art. 9

Artykuł 9 Minimalne normy charakterystyki energetycznej dla budynków niemieszkalnych i trajektorie progresywnej renowacji dla zasobów budynków mieszkalnych 1.   Państwa członkowskie ustanawiają minimalne normy charakterystyki energetycznej dla budynków niemieszkalnych zapewniające, aby budynki te nie przekraczały określonego maksymalnego progu charakterystyki energetycznej, o którym mowa w akapicie trzecim, wyrażonego liczbowym wskaźnikiem zużycia energii pierwotnej lub końcowej w kWh/(m2.rok), w terminach określonych w akapicie piątym. Maksymalne progi charakterystyki energetycznej ustala się na podstawie zasobów budynków niemieszkalnych w dniu 1 stycznia 2020 r. w oparciu o dostępne informacje oraz, w stosownych przypadkach, próby statystyczne. Państwa członkowskie wyłączają z zakresu odniesienia budynki niemieszkalne, którym udzielono zwolnienia na podstawie ust. 6. Każde państwo członkowskie ustala maksymalny próg charakterystyki energetycznej w taki sposób, aby 16 % jego krajowych zasobów budynków niemieszkalnych znajdowało się powyżej tego progu (zwany dalej „progiem 16 %”). Każde państwo członkowskie ustala również maksymalny próg charakterystyki energetycznej w taki sposób, aby 26 % jego krajowych zasobów budynków niemieszkalnych znajdowało się powyżej tego progu (zwany dalej „progiem 26 %”). Państwa członkowskie mogą ustalić maksymalne progi charakterystyki energetycznej dla krajowych zasobów budynków niemieszkalnych jako całości lub dla rodzaju budynku lub kategorii budynku. Państwa członkowskie mogą ustalać progi na poziomie odpowiadającym określonej klasie charakterystyki energetycznej, pod warunkiem że są one zgodne z akapitem trzecim. Minimalne normy charakterystyki energetycznej zapewniają co najmniej, aby wszystkie budynki niemieszkalne sytuowały się poniżej: a) progu 16 % od 2030 r.; oraz b) progu 26 % od 2033 r. Zgodność poszczególnych budynków niemieszkalnych z progami sprawdzana jest na podstawie świadectw charakterystyki energetycznej lub, w stosownych przypadkach, za pomocą innych dostępnych środków. W swoich planach działania, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. b), państwa członkowskie określają szczegółowe harmonogramy dla budynków niemieszkalnych w celu osiągnięcia niższych maksymalnych progów charakterystyki energetycznej do 2040 r. i 2050 r., zgodnie ze ścieżką transformacji krajowych zasobów budowlanych w budynki bezemisyjne. Państwa członkowskie mogą ustanowić i opublikować kryteria udzielania zwolnień z wymogów określonych w niniejszym ustępie dla poszczególnych budynków niemieszkalnych ze względu na ich przewidywane przyszłe wykorzystanie, poważne trudności lub w przypadku niekorzystnego wyniku oceny relacji kosztów do korzyści. Wszelkie takie kryteria muszą być jasne, precyzyjne i rygorystyczne oraz zapewniać równe traktowanie budynków niemieszkalnych. Przy ustanawianiu tych kryteriów państwa członkowskie umożliwiają ocenę ex ante potencjalnego udziału procentowego objętych nimi budynków niemieszkalnych i unikają udzielania zwolnień w przypadku nieproporcjonalnej liczby budynków niemieszkalnych. Państwa członkowskie zgłaszają również te kryteria w ramach swoich krajowych planów renowacji budynków przedkładanych Komisji na podstawie art. 3. Jeżeli państwa członkowskie ustanawiają kryteria udzielania zwolnień na podstawie akapitu ósmego, muszą osiągnąć równoważną poprawę charakterystyki energetycznej w innych częściach zasobów budynków niemieszkalnych. W przypadku gdy ogólna renowacja niezbędna do osiągnięcia progów charakterystyki energetycznej określonych w niniejszym ustępie uzyska niekorzystny wynik oceny relacji kosztów do korzyści dla danego budynku niemieszkalnego, państwa członkowskie wymagają, aby w odniesieniu do tego budynku niemieszkalnego zrealizowano co najmniej te indywidualne działania renowacyjne, w przypadku których wynik oceny relacji kosztów do korzyści jest korzystny. W zakresie, w jakim krajowe zasoby budynków niemieszkalnych lub ich część zostały poważnie zniszczone w wyniku klęski żywiołowej, państwo członkowskie może tymczasowo dostosować maksymalny próg charakterystyki energetycznej w taki sposób, aby renowacja energetyczna zniszczonych budynków niemieszkalnych zastąpiła renowację energetyczną innych budynków niemieszkalnych o najgorszej charakterystyce energetycznej, zapewniając jednocześnie, aby renowacji energetycznej poddany został podobny odsetek zasobów budynków niemieszkalnych. W takim przypadku państwo członkowskie zgłasza takie dostosowanie i jego przewidywaną długość w swoim krajowym planie renowacji budynków. 2.   