12643/02

WyrokETPCz2006-09-21ECLI:CE:ECHR:2006:0921JUD001264302

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy pozbawienie praw rodzicielskich i umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, w kontekście braku wsparcia dla matki i ograniczonego udziału w postępowaniu, naruszyło prawo do poszanowania życia rodzinnego (art. 8 Konwencji) oraz prawo do rzetelnego procesu (art. 6 ust. 1 Konwencji)? Czy doszło do dyskryminacji ze względu na narodowość (art. 14 Konwencji)?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że władze austriackie nie podjęły wystarczających działań, aby umożliwić matce i dziecku pozostanie razem lub utrzymanie bliskiego kontaktu, a także nie zbadały alternatywnych rozwiązań, co stanowiło nadmierną i nieproporcjonalną ingerencję w życie rodzinne. Brak możliwości wypowiedzenia się skarżącej na temat kluczowych raportów, niejawność postępowania sądowego oraz niepubliczne ogłoszenie wyroku naruszyły zasady rzetelnego procesu. Trybunał podkreślił, że w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi państwo ma obowiązek zapewnić rodzicom odpowiedni udział w procesie decyzyjnym i dostęp do informacji.

Stan faktyczny

Skarżąca Zlatica Moser, obywatelka Serbii, urodziła syna Lucę w Austrii. Dzień po porodzie, z powodu trudnej sytuacji finansowej i mieszkaniowej matki oraz niejasnego statusu jej pobytu, władze opieki społecznej w Wiedniu zdecydowały o odebraniu dziecka, które tydzień później trafiło do rodziny zastępczej. Sąd krajowy przyznał opiekę nad Lucą władzom opieki społecznej. Odwołania skarżącej, w których zarzucała brak pomocy w kwestiach pobytowych, brak możliwości utrzymania kontaktu z dzieckiem, brak ustnej rozprawy, niejawność postępowania i brak dostępu do dokumentów, zostały odrzucone. Obecnie skarżąca ma tymczasowe zezwolenie na pobyt i może widywać syna jedynie przez dwie godziny miesięcznie oraz w dni świąteczne.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 8 Konwencji. Trybunał jednogłośnie stwierdził brak naruszenia art. 14 Konwencji. Trybunał zasądził na rzecz Zlaticy Moser 6 694,74 EUR tytułem kosztów i wydatków oraz 8 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. Trybunał uznał, że samo stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczające zadośćuczynienie za ewentualną szkodę niemajątkową poniesioną przez Lucę.

Pełny tekst orzeczenia

© Translations published on http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/domareifanir_pdf Permission to re-publish this translation has been granted by http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/en/node/201 for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC. Moser gegn Austurríki Dómur frá 21. september 2006 Mál nr. 12643/02 6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi 8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu 14. gr. Bann við mismunun Börn. Forsjársvipting. Aðgangur að gögnum í dómsmáli. Opinber málsmeðferð. 1. Málsatvik Kærendur, Zlatica Moser (f. 1973) og sonur hennar, Luca Moser (f. 2000), eru serbneskir ríkisborgarar og búsett í Austurríki. Árið 1999 giftist Zlatica Moser austurrískum ríkisborgara og í júní 2000 fæddi hún soninn Luca. Eiginmaður hennar neitaði að gangast við barninu. Daginn eftir fæðinguna ákvað barnaverndarnefnd í Vín að þar sem fjárhagsstaða og heimilisaðstæður móðurinnar væru bágbornar, auk þess sem óljóst væri með búsetuleyfi hennar í Austurríki, fengi hún ekki að halda barninu. Viku síðar var Luca komið fyrir hjá fósturforeldrum. Hinn 3. desember 2000 veitti dómstóll barnaverndaryfirvöldum forsjá Luca. Zlatica Moser áfrýjaði á þeirri forsendu að hvorki dómstóllinn né önnur yfirvöld hefðu aðstoðað hana við að leysa úr búsetuvandræðum sínum né við að viðhalda sambandi við barnið. Áfrýjunarbeiðni hennar var hafnað. Hún áfrýjaði að nýju, m.a. á þeim grundvelli að enginn munnlegur málflutningur hefði farið fram hjá dómstólnum og að þinghald þar og dómsuppkvaðning hefðu ekki farið fram í heyranda hljóði. Þá hefði hún ekki fengið nægjanlega aðild að málinu og engan aðgang að málskjölum. Þá kvartaði hún líka yfir því að ekki hefði verið leitað neinna annarra leiða, eins og t.a.m. að koma henni og barninu fyrir í athvarfi. Þessari áfrýjunarbeiðni var einnig hafnað. Zlatica Moser er nú með tímabundið búsetuleyfi í Austurríki og hefur leyfi til að hitta Luca í tvær klukkustundir á mánuði, á afmælum þeirra og um jól. 2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum Kæran Kærendur töldu að með því að veita barnaverndaryfirvöldum forsjá Luca hefði verið brotið gegn rétti þeirra samkvæmt 8. gr. sáttmálans. Með vísan til 14. gr. töldu þau að þeim hefði verið mismunað á grundvelli þjóðernis. Jafnframt taldi Zlatica Moser að brotið hefði verið gegn rétti hennar til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. 6. gr. Niðurstaða Dómstóllinn tók fram austurrískir dómstólar hefðu vanrækt að leita leiða til þess að kærendur gætu verið saman eða í nánum tengslum meðan málsmeðferð stóð yfir. Þá taldi dómstóllinn það mjög alvarlegt að móðirin hefði einungis fengið að sjá son sinn tvívegis frá fæðingu og fram að sex mánaða aldri, og því hefðu engin tengsl náð að myndast milli þeirra. Það var álit dómstólsins að Zlatica Moser hefði ekki fengið að taka nægjanlegan þátt í ákvarðanatöku yfirvalda og dómstóla, en hún kom aðeins einu sinni fyrir dómstólinn sem fjallaði um forsjá barnsins og niðurstaða hans byggðist að miklu leyti á gögnum sem hún fékk ekki færi á að tjá sig um. Þá hefði áfrýjunum hennar verið hafnað. Niðurstaða dómstólsins var því sú að málavextir hefðu ekki réttlætt svo íþyngjandi afskipti af fjölskyldu kærenda og að brotið hefði verið á rétti þeirra samkvæmt 8. gr. Dómstóllinn féllst hins vegar ekki á að um mismunun samkvæmt 14. gr. hefði verið að ræða enda gerðu barnaverndarlög engan greinarmun á fólki eftir þjóðerni. Þá var ekki að sjá að annmarkar á málsmeðferðinni væru til komnir vegna þjóðernis kærenda. Að áliti dómstólsins hafði verið um þrenns konar brot á 1. mgr. 6. gr. að ræða. Í fyrsta lagi hefði Zlatica Moser ekki fengið tækifæri til að tjá sig um skýrslur barnaverndaryfirvalda. Í öðru lagi hefði málsmeðferð fyrir dómstólum ekki verið opinber og í þriðja lagi hefði dómsorðið ekki verið kveðið upp í heyranda hljóði. Það var því einróma niðurstaða dómstólsins að brotið hefði verið gegn rétti kærenda samkvæmt 1. mgr. 6. gr. og 8. gr. sáttmálans. Zlaticu Moser voru með vísan til 41. gr. sáttmálans dæmdar 6.694,74 evrur í málskostnað og 8.000 evrur í miskabætur. Talið var að niðurstaðan í sjálfri sér fæli í sér nægar bætur vegna þess miska er Luca kynni að hafa orðið fyrir.