12244/86;12245/86;12383/86
WyrokETPCz1990-08-30ECLI:CE:ECHR:1990:0830JUD001224486
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy aresztowanie i zatrzymanie osób podejrzanych o terroryzm w Irlandii Północnej, oparte na "szczerym przekonaniu" funkcjonariusza, a nie na "uzasadnionym podejrzeniu", narusza prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego z art. 5 ust. 1 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że wymóg "uzasadnionego podejrzenia" z art. 5 ust. 1 lit. c) Konwencji jest podstawową gwarancją ochrony przed arbitralnym pozbawieniem wolności. Chociaż walka z terroryzmem stanowi szczególne wyzwanie i uzasadnia pewne odstępstwa, nie może to prowadzić do tak szerokiej interpretacji pojęcia "uzasadnionego podejrzenia", która naruszałaby gwarancje Konwencji. Wymóg "szczerego przekonania" funkcjonariusza, przewidziany w prawie krajowym, jest niższy niż standard "uzasadnionego podejrzenia", który wymaga obiektywnych faktów lub informacji. Rząd nie przedstawił wystarczających obiektywnych dowodów, aby uzasadnić podejrzenie wobec skarżących, co doprowadziło do naruszenia art. 5 ust. 1.Stan faktyczny
Trzech skarżących (Bernard Fox, Meary Campbell i Samuel Hartley) zostało aresztowanych w Irlandii Północnej w 1986 roku na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z 1978 roku (Emergency Provisions Act), który pozwalał na aresztowanie osoby, co do której funkcjonariusz "uważał, że może być terrorystą". Fox i Campbell byli zatrzymani przez około 44 godziny, Hartley przez około 30 godzin. Wszyscy byli przesłuchiwani w związku z działalnością terrorystyczną i przynależnością do IRA. Żadnemu z nich nie postawiono zarzutów. Fox i Campbell byli wcześniej skazani za przestępstwa związane z terroryzmem.Rozstrzygnięcie
Trybunał stwierdza naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji (czterema głosami do trzech). Trybunał stwierdza brak naruszenia art. 5 ust. 2 Konwencji (jednogłośnie). Trybunał stwierdza naruszenie art. 5 ust. 5 Konwencji (czterema głosami do trzech). Trybunał stwierdza, że nie jest konieczne rozpatrywanie zarzutów dotyczących art. 5 ust. 4 i art. 13 Konwencji (jednogłośnie). Trybunał stwierdza, że kwestia zastosowania art. 50 (zadośćuczynienie) nie jest jeszcze gotowa do rozstrzygnięcia (jednogłośnie).Pełny tekst orzeczenia
foqsi, kempbeli da hartli gaerTianebuli samefos
winaaRmdeg
FOX, CAMPBELL AND HARTLEY V.UNITED KINGDOM
saqmis faqtobrivi mxare
A. batoni foqsisa da qalbatoni kempbelis Sesaxeb
8. pirveli da meore momCivanebi – bernard foqsi da mear kempbeli arian col-qmari, magram
gayrili. orive cxovrobs belfastSi, CrdiloeT irlandiaSi.
9. 1986 wlis5 Tebervals isini policiam belfastSi daakava da miiyvana vudbernis policiis
("RUC") ganyofilebaSi, sadac Catarda maTi avtomobilis Cxreka. policiis ganyofilebaSi
miyvanidan 25 wuTis Semdeg, dRis 3 saaTsa da 40 wuTze, isini oficialurad daakaves (arrested)
CrdiloeT irlandiis 1978 wlis kanonis (sagangebo debulebebi)(SemdgomSi “1978 wlis kanoni”)
me-11 muxlis pirveli punqtis safuZvelze (ix. punqti 16 qvemoT). maT acnobes, rom isini
dakavebuli arian aRniSnuli muxliT imis gamo, rom damkavebeli oficeri Tvlis, rom isini
teroristebi arian. maT ecnobaT, agreTve, rom dakavebis periodi SeiZleba gagrZeldes 72
saaTis ganmavlobaSi. isini waiyvanes qeslrigis policiis ganyofilebaSi, sadac imave dRes
moxda maTi cal-calke dakiTxva saRamos 8 sT. da 15 wT-sa da 10 saaTs Soris periodSi.
10. dakavebis periodSi foqsi da kempbeli dahkiTxes maT mier dakavebis dRes droebiTi
irlandiis respublikuri armiisTvis (SemdgomSi “droebiTi IRA”) sadazvervo informaciis
mopovebisa da kurieruli saqmianobis Sesaxeb. isini, aseve dakiTxul iqnen am organizaciaSi maTi
wevrobis Sesaxeb. mTavrobis gancxadebis Tanaxmad, operatiuli informacia maT winaaRmdeg
policias ukve xelT hqonda maTi manqanis gaCerebis momentSi.
brali ar wauyenebiaT arc erTi momCivanisTvis. pirveli momCivani gaaTavisufles 1986 wlis 7
Tebervals dilis 11 sT-sa da 40 wT-ze, xolo, meore momCivani – xuTi wuTis Semdeg. maTi
policiis ganyofilebaSi miyvanis drois gamoklebiT, pirveli momCivani dakavebuli iyo 44
saaTis, xolo, meore 44 saaTisa da 5 wuTis ganmavlobaSi.
