12146/02

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   AKINCI - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 12146/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Nisan 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 12146/02 no’lu davanın nedeni T.C vatandaꢀı   Tahsin Cengiz Akıncı’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin   Korunması Sözleꢀmesinin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca 30 Ocak 2002 tarihinde Avrupa   Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından L. Akıncı tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   doğumlu olan baꢀvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Marmara Belediyesi (‘belediye’), Balıkesir’e bağlı Marmara Adası’nda bulunan baꢀvurana ait   bir arsayı, arsayı belediyenin kullanımına sunan bir imar planı uyarınca 1999 yılında istimlâk   etmiꢀtir.   Ödenen istimlâk bedeli tutarı konusunda belediye ile ihtilafa düꢀen baꢀvuran kamulaꢀtırma   bedelinin artırımı talebiyle Marmara Asliye Hukuk Mahkemesine bir baꢀvuruda bulunmuꢀtur.   Mahkeme 13 Aralık 2000 tarihinde aldığı bir kararla baꢀvuranın talebini haklı görerek toplam   1.619.345.460 TL (yaklaꢀık 2.695 Euro) ek kamulaꢀtırma tazminatı ödenmesine ve bu   meblağa arsanın belediyeye devrinin gerçekleꢀtiği 9 Ocak 2000 tarihinden itibaren yıllık % 60   üzerinden hesaplanan yasal gecikme faizi uygulanmasına hükmetmiꢀtir.   Bunun üzerine belediye Yargıtay’a baꢀvurmuꢀtur. Yargıtay itiraz konusu kararı 28 Haziran   tarihinde onamıꢀtır. Bununla birlikte yüksek mahkeme ihtilaf konusu arsa devrinin 19   ꢁubat 2000 tarihinde gerçekleꢀtiğini değerlendirerek kararın ilgili bölümünde değiꢀiklik   yapmıꢀtır. Bu karar belediyeye 30 Temmuz 2001 tarihinde baꢀvurana ise 6 Ağustos 2001   tarihinde tebliğ edilmiꢀtir. Karar düzeltme talebinde bulunulmamıꢀ olması sebebiyle bu karar   Eylül 2001 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir.   Buna rağmen belediye hükmedilen ek kamulaꢀtırma tazminatını ödemeyi reddetmiꢀtir. Bunun   üzerine baꢀvuran 10 Ekim 2001 tarihinde Đstanbul Đcra Müdürlüğü’ne baꢀvurmuꢀtur. Baꢀvuran   ayrıca Đçiꢀleri Bakanlığı’na bir mektup yazarak, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   baꢀvuruda bulunma niyetinde olduğunu bildirmiꢀtir.   ꢁubat 2008 tarihine kadar baꢀvuranın alacağı halen ödenmemiꢀ durumdaydı. Baꢀvuranın   talebi üzerine Đstanbul Đcra Müdürlüğü tarafından yapılan hesaplamaya göre baꢀvuranın   alacağı 16.022, 45 TL (yaklaꢀık 9.165 Euro) tutarındadır.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐ VE 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN   ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Baꢀvuran, Marmara Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen ve kesinleꢀen kararın   belediyece uygulanmamasından yakınmaktadır. Baꢀvuran bu konuda ayrıca, alacağına   uygulanan yasal gecikme faizi oranının Türkiye’deki yüksek enflasyon karꢀısında yetersiz   kalmasından ve Türk Hukuk’unda devletin özel kiꢀilere olan borçları konusunda icra yoluna   baꢀvurulabilmesine imkan tanıyan hükümler bulunmamasından ꢀikayetçi olmaktadır.   Baꢀvuran bu hususta AĐHS’nin 6/1 maddesine ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta   bulunmaktadır.   Hükümet, baꢀvuranın Borçlar Kanununun 105. maddesinde sunulan baꢀvuru yolunu gereği   gibi kullanmadığı cihetle AĐHS’nin 35/1 maddesine uygun bir biçimde iç hukuk yollarını   tüketmediğinden dolayı AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Hükümete göre   ꢀayet baꢀvuran gecikme faiziyle tazmin edilen zararının üzerinde bir zarara uğradığını   kanıtlamıꢀ olsaydı iddia edilen kayıpların telafisi mümkün olacaktı.   AĐHM buna benzer bir itirazı daha evvel Aka – Türkiye (23 Eylül 1998 tarihli karar, prg. 34-   37) kararında reddettiğini anımsatır. Daha evvel vardığı karardan ayrılmak için herhangi bir   gerekçe görmeyen AĐHM bu itibarla Hükümetin itirazını reddeder.   Đçtihadından doğan kıstasları ve elindeki unsurların tamamını dikkate alan AĐHM baꢀvurunun   esastan incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AHM ayrıca baꢀvurunun baꢀka herhangi bir   kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.   