11068/04
WyrokETPCz2010-03-23ECLI:CE:ECHR:2010:0323JUD001106804
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy maltretowanie w areszcie i brak skutecznego dochodzenia w tej sprawie naruszyły art. 3 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał przypomniał, że jeśli osoba jest zdrowa w momencie zatrzymania, a po zwolnieniu stwierdza się u niej obrażenia, państwo ma obowiązek przedstawić wiarygodne wyjaśnienie ich pochodzenia. W przypadku braku takiego wyjaśnienia, obrażenia uznaje się za wynikające z traktowania, za które państwo ponosi odpowiedzialność. Trybunał stwierdził, że obrażenia skarżącego, udokumentowane raportami medycznymi po zwolnieniu z aresztu, powstały w czasie, gdy znajdował się on pod kontrolą władz państwowych, a rząd nie przedstawił satysfakcjonującego wyjaśnienia ich przyczyn. Dodatkowo, Trybunał podkreślił, że dochodzenie w sprawie zarzutów maltretowania musi być skuteczne, niezależne, bezstronne, publiczne i przeprowadzone z należytą starannością i szybkością. W niniejszej sprawie dochodzenie krajowe było nieskuteczne ze względu na opóźnienia w badaniach medycznych, brak identyfikacji funkcjonariuszy policji oraz brak przesłuchania świadków, co uniemożliwiło ustalenie i ukaranie odpowiedzialnych.Stan faktyczny
Skarżący, Özgür Uyanık, został zatrzymany w związku ze śledztwem dotyczącym nielegalnej organizacji w dniach 16-30 maja 1996 roku. W areszcie skarżący twierdził, że był maltretowany, m.in. bito go, podwieszano za ręce, rażono prądem i rozbierano do naga. Po zwolnieniu z aresztu badania medyczne wykazały ból i utratę słuchu w prawym uchu oraz drętwienie i uszkodzenie nerwów (plexitis brachialis) w lewym ramieniu. Skarżący złożył skargę na funkcjonariuszy policji, ale prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania, a jego odwołanie zostało odrzucone przez sąd krajowy.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: 1. Stwierdza, że skarga dotycząca maltretowania w areszcie i braku skutecznego dochodzenia jest dopuszczalna, a pozostała część skargi jest niedopuszczalna. 2. Stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji zarówno w aspekcie materialnym, jak i proceduralnym. 3. Zasądza na rzecz skarżącego 27 300 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe, płatne w lirach tureckich po kursie obowiązującym w dniu płatności, wraz z odsetkami za zwłokę. 4. Odrzuca pozostałą część roszczeń skarżącego o słuszne zadośćuczynienie.Pełny tekst orzeczenia
COUNCIL
AVRUPA
OF E U R O P E
KONSEYĐ
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
ĐKĐNCĐ DAĐRE
ÖZGÜR UYANIK – TÜRKĐYE
(B a ꢀvuru no. 11068/04)
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ
STRAZBURG Mart 2010
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.
ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.
__________________________________________________________________________________________
© T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle
ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 11068/04 no’lu davanın nedeni, Özgür Uyanık
(“baꢀvuran”) adlı T.C. vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 18 ꢁubat 2004
tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa
Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.
Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından A. Kocabal Ince tarafından temsil edilmiꢀtir.
OLAYLAR doğumlu baꢀvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Baꢀvuran 16 Mayıs ve 30 Mayıs 1996 tarihleri arasında, yasadıꢀı bir örgütle ilgili
yürütülen soruꢀturmayla bağlantılı olarak gözaltında tutulmuꢀtur. Gözaltındayken çeꢀitli
ꢀekillerde kötü muameleye uğradığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuru formunda, özellikle, gözlerinin
bağlandığından, kollarından asılıp, elektrik verildiğinden, çırılçıplak soyulduğundan ve
dövüldüğünden ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca 13 veya 14 Mayıs 1996 tarihinde yakalandığını
belirtmiꢀtir.
