§ 1

§ 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 2725). Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 1341 Załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2026 r. (Dz. U. poz. …) Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich oraz wojewódzkich przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym Załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2026 r. (Dz. U. poz. 1341) Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 1341 – 2 – Spis treści Część tekstowa Wstęp ....................................................................................................................... 4 1. Charakterystyka uwarunkowań realizacji międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich ........................ 12 1.1. Charakterystyka zmian makroekonomicznych i demograficznych w latach 2021–2024 ...................................................................................................... 12 1.2. Opis istniejącej sieci kolejowej wykorzystywanej do przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych ...................................................... 20 2. Charakterystyka stanu istniejącego przewozów w ruchu między- wojewódzkim i międzynarodowym ............................................................... 25 2.1. Oferta przewozowa w rozkładzie jazdy 2024/2025 i jej zmiany w latach 2021–2025 ...................................................................................................... 25 2.2. Charakterystyka liczbowa przewozów pasażerskich w latach 2021–2025 ....... 32 2.3. Tabor wykorzystywany do realizacji przewozów kolejowych ............................ 41 2.4. Dostosowanie kolei do potrzeb osób z niepełnosprawnościami ....................... 44 2.5. Ochrona środowiska ........................................................................................ 48 3. Uwarunkowania zewnętrzne kształtujące założenia nowego planu transportowego ............................................................................................... 49 3.1. Zmiany legislacyjne i ich wpływ na funkcjonowanie rynku przewozów ............. 49 3.2. Planowane zmiany w stanie infrastruktury kolejowej ........................................ 55 3.3. Modernizacja i zakup taboru kolejowego ......................................................... 61 3.4. Prognozowane zmiany demograficzne i makroekonomiczne ........................... 62 4. Założenia do opracowania planu transportowego – podstawowe uwarunkowania siatki połączeń i postojów .................................................. 70 4.1. Cele interwencji państwa w odniesieniu do międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych połączeń pasażerskich ................................. 70 4.2. Podział ośrodków miejskich i turystycznych ..................................................... 76 4.3. Zasady kształtowania siatki kolejowych połączeń międzywojewódzkich i międzynarodowych ........................................................................................ 88 4.4. Polityka postojów handlowych ......................................................................... 96 4.5. Zasady kształtowania cen biletów .................................................................. 107 4.6. Koncepcja stanu docelowego i przejściowego ............................................... 109 Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 1341 – 3 – 5. Opis zmian planowanych do 2030 r. w stosunku do planu transportowego z 2020 r. ......................................................................................................... 112 6. Charakterystyka oferty przewozowej w latach 2031–2034 ........................ 114 6.1. Charakterystyka liczbowa i graficzna oferty przewozowej .............................. 114 6.2. Finansowanie przewozów .............................................................................. 129 6.3. Weryfikacja obciążenia ruchem sieci kolejowej w latach 2031–2034 ............. 136 6.4. Zapotrzebowanie na tabor ............................................................................. 142 7. Wymagania taborowe i pozostałe wymagania po 2030 r. ......................... 143 7.1. Standard taboru ............................................................................................. 143 7.2. Opis sieci sprzedaży biletów .......................................................................... 147 7.3. Sposoby dostarczania informacji pasażerskiej ............................................... 151 8. Koordynacja połączeń międzywojewódzkich i regionalnych ................... 