11. dakavebis Semdeg foqssa da kempbels warudgines maTi uflebebis amsaxveli werilobiTi
dokumenti, romelsac, Cveulebriv, gadascemen policiis mier dakavebul pirebs. isini ar
warudgeniaT mosamarTlis winaSe. maT ar miecaT, agreTve SesaZlebloba miemarTaT giraos
pirobiT gaTavisuflebis TxovniT. 6 Tebervals orive momCivanma aRZra saqme habeas corpus-is
Sesabamisad, magram orive gaTavisuflda mosamarTlis mier maTi saCivrebis ganxilvamde.
12. 1979 wels batoni foqsi msjavrdebuli iqna asafeTqebel nivTierebasTan dakavSirebuli
danaSaulisTvis da miesaja 12 wlis vadiT Tavisuflebis aRkveTa. mas msjavri daedo, agreTve
IRA-s wevrobisTvis, risTvisac Seefarda 5 wliT Tavisuflebis aRkveTa. 1979 wels qalbaton
kempbels, mas Semdeg, rac igi damnaSaved cnes asafeTqebel nivTierebasTan dakavSirebul
danaSaulSi TanamonawileobisaTvis, miesaja pirobiT 18 TviT Tavisuflebis aRkveTa.
B. batoni hartlis Sesaxeb
13. mesame momCivani, batoni samuel hartli, cxovrobsuoTerfutSi,CrdiloeT irlandiaSi. 1986
wlis 18 agvistos igi daakaves saxlSi, mSoblebis TandaswrebiT, dilis 7 sT-sa da 55 wT-ze.
dakavebisas mas ecnoba, rom is daakaves 1978 wlis kanonis me-11 muxlis pirveli punqtis
safuZvelze da, rom eWvmitanilia teroristul saqmianobaSi. is waiyvanes antrimis policiis
ganyofilebaSi, sadac misvlisas warudgines werilobiTi dokumenti, romelic gadaecema
policiis mier dakavebul pirs. policiam igi dakiTxa dilis 11:05-dan dRis 12:15 saaTebis
periodSi.
14. batoni hartli eWvmitanili iyo adamianis gatacebaSi, romelic moxda erTi TviT adre
balimenaSi, rodesac niRbianma SeiaraRebulma pirebma iZulebiT waiyvanes axalgazrda qali da
kaci. arsebobda varaudi, rom gamtaceblebs kavSiri hqondaT droebiT IRA-Tan. komisiis
sxdomaze mTavrobam ganacxada, rom batoni hartlis pirveli dakiTxvis oqmis Tanaxmad, mas
SekiTxvebi dausves mcire geografiul arealSi teroristuli saqmianobisa da droebiT IRA-Si
misi wevrobis Sesaxeb.
mis winaaRmdeg brali ar wauyenebiaT. igi gaaTavisufles 1986 wlis 19 agvistos dRis 2 sT-sa
da 10 wT-ze, 30 saaTiTa da 15 wuTiT dakavebaSi yofnis Semdeg.
II. Sesabamisi Sida kanonmdebloba da praqtika
15. gasuli 20 wlis ganmavlobaSi CrdiloeT irlandiis 1.5 milioniani mosaxleoba terorizmis
safrTxis qveS cxovrobs (ix. 1978 wlis 18 ianvris gadawyvetileba saqmeze Ireland v. the United
Kingdom, Series A no. 25, gv. 9-31, §§ 11-77; aseve, 1988 wlis gadawyvetileba saqmeze Brogan and
Others, Series A no. 145-B, gv. 21, § 25). moklulia 2750 adamiani, maT Soris 800 uSiSroebis
TanamSromeli da dasaxiCrebulia an daSavebuli kidev 31900 adamiani. teroris kampania
gavrcelda gaerTianebuli samefos danarCen nawilSic da evropis materikzec.
CrdiloeT irlandiaSi arsebuli mdgomareobis mosagvareblad SemoRebul iqna gansakuTrebuli
kanonmdebloba. amgvarad, 1978 wlis kanoni da misi winamorbedi kanonebi, 1973 wlis CrdiloeT
irlandiis kanoni(SemdgomSi 1973 wlis kanoni), agreTve masSi cvlilebebis Setanis Sesaxeb wlis kanoni (SemdgomSi “1975 wlis kanoni”) miRebul iyvnen imisaTvis, rom uSiSroebis
samsaxurebs ufro efeqturi brZola SesZlebodaT terorizmis safrTxis winaaRmdeg.
B. 1978 wlis kanonis me-11 muxli
16. 1978 wlis kanonis me-11 muxli, inter alia, iTvaliswinebs dakavebis(arrest) uflebas. me-11
muxlis Sesabamisi punqtebis Sinaarsi, romelic Semdgom 1987 wels gauqmda, aseTia:
"1. nebismier konstebls SeuZlia orderis gareSe daakavos piri, romelic misi azriT SeiZleba
iyos teroristi.
...
3. am muxlis Tanaxmad dakavebuli piri ar SeiZleba dakavebuli iyos 72 saaTze meti xnis
ganmavlobaSi. am pirze ar gavrceldeba magistratTa sasamarTlos Sesaxeb CrdiloeT irlandiis wlis kanonis 132-e muxli da bavSvebisa da axalgazrdebis Sesaxeb CrdiloeT irlandiis wlis kanonis 50-e muxlis me-3 punqti (moTxovna imis Sesaxeb, rom dakavebuli piri
magistratTa sasamarTlos waredginos dakavebidan ara ugvianes 48 saaTisa)”.
am muxlis me-2 punqtiT daSvebuli iyo SenobaSi Sesvla da misi gaCxreka, Tu arsebobda eWvi,
rom iq imyofeba teroristi an, rom iq myofi piri teroristia.