B. Esasa iliꢀkin   Müteaddit defalar mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları incelemiꢀ   olan AHM AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini   tespit etmiꢀti (bkz., sözgelimi, Bourdov – Rusya, no: 59498/00, Romachov – Ukrayna, no:   67534/01, 27 Temmuz 2004, Tunç – Türkiye, no: 54040/00, 24 Mayıs 2005, ve Kuzu –   Türkiye, no: 13062/03, 17 Ocak 2006).   Mevcut davayı incelemiꢀ olan AĐHM, bu davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümet   tarafından ikna edici herhangi bir olgu ya da argüman sunulmadığı kanaatine varmaktadır.   AĐHM, idarenin ulusal mahkemeler tarafından belirlenen borcunu ödemediğini tespit   etmektedir. Baꢀka bir deyiꢀle, baꢀvuranın lehindeki kesinleꢀmiꢀ icrai yargı kararı 13 Eylül   tarihinden beri, yani altı buçuk yıldır uygulanmamaktadır. Bu durum AĐHM’yi, Türk   makamlarının bu zaman zarfında mevcut davada kesinleꢀmiꢀ bir yargı kararına uymak için   gerekli tedbirleri almaktan imtina etmek suretiyle AĐHS’nin 6/1 maddesini ve 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesini yararlı etkilerinden yoksun bıraktığı yönünde düꢀünmeye sevk   etmektedir.   Netice itibarıyla AĐHS’nin sözkonusu hükümleri ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   1. Maddi tazminat   Baꢀvuran 8.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir.   AĐHM, baꢀvuran lehindeki kesinlik kazanmıꢀ yargı kararlarının uygulanmaması nedeniyle   AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde   bulunduğunu anımsatır. Baꢀvuran tarafından baꢀlatılan icra takibi Đstanbul Đcra Müdürlüğü   önünde halen devam etmektedir. Bu itibarla AĐHM, baꢀvuranın kesinleꢀmiꢀ yargı kararlarıyla   belirlenen alacaklarını tahsil etme hakkının baki olduğunu ve icra takibinin halen devam   ettiğini değerlendirmektedir. AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine hükmederken AĐHM,   prensip olarak, en uygun yolun baꢀvuranı mümkün olduğunca, bu hükümlerin gereklerine   aykırı hareket edilmemiꢀ olsaydı içinde bulunacağı gibi bir duruma getirmek olacağı   kanaatindedir (bkz. Basuku – Yunanistan, no: 3028/03, prg. 26, 21 Nisan 2005 ; Ahmet Kılıç –   Türkiye, no: 38473/02, prg. 39, 25 Temmuz 2006 ; Sipçenko – Rusya, adıgeçen, prg. 51 ; ve,   mutatis mutandis, Piersack – Belçika (madde 50), 26 Ekim 1984 tarihli karar, prg. 12 ; Gençel   – Türkiye, no: 53431/99, prg. 27, 23 Ekim 2003). AĐHM, ihlal tespitleri göz önünde   bulundurulduğunda bu ilkenin mevcut davada da geçerli olduğunu değerlendirmektedir.   Dolayısıyla AĐHM savunmacı devletin Marmara Asliye Hukuk Mahkemesinin 13 Eylük 2001   tarihinde kesinleꢀen 13 Aralık 2000 tarihli kararının idare tarafından gereği gibi   uygulanmasını uygun surette temin etmesi gerektiğine hükmetmektedir.   2. Manevi tazminat   Baꢀvuran ayrıca 4.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.   Hakkaniyete uygun bir karara varan AĐHM manevi tazminat olarak baꢀvurana 3.000 Euro   ödenmesinin yerinde olacağı kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 4.720 Euro   talep etmektedir.   Bu talebe itiraz eden Hükümet, sözkonusu talebin mesnetsiz olduğunu savunmaktadır.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadı uyarınca ancak gerçekliği, gerekliliği ve de makul oranda olduğu   ortaya konulan masraf ve harcamaların iadesi mümkündür (Iatridis – Yunanistan (adil   tatmin), no: 31107/96, prg. 54).   Baꢀvuranın masraf ve yargılama giderleri baꢀlığı altındaki taleplerinin gerekli belgelerle   desteklenmediğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla bu talebi reddetmek yerinde olacaktır.   C. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ,   Savunmacı Devlet tarafından, Marmara Asliye Hukuk Mahkemesinin 13 Eylül 2001   tarihinde kesinleꢀen 13 Aralık 2000 tarihli kararının infazının uygun surette temin   edilmesine ;   b) aynı üç aylık dönem içinde ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek   üzere sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak manevi tazminat baꢀlığı altında   baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin Euro) ödenmesine ;   c) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına ;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine ;   Karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 8 Nisan 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.