§ 3

§ 3. 1. Szczegółowy zakres wiedzy i umiejętności objętych egzaminem na świadectwo maszynisty obejmuje zagadnienia dotyczące: 1) pojazdu kolejowego: a) prób i kontroli przed jazdą, b) znajomości pojazdu kolejowego, c) prób hamulców, d) sposobu funkcjonowania i prędkości maksymalnej pociągu w odniesieniu do charakterystyk linii kolejowych, e) prowadzenia pociągu w sposób, który nie powoduje uszkodzeń infrastruktury kolejowej lub pojazdów kolejowych, f) nieprawidłowości, g) postępowania w przypadku poważnych wypadków, wypadków i incydentów, h) warunków, które muszą być spełnione, aby kontynuować jazdę po poważnym wypadku, wypadku i incydencie z udziałem pojazdu kolejowego, i) unieruchomienia pociągu; 2) infrastruktury kolejowej: a) rodzaju eksploatacji i prędkości maksymalnej pociągu w odniesieniu do charakterystyk linii kolejowych, b) znajomości linii kolejowych, c) przepisów bezpieczeństwa i prowadzenia pociągu, d) nieprawidłowości, e) postępowania w przypadku poważnych wypadków, wypadków i incydentów, w tym z udziałem osób, f) znajomości sygnalizacji kolejowej. 2. W zakresie zagadnień, o których mowa w ust. 1 pkt 1: 1) lit. a, sprawdza się umiejętność: a) gromadzenia dokumentacji i niezbędnego wyposażenia, b) weryfikacji, czy wyznaczony pojazd kolejowy z napędem własnym może być użyty do obsługi wyznaczonego pociągu, c) wprowadzania do dokumentacji informacji dotyczących pojazdu kolejowego z napędem własnym i pociągu oraz sprawdzania zgodności zapisanych w dokumentacji informacji ze stanem faktycznym, d) weryfikacji, przez dokonanie określonych prób i kontroli, czy urządzenia związane z bezpieczeństwem są sprawne; 2) lit. b, sprawdza się: a) znajomość regulatorów i wskaźników znajdujących się w pojeździe kolejowym z napędem własnym, w tym dotyczących funkcjonowania napędu, hamulców oraz urządzeń kontroli czujności, b) umiejętność weryfikacji wizualnej stanu technicznego pociągu oraz rozpoznawania oznak nieprawidłowości, zapobiegania ich powstawaniu i odpowiedniego reagowania na nieprawidłowości; 3) lit. c, sprawdza się umiejętność: a) weryfikacji i obliczenia przed jazdą, czy rzeczywista masa hamująca pociągu odpowiada masie hamującej wymaganej dla danej linii kolejowej, zgodnie z wartościami podanymi w dokumentacji pociągu, b) sprawdzenia działania poszczególnych elementów układu hamulcowego pojazdu trakcyjnego i pociągu przed jazdą, przy ich uruchamianiu oraz w czasie jazdy; 4) lit. d, sprawdza się stosowanie odpowiedniej techniki prowadzenia pociągu w celu zachowania maksymalnych dopuszczalnych prędkości pociągów, w zależności od następujących parametrów stałych i parametrów zmiennych linii lub odcinków linii kolejowych: a) pochyleń miarodajnych, b) łuków, c) dopuszczalnych prędkości na odcinkach linii kolejowych, d) doraźnych ograniczeń prędkości przekazanych maszyniście, e) wskazań urządzeń sygnalizacyjnych, f) panujących warunków atmosferycznych; 5) lit. e, sprawdza się umiejętność: a) korzystania, zgodnie z obowiązującymi zasadami, z dostępnych układów sterowania, b) uruchamiania pociągu, z uwzględnieniem przyczepności i ograniczenia mocy pojazdu trakcyjnego, c) używania urządzeń hamulcowych; 6) lit. f, sprawdza się: a) czy zdarzenia zaistniałe podczas prowadzenia pociągu są zauważane, b) umiejętność dokonywania weryfikacji wizualnej stanu technicznego pociągu oraz rozpoznawania oznak nieprawidłowości, zapobiegania ich powstawaniu i odpowiedniego reagowania na nieprawidłowości, c) znajomość stosowania dostępnych urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego i środków łączności; 7) lit. g, sprawdza się: a) znajomość obowiązujących procedur zabezpieczenia pociągu i wezwania pomocy w przypadku poważnego wypadku, wypadku i incydentu, b) umiejętność ustalenia, czy w składzie pociągu znajdują się towary niebezpieczne, określenia ich rodzaju oraz umiejscowienia na podstawie dokumentacji pociągu, c) znajomość procedur ewakuacji podróżnych z pociągu pasażerskiego w sytuacji awaryjnej; 8) lit. h, sprawdza się: a) umiejętność dokonania oceny, czy po zaistnieniu poważnego wypadku, wypadku i incydentu pojazd kolejowy może kontynuować jazdę i określenia, jakie warunki muszą być spełnione, aby było to możliwe, b) umiejętność określenia, czy przed kontynuacją jazdy pociągu jest potrzebna ocena rewidenta taboru, c) znajomość określonych przez zarządcę infrastruktury procedur informowania o możliwości kontynuowania jazdy po zaistnieniu poważnego wypadku, wypadku i incydentu; 9) lit. i, sprawdza się wiedzę na temat możliwości zatrzymania pociągu lub jego części oraz zabezpieczenia pociągu lub jego części przed niespodziewanym uruchomieniem lub zbiegnięciem. 