12068/03

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   Mehmet YILMAZ - TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no: 12068/03)   KARAR   STRAZBURG   Temmuz 2006   Bu karar, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Üzerinde ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Dava, Mehmet Yılmaz isimli Türk vatandaꢀı (“baꢀvuran”) tarafından 6 Temmuz 1998   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine   dayanarak Türkiye aleyhine AĐHM’ye yapılan baꢀvurudan (no. 12068/03) kaynaklanmaktadır.   OLAYLAR   DAVA OLAYLARI   Baꢀvuran, 1925 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir. 1990 yılında, belirli   olmayan bir tarihte, Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara’da baꢀvurana ait bir arsayı   kamulaꢀtırmıꢀtır. Yetkililer, bir bilirkiꢀi komitesi tarafından yapılan değerlendirmeyle,   kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde kendisine meblağı ödemiꢀtir. Baꢀvuranın talebi üzerine, 26   Aralık 1994 tarihinde, Ankara Asliye Mahkemesi, uygulanabilir yasal faiz oranı ile birlikte   artırma bedeli ödenmesine karar vermiꢀtir. 22 Ocak 1996 tarihinde, Yargıtay kararı onamıꢀtır.   ꢁubat 1998 tarihinde, 3.618.000.000 TL baꢀvurana ödenmiꢀtir.   ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI   13. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, Akkuꢀ – Türkiye davasında (9 Temmuz 1997 kararı,   Reports of Judgments and Decisions 1997-IV) izah edilmiꢀtir.   HUKUK   I.1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, ꢁubat 1998’de yetkililerden aldığı kamulaꢀtırma artırma bedelinin, gecikme   faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranıyla paralel olmamasından dolayı, değerinin   düꢀtüğünü ileri sürerek ꢀikâyetçi olmuꢀtur. 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta   bulunmuꢀtur. Bu maddeye göre:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini   isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen   koꢀullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun   bırakılabilir.”   A.Kabuledilebilirlik   AĐHM, bu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelsiz olmadığını not   eder. Ayrıca, baꢀka bir gerekçeden dolayı temelsiz olmadığını da not eder.   B.Esaslar   AĐHM, bu davadaki konulara benzer konular ortaya koyan birkaç davada, 1 no’lu   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. yukarıda anılan Akkuꢀ, s. 1317,   § 31).   Hükümet tarafından sunulmuꢀ olan kanıtlar ve argümanları inceleyerek, AĐHM,   geçmiꢀ davalardaki tespitlerinden sapma gerektirecek bir durumun bulunmadığı kanısına   varmıꢀtır. Yerel mahkemelerin ödenmesine karar verdiği artırma bedelinin ödenmesindeki   gecikmenin, kamulaꢀtırmayı yapan merciye bağlanabileceğini ve malikler için,   kamulaꢀtırılmıꢀ arsaya ek olarak bir kayıp oluꢀturduğunu tespit etmiꢀtir. Sözkonusu   gecikmenin ve bir bütün olarak yargılamanın uzunluğunun sonucu olarak, AĐHM,   baꢀvuranların, kamu yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkının korunması arasında   bulunması gereken adil dengeyi bozmuꢀ olan bireysel ve haddinden fazla bir külfete   katlanmak zorunda kaldıklarını tespit etmiꢀtir.   Sonuç olarak, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   21. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği   takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A.Maddi ve Manevi Tazminat   Adil tazmine iliꢀkin görüꢀlerinde, baꢀvuran, baꢀvuru formunda yer alan taleplerini   yinelemiꢀ ve 13.364 Dolar maddi tazminat talebinde bulunmuꢀtur. Ayrıca, 2.000.000.000 TL   manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.   Hükümet bu iddialara itiraz etmiꢀtir.   Yukarıda anılan Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik   verileri dikkate alarak, AĐHM, baꢀvurana, talep edilen toplam meblağın, yani 11.055   Euro’nun, maddi tazminat olarak ödenmesine karar vermiꢀtir.   AĐHM, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin, tek baꢀına,   baꢀvuranın mazur kalmıꢀ olabileceği her türlü manevi tazminat için yeterli tazmin teꢀkil ettiği   kanısındadır.   B.Mahkeme masrafları   Baꢀvuran ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM’de yapılan masraflar için 1.000.000.000   TL talep etmiꢀtir.   Hükümet, bu meblağa karꢀı çıkmıꢀ ve AĐHM’den mahkeme masrafları için ödeme   yapılmamasına karar vermesini talep etmiꢀtir.   Elindeki bilgiler temelinde yaptığı değerlendirme ile, AĐHM, baꢀvurana, bu baꢀlık   altında, 500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   C.Gecikme faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar   vermiꢀtir.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1.Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2.AĐHS’nin 1 no’lu Protokolü’nün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3.Bir ihlal tespitinin, baꢀvuranın maruz kaldığı her türlü manevi tazminat için tek baꢀına   yeterli adil tazmin teꢀkil ettiğine;   4.(a) Sorumlu Devlet’in baꢀvuranlara, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği   tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na   çevrilmek üzere:   (i)11.055 Euro (on bir bin elli beꢀ Euro) maddi tazminat;   (ii)mahkeme masrafları için 500 Euro (beꢀ yüz Euro);   (iii)yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek her türlü vergiyi ödemesine   (b) yukarıda belirtilen üç ayın bitiminden ödemeye kadar, basit faizin Avrupa Merkez   Bankası’nın gecikme süresi boyunca marjinal ödünç verme oranına üç puan eklenerek   yukarıdaki miktarların üzerine ödenmesine   5.Baꢀvuranların adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ, 4 Temmuz 2006 tarihinde, Mahkeme Đçtüzüğü’nün 77 §§   2. ve 3. maddeleri uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   S. DOLLE   J.-P COSTA   Yazı Đꢀleri Müdürü   Baꢀkan   4