Baꢀvuran 30 Mayıs 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde adli
tabip tarafından muayene edilmiꢀ, muayenede baꢀvuranın sağ kulağında ağrı ve duyma kaybı,
sol kolunda ise hissizleꢀme tespit edilmiꢀtir. Doktor baꢀvuranın bir hastaneye sevk edilip,
burada nörolojik muayeneden ve EGM (elektromiyogram, kas hücrelerine ait elektrik
aktivitesinin ölçülmesine verilen addır) testinden geçmesini tavsiye etmiꢀtir.
Aynı gün Taksim Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen ikinci raporda baꢀvuranın
kulaklarında patolojik bulguya rastlanmamıꢀ ancak sol kolunda brakial pleksitis (sinir
zedelenmesi) tespit edilmiꢀtir. "EGM" testi yapılması tavsiye edilmiꢀ, ancak testin yapıldığı Ekim 2000 tarihinde hiçbir bulguya rastlanmamıꢀtır.
Baꢀvuran 30 Mayıs 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet
Savcısı önüne çıkarılmıꢀ, polise verdiği ifadenin doğruluğunu kabul etmiꢀ ve çeꢀitli eylemler
hakkında bilgi vermiꢀtir. Ayrıca bir takım ꢀikayetleri olduğu gerekçesiyle bir devlet
hastanesine sevk edilmeyi talep etmiꢀtir. Baꢀvuran peꢀinden Đstanbul Devlet Güvenlik
Mahkemesi hakimi önüne çıkarılmıꢀ, burada önceki ifadeleri kabul etmiꢀtir. Hakim
baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran ve baꢀvuranla aynı gerekçelerle
gözaltına alınıp tutuklanan diğer beꢀ ꢀüpheli (“ꢀikayetçiler”), aynı gün, Đstanbul Cumhuriyet
Savcılığı’na baꢀvurup sorgulanmalarına katılan polis memurları hakkında, kendilerine kötü
muamelede bulunduklarını iddia ederek bir ꢀikayet dilekçesi sunmuꢀlardır.
Đstanbul Cumhuriyet Savcısı 3 Temmuz 1997 tarihinde ꢀikayetçilerin davasını Fatih
Cumhuriyet Savcılığı’na göndermiꢀtir.
Fatih Cumhuriyet Savcısı 13 Nisan 1998 tarihinde baꢀvuranı dinlemiꢀtir. Baꢀvuran
gözlerinin bağlandığından, kollarından askıya alındığından, elektrik verildiğinden, çırılçıplak
soyulduğundan ve dövüldüğünden ꢀikayetçi olmuꢀtur. 13 ya da 14 Mayıs 1996 tarihinde
yakalandığını, gözaltında tutulduğu sürede Türkiye’nin çeꢀitli yerlerinde çeꢀitli terörle
mücadele ꢀubelerine nakledildiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca askıya alınırken direndiği
için kolunun incindiğini ve kulağındaki sorunun da darbe sonucu meydana geldiğini iddia
etmiꢀtir. En az 20-25 polis memuru tarafından kötü muameleye uğradığını ve pek çoğunu
teꢀhis edebileceğini öne sürmüꢀtür.
Savcı 12 Mayıs 1998 tarihinde, iddiaları kanıtlayıcı delil bulunmadığı için, Đstanbul
Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli polis memurları hakkında
kovuꢀturmaya yer olmadığına karar vermiꢀtir.
Baꢀvuran Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi’nde bu karara itiraz etmiꢀtir.
Bu esnada, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, 27 Haziran tarihli bir iddianameyle, baꢀvuran ve diğer on kiꢀi hakkında, inter alia, yasadıꢀı silahlı
terör örgütüne üye olmak ve örgüt adına çeꢀitli soygun ve cinayetlere katılmak suçlarından
cezai iꢀlem baꢀlatmıꢀtır. Temmuz 1996 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀvuran
hakkında cezai iꢀlem baꢀlatılmıꢀtır. Mahkeme 20 Kasım 1996 tarihinde, gözaltında iꢀkence
gördüğünü iddia ederek polise ve savcıya verdiği ifadeleri geri çeken baꢀvuranı dinlemiꢀtir.
Dava dosyasından edinilen bilgiye göre, halen derdest halde olan cezai takibat süresince, 1
ꢁubat 2006 tarihine dek tutuklu kalan baꢀvuran, ön soruꢀturma esnasındaki ifadelerinin
iꢀkence ve baskı altında alındığını yinelemiꢀtir.
