12166/03

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   HÜNKAR DEMĐREL (no:2) -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:12166/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (12166/03) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀı) 1979 doğumlu olan Neu Isenburg’da (Almanya) ikamet eden Hünkar Demirel’in   (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 23 Ocak 2003 tarihinde Đnsan Hakları ve   Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi -   AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Đstanbul Barosu   avukatlarından, Ö. Kılıç tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran, “Yedinci Gündem” isimli gazetede yazı iꢀleri müdiresidir. Sırasıyla “Çözümün adı   Serhildan” ve “ꢁimdi Serhildan zamanıdır” baꢀlıklı iki makale, sözkonusu gazetenin 7-13   Temmuz 2001 tarihli 3. sayısında yayınlanmıꢀtır.   Temmuz 2001 tarihli bir iddianame ile Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet   Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun   5. Maddesi uyarınca, yasadıꢀı silahlı örgütün propagandasını yapmaktan baꢀvuran hakkında   ceza davası açmıꢀtır.   Nisan 2002 tarihli bir kararla, Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı, 6.477.634.800 TL   (yaklaꢀık 3.500 Euro) para cezası ödemeye mahkum etmiꢀtir. Baꢀvuran, temyiz baꢀvurusunda   bulunmuꢀtur. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀü baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. 24   Eylül 2002 tarihli bir kararla, Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.   HUKUK   Baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesinden   ꢀikayetçidir. Baꢀvuran, bu bağlamda, AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 maddesine atıfta bulunmaktadır.   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 6/1 maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği   kanaatindedir.   Hükümet, 19 Mart 2003 tarihinde 4829 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren,   Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin sanıklara ve avukatlarına tebliğ edilmesi   gerektiğini hatırlatmaktadır.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM, baꢀvuranın sunduğu ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti incelediğini ve görüꢀlerin niteliğini,   yargılanan kiꢀinin yazılı olarak bunlara cevap verme olanağının bulunmadığını göz önüne   alarak Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin tebliğ edilmemesi nedeniyle   AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (bkz. Göç-   Türkiye, baꢀvuru no: 36590/97 ve Ayçoban ve diğerleri- Türkiye, baꢀvuru numaraları:   42208/02, 43491/02 ve 43495/02, 22 Aralık 2005). AĐHM, Türk yasalarının, AĐHS’nin   gerekliliklerini karꢀılayacak ꢀekilde düzenlendiklerine dair Hükümet tarafından iletilen   bilgileri kaydetmektedir. Ancak AĐHM, görevinin davaya özgü koꢀulları incelemekle sınırlı   olduğunu ve ilgili dönemden itibaren bazı değiꢀiklikler yapıldığı gerekçesi ile mevcut davada   baꢀvuranın artık hukuki bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaꢀmaya davet   edilemeyeceğini belirtmektedir (Sadak ve diğerleri-Türkiye (no:1), baꢀvuru numaraları:   29900/96, 29901/96, 29902/96 ve 29903/96).   Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   AĐHS’nin 41. maddesi ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığı maddi ve manevi zarar için   5.000 Euro tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran, avukatlık masrafları dahil yargılama masraf   ve giderleri için 2.950 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve   giderlerinin bir tablosunu sunmaktadır. Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Benzer davalardaki yerleꢀik içtihadına göre, AĐHM, ihlal   tespitinin, ileri sürülen manevi tazminat için yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir   (sözü edilen Göç, Kömürcü-Türkiye, baꢀvuru no: 77432/01, 22 Haziran 2006 ve Ayçoban ve   diğerleri). Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AĐHM, bir baꢀvuranın yargılama   masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak, gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul   yapısı ortaya konduğu sürece elde edebileceğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada, sahip   olduğu belgeleri ve sözkonusu kriterleri göz önüne alan AĐHM, baꢀvurana 1.000 Euro   ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir. Sözkonusu miktara, Avrupa Merkez Bankası’nın   marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenen   gecikme faizi uygulanacaktır.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. Baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için ihlal tespitinin kendisinin yeterli adil tatmin   oluꢀturduğuna;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin Euro) yargılama   masraf ve gideri ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   3