art. 3

Artykuł 3 Przestępstwa 1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby czyny wymienione w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu, jeżeli są umyślne, oraz czyny, o których mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, jeżeli są dokonane co najmniej w wyniku rażącego niedbalstwa, stanowiły przestępstwo, o ile są one bezprawne. Do celów niniejszej dyrektywy czyn jest bezprawny, jeżeli jest sprzeczny z: a) prawem Unii przyczyniającym się do realizacji jednego z celów unijnej polityki w dziedzinie środowiska określonych w art. 191 ust. 1 TFUE; lub b) przepisem ustawowym, wykonawczym lub administracyjnym państwa członkowskiego lub decyzją podjętą przez właściwy organ państwa członkowskiego, który nadaje skuteczność prawu Unii, o którym mowa w lit. a). Taki czyn jest bezprawny, nawet gdy jest dokonany na podstawie upoważnienia wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, jeżeli upoważnienie to uzyskano w wyniku oszustwa lub korupcji, wymuszenia lub przymusu, lub gdy upoważnienie w oczywisty sposób narusza odpowiednie materialne wymogi prawne. 2.   Państwa członkowskie zapewniają, by następujące czyny, jeżeli zostały dokonane bezprawnie i umyślnie, stanowiły przestępstwa: a) zrzucanie, emisja lub wprowadzanie do powietrza, gleby lub wody takich ilości materiałów lub substancji, energii lub promieniowania jonizującego, które powodują lub mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; b) wprowadzanie do obrotu – wbrew zakazowi lub innemu wymogowi mającemu na celu ochronę środowiska – produktu, którego użycie na dużą skalę mianowicie użycie produktu przez wielu użytkowników, bez względu na ich liczbę, powoduje zrzut, emisję lub wprowadzenie pewnej ilości materiałów lub substancji, energii lub promieniowania jonizującego do powietrza, gleby lub wody oraz powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; c) produkcja, wprowadzenie do obrotu lub udostępnianie na rynku, wywóz lub stosowanie substancji w postaci własnej, jako składniki mieszanin lub w wyrobach, w tym włączanie ich do wyrobów, jeżeli taki czyn powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała, znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin oraz: (i) jest ograniczony zgodnie z tytułem VIII i załącznikiem XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (18); (ii) jest zakazany na podstawie tytułu VII rozporządzenia (WE) nr 1907/2006; (iii) nie jest zgodny z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 (19); (iv) nie jest zgodny z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 (20); (v) nie jest zgodny z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (21); lub (vi) jest zakazany na podstawie załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 (22); d) produkcja, stosowanie, składowanie, przywóz lub wywóz rtęci, związków rtęci, mieszanin rtęci oraz produktów z dodatkiem rtęci, jeżeli taki czyn nie jest zgodny z wymogami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 (23) i powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób, znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; e) realizacja przedsięwzięć w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. a), o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE (24), jeżeli taki czyn jest prowadzony bez uzyskania zezwolenia na inwestycję i powoduje lub może powodować znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub jakości lub stanu wód lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; f) zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, nadzór nad tymi działaniami oraz późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów, w tym działania podejmowane w charakterze sprzedawcy lub pośrednika, jeżeli taki czyn: (i) dotyczy odpadów niebezpiecznych w rozumieniu art. 3 pkt 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE (25) i dotyczy ilości większych niż nieznaczne; lub (ii) dotyczy odpadów innych niż określone w ppkt (i) i powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; g) przemieszczanie odpadów w rozumieniu art. 2 pkt 26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2024/1157 (26), jeżeli taki czyn dotyczy ilości większych niż nieznaczne, bez względu na to, czy odbywa się w ramach jednego