Bu esnada, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi’nin isteği üzerine, baꢀvuran 25 Ekim 2000, Ağustos 2002 ve 14 Mayıs 2003 tarihlerinde muayene ve testlerden geçmiꢀtir. Baꢀvuran 9
Ağustos 2002 tarihinde Adli Tıp Kurumu 2., 3. ve 4. Đhtisas Dairesi doktorları tarafından
muayene edilmiꢀtir. Açlık grevinde olan baꢀvuranın, inter alia, halüsinasyon gördüğü, hafıza
güçlüğü çektiği ve Korsakoff sendromu sebepli ꢀizofreni rahatsızlığı bulunduğu tespit
edilmiꢀtir. Temmuz 2003 tarihinde Adli Tıp Kurumu 2. Đhtisas Dairesi, olaylara iliꢀkin
baꢀvuranın anlatımı ile dava dosyasındaki raporları incelemiꢀ, baꢀvuranın sağ kolunda ulnar
kübital turner sendromu ile hafif aksiyal motor nöropati tespit etmiꢀtir. Öte yandan, bu
koꢀulların gözaltında meydana geldiği iddia edilen kötü muamele sonucu oluꢀmuꢀ olması
olanaksızdır. Ayrıca baꢀvuranda travmatik bir lezyon oluꢀtuğunu gösterir tıbbi delil
bulunmamaktadır.
Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi 7 Aralık 2003 tarihinde, yukarıda geçen raporun
sonucuna ve dava dosyasında bulunan diğer delillere atıfta bulunarak, baꢀvuranın itirazını
reddetmiꢀtir.
HUKUK
I. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI
Baꢀvuran AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri kapsamında, gözaltında kötü muameleye
uğradığından ve ulusal makamların, iddiaları karꢀısında etkili bir soruꢀturma
yürütmediklerinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.
AĐHM, bu ꢀikayetlerin yalnız 3. madde çerçevesinde incelenmesi gerektiği
kanısındadır.
A. Kabuledilebilirliğine iliꢀkin
Hükümet, öncelikle AĐHM’den baꢀvuruyu AĐHS’nin 35. maddesinin 1. fıkrası
çerçevesinde iç hukuk yollarının tüketilmediği için kabuledilmez olduğu gerekçesiyle
reddetmesini talep etmiꢀtir. Baꢀvuranın, asliye hukuk ve idare mahkemelerinde dava açarak,
maruz kaldığını iddia ettiği zarar için tazminat talep edebileceğini savunmuꢀtur. Đkinci olarak,
Hükümet, baꢀvuranın olayın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde baꢀvuru yapması
gerektiğini ileri sürmüꢀtür.
AĐHM, önceki davalarda, Hükümet’in asliye hukuk ve idare mahkemelerinde çözüm
aramaya iliꢀkin benzer argümanlarını inceleyip reddettiğini yineler (örn. bkz. Nevruz Koç -
Türkiye, 18207/03 ve Eser Ceylan - Türkiye, 14166/02). AĐHM, mevcut baꢀvuruda, içtihadın
dıꢀına çıkılmasını gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemiꢀtir. Bu nedenle, Hükümet’in, iç
hukuk yollarının tüketilmediğine iliꢀkin ꢀikayetini reddeder.
Ayrıca, AĐHM, AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen altı aylık süre kuralının,
baꢀvuranların baꢀvurularını iç hukuk yollarının tüketilmesi sürecinde, nihai karardan itibaren
altı ay içinde sunmalarını gerektirdiği yineleyerek, 18 ꢁubat 2004 tarihinde sunulan
baꢀvurunun bu süre kuralıyla uyumlu olduğu kanısındadır. Bu nedenle Hükümet’in bu
bağlamdaki ön itirazını benzer biçimde reddeder.
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka bir gerekçe altında da kabuledilemezlik unsuru
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.
B. Esas
Hükümet, baꢀvuranın iddialarına itiraz etmiꢀtir. Bu bağlamda, baꢀvuranın iddialarının
uygun delillerle desteklenmediğini ve kötü muamele iddialarına iliꢀkin bir soruꢀturma
yürütüldüğünü ileri sürmüꢀtür.
Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.
AĐHM, bir kimsenin sağlıklı olarak gözaltına alınıp serbest bırakıldığında yaralı
olduğu tespit edilirse, Devlet’in bu yaralanmanın nasıl meydana geldiğine iliꢀkin uygun bir
açıklama sağlamak ve mağdurun iddialarına, özellikle de bu iddialar tıbbi raporlarla
destekleniyorsa, gölge düꢀürebilecek delil göstermekle yükümlü olduğunu, bunun yerine
getirilmemesi halinde AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında açıkça sorun doğacağını yineler (bkz.
Yananer – Türkiye, 6291/05).
Delillerin tespit edilmesinde, AĐHM, genellikle ‘her türlü makul ꢀüphenin ötesinde’
delil kıstasını uygulamıꢀtır (bkz. Avꢀar – Türkiye, 25657/94). Öte yandan böyle bir delil,
dayanaklı, net ve tutarlı çıkarımların veya çürütülemeyen benzer karinelerin varlığı ile ortaya
konabilir (bkz. Đrlanda - Đngiltere). Sözkonusu olayların, gözaltında olan ve kontrollerinde
bulunan kimselerde olduğu gibi, tamamen veya kısmen yetkili makamların münhasır bilgisi
dahilinde olması halinde, tutukluluk devam ederken meydana gelen yaralanmalara iliꢀkin
güçlü maddi karineler ortaya çıkacaktır. Esasında, yetkili makamların tatmin edici ve ikna
edici bir açıklama sağlamaları yönünde ispat külfeti bulunmaktadır (bkz. Salman – Türkiye
[BD], 21986/93).
Bu davada, AĐHM, baꢀvuranın en az on dört gün gözaltında tutulduğunu gözlemler.
Baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu kötü muamele tipleri arasında esas olarak gözlerinin bağlanması,
asılması, elektrik verilmesi, çırılçıplak soyulup dövülmesi bulunmaktadır. Bu bağlamda,
baꢀvuranın anlattığı biçimiyle olaylar hem AĐHM hem de ulusal makamlar huzurunda
tutarlıdır.
Tıbbi delillere iliꢀkin olarak, AĐHM, baꢀvuranın yakalanmasının ardından muayene
edilmediğini kaydeder. Ayrıca gözaltının bitiminde düzenlenen raporun, baꢀvuranın sağ
kulağında ağrı ve duyma kaybı, sol kolunda ise hissizleꢀme ortaya koyduğunu gözlemler.
Aynı gün düzenlenen ikinci rapor, baꢀvuranın sol kolunda brakial pleksitis (sinir zedelenmesi)
belirtileri tespit etmiꢀtir. Baꢀvuranın sol koluna iliꢀkin bulgular, AĐHM’ye göre, baꢀvuranın
kolunun zarar gördüğü iddialarını desteklemiꢀtir.
Bu bağlamda AĐHM, Hükümet’in baꢀvuranın nasıl yaralandığına iliꢀkin bir açıklama
sağlayamadığını gözlemler. Davanın koꢀulları ve Hükümet’in, bütün bu süre boyunca Devlet
makamlarının kontrolünde olan baꢀvuranın yaralanma sebebine iliꢀkin uygun bir açıklama
vermemesi bütün olarak değerlendirildiğinde, AĐHM, bu yaralanmanın Hükümet’in sorumlu
bulunduğu muamelenin sonucu olduğu kanısına varır.
AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesinin, makamların, “savunulabilir” ve “geçerli ꢀüphe”
uyandırması halinde kötü muamele iddialarını soruꢀturmalarını gerektirdiğini yineler
(özellikle bkz. Ay – Türkiye, 30951/96). AĐHM içtihadı tarafından belirlenen geçerli asgari
standartlar, soruꢀturmanın bağımsız, tarafsız, kamuya açık olmasını ve yetkili makamların
örnek teꢀkil edecek titizlikle ve çabuklukla hareket etmelerini gerektirmektedir (örn. bkz.
