏eczne;4) propaganda iprzekonywanie;5) ma∏e grupy spo∏eczne;6) konformizm;7) dysonans poznawczy; 8) agresja iprzemoc;9) uprzedzenia;10) atrakcyjnoÊç interpersonalna. 3. Podstawy komunikacji interpersonalnej: 1) modele ikoncepcje komunikacji mi´dzyludzkiej;2) komunikacja werbalna iniewerbalna;3) wybrane teorie komunikacji interpersonalnej;4) bariery komunikacyjne;5) aktywne s∏uchanie;6) asertywnoÊç;7) konflikt interpersonalny wkomunikacji;8) podstawowe zasady negocjacji.4. Patologie spo∏eczne:1) poj´cie ikoncepcje teoretyczne patologii spo∏ecz-nej; 2) typy irozk∏ad patologii spo∏ecznych we wspó∏cze-snym spo∏eczeƒstwie polskim;3) zmiany obrazu inasilenia patologii; 4) alkoholizm, narkomania iinne toksykomanie; 5) epidemiologia AIDS;6) przest´pczoÊç;7) patologie nieformalnych iformalnych relacji mi´-dzyludzkich;8) zwiàzki mi´dzy patologiami. D. Przedmioty specjalnoÊciowe1. Polityka spo∏eczna:1) relacje mi´dzy politykà gospodarczà aspo∏ecznà; 2) potrzeby spo∏eczne;3) ekonomiczne uwarunkowania potrzeb spo∏ecz-nych iich zaspokajania; Dziennik Ustaw Nr 62—4199—Poz. 555 4) zró˝nicowanie potrzeb spo∏ecznych; 5) modele iinstrumenty polityki spo∏ecznej; 6) zabezpieczenie spo∏eczne; 7) samorzàd terytorialny jako podmiot realizujàcy za-dania zzakresu polityki spo∏ecznej; 8) zró˝nicowanie rozwoju gospodarczego abud˝etygmin waspekcie lokalnej polityki spo∏ecznej; 9) kwestie spo∏eczne;10) polityka spo∏eczna wobec kwestii spo∏ecznych.2. Statystyka spo∏eczna zelementami de-mografii:1) przedmiot imetody statystyki; 2) opracowanie iprezentacja materia∏u statystyczne-go;3) metody analizy: struktury zbiorowoÊci, wspó∏zale˝-noÊci izmian wczasie;4) podstawowe zagadnienia zzakresu demografii. 3. System prawny pomocy spo∏ecznej:1) poj´cie prawa ijego rola wpaƒstwie ispo∏eczeƒ-stwie; 2) system iêród∏a prawa wRzeczypospolitej Polskiej; 3) proces tworzenia prawa ijego obowiàzywanie;4) organy ochrony prawnej;5) podstawowe zagadnienia dotyczàce: prawa karne-go, cywilnego, administracyjnego, pracy iprawafinansowego;6) zabezpieczenie spo∏eczne;7) pomoc spo∏eczna wstrukturze administracyjnej;8) ustawa zdnia 12 marca 2004 r. opomocy spo∏ecz-nej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, zpóên. zm.) iprzepisywykonawcze; 9) ustawa zdnia 24 kwietnia 2003 r. odzia∏alnoÊci po-˝ytku publicznego i owolontariacie (Dz. U. Nr 96,poz. 873, zpóên. zm.);10) ustawa zdnia 13 czerwca 2003 r. ozatrudnieniu so-cjalnym (Dz. U. Nr 122, poz. 1143, zpóên. zm.);11) ustawa zdnia 19 sierpnia 1994 r. oochronie zdro-wia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, zpóên.zm.) iprzepisy wykonawcze;12) ustawa zdnia 26 paêdziernika 1982 r. owychowa-niu wtrzeêwoÊci iprzeciwdzia∏aniu alkoholizmowi(Dz. U. z2002 r. Nr 147, poz. 1231, zpóên. zm.);13) wspieranie zatrudnienia oraz rehabilitacja zawodo-wa ispo∏eczna osób niepe∏nosprawnych;14) zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego iKo-deksu post´powania administracyjnego wpomo-cy