3. W zakresie zagadnień, o których mowa w ust. 1 pkt 2: 1) lit. a, sprawdza się stosowanie: a) odpowiedniej techniki prowadzenia pociągu uwzględniającej charakterystykę linii kolejowej, b) maksymalnej prędkości pociągu odpowiadającej warunkom atmosferycznym obowiązującym dla linii kolejowej lub ograniczeniom prędkości, c) przyjętych od zarządcy infrastruktury lub użytkownika bocznicy kolejowej informacji; 2) lit. b, sprawdza się: a) umiejętność przewidywania zagrożeń, które mogą powstać w czasie jazdy, oraz odpowiedniego im zapobiegania, uwzględniając bezpieczeństwo ruchu kolejowego, punktualność prowadzenia pociągu oraz ekonomikę jazdy, b) wiedzę na temat linii kolejowych, urządzeń na trasie jazdy oraz postępowania w przypadku wyznaczenia tras zastępczych, c) znajomość: - warunków eksploatacji linii kolejowej, w tym zmiany toru i zasad prowadzenia ruchu jednokierunkowego, - dokumentów zarządcy infrastruktury dotyczących linii kolejowej w zakresie obowiązującym na stanowisku maszynisty, - torów, które mogą być wykorzystane do danego rodzaju przewozów, - obowiązujących zasad prowadzenia ruchu pociągów oraz systemu sygnalizacyjnego, - systemu blokady liniowej i związanych z nim przepisów, - nazw stacji kolejowych, ich położenia na linii kolejowej oraz warunków widoczności stacji i nastawni, - sygnalizacji przejściowej między różnymi systemami sterowania ruchem kolejowym lub systemami zasilania trakcyjnego, - ograniczeń prędkości dla różnych kategorii prowadzonych pociągów, - profili topograficznych, - szczególnych warunków hamowania na liniach o stromym nachyleniu, - szczególnych właściwości eksploatacyjnych, w tym specjalnych sygnałów, znaków i warunków odjazdu; 3) lit. c, sprawdza się: a) wiedzę w zakresie warunków uruchamiania pociągu, w tym warunków wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanej dalej „ustawą”, oraz przepisów wewnętrznych przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury, b) umiejętność obserwowania sygnałów urządzeń przytorowych i urządzeń znajdujących się w pojeździe trakcyjnym, odpowiedniego ich interpretowania i postępowania zgodnie z odpowiednimi procedurami ustalonymi przez przewoźnika kolejowego lub zarządcę infrastruktury, c) umiejętność prowadzenia pociągu w sposób bezpieczny i zgodnie z ustalonymi procedurami dotyczącymi jazdy, d) umiejętność stosowania się do otrzymanych poleceń dotyczących warunków prowadzenia pociągu określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy, e) przestrzeganie czasów postojów wynikających z dokumentacji pociągu, f) umiejętność ustalenia miejsca położenia pociągu na linii kolejowej, g) umiejętność używania hamulców pociągu z uwzględnieniem warunków linii kolejowej, h) umiejętność regulowania prędkości jazdy pociągu zgodnie z rozkładem jazdy oraz otrzymanymi poleceniami dotyczącymi warunków prowadzenia pociągu określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy; 4) lit. d, sprawdza się umiejętność: a) zauważania nieprawidłowości dotyczących infrastruktury kolejowej i otoczenia, w tym urządzeń sygnalizacyjnych, torów kolejowych i ich otoczenia, zasilania w energię trakcyjną, przejazdów kolejowo-drogowych, ruchu kolejowego, b) określania odległości dzielącej prowadzony pojazd kolejowy od przeszkód zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, c) informowania zarządcy infrastruktury o miejscu i charakterze zaobserwowanych nieprawidłowości wraz z upewnieniem się, że informacja ta została należycie zrozumiana, d) podejmowania działań uwzględniających infrastrukturę kolejową, które mają na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa ruchu kolejowego i osób; 5) lit. e, sprawdza się umiejętność: a) podejmowania działań w celu ochrony pociągu i wezwania pomocy w przypadku poważnego wypadku, wypadku i incydentu, w tym z udziałem osób, b) dokonania oceny dotyczącej warunków zatrzymania pociągu w przypadku pożaru w pociągu - w celu umożliwienia ewakuacji pasażerów, c) przekazania informacji dotyczącej pożaru odpowiednim służbom, d) informowania zarządcy infrastruktury o gotowości i braku przeszkód do kontynuowania jazdy po wystąpieniu poważnego wypadku, wypadku i incydentu - zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy, e) dokonania oceny, czy jest możliwe dalsze prowadzenie pociągu po infrastrukturze kolejowej i określenia, jakie warunki muszą być spełnione, aby było to możliwe; 6) lit. f, sprawdza się znajomość: a) sygnałów nadawanych przez semafory, sygnalizatory powtarzające, tarcze ostrzegawcze semaforowe, tarcze ostrzegawcze przejazdowe, tarcze manewrowe i tarcze rozrządowe, b) zasad umieszczenia sygnalizatorów, c) sygnałów zamknięcia toru, d) sygnałów zatrzymania i zmniejszenia prędkości podawanych przenośnymi tarczami, e) sygnałów ogólnego stosowania podawanych przez uprawnione osoby, f) sygnałów podawanych dźwiękowym urządzeniem ostrzegającym pojazdu kolejowego, g) sygnałów podawanych przy wyprawianiu i przepuszczaniu pociągów, h) sygnałów na pociągach i pojazdach kolejowych, i) sygnałów alarmowych, j) wskaźników, w tym wskaźników stosowanych do prowadzenia ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS, k) sygnałów i wskaźników stosowanych wyłącznie na wyznaczonych liniach kolejowych i stacjach, l) sygnałów na semaforach świetlnych, tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających, stosowanych do odwołania. Rozdział 4 Egzamin na licencję maszynisty