Do dnia 29 maja 2026 r. każde państwo członkowskie ustanawia krajową trajektorię progresywnej renowacji zasobów budynków mieszkalnych zgodnie z krajowym planem działania i celami na lata 2030, 2040 i 2050 zawartymi w krajowym planie renowacji budynków państwa członkowskiego oraz z celem polegającym na transformacji krajowych zasobów budowlanych w budynki bezemisyjne do 2050 r. Krajową trajektorię progresywnej renowacji zasobów budynków mieszkalnych wyraża się jako zmniejszenie średniego zużycia energii pierwotnej w kWh/(m2.rok) ogółu zasobów budynków mieszkalnych w okresie od 2020 r. do 2050 r. i określa się w niej liczbę budynków mieszkalnych i mieszkalnych modułów budynków lub powierzchnię użytkową w budynkach mieszkalnych i mieszkalnych modułach budynków, które mają być poddane renowacji w poszczególnych latach, w tym liczbę budynków mieszkalnych i mieszkalnych modułów budynków lub powierzchnię użytkową w budynkach mieszkalnych i mieszkalnych modułach budynków stanowiących 43 % takich budynków i modułów o najgorszej charakterystyce energetycznej. Państwa członkowskie zapewniają, aby średnie zużycie energii pierwotnej w kWh/(m2.rok) ogółu zasobów budynków mieszkalnych: a) zmniejszyło się do 2030 r. o co najmniej 16 % w porównaniu z 2020 r.; b) zmniejszyło się do 2035 r. o co najmniej 20–22 % w porównaniu z 2020 r.; c) do 2040 r., a następnie co 5 lat, było równe lub niższe od wartości ustalonej na poziomie krajowym, uzyskanej ze stopniowego zmniejszania średniego zużycia energii pierwotnej w latach 2030–2050, zgodnie z transformacją zasobów budynków mieszkalnych w budynki bezemisyjne. Państwa członkowskie zapewniają, aby co najmniej 55 % zmniejszenia średniego zużycia energii pierwotnej, o którym mowa w akapicie trzecim, zostało osiągnięte poprzez renowację 43 % budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce energetycznej. Państwa członkowskie mogą zaliczyć zmniejszenie średniego zużycia energii pierwotnej osiągnięte poprzez renowację budynków mieszkalnych dotkniętych klęskami żywiołowymi, takimi jak trzęsienia ziemi i powodzie, na poczet udziału osiągniętego dzięki renowacji 43 % budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce energetycznej. W swoich działaniach renowacyjnych mających na celu osiągnięcie wymaganego zmniejszenia średniego zużycia energii pierwotnej ogółu zasobu budynków mieszkalnych państwa członkowskie wprowadzają środki, takie jak minimalne normy charakterystyki energetycznej, pomoc techniczna i środki wsparcia finansowego. W swoich działaniach renowacyjnych państwa członkowskie nie mogą w sposób nieproporcjonalny udzielać zwolnień w przypadku budynków mieszkalnych lub mieszkalnych modułów budynku przeznaczonych na wynajem. Na potrzeby oszacowania wartości, o których mowa w akapitach drugim i trzecim, państwa członkowskie zgłaszają w krajowych planach renowacji budynków zastosowaną metodologię i zgromadzone dane. W ramach oceny krajowych planów renowacji budynków Komisja monitoruje osiągnięcie wartości, o których mowa w akapitach drugim i trzecim, w tym liczbę budynków i modułów budynków lub powierzchnię użytkową w 43 % budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce energetycznej, oraz w razie potrzeby wydaje zalecenia. Zalecenia te mogą obejmować szersze stosowanie minimalnych norm charakterystyki energetycznej. Krajowa trajektoria progresywnej renowacji zasobów budynków mieszkalnych odnosi się do danych dotyczących krajowych zasobów budynków mieszkalnych, opartych, w stosownych przypadkach, na próbie statystycznej i świadectwach charakterystyki energetycznej. Jeżeli średni udział paliw kopalnych w zużyciu energii w budynkach mieszkalnych wynosi mniej niż 15 %, państwa członkowskie mogą dostosować poziomy ustanowione w akapicie trzecim lit. a) i b) w celu zapewnienia, aby średnie zużycie energii pierwotnej wyrażone w kWh/(m2.rok) ogółu zasobów budynków mieszkalnych do 2030 r., a następnie co pięć lat, było równe lub niższe od wartości ustalonej na poziomie krajowym, uzyskanej z liniowego zmniejszenia średniego zużycia energii pierwotnej w latach od 2020 do 2050, zgodnie z transformacją zasobów budynków mieszkalnych w budynki bezemisyjne. 3.   Oprócz średniego zużycia energii pierwotnej, o którym mowa w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe współczynniki zużycia energii pierwotnej ze źródeł nieodnawialnych i odnawialnych oraz wytwarzanych operacyjnych emisji gazów cieplarnianych wyrażonych w kg ekwiwalentu CO2/(m2.rok). Aby zapewnić zmniejszenie operacyjnych emisji gazów cieplarnianych, minimalne normy charakterystyki energetycznej uwzględniają art. 15a ust. 1 dyrektywy (UE) 2018/2001. 4.   