Çelik ve Đmret – Türkiye, 44093/98). Ek olarak AĐHM, AĐHS’de öngörülen hakların
uygulanabilir ve etkili olduğunu, teorik ve yanıltıcı olmadığını yineler. Bu nedenle, böyle
davalarda, etkili bir soruꢀturma, sorumluların tespit edilip cezalandırılmalarına yol
açabilmelidir (bkz. Orhan Kur - Türkiye, 32577/02).
AĐHM, yukarıda, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca baꢀvuranın yaralanmasından
Savunmacı Devlet’in sorumlu olduğunu tespit etmiꢀtir. Bu nedenle etkili bir soruꢀturma
yapılmıꢀ olması gerekmektedir.
Bu davada, AĐHM, Cumhuriyet Savcılığı’nın baꢀvuranın iddialarına iliꢀkin ivedilikle
soruꢀturma baꢀlattığını gözlemler. Bu soruꢀturma, Ağır Ceza Mahkemesi’nin, Cumhuriyet
Savcısı’nın Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli polis
memurları hakkında kovuꢀturmaya yer olmadığına dair kararını onayınca sona ermiꢀtir.
Soruꢀturma esnasında, baꢀvuranın iddialarının doğruluğunun saptanması için ek tıbbi raporlar
istenmiꢀtir. Savcı baꢀvuranın ifadesini almıꢀtır.
Bununla birlikte, AĐHM, ulusal makamların soruꢀturmayı yürütme biçiminde,
soruꢀturmanın etkiliğine olumsuz etki yapan göze çarpıcı eksiklikler olduğunu gözlemler.
Öncelikle, AĐHM, adli tıp muayenelerinde elde edilen delillerin tutukluların kötü muamele
iddialarına iliꢀkin soruꢀturmalar için önemli bir rol oynadığını yeniden teyit eder (bkz.
Salmanoğlu ve Polattaꢀ - Türkiye, 15828/03). Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın gözaltı
süresinin bitiminde düzenlenen tıbbi raporların ayrıntılı olmadıklarını ve hem AĐHM’nin kötü
muamele davalarını incelerken düzenli aralıklarla göz önünde bulundurduğu Avrupa
Đꢀkencenin ve Đnsanlıkdıꢀı veya Onurkırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin
(AĐÖK) tavsiye ettiği standartları hem de Birleꢀmiꢀ Milletler Đnsan Hakları Komisyonu’na
sunulan Đstanbul Protokolü olarak da bilinen Đꢀkence ve Diğer Zalimane, Đnsanlık Dıꢀı,
Aꢀağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruꢀturulması ve Belgelendirilmesi El
Kılavuzu’nda kılavuzluk eden ilkeleri (bkz. Batı ve Diğerleri) büyük ölçüde
karꢀılayamadığını kaydeder. Ayrıca, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi’nin ek tıbbi delil
istemesine karꢀılık, meydana geldiği iddia edilen kötü muamele ile bu muayenelerin tarihleri
arasında geçen zaman, AĐHM’ye göre, baꢀvuranın kolunun yaralanmasının sebebinin tespit
edilmesi olasılığını olumsuz etkilemiꢀtir. Bu bağlamda AĐHM, makamların, baꢀvurana,
yaralanmasının sebebinin belirlenmesi için EGM testi yapılmasını sağlamasının dört yıldan
fazla sürmesinden üzüntü duyar.
Đkinci olarak, AĐHM, ne baꢀvurandan ne de ꢀikayetçilerden, failleri, fotoğraflarından
ya da ꢀüpheliler arasından teꢀhis etmelerinin istenmediğini kaydeder. Bu bağlamda, AĐHM,
Cumhuriyet Savcısı’nın kararında yalnızca “Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele
ꢁubesi’nde görevli polis memurları” olarak atıfta bulunulan bu polis memurlarının
kimliklerinin ortaya çıkarılması için ciddi bir çaba göstermediği kanısına varır. Üçüncü
olarak, savcı soruꢀturmasında hiçbir polis memurunu veyahut baꢀvuranla aynı hücrede tutulan
diğer kiꢀiler gibi olası ꢀahitleri dinlememiꢀtir.
Yukarıdakiler ıꢀığında, AĐHM, yukarıda belirtilen soruꢀturmanın AĐHS’nin 3. maddesi
çerçevesinde tam ve etkili olma koꢀullarını karꢀılamadığı kanısındadır.