17. 1978 wlis kanonis 31-e muxli iZleva “teroristisa” da “terorizmis” gansazRvrebas.
teroristi aris “piri, romelic monawileobda teroristuli aqtis CadenaSi an Cadenis
mcdelobaSi an mis xelmZRvanelobaSi, organizebaSi an teroristuli miznebisTvis pirebis
momzadebaSi”. terorizmi gansazRvrulia, rogorc “Zaladobis gamoyeneba politikuri
miznebisTvis, rasac Tan axlavs Zaladoba sazogadoebis an misi nawilis daSinebis mizniT”. wlis kanonis 21-e muxlis da me-2 danarTis Tanaxmad, zogierTi organizacia – erT-erTi
maTgania IRA, maT Soris droebiTi IRA – akrZalulia: aseTi organizaciis kuTvnileba an misi
kuTvnilebis Riad aRiareba iTvleba danaSaulad. danaSaulia, agreTve aseTi organizaciis
xelSewyoba an daxmarebisken waqezeba;. winaswari SecnobiT masSi wvlilis Setana an misgan
raimes miReba; piris xelSewyoba an waqezeba, gawevriandes aseT organizaciaSi an misi saxeliT
Seasrulos misi brZanebebi, miTiTebebi an Txovnebi.
18. 1978 wlis kanonis me-11 muxliT gaTvaliswinebuli dakavebis uflebamosileba Tavdapirvelad
Sedioda 1973 wlis kanoniT SemoRebul droebiTi dakavebis wesebSi, romlebmac Secvales adre
arsebuli internirebis wesi (ix. 1978 wlis 18 ianvris gadawyvetileba saqmeze Ireland v. the
United Kingdom, Series A no. 25, gv. 25, §§ 38-39, § 88). 1980 wels es wesebi, (romlebic Sesulia da 1978 wlebis kanonebSi), gauqmda, garda me-11 muxlisa da am droidan moyolebuli
zemoaRniSnuli uflebamosileba gamoiyeneboda damoukideblad da iTvaliswinebda dakavebas 72
saaTis ganmavlobaSi. wlidan kanonmdebloba, romelic aRniSnul uflebamosilebas iTvaliswinebda, periodulad
unda gadasinjuliyo parlamentis mier. amitomac, 1978 wlis kanonis mixedviT (33-e muxli),
Sesabamisi debulebebi ganaxlebadi gaxda. maTi gadasinjva xdeboda yovel eqvs TveSi 1987 wels
maT saboloo gauqmebamde.
20. me-11 muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli dakavebis uflebaze imsjela lordTa
palatam saqmeze McKee v. Chief Constable for Northern Ireland [1985] 1 All England Law Reports 1-4. am
saqmeze lordTa palatam ganacxada, rom am muxliT gaTvaliswinebuli dakavebis
uflebamosilebis ganxorcielebisTvis gadamwyveti mniSvneloba aqvs damkavebeli policiis
TanamSromlis azrs. dakavebisTvis aucilebeli iyo, rom damkavebel TanamSromels hqonoda eWvi,
rom piri, romelsac is akavebs, teroristia, sxva SemTxvevaSi dakaveba ukanonod CaiTvleboda.
mas aseTi eWvi SeiZleba gasCenoda zemdgomi Tanamdebobis pirisagan miRebul informaciaze
dayrdnobiT, magram, me-11 muxlis Tanaxmad, igi ver daakavebda pirs mxolod zemdgomi
Tanamdebobis piris eWvis safuZvelze, Tu mas TviTon ar eqneboda amgvarive eWvi. lordma
roskilma, romelsac sxva lordebic daeTanxmnen, ganacxada, rom aucilebeli ara aris eWvi
iyos safuZvliani, mTavaria policiis TanamSromels marTlac keTilsindisierad sjerodes, rom
piri eWvs iwvevs.
21. garda amisa, orderis gareSe piris dakaveba eqvemdebareba saerTo samarTliT dadgenil
wesebs, romlebic asaxulia lordTa palatis gadawyvetilebaSi saqmeze Christie v. Leachinsky
[1947] Appeal Cases 573 at 587 and 600. dakavebul pirs, Cveulebriv, misTvis gasageb enaze unda
ecnobos misi dakavebis namdvili mizezebis Sesaxeb misi dakavebis momentSive an, Tu arsebobs
gansakuTrebuli sapatio garemoebebi, mogvianebiT, rogorc ki es mizanSewonili iqneba. piri
kanonierad dakavebulad iTvleba 1978 wlis me-11 muxlis pirveli punqtis safuZvelze, Tu mas
acnobeben, rom igi dakavebulia am muxliT da eWvmitanilia terorizmSi (ix. re McElduff [1972]
Northern Ireland Reports 1 and McKee v. Chief Constable, loc. cit.).