spo∏ecznej.4. Pedagogika specjalna:1) przedmiot izakres pedagogiki specjalnej;2) relacje pedagogiki specjalnej zinnymi dyscyplina-mi naukowymi;3) rozmiary niepe∏nosprawnoÊci wpopulacji general-nej im∏odzie˝owej;4) zasady imetody pracy pedagogicznej zosobaminiepe∏nosprawnymi;5) system kszta∏cenia specjalnego wPolsce na tlesystemów winnych paƒstwach;6) zagadnienia szczegó∏owe pedagogiki specjalnej;7) postawy spo∏eczne wobec niepe∏nosprawnych(deontologia wpraktyce), idea integracji osób nie-pe∏nosprawnych ze spo∏eczeƒstwem;8) problemy osób niepe∏nosprawnych doros∏ychfunkcjonujàcych samodzielnie, wrodzinachiwspólnotach.5. Socjologia rozwoju istrategie rozwojulokalnego: 1) teorie rozwoju spo∏ecznego, modernizacji, kon-wergencji izale˝noÊci;2) typy spo∏eczeƒstw;3) globalizm ilokalizm;4) spo∏eczeƒstwo obywatelskie;5) lokalne programy rozwoju;6) strategie, elementy iobszary rozwoju lokalnego; 7) narz´dzia budowania strategii rozwoju lokalnegoipomiar efektów. 6. Socjologia ipsychologia rodziny:1) rodzina jako grupa spo∏eczna iinstytucja; 2) teoretyczne interpretacje instytucji ma∏˝eƒstwairodziny; 3) funkcje rodziny; 4) przeobra˝enia wmakrostrukturach spo∏ecznychaprzemiany rodziny;5) przystosowawcze iochronne funkcje rodziny, dys-funkcjonalnoÊç ijej skutki; 6) rodzina jako system;7) cykl ˝ycia rodzinnego; 8) komunikacja wrodzinie;9) kryzysy rozwojowe isytuacyjne wprzebiegu ˝yciarodziny; 10) metody itechniki diagnozowania rodziny; 11) terapie rodzinne. 7. Metodologia imetodyka pracy socjalnej:1) teoretyczne podstawy pracy socjalnej;2) metodologia imetodyka dzia∏ania wpracy socjal-nej;3) metodyczne dzia∏ania bezpoÊrednie ipoÊredniewpracy socjalnej;4) fazy metodycznego dzia∏ania wpracy socjalnej;5) podejÊcia (modele) wpracy socjalnej;6) metody pracy socjalnej; 7) techniki pracy socjalnej;8) narz´dzia pracy pracownika socjalnego;9) role pracownika socjalnego wpracy windywidual-nych przypadkach, zgrupà, ze spo∏ecznoÊcià;Dziennik Ustaw Nr 62—4200—Poz. 555 10) warsztat pracy pracownika socjalnego;11) podstawowe umiej´tnoÊci pracownika socjalnego;12) podstawowe prawa iwolnoÊci cz∏owieka apracasocjalna;13) prawa socjalne wPolsce. 8. Elementy psychoterapii:1) kierunki iszko∏y psychoterapeutyczne;2) metody itechniki psychoterapii indywidualnejigrupowej;3) przygotowanie iprzebieg procesu psychoterapii;4) zjawiska wpsychoterapii;5) specyfika psychoterapii wprzypadku zaburzeƒnerwicowych, zaburzeƒ nastroju, psychoz schizo-frenicznych;6) rodzaje terapii isposoby radzenia sobie zl´kiem,agresjà oraz skutkami przemocy. 9. Organizacja izarzàdzanie:1) podstawowe poj´cia teorii organizacji izarzàdza-nia;2) kadra kierownicza, w∏adza iwp∏ywy worganizacji;3) proces izakres zarzàdzania;4) podejmowanie decyzji, rozwiàzywanie proble-mów;5) grupowa organizacja, zarzàdzanie procesami inter-personalnymi igrupowymi;6) motywacja worganizacji;7) komunikacja;8) strategie zarzàdzania;9) zarzàdzanie potencja∏em spo∏ecznym;10) kultura organizacji izagadnienia etyczne. 