Zgodnie z art. 17 państwa członkowskie działają na rzecz przestrzegania minimalnych norm charakterystyki energetycznej za pomocą wszystkich następujących środków: a) zapewnienie odpowiednich środków finansowych, w szczególności skierowanych do gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym lub, w stosownych przypadkach, mieszkających w lokalach socjalnych, zgodnie z art. 24 dyrektywy (UE) 2023/1791; b) udzielanie pomocy technicznej, w tym za pośrednictwem punktów kompleksowej obsługi, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji oraz, w stosownych przypadkach, osób mieszkających w lokalach socjalnych, zgodnie z art. 24 dyrektywy (UE) 2023/1791; c) opracowywanie zintegrowanych planów finansowania, które udzielają zachęt do przeprowadzania gruntownych renowacji oraz stopniowych gruntownych renowacji, zgodnie z art. 17; d) usuwanie barier pozagospodarczych, w tym rozdziału zachęt; oraz e) monitorowanie skutków społecznych, w szczególności w przypadku gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. 5.   Jeżeli budynek jest poddawany renowacji w celu spełnienia minimalnej normy charakterystyki energetycznej, państwa członkowskie zapewniają zgodność z minimalnymi wymaganiami dotyczącymi charakterystyki energetycznej elementów budynków na podstawie art. 5 oraz, w przypadku ważniejszej renowacji, z minimalnymi wymaganiami dotyczącymi charakterystyki energetycznej istniejących budynków na podstawie art. 8. 6.   Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu minimalnych norm charakterystyki energetycznej, o których mowa w ust. 1 i 2, do następujących kategorii budynków: a) budynków objętych urzędową ochroną jako stanowiących część wyznaczonego środowiska lub z powodu ich szczególnych wartości architektonicznych lub historycznych lub innych budynków zabytkowych, o ile zgodność z tymi normami zmieniłaby w sposób niedopuszczalny ich charakter lub wygląd, lub jeżeli ich renowacja nie jest wykonalna pod względem technicznym lub ekonomicznym; b) budynków używanych jako miejsca kultu i do działalności religijnej; c) budynków tymczasowych o okresie użytkowania dwóch lat lub krótszym, obiektów przemysłowych, warsztatów i rolniczych budynków niemieszkalnych o niskim zapotrzebowaniu na energię oraz rolniczych budynków niemieszkalnych używanych przez sektor objęty krajowym porozumieniem sektorowym w sprawie charakterystyki energetycznej; d) budynków mieszkalnych użytkowanych lub przeznaczonych do użytkowania przez mniej niż cztery miesiące w roku albo, alternatywnie, w ograniczonym czasie w trakcie roku przy spodziewanym zużyciu energii poniżej 25 % prognozowanego rocznego zużycia; e) budynków wolnostojących o całkowitej powierzchni użytkowej mniejszej niż 50 m2; f) budynków będących własnością sił zbrojnych lub instytucji rządowych oraz służących celom obrony narodowej, z wyłączeniem kwater jednoosobowych i budynków biurowych sił zbrojnych i innego personelu zatrudnionego przez organy krajowych sił zbrojnych. 7.   Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do wprowadzenia minimalnych norm charakterystyki energetycznej, o których mowa w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, w tym odpowiednie mechanizmy monitorowania i kary zgodnie z art. 34. Ustanawiając przepisy dotyczące kar, państwa członkowskie biorą pod uwagę sytuację finansową właścicieli nieruchomości mieszkalnych i ich dostęp do odpowiedniego wsparcia finansowego, w szczególności w przypadku gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji. 8.   Do dnia 31 marca 2025 r. Komisja, w ramach wsparcia wykonania niniejszej dyrektywy i z należytym uwzględnieniem zasady pomocniczości, przedstawi analizę dotyczącą w szczególności: a) skuteczności, adekwatności poziomu, rzeczywistych wykorzystanych kwot i rodzajów wykorzystanych instrumentów w odniesieniu do funduszy strukturalnych i unijnych programów ramowych, w tym finansowania z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, na rzecz poprawy charakterystyki energetycznej budynków, zwłaszcza w budownictwie mieszkaniowym; b) skuteczności, adekwatności poziomu oraz rodzajów instrumentów i rodzajów środków wykorzystywanych w odniesieniu do publicznych instytucji finansowych; c) koordynacji finansowania unijnego i krajowego oraz innych rodzajów środków mogących służyć pobudzaniu inwestycji w charakterystykę energetyczną budynków, a także adekwatności takiego finansowania na rzecz osiągnięcia unijnych celów. W oparciu o tę analizę Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat skuteczności i adekwatności instrumentów finansowych na rzecz poprawy charakterystyki energetycznej budynków, w szczególności tych o najgorszej charakterystyce energetycznej.