C. Sidasaxelmwifoebrivi saSualebebi
23. pirs, romelic Tvlida, rom misi dakaveba me-11 muxlis safuZvelze ukanono iyo, hqonda ori
saSualebis gamoyenebis SesaZlebloba, kerZod: (a) mas SeeZlo es moqmedeba gaesaCivrebina habeas
corpus-is safuZvelze, romlis Tanaxmad dakavebul pirs SeuZlia moiTxovos misi dauyovnebliv
gaTavisufleba; an (b) aReZra samoqalaqo saqme da moeTxova zianis anazRaureba ukanonod
dakavebisTvis (ix. zemoxsenebuli gadawyvetileba saqmeze Brogan and Others, Series A no. 145-B, gv.
25, §§ 39-41). orive SemTxvevaSi, kanonierebis ganxilva moicavs saproceso sakiTxebs,
rogorebicaa: acnobes Tu ara dakavebul pirs misi dakavebis namdvili mizezebis Sesaxeb (Christie
v. Leachinsky, loc. cit.) da daculi iyo Tu ara me-11 muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli
moTxovnebi. rogorc zemoT aRiniSna, sasamarTlo ar gamoikvlevda, iyo Tu ara eWvi safuZvliani
dakavebis procesSi, aramed yuradRebas gaamaxvilebda imaze, namdvilad hqonda Tu ara damkavebel
policiis TanamSromels eWvi (McKee v. Chief Constable, loc. cit.).
saqmis warmoeba komisiaSi
25. 1989 wlis 4 maisis moxsenebaSi (muxli 31) komisiam gamoTqva mosazreba, rom yvela
momCivanis mimarT darRveulia me-5 muxlis 1, 2 da 5 punqtebi (Svidi xmiT xuTis winaaRmdeg),
magram ara me-4 punqti (cxra xmiT samis winaaRmdeg). man erTsulovnad daaskvna, rom me-13
muxlTan dakavSirebiT raime calke sakiTxi ar warmoiSveba.
samarTlebrivi mxare
I. zogadi midgoma
28. momCivanTa saCivari exeba maT dapatimrebasa da dakavebas im sisxlis samarTlis
kanonmdeblobis safuZvelze, romelic miRebulia CrdiloeT irlandiis saqmeebTan dakavSirebuli
teroristuli aqtebis winaaRmdeg brZolis mizniT.
gasuli oci wlis ganmavlobaSi CrdiloeT irlandiaSi mZvinvare terorizmma mZime Sedegebi
moitana, gansakuTrebiT adamianTa sicocxlisa da tanjvis TvalsazrisiT (ix. punqti 15 zemoT).
sasamarTlom ukve aRiara, rom, rogorc es gaTvaliswinebulia konvenciiT, aucilebelia
SenarCunebul iqnes balansi saerTo miznebisTvis demokratiuli institutebis dacvasa da
pirovnebis uflebebis dacvas Soris (ix. 1988 wlis 29 noembris gadawyvetileba saqmeze Brogan
and Others, Series A no. 145-B, gv. 27, § 48). Sesabamisad, am saCivrebis ganxilvisas, iseve rogorc,
Brogan and Others saqmeze, sasamarTlo mxedvelobaSi miiRebs
terorizmis danaSaulis
gansakuTrebul xasiaTsa da mis winaaRmdeg brZolis Taviseburebebs, magram im farglebSi,
romlebic misaRebia konvenciis Sesabamisi debulebebidan gamomdinare, am debulebebis rogorc
sityva-sityviTi mniSvnelobiT, ise mTeli konvenciis daniSnulebisa da miznis gaTvaliswinebiT.
II. me-5 muxlis pirveli punqtis savaraudo darRveva
29. momCivanebi acxadeben, rom darRveulia konvenciis me-5 muxlis pirveli punqti, romelic,
ramdenadac saqmes exeba, adgens, rom:
"..."
momCivanebi ar asaCivreben imas, rom maTi dapatimreba kanonieri iyo CrdiloeT irlandiis
kanonmdeblobis mixedviT, konvenciis am debulebis miznebisTvis da, kerZod, frazis “kanoniT
dadgenili wesiT” TvalsazrisiT.
30. magram isini acxadeben, rom maTi dakaveba moxda danaSaulis CadenaSi “safuZvliani” eWvis
ararsebobis pirobebSi. 1978 wlis kanonis me-11 muxlis mixedviT, “nebismier konstebls
SeuZlia orderis gareSe daakavos piri, romelic misi azriT SeiZleba iyos teroristi” (ix.
punqtebi 9, 13 da 16 zemoT). momCivanTa gancxadebiT, es muxli pirdapir ewinaaRmdegeba me-5
muxlis pirvel punqts im mxriv, rom igi ar Seicavs safuZvlianobis moTxovnas. momCivanebi
daeTanxmnen komisiis mosazrebas, rom faqtebiT ar mtkicdeba is, rom maTi dakaveba moxda
safuZvliani eWvis safuZvelze.
garda amisa, momCivanebi amtkiceben, rom maTi dapatimrebis mizani gaxldaT ara “kompetenturi
kanonieri xelisuflebis” winaSe maTi wardgena, aramed informaciis mopoveba sisxlis
samarTlis braldebis wayenebis gareSe. mopasuxe mTavrobamac da komisiamac uaryves es
gancxadeba.