156 8.1. Wojewódzkie przewozy pasażerskie na styku województw (tzw. połączenia stykowe) ........................................................................................................ 157 8.2. Rekomendacje w zakresie lokalnej integracji taryfowo-rozkładowej ............... 170 8.3. Rekomendacje w zakresie połączeń dowozowych do krajowego systemu przewozów międzywojewódzkich ................................................................... 173 Spis tabel ............................................................................................................. 175 Spis rysunków ……………………………………………………………………………. 176 Część graficzna Mapa 1 ………………………………………………………………………………….. .. 177 Mapa 2 ………………………………………………………………………………….. .. 177 Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 1341 – 4 – CZĘŚĆ TEKSTOWA Wstęp Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego w Polsce jest ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 1231), zwana dalej „ustawą PTZ”. Na podstawie przepisów ustawy PTZ publiczny transport zbiorowy to powszechnie dostępny regularny przewóz osób wykonywany w określonych odstępach czasu i po określonej linii komunikacyjnej, liniach komunikacyjnych lub sieci komunikacyjnej. Z kolei przewóz o charakterze użyteczności publicznej (Public Service Obligations – obowiązek użyteczności publicznej, zwany dalej „PSO”) to powszechnie dostępna usługa w zakresie publicznego transportu zbiorowego wykonywana przez operatora publicznego transportu zbiorowego w celu bieżącego i nieprzerwanego zaspokajania potrzeb przewozowych społeczności na danym obszarze, organizowana przez organizatora publicznego transportu zbiorowego w ramach realizacji zadań, o których mowa w art. 8 ustawy PTZ, na podstawie umowy Public Service Contract – o świadczenie usług publicznych, zwane dalej „PSC”. Publiczny transport zbiorowy może być wykonywany przez operatora publicznego transportu zbiorowego, zwanego dalej „operatorem”, lub przewoźnika spełniających warunki do podejmowania i wykonywania działalności w zakresie przewozu osób, określone w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 1324), zwanej dalej „ustawą o TK”. Organizatorem publicznego transportu zbiorowego jest właściwa jednostka samorządu terytorialnego, związek jednostek samorządu terytorialnego, związek metropolitarny albo minister właściwy do spraw transportu, zwany dalej „Ministrem”, zapewniający funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego na danym obszarze. Organizator publicznego transportu zbiorowego jest „właściwym organem”, o którym mowa w przepisach rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 1370/2007”. Do zadań organizatora należą: Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 1341 – 5 – – planowanie rozwoju transportu, – organizowanie publicznego transportu zbiorowego, – zarządzanie publicznym transportem zbiorowym. Organizator publicznego transportu zbiorowego ma również możliwość ustanowienia zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego na obszarze, na którym pełni funkcję organizatora przewozów. Właściwy ze względu na obszar działania lub zasięg przewozów organizatorem publicznego transportu zbiorowego dla międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich (przewozów dalekobieżnych) jest Minister. Jest to przewóz osób w ramach publicznego transportu zbiorowego wykonywany z przekroczeniem granicy województwa. Na mocy przepisów ustawy PTZ Minister może również organizować i finansować międzynarodowe przewozy pasażerskie w transporcie kolejowym, czyli przewóz osób w ramach publicznego transportu zbiorowego wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem przewozów realizowanych w strefie transgranicznej. W związku z zadaniem planowania rozwoju publicznego transportu zbiorowego do obowiązków organizatora należy opracowanie planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, zwanego dalej „planem transportowym” albo „planem”. Plan transportowy należy do zamierzeń strategicznych związanych z przygotowaniem długofalowych działań ukierunkowanych na zrównoważony rozwój transportu publicznego, w tym wzrostu efektywności jego funkcjonowania. Rezultatem wdrażania właściwie opracowanego planu transportowego jest poprawa jakości systemu transportowego przez wzrost dostępności do usług publicznego transportu zbiorowego w skali krajowej, regionalnej i lokalnej. Plan transportowy Ministra jest uwzględniany w planach transportowych samorządów województw, wykonujących zadania organizatora w zakresie wojewódzkich przewozów pasażerskich. Plan