10. Problemy ikwestie spo∏eczne:1) êród∏a icharakter problemów spo∏ecznych;2) ontologiczny status problemów spo∏ecznych;3) ubóstwo imarginalizacja spo∏eczna;4) cykl ˝yciowy jednostki izwiàzane ztym kwestiespo∏eczne;5) problemy wspó∏czesnej rodziny;6) dezorganizacja, patologia spo∏eczna idewiacje;7) problemy spo∏eczne zwiàzane ze zdrowiem; alko-holizm, narkomania, HIV/AIDS;8) kwestie spo∏eczne wÊrodowisku wielkomiejskimiwiejskim; 9) zapobieganie oraz zwalczanie wykorzystania sek-sualnego kobiet idzieci;10) zjawisko handlu ludêmi, zapobieganie, zwalczanieoraz karanie handlu ludêmi, udzielanie pomocyofiarom handlu ludêmi;11) zagadnienia dotyczàce integracji cudzoziemców;12) degradacja Êrodowiska naturalnego jako kwestiaspo∏eczna. 11. Podstawy psychopatologii:1) poj´cie normy ipatologii;2) diagnozowanie iklasyfikacja zaburzeƒ psychicz-nych;3) l´k izaburzenia psychosomatyczne;4) depresja ischizofrenia;5) zaburzenia spo∏eczne iinterpersonalne;6) zaburzenia psychiczne na przestrzeni ˝ycia.12. Aksjologia pracy socjalnej: 1) jednostkowy, spo∏eczny ikulturowy wymiar warto-Êci;2) etyka acele izadania pracy socjalnej;3) wartoÊci moralne ietyka zawodu pracownika so-cjalnego;4) kodeks etyczny;5) dylematy etyczne wpracy socjalnej;6) Êwiat wartoÊci cz∏owieka wspomaganego ietykapomagania;7) kwestie winy iodpowiedzialnoÊci;8) moralne iinstrumentalne aspekty pomagania;9) system wartoÊci spo∏ecznych alegitymizacja poli-tyki spo∏ecznej ipracy socjalnej. 13. Prawo rodzinne iopiekuƒcze:1) stosunki majàtkowe mi´dzy ma∏˝onkami;2) odpowiedzialnoÊç ma∏˝onków za zobowiàzania(wczasie trwania ipo ustaniu ustroju wspólnoÊcimajàtkowej);3) pochodzenie dziecka;4) w∏adza rodzicielska;5) obowiàzek alimentacyjny;6) przysposobienie;7) ogólna charakterystyka funkcjonowania rodzin za-st´pczych oraz innych instytucji ocharakterzeopiekuƒczo-wychowawczym;8) ma∏˝eƒstwo, ustanie ma∏˝eƒstwa, separacja;9) opieka prawna, kuratela.E. Przedmioty specjalizacyjne1. Wprowadzenie do pracy socjalnej:1) wp∏yw czynników spo∏eczno-kulturowych na roz-wój teorii ipraktyki pracy socjalnej; 2) historia pomocy cz∏owiekowi irozwój nowocze-snej pracy socjalnej;3) zawód pracownika socjalnego, profesjonalizacjaispecjalizacja zawodowa; 4) etyka iprawo wpraktyce pracy socjalnej;5) przeglàd wspó∏czesnych modeli pracy socjalnej. 2. Projekt socjalny: 1) typy projektów socjalnych;2) poszukiwanie mocnych stron osób korzystajàcychzpomocy spo∏ecznej izasobów Êrodowiska jakog∏ówne podejÊcie do tworzenia projektu; Dziennik Ustaw Nr 62—4201—Poz. 555 3) regu∏y tworzenia projektu socjalnego ietapy pracynad projektem oraz czynniki wp∏ywajàce na jegorealizacj´;4) metody, techniki inarz´dzia stosowane podczasrealizacji projektu socjalnego;5) partnerzy ikoordynowanie dzia∏aƒ;6) znaczenie ikonstrukcja bud˝etu zwiàzanego zpro-jektem socjalnym;7) rola iznaczenie dzia∏alnoÊci wolontariuszy biorà-cych udzia∏ wrealizacji projektu;8) monitorowanie iocena projektu;9) realizowanie wybranych projektów socjalnych. 