przemieszczenia czy kilku przemieszczeń, które zdają się być ze sobą powiązane; h) recykling statków wchodzących w zakres rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1257/2013, jeżeli taki czyn nie jest zgodny z wymogami, o których mowa w art. 6 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia; i) pochodzący ze statków zrzut substancji zanieczyszczających objętych zakresem art. 3 dyrektywy 2005/35/WE na którykolwiek z obszarów, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, chyba że taki zrzut pochodzący ze statków spełnia warunki dotyczące wyjątków określonych w art. 5 tej dyrektywy, który powoduje lub może spowodować pogorszenie jakości wody lub szkody w środowisku morskim; j) eksploatacja lub zamknięcie instalacji, w której prowadzona jest działalność niebezpieczna lub w której przechowywane lub stosowane są niebezpieczne substancje lub mieszaniny, jeżeli taki czyn i taka niebezpieczna działalność, substancja lub mieszanina są objęte zakresem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE (27) lub dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (28), a taki czyn powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; k) budowa, eksploatacja i demontaż instalacji, jeżeli taki czyn i taka instalacja wchodzą w zakres stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE (29) oraz taki czyn powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; l) wytwarzanie, produkcja, przetwarzanie, obsługa, wykorzystywanie, posiadanie, przechowywanie, transport, przywóz, wywóz lub usuwanie materiałów promieniotwórczych lub substancji promieniotwórczych, jeżeli taki czyn i takie materiały lub substancje są objęte zakresem dyrektyw Rady 2013/59/Euratom (30), 2014/87/Euratom (31) lub 2013/51/Euratom (32) oraz taki czyn powoduje lub może powodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; m) pobór wód powierzchniowych lub gruntowych w rozumieniu dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (33), jeżeli taki czyn powoduje lub może powodować znaczną szkodę dla stanu ekologicznego lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych lub dla stanu ilościowego jednolitych części wód gruntowych; n) zabijanie, niszczenie, pozyskiwanie, posiadanie, sprzedaż lub oferowanie do sprzedaży okazu lub okazów gatunku dzikiej fauny lub flory wymienionego w załączniku IV – lub w załączniku V, gdy gatunki z tego załącznika podlegają takim samym środkom, jak środki przyjęte dla gatunków z załącznika IV – do dyrektywy Rady 92/43/EWG (34) oraz okazu lub okazów gatunków, o których mowa w art. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE (35), z wyjątkiem przypadków, jeżeli taki czyn dotyczy nieznacznej ilości takich okazów; o) handel okazem lub okazami gatunku dzikiej fauny lub flory, lub ich częściami lub pochodnymi, wymienionego w załącznikach A i B do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 (36) oraz przywóz okazu lub okazów takiego gatunku, ich części lub pochodnych wymienionych w załączniku C do tego rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków gdy czyn taki dotyczy nieznacznej liczby takich okazów; p) wprowadzanie na rynek Unii lub udostępnianie na rynku Unii, lub wywóz z rynku Unii odnośnych towarów lub odnośnych produktów z naruszeniem zakazu określonego w art. 3 rozporządzenia (UE) 2023/1115, z wyjątkiem przypadków gdy czyn taki dotyczy nieznacznej ilości; q) każdy czyn, który powoduje pogorszenie stanu siedliska na obszarze chronionym lub niepokojenie gatunków zwierząt wymienionych w załączniku II lit. a) do dyrektywy 92/43/EWG na obszarze chronionym, w rozumieniu art. 6 ust. 2 tej dyrektywy, jeżeli takie pogorszenie lub niepokojenie jest znaczne; r) wprowadzanie na terytorium Unii, wprowadzanie do obrotu, przetrzymywanie, hodowla, transport, wykorzystywanie, wymiana, zezwalanie na rozmnażanie, uprawa lub hodowla, uwalnianie do środowiska lub rozprzestrzenianie inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii, jeżeli taki czyn narusza: (i) ograniczenia określone w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 (37) oraz powoduje lub może spowodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; lub (ii) dany czyn narusza warunek zezwolenia wydanego na podstawie