10582/02;1441/03;7420/03

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   NECĐP KENDĐRCĐ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 10582/02, 1441/03 ve 7420/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Nisan 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan baꢀvurunun nedeni (baꢀvuru no: 10582/02, 1441/03 ve   7420/03) bu ülkenin üç vatandaꢀı Necip Kendirci, Halil Kalkan ve Cafer Kaplan’ın   (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne sırasıyla 31 Ocak 2002, 28 Kasım 2002 ve   Ocak 20002 Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence   altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, Avrupa Đnsan   Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde ꢁanlıurfa barosu avukatlarından M. Birlik ve Gaziantep   barosu avukatlarından M. Türkmen tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuranlar sırasıyla 1950, 1939 ve 1928 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.   Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) 1998 ve 1999 yıllarında Birecik barajının inꢀası   nedeniyle baꢀvuranlara ait yedi taꢀınmazı istimlâk etmiꢀtir.   Đdare bilirkiꢀi heyeti bu arsaların değerlerini tespit etmiꢀ ve kamulaꢀtırma bedelleri   baꢀvuranlara bu iꢀlem esnasında ödenmiꢀtir.   Đdare tarafından ödenen bedelleri yetersiz bulan baꢀvuranlar her bir taꢀınmaz için ek bedel   ödenmesi talebiyle Asliye hukuk mahkemesinde dava açmıꢀtır.   Asliye hukuk mahkemeleri baꢀvuranların taleplerini kısmen yerinde bularak baꢀvuranlara ek   kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine karar vermiꢀtir.   Yargıtay ilk derece mahkemelerinin kararlarını onamıꢀtır.   Ayrıtılar tabloda yer almaktadır.   PARSELLER   EK BEDELĐN   HESAPLANMA   TARĐHĐ   YARGITAY   KARARI   EK   ÖDEME   TARĐHĐ   ÖDENEN   MĐKTAR   KAMULAꢀTIRMA   BEDELĐ   (baꢁvuru no: 10582/02, N. Kendirci)   no: 243   no: 12   1.6.1998   7.3.1999   23.11.1998   25.9.2000   6.890.687.000   8.217.912.683   24.7.2001   27.11.2002 27.690.000.000   17.936.495.000   (baꢁvuru no: 1441/03, H. Kalkan)   no: 380   no: 1313   26.2.1999   26.2.1999   19.6.2000   24.4.2000   4.829.208.720   14.672.577.506   1.11.2002   1.11.2002   14.524.782.444   44.315.203.920   (baꢁvuru no: 7420/03, C. Kaplan)   no: 106/534   no: 106/537   no: 109/692   6.3.1999   6.3.1999   28.2.1999   16.4.2001   16.4.2001   16.4.2001   1.134.088.550   4.456.354.200   14.226.120.299   25.12.2002 3.449.249.747   25.12.2002 13.723.419.784   25.12.299   44.471.537.772   HUKUK AÇISINDAN   I. BAꢀVURULARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ   Baꢀvuruların benzerliği ve esas itibariyle ortaya koydukları sorunlar dikkate alındığında,   AĐHM baꢀvuruların birleꢀtirilmesini ve tek bir baꢀvuru altında incelenmesini uygun   görmektedir.   II. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuranlar Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında uygulanan yasal faizin yetersiz   kalması nedeniyle ek kamulaꢀtırma bedelinin değer kaybetmesinden ꢀikayetçi olmakta, bu   doğrultuda Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   1. Altı ay kuralının gözetilmesi   Hükümet ilk olarak N. Kendirci’nin 243 no’lu parsele iliꢀkin baꢀvurusunun AĐHS’nin 35 § 1.   maddesi uyarınca altı ay kuralına uymaması nedeniyle AĐHM tarafından reddedilmesi   talebinde bulunmuꢀtur. Bu sürenin 24 Temmuz 2001’de baꢀvurana ek kamulaꢀtırma bedelinin   ödendiği tarihten itibaren baꢀlaması gerekmekteydi.   AĐHM, yapılan ꢀikayetin idare tarafından ek kamulaꢀtırma bedelinin geç ödenmesi ve bu   gecikme sonucunda baꢀvuranın zarara uğramasını ortaya koyduğu saptamasını yapmaktadır.   Bu gecikme 24 Temmuz 2001 tarihinde Đdare tarafından sözü edilen miktarın ödenmesi ile   sona ermiꢀtir. Oysa baꢀvuran ödeme tarihinden yaklaꢀık altı aydan fazla bir süre sonunda   AĐHM’ye 31 Ocak 2002 tarihinde baꢀvuruda bulunmuꢀtur.   AĐHM Hükümetin N. Kendirci’nin 234 no’lu parsele dair itirazını yerinde görmekte ve   ꢀikayetin bu kısmını AĐHS’nin 35 §§ 1. ve 4. maddeleri uyarınca reddetmektedir.   2. Đç hukuk yollarının tüketilmesi hakkında   Hükümet ikinci olarak AĐHS’nin 35. maddesi çerçevesinde baꢀvuranların Borçlar   Kanunu’nun 105. maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda baꢀvuru yolunu gerektiği gibi   kullanmadıklarını ve iç hukuk yollarını tam olarak tüketmediklerini savunmaktadır. Gecikme   faizleriyle karꢀılanan zararın dıꢀında bir zarara uğranıldığının ortaya konulması koꢀuluyla, ek   istimlâk bedelinin geç ödenmesi nedeniyle meydana geldiği iddia edilen zararların tazmini, bu   hüküm çerçevesinde mümkün olabilirdi.   