AĐHS’nin 3. maddesi hem esas hem usul yönünden ihlal edilmiꢀtir.
II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI
Baꢀvuran baꢀvuru formunda, gözaltında tutulmasıyla ilgili olarak AĐHS’nin 5/2, 5/3 ve
5/4 maddesinin ihlal edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.
Hükümet, AĐHS’nin 35/1 maddesi kapsamında, baꢀvuranın bu baꢀlık altındaki
ꢀikayetlerinin altı aylık süre kuralıyla örtüꢀmediği için reddedilmesi gerektiğini savunmuꢀtur.
Baꢀvuranın, AĐHM’ye yaptığı baꢀvuruyu gözaltı süresinin bittiği tarihten itibaren altı ay
içinde sunması gerektiğini ileri sürmüꢀtür.
AĐHM, Hükümet’in altı aylık süre kuralıyla ilgili itirazına iliꢀkin olarak, AĐHS
organlarının içtihadına göre, iç hukuk yolunun bulunmadığı durumlarda, altı aylık sürenin,
AĐHS’nin ihlalini teꢀkil ettiği iddia edilen eylem tarihinde baꢀladığını yineler (diğerlerinin
yanı sıra bkz. Yüksektepe - Türkiye, 62227/00).
AĐHM, baꢀvuranın gözaltı süresinin 30 Mayıs 1996 tarihinde tutuklanmasıyla sona
erdiğini kaydeder. Ancak AĐHS’nin 5. maddesi çerçevesindeki ꢀikayetler AĐHM’ye 10 ꢁubat tarihinde sunulmuꢀtur. Bu koꢀullarda, AĐHM Hükümet’in, baꢀvuranın altı aylık süre
kuralına uymadığı yönündeki itirazını kabul eder. Buna göre baꢀvurunun bu kısmı AĐHS’nin
35/1 ve 35/4 maddesine göre reddedilmelidir.
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI
AĐHS’nin 41. maddesine göre:
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,
hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”
A. Tazminat ve yargılama gideri
Baꢀvuran, maruz kaldığı iꢀkenceden ötürü meydana gelen zarar için ve tutukluluğu ile
cezai iꢀlemlerin uzun sürmesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat olarak toplam 90.000 Euro
talep etmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca AĐHM’den, Hükümet’ten, kötü muamele iddialarına iliꢀkin
uygun bir cezai takibat baꢀlatılmasını ve önceki soruꢀturmayı sürdürenlerle ilgili soruꢀturma
baꢀlatmasını istemesini talep etmiꢀtir.
Hükümet baꢀvuranın tazminat taleplerini reddetmiꢀtir.
AĐHM tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı
bulunmadığını kaydetmektedir. Öte yandan AĐHM, baꢀvuranın yalnızca AĐHM’nin ihlal tespit
etmesiyle telafi edilemeyecek acı ve sıkıntı geçirdiği kanısındadır. Mevcut davadaki ihlalin
mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda, AĐHM, hakkaniyete uygun surette, baꢀvurana
27.300 Euro manevi tazminat ödenmesine karar verir.
Son olarak, AĐHM, baꢀvuranın geri kalan taleplerine iliꢀkin hüküm vermeyi uygun
görmemektedir.
B. Gecikme Faizi
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz
oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiꢀtir.
AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE
1. Baꢀvuranın gözaltında kötü muameleye uğradığı iddiaları ile ꢀikayetleriyle ilgili etkili
ulusal soruꢀturma yapılmadığına iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri
kalan kısmının kabuledilmez olduğuna;
2. AĐHS’nin 3. maddesinin esas ve usul yönünden ihlal edildiğine;
3. (a) Savunmacı Devlet’in baꢀvurana, AĐHS’nin 44. maddesinin 2. fıkrası uyarınca
kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, uygulanabilecek her türlü vergiyle
beraber, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na çevirerek 27.300
Euro manevi tazminat ödemesine:
(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için
Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan
eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;
4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine,
KARAR VERMĐꢀTĐR.
Đꢀbu karar Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları
uyarınca 23 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.
Sally Dollé
Zabıt Katibi
Françoise Tulkens
Baꢀkan
6
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło