10876/22;18264/22;26912/22

WyrokETPCz2024-01-18ECLI:CE:ECHR:2024:0118JUD001087622

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowań karnych oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego z art. 13 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że łączna długość postępowań karnych w sprawach skarżących była nadmierna i nie spełniała wymogu "rozsądnego terminu" z art. 6 ust. 1 Konwencji, powołując się na swoje ugruntowane orzecznictwo w tym zakresie. Dodatkowo, Trybunał stwierdził, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg, co stanowiło naruszenie art. 13 Konwencji. Trybunał odrzucił jednostronne deklaracje Rządu jako niewystarczające do skreślenia skarg, podkreślając, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji wymaga dalszego rozpatrywania sprawy.
Stan faktyczny
Trzech skarżących – Jarosław Czeredys, Mariusz Stanisław Prokurat i Marek Lipiński – wniosło skargi przeciwko Polsce, zarzucając przewlekłość postępowań karnych, w których byli stronami. Postępowania te trwały od ponad 7 do ponad 8 lat, w niektórych przypadkach nadal były w toku. Skarżący podnieśli również brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w związku z tą przewlekłością.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy na podstawie jednostronnych deklaracji; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania karnego i braku skutecznego krajowego środka odwoławczego w tym zakresie; stwierdza, że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; stwierdza, że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.

Pełny tekst orzeczenia

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC     SEKCJA PIERWSZA SPRAWA CZEREDYS I INNI przeciwko POLSCE (Skarga nr 10876/22 i 2 inne – zob. załączona lista)           WYROK   STRASBURG 18 stycznia 2024 r.   Wyrok ten jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Czeredys i Inni przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:  Lətif Hüseynov, Przewodniczący,  Krzysztof Wojtyczek,  Ivana Jelić, Sędziowie, oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 r., wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1.  Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli. 2.  Skargi zostały zakomunikowane rządowi polskiemu („Rząd”). FAKTY 3.  Lista skarżących i istotne informacje dotyczące ich skarg znajdują się w załączonej tabeli. 4.  Skarżący zarzucili przewlekłość postępowania karnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym. PRAWO POŁĄCZENIE SKARG 5.  Mając na uwadze podobny przedmiot skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozstrzygnięcie ich łącznie w jednym wyroku.   WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI 6.  We wszystkich trzech skargach Rząd przedłożył jednostronne deklaracje, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, iż poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga dalszego rozpatrywania sprawy przez Trybunał (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg i w związku z tym będzie kontynuował ich rozpatrywanie (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zastrzeżenia wstępne) [WI], skarga nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003-VI). ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI 7.  Skarżący zarzucili, że czas trwania przedmiotowych postępowań karnych był niezgodny z wymogiem ”rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji. 8.  Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i organów procesowych oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. między innymi orzecznictwo w sprawie Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], skarga nr 25444/94, pkt 67, ETPC 1999‑II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], skarga nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000‑VII). 9.  Już w wiodącej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10 i 2 inne, z dnia 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w związku z przewlekłością postępowań karnych.10.  Po zapoznaniu się z całością przedstawionego mu materiału Trybunał nie znalazł żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów mogących uzasadnić łączną długość postępowań na poziomie krajowym. Mając na względzie swoje orzecznictwo w tym przedmiocie, Trybunał stwierdza, że długość postępowań w przedmiotowych sprawach była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”. 11.  Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg. 12.  Skargi te są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI 13.  Uwzględniając dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Rutkowski i Inni), Trybunał uważa za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli. Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy na podstawie jednostronnych deklaracji; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania karnego i braku skutecznego krajowego środka odwoławczego w tym zakresie; stwierdza, (a)  że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; (b)  że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe. Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 18 stycznia 2024 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.    Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący       ZAŁĄCZNIK Wykaz skarg, w których podniesiono zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji (przewlekłość postępowania karnego i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym) Lp. Numer skargi Data złożenia Imię i nazwisko skarżącego Rok urodzenia   Imię i nazwisko oraz miejscowość pełnomocnika Data wszczęcia postępowania Data zakończenia postępowania Łączny czas trwania Instancje Decyzja krajowa w przedmiocie zarzutu na mocy ustawy z 2004 r. Kwota zasądzona przez sąd krajowy (w PLN) Kwota zasądzona tytułem szkody majątkowej i niemajątkowej oraz zwrotu kosztów na jednego skarżącego (w EUR) [1]     10876/22 11 lutego 2022 r. Jarosław CZEREDYS 1964 r.     27 czerwca 2013 r.   8 listopada 2021 r.   8 lat, 4 miesiące i 13 dni; 2 instancje   Sąd Apelacyjny w Warszawie, 2 lutego 2022 r., sygn. akt II S 84/21; 4.000 PLN 3.700     18264/22 25 marca 2022 r. Mariusz Stanisław PROKURAT 1976 r.     5 listopada 2015 r.   5 grudnia 2022 r.   7 lat, 1 miesiąc i 1 dzień; 1 instancja   Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, 28 lutego 2022 r., sygn. akt VI S 195/21; 2.000 PLN 4.800     26912/22 16 maja 2022 r. Marek LIPIŃSKI 1978 r. Dawid Cupiał Warszawa 29 września 2015 r.   w toku   ponad 8 lat, 1 miesiąc i 16 dni; 1 instancja   Sąd Okręgowy w Warszawie, 28 marca 2022 r., sygn. akt X S 10/22; 3.000 PLN 5.800   [1] Plus wszelkie podatki należne od skarżących.

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 22.07.2026. · Źródło