31. imisaTvis, rom 1978 wlis kanonis me-11 muxlis pirveli punqtis mixedviT dapatimreba iyos
kanonieri, rogorc lordTa palatam ganmarta saqmeze McKee v. Chief Constable for Northern
Ireland, eWvi unda yofiliyo mxolod da mxolod keTilsindisieri (ix. punqti 20 zemoT). 1984
wels parlamentisadmi mimarTul moxsenebaSi pativcemulma ser jorj beikerma aRniSna, rom me- muxliT gaTvaliswinebuli moTxovnis Sesruleba-Seusruleblobis Sefaseba “subieqturi” iyo.
meore mxriv, Tu gaCndeboda moTxovna “safuZvliani eWvis” qonis Sesaxeb, maSin amis Sefasebac
iqneboda “obieqturi”, xolo, “eWvis safuZvlianobis dadgena damokidebuli iqneboda
sasamarTloze”.
me-5 muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqtSi laparakia “safuZvlian eWvze” da ara imaze,
namdvilad da keTilsindisierad hqonda Tu ara dampatimrebel pirs eWvi. Tumca, sasamarTlom
sadavo kanonmdebloba unda ganixilos ara in abstracto, aramed is, Tu rogor iqna igi
gamoyenebuli konkretul saqmeSi.
32. eWvis “safuZvlianoba”, romlis safuZvelzec SesaZlebelia piris dapatimreba, warmoadgens
me-5 muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqtSi asaxuli, TviTneburi dakavebisa an dapatimrebisagan
pirovnebis dacvis ZiriTad garantias. sasamarTlo eTanxmeba komisiasa da mTavrobas, rom
“safuZvliani eWvis” arseboba gulisxmobs garkveuli faqtebisa an informaciis qonas, romlis
safuZvelzec obieqturi adamiani CaTvlida, rom pirs SesaZloa Cadenili aqvs danaSauli, magram
is, Tu ra SeiZleba “CaiTvalos” safuZvlianad, damokidebulia yovel konkretul garemoebaze.
am TvalsazrisiT, teroristuli danaSauli gansakuTrebul kategorias ganekuTvneba. adamianTa
sicocxlis mospobisa an maTTvis tanjvis miyenebis Tanmxlebi riskis gamo, policia iZulebulia
gansakuTrebuli reagireba moaxdinos yovel konkretul informaciasTan dakavSirebiT, maT
Soris saidumlo wyaroebidan miRebul informaciaze. swored amitom, policias SeiZleba xSirad
dasWirdes savaraudo teroristis dapatimreba sando informaciis safuZvelze, romelic,
informaciis momwodeblis safrTxis qveS dayenebis gareSe, ver ecnobeba eWvmitanilsa an
sasamarTlos braldebis mxardasaWerad.
rogorc mTavrobam aRniSna, CrdiloeT irlandiaSi teroristuli kategoriis danaSaulTa
gamoZiebisa da samarTalwarmoebisTvis damaxasiaTebeli sirTuleebis gaTvaliswinebiT,
dapatimrebis gamamarTlebeli eWvis “safuZvlianoba” yovelTvis ver Sefasdeba imave
kriteriumebiT, romlebic Cveulebrivi danaSaulis Sefasebisas gamoiyeneba. miuxedavad amisa,
teroristuli danaSaulebis winaaRmdeg brZolis moTxovnebi mainc ver gaamarTlebs
“safuZvlianobis” cnebis iseT farTo interpretacias, romelic me-5 muxlis pirveli punqtis
(c) qvepunqtiT gaTvaliswinebul garantiebs Selaxavs (ix., mutatis mutandis, zemoxsenebuli
gadawyvetileba saqmeze Brogan and Others, Series A no. 145-B, gv. 32-33, § 59).
33. komisiis wevrTa umravlesoba, romelTac momCivanebic daeTanxmnen, iziarebda im mosazrebas,
rom “mTavrobas ar warmoudgenia raime informacia komisiisTvis, romlis safuZvelzec komisia
daaskvnida, rom momCivanTa sawinaaRmdego eWvi maTi dakavebis momentisTvis, konvenciis me-5
muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqtis gagebiT, “safuZvliani” iyo an, rom maTi dakaveba
efuZneboda raime ufro mets, vidre “keTilsindisierad arsebul eWvs”, rogorc amas moiTxovda
CrdiloeT irlandiis kanonmdebloba” (ix. komisiis moxsenebis 61-e punqti).
mTavrobam ganacxada, rom mas ar SeeZlo im friad saidumlo masalebis gamJRavneba, romlebsac
efuZneboda sami momCivanis winaaRmdeg arsebuli eWvi, rameTu am informaciis gamJRavneba
safrTxis qveS daayenebda rogorc mis momwodebels, agreTve sxvebis sicocxlesa da
usafrTxoebas. misi gancxadebis dasadastureblad, rom eWvi marTlac safuZvliani iyo,
mTavrobam aRniSna, rom pirveli ori momCivani adre nasamarTlevi iyo mZime teroristuli
aqtebis CadenisTvis da dakavSirebuli iyvnen droebiT IRA-Tan (ix. punqti 12 zemoT), agreTve
is, rom dakavebis periodSi samive momCivani daikiTxa konkretuli teroristuli aqtebis
Taobaze, romelSic isini eWvmitanili iyvnen (ix. punqtebi 10 da 14 zemoT). mTavrobis azriT,
es faqtebi sakmarisi iyo damkavebeli policiis TanamSromlisTvis, rom keTilsindisierad (bona
fide) anu namdvilad hqonoda eWvi. amasTan, mTavrobam ganacxada, rom keTilsindisier anu
namdvil eWvsa da safuZvlian eWvs Soris araviTari gansxvaveba ar arsebobda. garda amisa,
mTavrobam aRniSna, Tavad momCivanebi ar asaCivrebdnen imas, rom isini daapatimres da daakaves
teroristul aqtebTan dakavSirebiT (ix. komisiis moxsenebis 55-e punqti).
