§ 16

§ 16. 1. Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem niezbędny do uzyskania licencji maszynisty obejmuje zagadnienia dotyczące: 1) specyfiki i środowiska pracy maszynisty, w tym jego roli i odpowiedzialności w ruchu kolejowym oraz wymagań zawodowych i predyspozycji niezbędnych do wykonywania pracy na tym stanowisku; 2) technologii transportu kolejowego, w tym przepisów bezpieczeństwa i eksploatacji kolei; 3) infrastruktury kolejowej; 4) radiołączności pociągowej; 5) wiedzy o pociągach, ich składach oraz wymagań technicznych dotyczących lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego; 6) zagrożeń występujących w ruchu kolejowym; 7) podstawowych zasad fizyki; 8) sygnalizacji kolejowej. 2. Szkolenie kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty obejmuje wiedzę ogólną z zakresu zagadnień, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem zasad, które stosuje się niezależnie od określonego rodzaju i typu taboru kolejowego lub infrastruktury kolejowej. 3. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. 4. W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty: 1) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1: a) zna akty prawne i regulacje dotyczące bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, określające: - zasady przyznawania uprawnień maszynistom, - warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych, - zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy, b) posiada wiedzę o wymaganiach stawianych maszynistom, w tym o wymaganiach niezbędnych do wykonywania obowiązków maszynisty, dotyczących: - prowadzenia pociągu, - zmiennego rytmu dobowego pracy, - konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia ochronnego, - posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania, c) posiada wiedzę, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty za kluczowe kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i zna czynniki wpływające negatywnie na jego pracę, dotyczące: - przyjmowania określonych leków, - spożywania alkoholu, - zażywania narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych, - chorób, - stresu, - zmęczenia, d) umie wskazać dokumenty niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty: - akty prawne, - służbowe rozkłady jazdy, e) umie określić zasady odpowiedzialności oraz zadania pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego, f) posiada wiedzę o znaczeniu dokładności wykonywania zadań i metod wykonywania pracy, g) posiada wiedzę o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie: - zachowania na obszarze kolejowym, - postępowania przy wsiadaniu do pojazdu kolejowego i wysiadaniu z pojazdu kolejowego, - ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej, h) zna sposoby radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych, i) umie stosować zasady ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizujące negatywny wpływ na środowisko; 2) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2: a) zna akty prawne, procedury i regulacje z zakresu bezpieczeństwa i eksploatacji kolei, b) umie określić zasady odpowiedzialności oraz zadania pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i eksploatacją kolei; 3) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, zna: a) budowę toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych, b) budowle kolejowe, c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego, d) stosowane systemy zabezpieczenia ruchu i łączności, e) urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, f) budowę sieci trakcyjnej; 4) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4: a) zna zasady działania i znaczenie radiołączności pociągowej, b) umie wskazać pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej, c) umie identyfikować sytuacje, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, d) zna metody nawiązywania łączności oraz połączeń alarmowych w systemie radiołączności analogowej i cyfrowej; 5) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5: a) zna rodzaje trakcji, b) umie opisać główne elementy, systemy, układy i podzespoły pojazdu kolejowego, c) zna sposoby oznakowania pojazdów kolejowych, d) zna dokumenty, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym, e) zna zasadę działania poszczególnych rodzajów urządzeń hamulcowych i zna sposoby obliczania masy hamującej, f) umie określić maksymalną prędkość pociągu, g) umie wskazać maksymalne obciążenie i siły działające na sprzęg, h) zna działanie i funkcje systemów sterowania pociągiem; 6) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 6: a) zna zasady bezpieczeństwa ruchu kolejowego, b) zna zagrożenia związane z ruchem kolejowym oraz różne środki stosowane do ich ograniczania, c) umie rozpoznawać zdarzenia mające znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i zna sposoby reakcji w przypadku ich wystąpienia, d) zna procedury mające zastosowanie do zdarzeń z udziałem osób; 7) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 7: a) umie określić rozkład sił działających na koła pojazdu kolejowego oraz czynniki wpływające na skuteczność przyspieszenia i hamowania, b) zna pojęcia i zasady z zakresu elektrotechniki oraz zna metody pracy i warunki zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych; 8) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 8, zna: a) sygnały nadawane przez semafory, sygnalizatory powtarzające, tarcze ostrzegawcze semaforowe, tarcze ostrzegawcze przejazdowe, tarcze manewrowe i tarcze rozrządowe, b) zasady umieszczenia sygnalizatorów, c) sygnały zamknięcia toru, d) sygnały zatrzymania i zmniejszenia prędkości podawane przenośnymi tarczami, e) sygnały ogólnego stosowania podawane przez uprawnione osoby, f) sygnały podawane dźwiękowym urządzeniem ostrzegającym pojazdu kolejowego, g) sygnały podawane przy wyprawianiu i przepuszczaniu pociągów, h) sygnały na pociągach i pojazdach kolejowych, i) sygnały alarmowe, j) wskaźniki, w tym wskaźniki stosowane do prowadzenia ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ ETCS, k) sygnały i wskaźniki stosowane wyłącznie na wyznaczonych liniach kolejowych i stacjach, l) sygnały na semaforach świetlnych, tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających, stosowane do odwołania. 5. Wzór dokumentu potwierdzającego ukończenie szkolenia w celu uzyskania licencji maszynisty określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. Rozdział 5 Rejestr licencji maszynistów