12087/03

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNĐCĐ DAĐRE   Kamile UYANIK/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 12087/03)   KARAR   STRAZBURG   Temmuz 2006   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Kamile Uyanık’ın (“baꢀvuran”), 6 Temmuz 1998   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)   eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na   (“Komisyon”) yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 12087/03).   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   Baꢀvuran, 1939 doğumlu olup Ankara’da yaꢀamaktadır.   senesinde, belirsiz bir günde Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara   Otoyolu’nu inꢀa etmek için Ankara’da baꢀvurana ait bir parsel toprağı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde, yetkili makamlar baꢀvurana, toprağın bir bilirkiꢀi komitesince   belirlenen değeri tutarında meblağı ödemiꢀtir.   Sunduğu talebi müteakiben 27 Eylül 1994 tarihinde Ankara Hukuk Mahkemesi   baꢀvurana ek tazminat ve ayrıca, sözkonusu tarihte uygulanabilir yasal oran üzerinden faiz   ödenmesine karar vermiꢀtir.   Ocak 1996 tarihinde Yargıtay, kararı onamıꢀtır.   ꢁubat 1998 tarihinde baꢀvurana, 2,800,000,000 Türk Lirası ödemiꢀtir.   HUKUK   I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, yetkili makamlardan kamulaꢀtırma için ancak 1998 senesi ꢁubat ayında   almıꢀ olduğu ek tazminatın, ödenecek gecikme faizi Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı ile   orantılı olmadığı için, değerinin düꢀmüꢀ olduğu hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. ꢁikayetini,   No.lu Protokol’ün aꢀağıda kaydedilen 1. maddesinin ilgili kısmına dayandırmıꢀtır:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun genel   ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A. Kabuledilebilirlik   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca temelden yoksun   olduğunu belirtir. Ayrıca, kabuledilemez olmadığı sonucuna varılması için gerekçe   bulunmamaktadır.   B. Esaslar   AĐHM, sözkonusu davada günıꢀığına çıkan konulara benzer konuların ortaya çıktığı   birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğu sonucuna varmıꢀtır   (bkz. Akkuꢀ, sayfa 1317, § 31).   Hükümet tarafından sunulan delil ve iddiaları inceleyen AĐHM, daha önceki davalarda   varmıꢀ olduğu sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir. Yerel   mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin,   kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfadilebilir olduğu ve baꢀvuranın, kamulaꢀtırılan toprak   yanında ayrıca bir kayba uğramasına neden olduğu sonucuna varmaktadır. Genel olarak   tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, düꢀük faiz oranlarının ve dava iꢀlemlerinin uzunluğu   sonucu AĐHM baꢀvuranın, umumi menfaat talepleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı   gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında korunması gereken hassas dengenin   bozulmasına yol açan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yüke maruz bırakıldığı kanısındadır.   Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve Manevi Zarar   Adil tazmine iliꢀkin ifadelerinde baꢀvuran, baꢀvuru formunda kaydedilen iddialarını   yinelemiꢀ ve maruz kalmıꢀ olduğu maddi zarar için 4,182 Amerikan Doları talep etmiꢀtir.   Ayrıca, maruz kalmıꢀ olduğu manevi zarar için 2,000,000,000 Türk Lirası talep etmiꢀtir.   Hükümet, sözkonusu miktarlara itiraz etmiꢀ ve AĐHM’nin, adil tazmin ödenmesine   karar vermemesini istemiꢀtir.   Aka kararında uyguladığı hesaplama metodunu kullanan ve ilgili ekonomik veriyi   gözönüne alan AĐHM, baꢀvurana maddi zarar için talep edilen 3,460 Euro’nun ödenmesine   karar vermiꢀtir.   B. Mahkeme Masrafları   Baꢀvuran ayrıca, AĐHM huzurunda maruz bırakıldığı masraf ve harcamalar için   1,000,000,000 Türk Lirası talep etmiꢀtir.   Hükümet, bu talebe itiraz etmiꢀ ve AĐHM’nin, masraf ve harcamalara iliꢀkin hiçbir   tazminat ödenmemesine karar vermesini istemiꢀtir.   Mevcut bilgiyi gözönüne alarak değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana aynı   baꢀlık altında 500 Euro ödenmesini makul bulmuꢀtur.   C. Gecikme Faizi   24. AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç   puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,   2. AĐHS’nin 1 No.lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,   3. Đhlal bulgusunun baꢀlıbaꢀına, baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adil   tazmin teꢀkil ettiğine,   4. (a) sorumlu Devlet’in, kararın AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’ne göre kesinlik kazandığı   tarihten itibaren üç ay içerisinde baꢀvurana, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden yeni   Türk Lirası’na çevrilmek üzere aꢀağıdaki miktarları ödemesine:   (i) maddi zarar için 3,460 Euro (üç bin dört yüz altmıꢀ Euro),   (ii) masraf ve harcamalar için 500 Euro (beꢀ yüz Euro),   (iii) yukarıda kaydedilen masraflara uygulanabilecek her tür vergi,   (b) yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz   oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü   olduğuna,   4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup 4 Temmuz 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.