garda amisa, mTavrobam ganacxada, rom, marTalia, mas ar SeeZlo informaciis an misi
momwodeblis gamJRavneba, ramac gamoiwvia momCivanTa dakaveba, magram pirveli da meore
momCivanis SemTxvevaSi namdvilad arsebobda safuZveli varaudisa, rom maTi dakavebis
momentisTvis momCivanebi Cabmuli iyvnen droebiTi IRA-Tvis sadazvervo informaciis Segrovebasa
da kurierul saqmianobaSi, xolo, mesame momCivans rac Seexeba, policias xelT hqonda masalebi,
romlebic amtkicebda adamianTa motacebasTan mis kavSirs, ris Sesaxebac igi daikiTxa.
34. ra Tqma unda, me-5 muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqti ise ar unda iyos gamoyenebuli,
rom xelSemkvreli saxelmwifoebis policiis organoebs Seeqmnas araproporciuli sirTuleebi
organizebuli teroristuli danaSaulis winaaRmdeg efeqturi zomebis gamoyenebis gzaze (ix.,
mutatis mutandis, 1978 wlis 6 seqtembris gadawyvetileba saqmeze Klass and Others, Series A no.
28, gv. 27 da 30-31, §§ 58 da 68). amitom, xelSemkvrel saxelmwifoebs ar moeTxovebaT, rom
teroristul aqtSi eWvmitanili piris dakavebisTvis eWvis safuZvlianoba daamtkicon Sesabamisi
informaciis konfidencialuri wyaroebisa an maTi vinaobis gamJRavnebiT.
miuxedavad amisa, sasamarTlos unda mieces saSualeba gamoarkvios, xom ar darRveula me-5
muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqtiT gaTvaliswinebuli garantia. amisaTvis mopasuxe
mTavrobam unda warmoadginos, rogorc minimum, faqtebis nawili an informacia, romelic
sasamarTlos saSualebas miscems daadginos, arsebobda Tu ara safuZvliani eWvi imis Sesaxeb,
rom dakavebulma pirma Caidina danaSauli. es gansakuTrebiT mniSvnelovania maSin, rodesac, am
konkretul saqmeze, Sida kanonmdebloba ar awesebs safuZvliani eWvis qonis moTxovnas, aramed
iTvaliswinebs ufro dabal bariers – damkavebeli piris mier eWvis namdvilad qonas.
35.
sasamarTlo eTanxmeba mTavrobas, rom TiToeuli momCivanis dakaveba ganpirobebuli iyo
keTilsindisieri eWviT, rom isini arian teroristebi da, rom TiToeuli maTgani, maT Soris
batoni hartli, daikiTxa konkretuli teroristuli aqtebis Sesaxeb.
is, rom batoni foqsi da qalbatoni kempbeli adre nasamarTlevi iyvnen IRA-Tan dakavSirebuli
teroristuli danaSaulis CadenaSi (ix. punqti 12 zemoT), marTalia, amyarebs maT mier
teroristuli kategoriis danaSaulis Cadenis eWvs, magram ver CaiTvleba, rogorc 1986 wels,
nasamarTlobidan 7 wlis Semdeg, maTi dakavebisTvis sakmaris safuZvlad.
is faqti, rom yvela momCivani dakavebis periodSi daikiTxa konkretuli teroristuli aqtebis
Sesaxeb, mxolod da mxolod imas adasturebs, rom damkavebel TanamSromlebs marTlac hqondaT
eWvi maT mier teroristul aqtSi monawileobis Sesaxeb, magram igi sakmarisi ar aris
obieqturi mesame piris dasarwmuneblad, rom SesaZloa maT CaedinaT danaSauli.
zemoaRniSnuli faqtorebi TavisTavad sakmarisi ar aris iseTi daskvnis gamosatanad, rom
marTlac arsebobda “safuZvliani eWvi”. mTavrobas ar warmoudgenia raime damatebiTi masala,
romelzec efuZneboda momCivanTa sawinaaRmdego eWvi. amitom, mTavrobis mier micemuli axsna-
ganmarteba ar akmayofilebs me-5 muxlis pirveli punqtis (c) qvepunqtiT dadgenil minimums,
romelic aucilebelia piris dakavebisas eWvis safuZvlianobis dasasabuTeblad.
36.
aqedan gamomdinare, sasamarTlo acxadebs, rom darRveulia me-5 muxlis pirveli punqti.
amitom, sasamarTlo saWirod ar Tvlis, gamoikvlios momCivanTa dakavebis mizani (ix. punqti 30
zemoT).
III. me-5 muxlis me-2 punqtis savaraudo darRveva
37. momCivanebi acxadeben, rom darRveuli me-5 muxlis me-2 punqti, romlis Tanaxmad:
"..."
komisiam am gancxadebas mxari dauWira, Tumca igi uaryofil iqna mTavrobis mier.