przez wskazanie węzłów komunikacyjnych stanowi wytyczne do tworzenia skomunikowań między pociągami o charakterze użyteczności publicznej uruchamianymi przez Ministra, marszałków województw oraz pociągami uruchamianymi na zlecenie innych organizatorów przewozów przewidzianych w ustawie o PTZ, a także innymi środkami transportu publicznego. Plan służy zachowaniu ciągłości i stabilności funkcjonowania międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów pasażerskich w transporcie kolejowym, wykonywanych jako Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 1341 – 6 – przewozy o charakterze użyteczności publicznej w ramach publicznego transportu zbiorowego na rynku objętym zasadami konkurencji regulowanej, określonymi na podstawie rozporządzenia 1370/2007. Jeżeli uwzględnimy infrastrukturę transportową znajdującą się na obszarze objętym niniejszym planem transportowym, preferowanymi środkami transportu pozostają wyłącznie pojazdy kolejowe przeznaczone do wykonywania przewozów pasażerskich na liniach kolejowych normalnotorowych. Publiczny transport zbiorowy odbywa się na zasadach konkurencji regulowanej, o której mowa w rozporządzeniu 1370/2007, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie PTZ oraz z uwzględnieniem potrzeb zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Model funkcjonowania rynku kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce wskazuje na konieczność planowego organizowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej, czyli sytuacji, w której nie jest możliwe realizowanie usług przewozowych w segmencie kolejowych przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych wyłącznie na zasadach rynkowych (komercyjnych). Ustawa PTZ oraz ustawa o TK określają podstawę funkcjonowania w segmencie kolejowych przewozów pasażerskich: – przewoźników kolejowych, dla których warunkiem uzyskania dostępu do infrastruktury kolejowej jest uzyskanie decyzji o przyznaniu otwartego dostępu albo ograniczonego dostępu (zgodnie z art. 29c ust. 1 ustawy o TK) lub uwzględnienie wniosku na wykonanie przewozu okazjonalnego, – operatorów, którzy zawarli umowę o świadczenie usług publicznych, skutkującą włączeniem w system przewozów o charakterze użyteczności publicznej, – podmiotów odpowiedzialnych za obsługę pasażerów na stacjach i przystankach kolejowych, w tym operatorów stacji pasażerskich, przez których rozumie się zgodnie z art. 4 pkt 54 ustawy o TK podmioty zarządzające stacją pasażerską. Plan transportowy jest szczególnym dokumentem w strukturze systemu zarządzania rozwojem kraju. Nie stanowi strategii ani programu w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198, z późn. zm.). Nie zalicza się również do kategorii programów wieloletnich, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o finansach publicznych”. Nie jest dokumentem inwestycyjnym w zakresie infrastruktury kolejowej, nie wymaga zatem strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 1341 – 7 – na podstawie art. 46 i art. 47 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2026 r. poz. 670, z późn. zm.). Formę, treść i zakres planu transportowego oraz sposób jego procedowania określają ustawa PTZ i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. poz. 684). Plan uwzględnia zapisy strategicznych dokumentów rządowych programujących rozwój kraju, zachowując z nimi komplementarność i spójność. Oznacza to, że ma on charakter wtórny wobec obowiązujących zamierzeń inwestycyjnych, nie wyznacza też ram dla realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Uwzględnia zobowiązania sfery publicznej związane z organizowaniem i finansowaniem przez Ministra międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich. W trakcie realizacji Planu będzie prowadzona jego ocena pod kątem dostosowania do ujawniających się warunków oraz potrzeb, wynikających ze zmian sytuacji na rynku kolejowych przewozów pasażerskich. W przypadku gdy zaistnieje konieczność zmian jego zasadniczych treści, decyzję o poddaniu go aktualizacji podejmie Minister. Plan jest instrumentem służącym do efektywnego i przewidywalnego zarządzania regulowanym rynkiem kolejowych przewozów pasażerskich, których organizatorem jest Minister, oraz usługami świadczonymi na tym rynku. Jest dokumentem określającym pożądany stan docelowy w zakresie transportu publicznego. Na podstawie obowiązujących kierunków polityki państwa, prognoz zapotrzebowania na międzywojewódzkie i międzynarodowe kolejowe przewozy pasażerskie, zasad dotyczących budowy oferty przewozowej oraz planu finansowania omawianej kategorii przewozów w planie