3. Struktura iorganizacja pomocy spo∏ecznej:1) pomoc spo∏eczna wsystemie zabezpieczenia spo-∏ecznego;2) podmiotowy iprzedmiotowy zakres pomocy spo-∏ecznej;3) diagnozowanie iplanowanie spo∏eczne;4) regulacje prawne ifinansowanie pomocy spo∏ecz-nej;5) pracownicy realizujàcy zadania pomocy spo∏ecz-nej;6) struktura organizacyjna pomocy spo∏ecznej;7) osoby irodziny korzystajàce zpomocy spo∏ecznej— standard us∏ug socjalnych;8) jednostki organizacyjne pomocy spo∏ecznej —funkcje izadania;9) rola iznaczenie organizacji pozarzàdowych wdzia-∏alnoÊci zzakresu pomocy spo∏ecznej;10) nowe zagadnienia dotyczàce pomocy spo∏ecznejwynikajàce zprzystàpienia Polski do Unii Europej-skiej. 4. Przedmiot specjalizacyjny do wyboru:1) rehabilitacja osób niepe∏nosprawnych:a) rodzaje niepe∏nosprawnoÊci, b) psychospo∏eczne problemy osób niepe∏no-sprawnych, ich rodzin iÊrodowiska lokalnego,c) cele, rodzaje izadania rehabilitacji, d) diagnozowanie potrzeb socjalnych irehabilita-cyjnych osób niepe∏nosprawnych, e) aktywizacja zawodowa osób niepe∏nospraw-nych,f) rola pracy ispó∏dzielni socjalnych wrehabilita-cji osób niepe∏nosprawnych,g) realizowanie wybranego projektu wramach za-j´ç specjalizacyjnych;2) rynek pracy ibezrobocie: a) ekonomiczne problemy rynku pracy,b) mierniki sytuacji na rynku pracy,c) lokalne rynki pracy, europejski rynek pracy,d) psychospo∏eczne skutki bezrobocia,e) kategorie spo∏eczne szczególnie nara˝one nabezrobocie imarginalizacj´ spo∏ecznà,f) prawne aspekty zatrudnienia ibezrobocia,g) demograficzne przes∏anki polityki rynku pracy,h) publiczne s∏u˝by zatrudnienia — struktura, za-dania iinstrumenty,i) programy przeciwdzia∏ania bezrobociu i∏ago-dzenia jego skutków,j) organizowanie spó∏dzielni socjalnych,k) rozwój zawodowy cz∏owieka,l) informacja zawodowa idoradztwo zawodowe,m) praca socjalna zró˝nymi kategoriami bezrobot-nych osób korzystajàcych zpomocy spo∏ecznej,n) realizowanie wybranego projektu wramach za-j´ç specjalizacyjnych;3) organizowanie spo∏ecznoÊci lokalnych:a) problematyka spo∏ecznoÊci lokalnych wteo-riach socjologicznych,b) tradycje pracy ze spo∏ecznoÊcià lokalnà,c) modele ipodejÊcia do pracy ze spo∏ecznoÊciàlokalnà, d) rozwój iaktywizacja spo∏ecznoÊci lokalnej,e) rola spó∏dzielni socjalnych waktywizacji spo-∏ecznoÊci lokalnej,f) etapy pracy ze spo∏ecznoÊcià,g) metody, techniki inarz´dzia pracy ze spo∏eczno-Êcià lokalnà,h) wiedza iumiej´tnoÊci organizatora spo∏eczno-Êci lokalnej,i) dokumentacja organizatora spo∏ecznoÊci lokal-nej,j) realizowanie wybranego projektu wramach za-j´ç specjalizacyjnych. 