38.
momCivanTa mtkicebiT, me-5 muxlis pirveli punqti moixseniebs safuZvlebs, romlebsac
eyrdnoba dakaveba da amitomac, dakavebul pirebs unda hqondeT maTi gacnobis saSualeba.
momCivanTa mtkicebiT, terorizmSi eWvmitaniloba TavisTavad ar warmoadgens danaSauls,
romelic gaamarTlebda dakavebis RonisZiebas me-11 muxlis mixedviT. Sesabamisad, me-5 muxlis
me-2 punqtis sawinaaRmdegod, dakavebis dros maT ar miewodaT adekvaturi da gasagebi
informacia imis Sesaxeb, Tu ra arsebiTi safuZvlebiT moxda maTi dakaveba. kerZod, maTi
gancxadebiT, xelisufleba ar asrulebs pirisTvis “informaciis miwodebis” movaleobas, Tu,
rogorc maT SemTxvevaSi, am pirs TviTon uwevs policiaSi dakiTxvis Sedegad imis gamorkveva,
Tu ra mizeziT daakaves.
39. mTavrobam ganacxada, rom me-5 muxlis me-2 punqtis mizania, dakavebul pirs SeeZlos imis
gansja, Tu ramdenad kanonierad daakaves igi, raTa, misi Sexedulebisamebr, SeZlos dakavebis
kanonierebis gasaCivreba. mTavrobam aRniSna, rom micemuli informacia ar aris savaldebulo
iyos detaluri da, rom sakmarisia, dapatimrebul pirs dauyovnebliv ecnobos misi dakavebis
iuridiuli
safuZvlis
Sesaxeb
da
“im
ZiriTadi
faqtebis
Sesaxeb,
romlebic
(Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdeblobis mixedviT) sakmarisia misi dakavebis kanonierebis
dasadgenad”. am principebis gaTvaliswinebiT, mTavrobam ganacxada, rom me-5 muxlis me-2 punqtis
moTxovnebi sruliad daculi iyo.
40.
me-5 muxlis me-2 punqti Seicavs elementarul garantias imisa, rom dakavebulma pirma
unda icodes, Tu ratom zRudaven mis Tavisuflebas. es debuleba ganuyofeli nawilia me-5
muxliT gaTvaliswinebuli dacviTi sqemisa. me-2 punqtis Tanaxmad, nebismier dakavebul pirs
unda ecnobos martiv, araprofesionalur, misTvis gasageb enaze, misi dakavebis ZiriTadi
faqtobrivi da iuridiuli safuZvlebi, raTa man, sakuTari Sexedulebisamebr, SeZlos
sasamarTlosTvis mimarTva misi dakavebis kanonierebis dadgenis mizniT, me-5 muxlis me-4
punqtis Tanaxmad (ix. 1990 wlis 21 Tebervlis gadawyvetileba van der Leer-is saqmeze, Series A
no. 170, gv. 13, § 28). miuxedavad imisa, rom informacia unda miewodos dauyovnebliv (frangul
teqstSi: "dans le plus court délai"), aucilebeli ar aris damkavebelma pirma dakavebis momentSi
Sesabamis pirs gaacnos yvela detali. is, Tu ramdenad sakmarisi iyo miwodebuli informacia
da moxda Tu ara misi dauyovnebliv miwodeba, unda Sefasdes yovel konkretul SemTxvevaSi
arsebuli garemoebebis safuZvelze.
41. dakavebisas, damkavebelma TanamSromelma foqss, kempbelsa da hartlis martivad ganucxada,
rom isini daakaves 1978 wlis kanonis me-11 muxlis pirveli punqtis safuZvelze teroristul
saqmianobaSi eWvis safuZvelze (ix. punqtebi 9 da 13 zemoT). es ubralo miniSneba, rogorc
dakavebis iuridiuli safuZveli, ar aris sakmarisi me-5 muxlis me-2 punqtis miznebisTvis, rac
mTavrobamac daadastura.
Tumca, dakavebis Semdeg momCivanebi dahkiTxa policiam maT mier konkretul danaSaulebriv
saqmianobaSi monawileobis Sesaxeb da akrZaluli organizaciebisadmi maTi kuTvnilebis Sesaxeb
(ix. punqtebi 9, 10 da 14 zemoT). ar arsebobs safuZveli, vifiqroT, rom es dakiTxva ise
Catarda, rom momCivanebs ar SeeZloT maTi dakavebis mizezebis gageba. ase, rom is mizezebi, Tu
ratom iyvnen isini teroristobaSi eWvmitanili, maT miewodaT maTi dakiTxvis mimdinareobisas.
42.
foqsi da kempbeli daakaves 1986 wlis 5 Tebervals, dRis sam saaTsa da ormoc wuTze
vudbornis sadgurTan, xolo, Semdgom dahkiTxes cal-calke 8:15 da 10.00 saaTebs Soris
periodSi qeslrigis policiis ganyofilebaSi (ix. punqti 9 zemoT). batoni hartli daakaves
Tavis saxlSi dilis 7 saaTsa da 55 wT-ze, 1986 wlis 18 agvistos da miiyvanes antrimis
policiis ganyofilebaSi, sadac igi daikiTxa 11.05 da 12.15 saaTebs Soris periodSi (ix. punqti zemoT). am konkretul SemTxvevaSi, ramdenime saaTis Sualedebi ar SeiZleba CaiTvalos me-5
muxlis me-2 punqtiT dadgenili sityva “dauyovneblivis” moTxovnis darRvevad.
43. aqedan gamomdinare, arc erT momCivanTan mimarTebaSi ar aris darRveuli me-5 muxlis me-2
punqti.