określono sieć linii komunikacyjnych, na których Minister zaplanował wykonywanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej w transporcie kolejowym. Plan transportowy nie jest długookresowym projektem rozkładu jazdy pociągów dofinansowywanych przez Ministra. Nie wskazuje również źródeł dodatkowych środków finansowych możliwych do wydatkowania na organizację międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich ani na infrastrukturę kolejową. Rolą planu transportowego nie jest też prezentowanie strategii w odniesieniu do sfery przekształceń własnościowych sektora kolejowego czy regulacji cen usług za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 1341 – 8 – Funkcją planu transportowego jest określenie potrzeb w zakresie dalekobieżnych kolejowych przewozów pasażerskich w celu planowanego objęcia dofinansowaniem wskazanych połączeń, zwłaszcza tam, gdzie występuje dostrzegalny popyt na przewozy międzywojewódzkie, którego wielkość lub charakter nie uzasadniają uruchamiania przewozów o charakterze komercyjnym. Natomiast linie komunikacyjne, które nie zostały ujęte w planie, ale są istotne dla wspólnot lokalnych lub społeczności regionu, powinny stanowić uzupełnienie oferty Ministra. Uruchamianie przewozów gminnych, powiatowych, wojewódzkich oraz metropolitarnych (w tym przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki bądź związki metropolitarne), skomunikowanych z pociągami finansowanymi przez Ministra pozostaje obowiązującą formułą funkcjonalną i organizacyjną rynku kolejowych przewozów pasażerskich. Powodem podjęcia decyzji o opracowaniu nowego planu transportowego przez Ministra są zachodzące i spodziewane zmiany warunków funkcjonowania międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich. Należy przede wszystkim wskazać na czynniki wynikające z: – zakończonych, trwających i planowanych inwestycji w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i osiąganej w ich wyniku poprawy jej parametrów techniczno-eksploatacyjnych, co ma wpływ na istotny wzrost liczby pasażerów na niektórych trasach z uwagi na znaczący wzrost pozycji konkurencyjnej pociągów względem innych środków transportu, – sytuacji społeczno-gospodarczej, która wpływa na rynek kolejowych przewozów pasażerskich, w tym na poziom przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych – ożywienie gospodarcze w latach 2021–2025 po pandemii COVID-19 znacząco wpłynęło na zmiany mobilności społeczeństwa i wzrost liczby realizowanych podróży, – zapotrzebowania na przewozy kolejowe finansowane przez Ministra, wynikające z zaktualizowanych prognoz przewozowych, uwzględniających zrównoważony rozwój transportu – wzrost przewozów w segmencie przewozów międzywojewódzkich okazał się większy od prognozowanego w poprzednim planie transportowym, – konieczności dostosowania planu transportowego do umów o świadczenie usług publicznych realizowanych po 2030 r. na podstawie konkurencyjnej procedury Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 1341 – 9 – wyboru operatorów i precyzyjnego określenia sieci połączeń oraz linii komunikacyjnych, na których będą wykonywane te przewozy, – dostosowania sieci połączeń międzywojewódzkich i międzynarodowych do realizowanych inwestycji w zakresie budowy nowych konwencjonalnych linii kolejowych, przede wszystkim linii Podłęże – Piekiełko i łódzkiej linii średnicowej, a także zmian w zakresie elektryfikacji sieci kolejowej, – prac modernizacyjnych na głównych węzłach kolejowych: warszawskim, wrocławskim i poznańskim planowanych przez zarządcę infrastruktury kolejowej w latach 2030–2035, zarówno komercyjnych, jak też o charakterze użyteczności publicznej, oraz wynikających z tego tytułu ograniczeniach dla ruchu pociągów, – dostosowania sieci połączeń międzywojewódzkich do inwestycji realizowanych w ramach programu inwestycyjnego Port Polska: budowy linii Kolei Dużych Prędkości, zwanej dalej „KDP”, o przebiegu Warszawa – nowe lotnisko krajowe – Łódź – Sieradz – Wrocław oraz Warszawa – nowe lotnisko krajowe – Łódź – Sieradz – Poznań, – wzrostu oczekiwań pasażerów w zakresie pożądanego standardu usług przewozowych, w tym częstotliwości i regularności kursowania pociągów oraz wyposażenia wagonów lub zespołów trakcyjnych, w tym większego dostosowania do potrzeb osób o ograniczonej możliwości poruszania się oraz osób z niepełnosprawnościami, zwanych dalej „OzN”. W dalszej części planu przedstawiono zakres i sposób realizacji zadań organizatora publicznego transportu zbiorowego w obszarze międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich zgodnie z art. 12 ustawy PTZ i