12091/03

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ERKAN/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 12091/03)   KARAR   STRAZBURG   Temmuz 2006   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Ahmet Erkan’ın (“baꢀvuran”), 6 Temmuz 1998   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)   eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na   (“Komisyon”) yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 12091/03).   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   Baꢀvuran, 1954 doğumludur ve Ankara’da yaꢀamaktadır.   senesinde belirsiz bir günde Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara   Otobanı’nı inꢀa etmek için Ankara’da baꢀvurana ait olan bir parsel toprağı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Yetkili makamlar, kamulaꢀtırma gerçekleꢀtirildiğinde, bilirkiꢀi komitesince değerlendirilmiꢀ   toprağın bedelini, baꢀvurana ödemiꢀtir.   Baꢀvuranın talebi üzerine, 21 Nisan 1994 tarihinde Ankara Hukuk Mahkemesi,   uygulanabilir yasal oran üzerinden iꢀleyen faiz ile birlikte baꢀvurana ek tazminat ödenmesine   karar vermiꢀtir.   Aralık 1995 tarihinde Yargıtay, sözkonusu kararı onamıꢀtır.   Ocak 1998 tarihinde 313,000,000 Türk Lirası tutarındaki meblağ, baꢀvurana   ödenmiꢀtir.   HUKUK   I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, ödenebilir gecikme faizinin, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı ile   uyumlu olmaması nedeniyle yetkili makamlardan 1998 senesi Ocak ayında kamulaꢀtırma için   almıꢀ olduğu ek tazminatın değerinin düꢀtüğü hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. ꢁikayetini, 1   No.lu Protokol’ün ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 1. maddesine dayandırmıꢀtır:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun   genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A. Kabuledilebilirlik   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelden yoksun   olmadığını belirtir. Ayrıca, ꢀikayetin kabuledilemez olduğuna karar vermek için gerekçe   bulunmamaktadır.   B. Esaslar   AĐHM, sözkonusu davada ortaya konan meselelere benzer meselelerin günıꢀığına   çıktığı bir grup davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz.   Akkuꢀ, sayfa 1317, § 31).   Hükümet tarafından sunulan olayları ve iddiaları değerlendiren AĐHM, daha önceki   davalarda varmıꢀ olduğu sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe olmadığı   kanısındadır. Yerel mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek tazminatın ödenmesindeki   gecikmenin, kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfedilebileceği ve mülk sahibinin, toprağının   kamulaꢀtırılması yanında ayrıca sıkıntı çekmesine neden olduğu sonucuna varmıꢀtır. AĐHM,   umumi menfaat talepleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme   hakkının korunması arasında korunması gereken hassas dengenin bozulmasına yol açan   kiꢀisel ve haddinden fazla bir yüke maruz bırakıldığı kanısındadır.   Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve Manevi Zarar   Baꢀvuran, adil tazmine iliꢀkin görüꢀlerinde, baꢀvuru formunda belirttiği iddialarını   yinelemiꢀ ve maddi tazminat olarak 567 Dolar talep etmiꢀtir. Ayrıca, 2,000,000,000 Türk   Lirası tutarında manevi tazminat da talep etmiꢀtir.   Akkuꢀ kararında uyguladığı hesaplama metodunu kullanan ve ilgili ekonomik veriyi   gözönüne alan AĐHM, baꢀvurana maddi zarar için toplam 475 Euro ödenmesine karar   vermiꢀtir.   AĐHM, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğinin tespit edilmesinin, manevi   tazminat için baꢀlıbaꢀına yeterli tazminat teꢀkil ettiği kanısındadır.   B. Mahkeme Masrafları   Baꢀvuran ayrıca, AĐHM huzurunda maruz bırakıldığı masraf ve harcamalar için   1,000,000,000 Türk Lirası tazminat talep etmiꢀtir.   Hükümet, sözkonusu meblağa itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den, masraf ve harcamalar için   tazminat ödememesini istemiꢀtir.   Mevcut bilgiyi gözönüne alarak değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana   sözkonusu baꢀlık altında genel toplam olarak 500 Euro ödenmesini makul bulmuꢀtur.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan   eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,   2. AĐHS’nin 1 No.lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,   3. Đhlal bulgusunun, manevi tazminat için baꢀlıbaꢀına yeterli tazminat teꢀkil ettiğine,   4. (a) sorumlu Devlet’in, kararın AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’ne göre kesinlik kazandığı   tarihten itibaren üç ay içerisinde baꢀvurana, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk   Lirası’na çevrilmek üzere aꢀağıdaki miktarları ödemesine:   (i) maddi zarar için 475 Euro (dört yüz yetmiꢀ beꢀ Euro),   (ii) masraf ve harcamalar için 500 Euro (beꢀ yüz Euro),   (iii) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek her tür vergi,   (b) yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz   oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü   olduğuna,   4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup 4 Temmuz 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.