IV. me-5 muxlis me-4 punqtis savaraudo darRveva
44.
momCivanebma ganacxades, rom, radgan konvencia ar aris inkorporirebuli gaerTianebuli
samefos kanonmdeblobaSi, maT ar SeeZloT dakavebis kanoniereba gaesaCivrebinaT britaneTis
sasamarTloebSi konvenciis me-5 muxlis me-4 punqtze miTiTebiT, romlis Tanaxmad:
"..."
komisiis wevrTa umravlesoba mivida daskvnamde, rom aseT darRvevas adgili ar hqonia. maTi
azriT, me-5 muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebuli garantiis amoqmedebis mizani daikarga
maSin, rodesac, am konkretul SemTxvevaSi, dakavebuli pirebi gaaTavisufles manam, sanam
moxdeboda dakavebis kanonierebis dadgena.
mTavrobis gancxadebiT, habeas corpus-iT aRZruli saqmis SemTxvevaSi, sasamarTloebs SeuZliaT
imsjelon rogorc dakavebis procesSi saproceso wesebis dacvis Sesaxeb, aseve imis Sesaxebac,
namdvilad arsebobda Tu ara eWvi, rom piri teroristia. saboloo jamSi, mTavroba daeTanxma
komisiis mosazrebas.
sapasuxod, momCivanebma gaiziares batoni daneliusis gansxvavebuli azri, romelic daerTo
komisiis moxsenebas. misi azriT, me-5 muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebuli ufleba
gamoiyeneba dakavebis mokle periodTan mimarTebaSic. man aseve gamoTqva mosazreba, rom arc
habeas corpus-ze miTiTeba da arc mcdari dapatimrebisTvis zianis anazRaurebis moTxovna ar
uzrunvelyofs me-5 muxlis me-4 punqtiT dadgenili garantiis realur aRsrulebas ise,
rogorc es punqti ganmartebulia am sasamarTlos gadawyvetilebaSi Brogan and Others saqmeze
(loc. cit., gv. 34-35, § 65), radgan 1978 wlis kanonis me-11(1) muxli ar moiTxovda safuZvliani
eWvis arsebobas rogorc dapatimrebis kanonierebisTvis aucilebel elements.
45.
batoni foqsi da batoni kempbeli dakavebuli iyvnen daaxloebiT 44 saaTis ganmavlobaSi,
batoni hartli ki – daaxloebiT 30 saaTis ganmavlobaSi (ix. punqtebi 10 da 14 zemoT). baton
hartlis mis dapatimrebasTan an dakavebasTan dakavSirebiT saqme ar aRuZvria (ix. punqti 14
zemoT). meore mxriv, dapatimrebis meore dRes batonma foqsmac da qalbatonma kempbelmac
aRZres warmoeba habeas corpus-is safuZvelze, magram isini gaaTavisufles mosamarTlis mier
maTi saCivrebis ganxilvamde (ix. punqti 11 zemoT).
samive momCivani saswrafod gaTavisuflda manamde, sanam ganxorcieldeboda sasamarTlo
zedamxedveloba maT dakavebaze. am sasamarTlos funqciebSi ar Sedis abstraqtuli msjeloba
imaze, iqneboda Tu ara Sidasaxelmwifoebrivi saSualebebi, romlebisTvisac momCivanebs SeeZloT
miemarTaT winaaRmdeg SemTxvevaSi, SesabamisobaSi me-5 muxlis me-4 punqtTan.
aqedan gamomdinare, sasamarTlo askvnis, rom ar aris aucilebeli me-5 muxlis me-4 punqtTan
dakavSirebuli momCivanTa moTxovnis ganxilva.
V. me-5 muxlis me-5 punqtis savaraudo darRveva
46.
momCivanebma aseve ganacxades, rom, maTi azriT, darRveuli me-5 muxlis me-5 punqti,
romlis Tanaxmad:
"..."
sasamarTlom daadgina, rom momCivnebis dakaveba ewinaaRmdegeba me-5 muxlis pirvel punqts (ix.
punqti 36 zemoT). winamdebare darRveva, sasamarTlos mier am saqmeze gadawyvetilebis
gamotanamde an gamotanis Semdeg, CrdiloeT irlandiis sasamarTloebis mier ar CaiTvleboda
sakmaris safuZvlad imisaTvis, rom momCivanebs moeTxovaT zianis anazRaureba (ix. zemoxsenebuli
gadawyvetileba saqmeze Brogan and Others, Series A no. 145-B, gv. 35, § 67).
aqedan gamomdinare, samive momCivanis mimarT darRveulia me-5 muxlis me-5 punqti.
am garemoebebis safuZvelze, sasamarTlo:
1. oTxi xmiT samis winaaRmdeg acxadebs, rom darRveulia me-5 muxlis pirveli punqti;
2. erTsulovnad acxadebs, rom ar aris darRveuli me-5 muxlis me-2 punqti;
3. oTxi xmiT samis winaaRmdeg acxadebs, rom darRveulia me-5 muxlis me-5 punqti;
4.
erTsulovnad acxadebs, rom aucilebeli ar aris me-5 muxlis me-4 punqtTan da me-13
muxlTan dakavSirebuli moTxovnebis ganxilva;
5.
erTsulovnad acxadebs, rom 50-e muxlis gamoyenebis sakiTxi jerjerobiT ar aris mzad
gadawyvetilebisTvis.
11
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 18.07.2026. · Źródło