12083/03

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   YAYABAꢀI – TÜRKĐYE   (Baꢁvuru no. 12083/03)   KARAR   STRAZBURG   Temmuz 2006   Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle   iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   1. Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) eski 25.   maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Cafer Yayabaꢀı (“baꢀvuran”) isimli bir   Türk vatandaꢀı tarafından, 6 Temmuz 1998 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na   (“Komisyon”) yapılan baꢀvurudan (no. 12083/03) kaynaklanmaktadır.   2. Baꢀvuran, Ankara Barosu’na bağlı avukat Selahattin Sarıkaya tarafından temsil   edilmiꢀtir.   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   Baꢀvuran 1946 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.   yılında belirli olmayan bir tarihte, Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara   Merkez Otoyolu’nu inꢀa etmek için Ankara’da baꢀvurana ait olan bir arsayı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Bir uzmanlar kurulu arsanın değerini takdir etmiꢀ ve ilgili miktar kamulaꢀtırma   gerçekleꢀtiğinde yetkililer tarafından baꢀvurana ödenmiꢀtir.   Baꢀvuranın talebini müteakip, 27 Haziran 1995 tarihinde, Ankara Hukuk Mahkemesi,   baꢀvurana, ek kamulaꢀtırma tazminatı artı geçerli yasal oranda faizin ödenmesine karar   vermiꢀtir.   Mart 1996 tarihinde, Yargıtay, bu kararı onamıꢀtır.   ꢁubat 1998 tarihinde, baꢀvurana, 4.560.000.000 TL ödenmiꢀtir.   II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMA   Đlgili iç hukuk ve uygulama Akkuꢀ – Türkiye kararında (9 Temmuz 1997 tarihli karar,   Reports of Judgments and Decisions 1997-IV, §§ 13-16) ortaya konmaktadır.   HUKUK   I. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, yetkililerden ancak 1998 yılının ꢁubat ayında almıꢀ olduğu ek kamulaꢀtırma   tazminatının, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranına ayak   uydurmamıꢀ olması dolayısıyla, değer kaybetmiꢀ olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, 1   No. ’lu Protokol’ün 1. maddesine istinat etmiꢀtir, sözkonusu maddenin ilgili kısmı ꢀöyledir:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun   genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A. Kabuledilebilirlik   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 35 § 3.   maddesinin anlamı dahilinde, bu ꢀikayetin temelsiz olmadığını kaydetmektedir. AĐHM,   ayrıca, ꢀikayetin baꢀka açılardan da kabuledilmez olmadığını kaydetmektedir.   B. Esaslar   AĐHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda, 1 No.’lu   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz., yukarıda anılan, Akkuꢀ s. 1317,   § 31).   Hükümet tarafından sunulan delilleri ve iddiaları inceleyen AĐHM, önceki davalardaki   kararlarından sapmasını sağlayacak hiçbir ꢀey olmadığını değerlendirir. AĐHM, yerel   mahkemeler tarafından ödenmesine karar verilen ek kamulaꢀtırma tazminatının ödemesindeki   gecikmenin, kamulaꢀtırma makamına isnat olunabileceğine ve mal sahibinin kamulaꢀtırılmıꢀ   arsanın kaybına ek olarak kayba maruz kalmasına sebep olduğuna karar verir. Bu gecikmenin   ve iꢀlemlerin süresinin bütün olarak sonucunda, AĐHM, baꢀvuranın, kamu yararı gerekleri ve   mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında   muhafaza edilmesi gereken adil dengeyi bozan, kiꢀisel ve haddinden fazla sıkıntı yaꢀamak   zorunda kalmıꢀ olduğuna karar verir.   Sonuç olarak, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AVRUPA ĐNSAN HAKLARI SÖZLEꢁMESĐ’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği   takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran, adil tazmine iliꢀkin görüꢀlerinde, baꢀvuru formunda yer alan önceki   taleplerini yinelemiꢀ ve 5.414 Amerikan Doları maddi tazminat talep etmiꢀtir. Aynı zamanda,   2.000.000.000 Türk Lirası manevi tazminat talep etmiꢀtir.   Hükümet bu miktarlara itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den adil tazmin ödenmemesine karar   vermesini talep etmiꢀtir.   AĐHM, Akkuꢀ kararında olduğu gibi aynı hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili   ekonomik verileri göz önünde tutarak, baꢀvurana, talep edilen miktarın tam olarak   ödenmesine yani 4.480 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   AĐHM, baꢀvuranın uğradığı herhangi bir manevi zarara karꢀı, 1 No.’lu Protokol’ün 1.   maddesinin ihlali tespitinin baꢀlı baꢀına yeterli tazmin oluꢀturduğunu değerlendirir.   B. Mahkeme masrafları   Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemelerde ve AĐHM’de yapılan mahkeme masraflarına   karꢀılık 1.000.000.000 Türk Lirası talep etmiꢀtir.   Hükümet bu miktara itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den mahkeme masraflarına karꢀılık   tazminat ödenmemesine karar vermesini talep etmiꢀtir.   AĐHM, mevcut bilgilere dayanarak, bu baꢀlık altında, baꢀvurana 500 Euro tazminat   ödenmesine karar vermiꢀtir.   C. Gecikme faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun   olduğuna karar verir.   BU SEBEPLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 1 No.’lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Baꢀvuran tarafından maruz kalınan herhangi bir manevi zarara karꢀı ihlal tespitinin baꢀlı   baꢀına yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;   4. a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, aꢀağıdaki miktarları, AĐHS’nin 44 § 2. maddesine göre   kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme günündeki kur üzerinden Yeni   Türk Lirası’na dönüꢀtürmek üzere ödemesine:   (i) 4.480 Euro (dört bin dört yüz seksen Euro) maddi tazminat;   (ii) 500 Euro (beꢀ yüz Euro) mahkeme masrafları;   (iii) yukarıdaki miktarlara tabi olabilecek her türlü vergi;   b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için   yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi   uyarınca 4 Temmuz 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   S. DOLLÉ   J.-P. COSTA   Yazı Đꢀleri Müdürü   Baꢀkan   4