AĐHM, Aka-Türkiye (adı geçen karar, s. 2678-2679, §§ 34-37) davasında bu davadakine   benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM bu kararından ayrılmasını gerektirecek   bir neden görmemekte ve bu nedenle Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   Hükümet son olarak baꢀvuranların icra takibi baꢀlatmadıklarından iç hukuk yollarını   tüketmediklerini öne sürmektedir.   AĐHM bir kez daha buna benzer itirazın reddedildiğini hatırlatarak (Bkz. diğerleri arasında   Yalçınkaya-Türkiye kararı, no: 14796/03, 2 ꢁubat 2006, Fadıl Yılmaz-Türkiye kararı, no:   28171/02, 21 Temmuz 2005) daha önce varılan bu sonuçlardan ayrı tutulacak hiçbir gerekçe   görmemekte ve Hükümetin itirazını reddetmektedir.   AĐHM, yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar (Bkz. özellikle Akkuꢀ kararı) ve mahkemeye   sunulan deliller ıꢀığında 12, 380, 1313, 106/534 ve 109/692 no’lu parsellerle ilgili   baꢀvuruların esastan incelenmesine karar vermiꢀtir. Bunun dıꢀında hiçbir kabuledilemezlik   gerekçesi yer almamaktadır.   B. Esas hakkında   AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu   Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ   kararı, s. 1317, § 31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).   AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AĐHM’yi,   baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması   arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke   katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar yargı sürecinin uzunluğu ile AĐHS’nin 6 § 1. maddesin ihlal edildiğini ileri   sürmektedir.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   AĐHM bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığına itibar   etmektedir. Hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi yer almamaktadır.   B. Esas hakkında   Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde varılan sonuç ıꢀığında AĐHM, 6 § 1. madde   hakkında yapılan ꢀikayeti ayrıca incelemeyi gerekli görmemektedir.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI   A. Tazminat   N. Kendirci 50.000 Euro maddi zarara uğradığını ileri sürmekte ayrıca 50.000 Euro manevi   tazminat talep etmektedir.   H. Kalkan 18.000 Euro maddi ve manevi tazminat talep etmektedir.   C. Kaplan her üç parsel için 20.000 Euro maddi zarara uğradığını öne sürmekte, 2.000 Euro   manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Akkuꢀ (adı geçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen hesaplama   yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, maddi tazminat   olarak N. Kendirci’ye 12 no’lu parsel için 4.000 Euro, H. Kalkan’a her iki parsel için 17.000   Euro, C. Kaplan’a ise 7.150 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   Manevi zarara gelince, AĐHM mevcut olaylar ıꢀığında ihlal kararının tespitinin adil bir   tazmini oluꢀturacağına kanaat getirmektedir.   B. Masraf ve harcamalar   N. Kendirci iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapmıꢀ olduğu masraf ve harcamalar için 2.000   Euro talep etmektedir.   Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.   Mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleꢀik içtihat ıꢀığında AĐHM, N. Kendirci’ye   yargı giderleri baꢀlığı altında 500 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   H. Kalkan ve C. Kaplan masraf ve harcamalara iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamıꢀtır.   AĐHM bu durumda bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. 12, 380, 1313, 106/534, 106/537 ve 109/692 no’lu parsellere iliꢀkin baꢀvuruların   kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;   3. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;   4. AĐHS’nin 6 § 1. maddesi hakkındaki ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   5. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlali tespitinin baꢀvuranların uğradıkları manevi   zarar için adil bir tazmini oluꢀturduğuna;   5. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve miktarlara yansıtılabilecek   her türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin:   i. N. Kendirci’ye 4.000 (dört bin) Euro maddi tazminat ve yargı giderleri için 500   (beꢀ yüz) Euro ödemesine;   ii. H. Kalkan’a 17.000 (on yedi bin) Euro maddi tazminat ödemesine;   iii. C. Kaplan’a 7.150 (yedi bin yüz elli) Euro maddi tazminat ödemesine;   iv. yukarıda belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Avrupa Merkez   Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz   uygulanmasına;   7. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 3 Nisan 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   6