art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1143/2014 lub upoważnienia udzielonego na podstawie art. 9 tego rozporządzenia i powoduje lub może powodować śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osób lub znaczną szkodę dla jakości powietrza, gleby lub wody, lub znaczną szkodę dla ekosystemu, zwierząt lub roślin; s) produkcja, wprowadzanie do obrotu, przywóz, wywóz, wykorzystywanie lub uwalnianie substancji zubożających warstwę ozonową, pojedynczo lub w postaci mieszanin, jak określono w art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/590 (38), lub produkcja, wprowadzanie do obrotu, przywóz, wywóz lub stosowanie produktów i urządzeń oraz ich części zawierających substancje zubożające warstwę ozonową lub których funkcjonowanie jest uzależnione od tych substancji, jak określono w art. 2 lit. b) tego rozporządzenia; t) produkcja, wprowadzanie do obrotu, przywóz, wywóz, wykorzystywanie lub uwalnianie fluorowanych gazów cieplarnianych, pojedynczo lub w postaci mieszanin, jak określono w art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 (39), lub produkcja, wprowadzanie do obrotu, przywóz, wywóz lub wykorzystywanie produktów i urządzeń oraz ich części zawierających fluorowane gazy cieplarniane lub których funkcjonowanie jest uzależnione od tych gazów, jak określono w art. 2 lit. b) tego rozporządzenia, lub wprowadzanie do użytku takich produktów i urządzeń. 3.   Państwa członkowskie zapewniają, aby przestępstwa związane z czynem wymienionym w ust. 2 stanowiły przestępstwa kwalifikowane, jeżeli taki czyn powoduje: a) zniszczenie lub rozległą i znaczną szkodę, która jest nieodwracalna albo długotrwała, dla ekosystemu o znacznych rozmiarach lub wartości środowiskowej, lub dla siedliska na terenie chronionym, lub b) rozległą i znaczną szkodę, która jest nieodwracalna albo długotrwała dla jakości powietrza, gleby lub wody. 4.   Państwa członkowskie zapewniają, aby czyn wymieniony w ust. 2 lit. a) d), f), g), i) – q), r) ppkt (ii), lit. s) oraz t) stanowił przestępstwo, jeżeli postępowanie to jest bezprawne i jest prowadzone w wyniku co najmniej rażącego niedbalstwa. 5.   Oprócz przestępstw związanych z czynem wymienionym w ust. 2 państwa członkowskie mogą, zgodnie ze swoim prawem krajowym, określić dodatkowe przestępstwa w celu ochrony środowiska. 6.   Państwa członkowskie zapewniają, by przy ocenie, czy szkoda lub prawdopodobna szkoda jest znaczna, w odniesieniu do czynu wymienionego w ust. 2 lit. a) – e), f) ppkt (ii), lit. j) – m) i r), uwzględniany był w stosownych przypadkach co najmniej jeden z poniższych elementów: a) stan wyjściowy środowiska dotkniętego szkodą; b) to, czy szkoda występuje przez długi, średni, czy też krótki okres; c) zakres szkody; d) odwracalność szkody. 7.   Państwa członkowskie zapewniają, aby przy ocenie, czy czyn wymieniony w ust. 2 lit. a)–e), f)ppkt (ii), lit. i)–m) i r) może spowodować szkodę dla jakości powietrza, gleby lub jakości lub stanu wody, lub dla ekosystemu, zwierząt lub roślin, w stosownych przypadkach uwzględniono co najmniej jeden z poniższych elementów: a) czyn dotyczy działalności, która jest uważana za ryzykowną lub niebezpieczną dla środowiska lub zdrowia ludzkiego i wymaga upoważnienia, którego nie uzyskano lub nie przestrzegano; b) stopień, w jakim przekroczono ustawowy próg, wartości lub inne obowiązkowe parametry określone w prawie unijnym lub krajowym, o których mowa w ust. 1 akapit drugi lit. a) i b), lub w upoważnieniu wydanym na prowadzenie danej działalności; c) to, czy materiał lub substancję sklasyfikowano jako niebezpieczne, stwarzające zagrożenie lub w inny sposób wskazano jako szkodliwe dla środowiska lub zdrowia ludzkiego. 8.   Państwa członkowskie zapewniają, by w ocenie, czy ilość jest nieznaczna lub znaczna do celów ust. 2 lit. f) ppkt (i) oraz lit. g), n), o) i p), w stosownych przypadkach uwzględniany był co najmniej jeden z poniższych elementów: a) liczba danych przedmiotów; b) stopień, w jakim przekroczono określony w przepisach próg, wartość lub inny obowiązkowy parametr określony w prawie unijnym lub krajowym, o którym mowa w ust. 1 akapit drugi lit. a) i b); c) stan ochrony danych gatunków fauny lub flory; d) koszt przywrócenia środowiska do stanu poprzedniego, jeżeli oszacowanie tego kosztu jest wykonalne.