§ 2

§ 2. 1. Szczegółowy zakres podstawowej wiedzy zawodowej objętej egzaminem na licencję maszynisty obejmuje zagadnienia dotyczące: 1) specyfiki i środowiska pracy maszynisty, w tym jego roli i odpowiedzialności w ruchu kolejowym oraz wymagań zawodowych i predyspozycji niezbędnych do wykonywania pracy na tym stanowisku; 2) technologii transportu kolejowego, w tym przepisów bezpieczeństwa i eksploatacji kolei; 3) infrastruktury kolejowej; 4) radiołączności pociągowej; 5) wiedzy o pociągach, ich składach oraz wymagań technicznych dotyczących lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego; 6) zagrożeń występujących w ruchu kolejowym; 7) podstawowych zasad fizyki; 8) sygnalizacji kolejowej. 2. W zakresie zagadnień, o których mowa w ust. 1: 1) pkt 1, sprawdza się: a) znajomość aktów prawnych i regulacji dotyczących bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, określających: - zasady przyznawania uprawnień maszynistom, - warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych, - zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy, b) wiedzę o wymaganiach stawianych maszynistom, w tym wymaganiach niezbędnych do wykonywania obowiązków maszynisty, dotyczących: - prowadzenia pociągu, - zmiennego rytmu dobowego pracy, - konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia ochronnego, - posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania, c) wiedzę, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty dotyczącym kluczowych kwestii bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znajomość czynników wpływających negatywnie na jego pracę, wynikających z: - przyjmowania określonych leków, - spożywania alkoholu, - zażywania narkotyków lub substancji psychoaktywnych, - chorób, - stresu, - zmęczenia, d) umiejętność wskazania dokumentów niezbędnych do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty: - aktów prawnych, - służbowych rozkładów jazdy, e) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego, f) wiedzę o znaczeniu dokładności wykonywania zadań i metod wykonywania pracy, g) wiedzę o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie: - zachowania na obszarze kolejowym, - postępowania przy wsiadaniu do pojazdu kolejowego i wysiadaniu z pojazdu kolejowego, - ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej, h) znajomość sposobów radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych, i) umiejętność stosowania zasad ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizującej negatywny wpływ na środowisko; 2) pkt 2, sprawdza się: a) znajomość aktów prawnych, procedur i regulacji z zakresu bezpieczeństwa i eksploatacji kolei, b) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i eksploatacją kolei; 3) pkt 3, sprawdza się znajomość: a) budowy toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych, b) budowli kolejowych, c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego, d) stosowanych systemów zabezpieczenia ruchu i łączności, e) urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, f) budowy sieci trakcyjnej; 4) pkt 4, sprawdza się: a) znajomość zasad działania i znaczenia radiołączności pociągowej, b) umiejętność wskazania pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej, c) umiejętność identyfikowania sytuacji, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, d) znajomość metod nawiązywania łączności oraz połączeń alarmowych w systemie radiołączności analogowej i cyfrowej; 5) pkt 5, sprawdza się: a) znajomość rodzajów trakcji, b) umiejętność opisania głównych elementów, systemów, układów i podzespołów pojazdu kolejowego, c) znajomość sposobów oznakowania pojazdów kolejowych, d) znajomość dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym, e) znajomość zasad działania poszczególnych rodzajów urządzeń hamulcowych i znajomość sposobów obliczania masy hamującej, f) umiejętność określenia maksymalnej prędkości pociągu, g) umiejętność wskazania maksymalnych obciążeń i sił działających na sprzęg, h) znajomość działania i funkcji systemów sterowania pociągiem; 6) pkt 6, sprawdza się: a) znajomość zasad bezpieczeństwa ruchu kolejowego, b) znajomość zagrożeń związanych z ruchem kolejowym oraz różnych środków stosowanych do ich ograniczania, c) umiejętność rozpoznawania zdarzeń mających znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znajomość sposobów reakcji w przypadku ich wystąpienia, d) znajomość procedur mających zastosowanie do zdarzeń z udziałem osób; 7) pkt 7, sprawdza się: a) umiejętność określenia rozkładu sił działających na koła pojazdu kolejowego oraz czynników wpływających na skuteczność przyspieszenia i hamowania, b) znajomość pojęć i zasad z zakresu elektrotechniki oraz znajomość metod pracy i warunków zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych; 8) pkt 8, sprawdza się znajomość: a) sygnałów nadawanych przez semafory, sygnalizatory powtarzające, tarcze ostrzegawcze semaforowe, tarcze ostrzegawcze przejazdowe, tarcze manewrowe i tarcze rozrządowe, b) zasad umieszczenia sygnalizatorów, c) sygnałów zamknięcia toru, d) sygnałów zatrzymania i zmniejszenia prędkości podawanych przenośnymi tarczami, e) sygnałów ogólnego stosowania podawanych przez uprawnione osoby, f) sygnałów podawanych dźwiękowym urządzeniem ostrzegającym pojazdu kolejowego, g) sygnałów podawanych przy wyprawianiu i przepuszczaniu pociągów, h) sygnałów na pociągach i pojazdach kolejowych, i) sygnałów alarmowych, j) wskaźników, w tym wskaźników stosowanych do prowadzenia ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS, k) sygnałów i wskaźników stosowanych wyłącznie na wyznaczonych liniach kolejowych i stacjach, l) sygnałów na semaforach świetlnych, tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających, stosowanych do odwołania. Rozdział 3 Szczegółowy zakres wiedzy i umiejętności objętych egzaminem na świadectwo maszynisty