5. Rodzinne poradnictwo socjalne:1) rodzinne poradnictwo socjalne — podstawowe po-j´cia;2) diagnoza aktualnego stanu rodziny;3) marketing rodzinnych us∏ug socjalnych;4) wybrane formy wspierania rodziny.6. Superwizja:1) omawianie doÊwiadczeƒ nabytych podczas prak-tyk;2) analizowanie w∏asnych dzia∏aƒ wobec osób iro-dzin korzystajàcych zpomocy spo∏ecznej;3) praca nad emocjami powstajàcymi podczas prak-tyk wrelacjach zosobami irodzinami korzystajà-cymi zpomocy spo∏ecznej;4) analiza dylematów etyczno-moralnych wpracy so-cjalnej.7. Warsztaty terapii zaj´ciowej:1) rola terapii zaj´ciowej wleczeniu usprawniajàcymoraz aktywizacji osób irodzin korzystajàcych zpo-mocy spo∏ecznej;2) rodzaje istopnie niepe∏nosprawnoÊci iodpowia-dajàce im typy terapii zaj´ciowej;3) terapia zaj´ciowa przez sport iteatr;Dziennik Ustaw Nr 62—4202—Poz. 555 4) pracownia plastyczna — çwiczenie ró˝nych tech-nik: malarstwo, tkactwo, wyroby ze skóry, pracawdrewnie, metaloplastyka, haft, dziewiarstwo,garncarstwo;5) zaj´cia kulturalno-oÊwiatowe;6) terapeuta zaj´ciowy — rola zawodowa, zadania re-alizowane wplacówkach pomocy spo∏ecznej, kwe-stie etyczne, organizacja pracy, dokumentacja. V.Wymagane umiej´tnoÊciWwyniku kszta∏cenia s∏uchacz kolegium nabywawiedzy iumiej´tnoÊci zawodowych niezb´dnych dowykonywania zawodu pracownika socjalnego, umo˝-liwiajàcych:1) prawid∏owe rozpoznawanie sytuacji osób irodzinkorzystajàcych zpomocy spo∏ecznej, okreÊlaniecelów pomocy; 2) zaplanowanie form pomocy oraz stosowanie sku-tecznych wdanym przypadku metod itechnikwpracy socjalnej;3) monitorowanie idokonywanie ewaluacji podejmo-wanych dzia∏aƒ;4) zaprojektowanie swojego warsztatu pracy; 5) doskonalenie organizacji pracy;6) efektywnà wspó∏prac´ ze specjalistami;7) popularyzowanie celów pomocy ipracy socjalnej;8) przeciwdzia∏anie wypaleniu zawodowemu. Wtoku kszta∏cenia rozwijane sà us∏uchacza umie-j´tnoÊci: 1) metodyczne;2) interpersonalne;3) kooperacji;4) mened˝erskie;5) zzakresu public relations. Podczas praktyk zawodowych s∏uchacz nabywaumiej´tnoÊci:1) praktycznego dzia∏ania przez wypróbowanieswych umiej´tnoÊci iskorygowanie ewentualnychpomy∏ek zpomocà osoby nadzorujàcej;2) aktywnego ikompleksowego poszukiwania infor-macji niezb´dnych do uzyskania pe∏nej wiedzyoproblemie;3) pos∏ugiwania si´ wpraktyce wiedzà dotyczàcàprocedury post´powania oraz pracy izadaƒ orga-nizacji iinstytucji dzia∏ajàcych wobszarze pomocyspo∏ecznej;4) samodzielnego prowadzenia pracy socjalnej zapomocà poznanych metod, zuwzgl´dnieniemwszystkich jej efektów.S∏uchacz powinien stosowaç zasady etyki zawodo-wej pracownika socjalnego, do których nale˝à: 1) udzielanie pomocy wszystkim osobom znajdujà-cym si´ wtrudnej sytuacji izwracajàcym si´ opo-moc spo∏ecznà; 2) respektowanie praw tych osób do poszanowaniaich godnoÊci osobistej;3) dzia∏anie jako rzecznik interesów osób zwracajà-cych si´ opomoc spo∏ecznà; 4) wzmacnianie samodzielnoÊci osób korzystajàcychzpomocy socjalnej iprzeciwdzia∏anie uzale˝nieniusi´ od niej.Dziennik Ustaw Nr 62—4203—Poz. 555i 556556ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCIzdnia 13 kwietnia 2005 r.zmieniajàce rozporzàdzenie wsprawie utworzenia sàdów pracy isàdów ubezpieczeƒ spo∏ecznychNa podstawie art. 20 pkt 1 i2 ustawy zdnia 27 lip-ca 2001 r. — Prawo oustroju sàdów powszechnych(Dz. U. Nr 98, poz. 1070, zpóên. zm.1)) zarzàdza si´, conast´puje: