13304/03

WyrokETPCz2010-02-02ECLI:CE:ECHR:2010:0202JUD001330403

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skazanie skarżących za skandowanie haseł podczas obchodów Nevruz stanowiło nieproporcjonalną ingerencję w ich wolność słowa (art. 10 Konwencji)? Czy brak dostępu do adwokata podczas zatrzymania i brak możliwości odpowiedzi na opinię prokuratora generalnego naruszyły prawo do rzetelnego procesu (art. 6 ust. 1 i 3 lit. c Konwencji)?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że skazanie skarżących za skandowanie haseł, które nie zawierały wezwań do przemocy, zbrojnego oporu, podżegania do nienawiści czy nawoływania do przemocy wobec znanych osób, stanowiło nieproporcjonalną ingerencję w ich wolność słowa. Mimo że wyrok został później uchylony, skarżący odbyli część kary, co samo w sobie było ingerencją, która nie była "niezbędna w społeczeństwie demokratycznym". Ponadto, Trybunał stwierdził naruszenie prawa do rzetelnego procesu z uwagi na brak możliwości zapoznania się z pisemną opinią Prokuratora Generalnego i ustosunkowania się do niej, a także brak dostępu do adwokata podczas zatrzymania, co naruszyło zasadę równości broni i prawo do obrony.
Stan faktyczny
Skarżący, Esmer Savgın (ur. 1977) i Kerem Savgın (ur. 1981), rodzeństwo, zostali zatrzymani 21 marca 2001 r. podczas obchodów Nevruz w Bitlis, gdzie wraz z około dwudziestoma osobami śpiewali kurdyjskie pieśni i tańczyli wokół ogniska. Policja nagrała zdarzenie i zatrzymała uczestników, zarzucając im skandowanie separatystycznych haseł i palenie opon. Skarżący zostali przesłuchani bez adwokata i przyznali się do skandowania haseł takich jak "Biji Apo, Serok Apo" (Niech żyje Apo, Przywódca Apo), twierdząc, że nie wiedzieli, że są nielegalne. Zostali skazani na karę pozbawienia wolności, którą częściowo odbyli, zanim ich wyrok został uchylony na mocy nowej ustawy.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: 1. Stwierdza, że skarga jest dopuszczalna. 2. Stwierdza naruszenie art. 10 Konwencji. 3. Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 i 3 lit. c Konwencji. 4. Zasądza na rzecz każdego ze skarżących 10 000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. 5. Oddala pozostałe żądania dotyczące słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   SAVGIN - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 13304/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   ꢁubat 2010   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (13304/03) baꢀvuru no’lu davanın nedeni   T.C. vatandaꢀları Esmer Savgın ve Kerem Savgın’ın (baꢀvuranlar) 1 Nisan 2003 tarihinde   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34.   maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Diyarbakır Barosu   avukatlarından M. Vefa tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar sırasıyla 1977 ve 1981 doğumlu olup Bitlis’te ikamet etmektedir. Đlk baꢀvuran   ikinci baꢀvuranın kız kardeꢀidir.   Mart 2001 tarihinde, Nevruz bayramı vesilesiyle (kürt ve iranlıların geleneksel ilkbahar   ve yeni yıl bayramı), baꢀvuranların da aralarında bulunduğu yirmi kadar mahalleli yakılan bir   ateꢀ etrafında toplanarak, kürtçe ꢀarkılar söylemiꢀlerdir. Polis güçleri oradakileri filme almıꢀ   ve daha sonra tutuklamıꢀtır.   Polisler tarafından 21 Mart 2001 tarihinde düzenlenen tutuklama tutanağına göre, Kerem   ve Esmer Savgın bölücü sloganlar attıkları ve lastik yaktıkları gerekçesiyle gözaltına   alınmıꢀtır.   Mart 2001 tarihinde, çekilen video görüntülerini inceleyen polisler; bilhassa   baꢀvuranların da içerisinde bulunduğu katılımcıların kürtçe ꢀarkı söyleyip, dans ettiklerini ve   daha sonra « Biji Apo [Abdullah Öcalan], Çeteler Mecliste, Leyla Zana hapiste » gibi   sloganlar attıklarını tespit etmiꢀlerdir.   Mart 2001 tarihinde, Kerem Savgın avukatının bulunmadığı bir ortamda polis   tarafından dinlenmiꢀtir. Đlgili ꢀahıs kendisinin Nevruz bayramı dolayısıyla ꢀarkı söyleyip, dans   eden grubun arasında olduğunu ifade etmiꢀ ve grupla birlikte « Biji Apo, Serok Apo »   (« Yaꢀasın Apo, Baꢀkan Apo ») gibi kürtçe sloganlar attığını kabul etmiꢀtir. Sloganların   yasadıꢀı olduğunu bilmediğini söyleyen ilgili ꢀahıs, PKK’nın (Kürdistan Đꢀçi Partisi, yasadıꢀı   silahlı terör örgütü) lideri Abdullah Öcalan’a saygılarını belirtmek için slogan attıklarını ve   kendisinin hiçbir partiye üye olmadığını ifade etmiꢀtir.   Aynı gün, Esmer Savgın avukatının bulunmadığı bir ortamda polis tarafından dinlenmiꢀtir.   Đlgili ꢀahıs erkek kardeꢀiyle aynı yönde ifade vermiꢀtir.   Mart 2001 tarihinde, baꢀvuranlar avukatlarının bulunmadığı bir ortamda Tatvan   Cumhuriyet Savcısı ve Hakimi tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuranlar, gözaltı sırasında   verdikleri ifadeleri yinelemiꢀlerdir. Hakim, Kerem Savgın’ın tutuklanmasına, Esmer   Savgın’ın ise tahliyesine karar vermiꢀtir.   Nisan 2001 tarihinde, Van Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı (« Devlet   Güvenlik Mahkemesi») baꢀvuranların da aralarında bulunduğu on altı kiꢀi hakkında cezai   kovuꢀturma baꢀlatmıꢀtır. Cumhuriyet savcısı, ilgili ꢀahısları Nevruz bayramına katılmak, ateꢀ   yakmak, elleriyle zafer iꢀareti yaparak ꢀarkı söylemek ve Biji Apo, Çeteler Mecliste, Leyla   Zana hapiste gibi yasadıꢀı sloganlar atmakla suçlamıꢀ, PKK’ya yardım ve yataklık ettikleri   gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi gereğince mahkûm edilmelerini istemiꢀtir.   Baꢀvuranlar, Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde sözkonusu sloganları atmadıklarını   savunmuꢀlardır.   Ağustos 2001 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi Kerem Savgın’ın tahliyesine karar   vermiꢀtir.   Aralık 2001 tarihli kararında Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu’nun 169.   maddesi ile Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesine dayanarak ve baꢀvuranların ifadeleri   de dahil dosyada yer alan tüm unsurları dikkate alarak, ilgili ꢀahısları PKK’ya yardım ve   yataklık suçundan üç yıl dokuz ay hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Karar gerekçesinde,   baꢀvuranların slogan attıkları yönündeki iddiaları mahkeme önünde kabul etmedikleri   kaydedilmiꢀtir. Mahkeme, olay ve tutuklama tutanaklarına dayanarak, genç ve çocuklardan   oluꢀan yaklaꢀık yirmi kiꢀilik bir grubun lastik yaktıklarını ve yakılan ateꢀ etrafında ꢀarkı   söyleyerek, dans ettiklerini belirlemiꢀtir. Bayrama katılanlar dans ederken « Biji serok Apo »   ve « Çeteler Mecliste, Leyla Zana hapiste » ꢀeklinde sloganlar atmıꢀlar ve gençlerden biri   slogan atarken aynı zamanda zafer iꢀareti yapmıꢀtır. Mahkeme, Nevruz bayramının geleneksel   amacından saptırıldığı ve PKK tarafından kullanılarak propaganda aracı haline getirildiği, bu   vesileyle PKK’yı öven sloganlar atıldığı ve bu eyleme katılan baꢀvuranların bölücü terör   örgütü PKK’ya yardım ve yataklık suçunu iꢀledikleri kanaatine varmıꢀtır.   ꢁubat 2002 tarihinde, baꢀvuranlar Yargıtay önünde tamamlayıcı savunmalarını   sunmuꢀlardır. Baꢀvuranlar, bu savunmada çekilen video görüntülerine bakarak kimlerin   slogan attığını belirlemenin imkânsız olduğunu, zaten DGM’nin de bu video görüntülerine   baktıktan sonra ihtilaflı sloganları kimin attığını belirleyemediğini ve büyük olasılıkla   sözkonusu video kasetlerinin Nevruz bayramında çekilen dans görüntüleri olduğunu ileri   sürmüꢀlerdir. Baꢀvuranlar, böyle sloganlar atmadıklarını ve gözaltı sırasında verdikleri   ifadelerin baskı altında alındığını savunmuꢀlardır. Baꢀvuranlar son olarak, atılan sloganların   içerik ve anlamlarını bilmediklerini ileri sürmüꢀlerdir.   Yargıtay baꢀsavcısının yazılı görüꢀü baꢀvuranlara tebliğ edilmemiꢀtir.   Ekim 2002 tarihinde Yargıtay, Devlet Güvenlik Mahkemesi kararını onamıꢀtır.   Baꢀvuranlar, cezalarını çekmek üzere Bitlis cezaevine konulmuꢀtur.   Ağustos 2003 tarihinde, 4963 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra, Devlet   Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranlara isnat edilen eylemlerin Türk Ceza Kanunu’nun 169.   maddesi anlamında bir suç oluꢀturmaktan çıktığını kaydetmiꢀtir. Bunun sonucu olarak,   mahkeme ilgili ꢀahsıların mahkûmiyetini kaldırmıꢀ ve serbest bırakılmalarına hükmetmiꢀtir.   Herhangi bir temyiz baꢀvurusu olmadığından, bu karar 20 Ağustos 2003 tarihinde   kesinleꢀmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 10. VE 11. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, slogan attıkları için ceza mahkemesi tarafından mahkûm edildiklerinden   ꢀikâyetçi olmaktadır. Bu bağlamda baꢀvuranlar, ceza kanunu hükümlerinde mevcut olmayan –   slogan atmak – suçundan ceza aldıklarını savunmaktadır. Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 6, 7, 10 ve   11. maddelerine atıfta bulunmaktadır. ꢁikâyetlerin özünü ve dile getiriliꢀ ꢀeklini dikkate alan   AĐHM, bunların AĐHS’nin aꢀağıdaki gibi kaleme alınan 10. maddesi açısından incelenmesine   karar vermektedir:   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Hükümet, öncelikle baꢀvuranların, serbest bırakıldıktan sonra, 466 sayılı yasa hükümleri   gereğince tazminat davası açabileceklerini savunmaktadır. Hükümete göre, baꢀvuranlar bunu   yapmayarak iç hukuk yollarını tam olarak tüketmemiꢀlerdir.   Baꢀvuranlar, Hükümetin savına karꢀı çıkmakta ve bu yasanın yalnızca yasadıꢀı   tutuklamalar için geçerli olduğunu ve kendi durumlarını kapsamadığını ileri sürmektedir.   AĐHM, Hükümetin ileri sürdüğü itiraz yolunun, Anayasa veya yasalara aykırı olarak   özgürlükten mahrum bırakma durumlarında tazminat ödenmesini öngördüğünü   kaydetmektedir. AĐHM, baꢀvuranların mahkûmiyetinin kaldırılması verilen cezayı yasaya   aykırı hale getirmediğinden, mevcut davada böyle bir durumun sözkonusu olmadığını   gözlemlemektedir. AĐHM, ayrıca ilgili ꢀahsıların AĐHS’nin 10. maddesine atıfta   bulunduklarını, dolayısıyla 5. maddedeki hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle tazminat elde   etmek için bir itiraz yolu bulunmadığından değil, slogan attıkları için ceza mahkemesinde   mahkûm edildiklerinden ꢀikâyetçi olduklarını gözlemlemektedir. Bunun sonucu olarak,   Hükümetin bu itirazı kabul edilemez.   Hükümet, baꢀvuranların ulusal mahkemeler önünde ifade özgürlüğüyle ilgili bir dava   açmadıklarını savunarak, iç hukuk yollarının tüketilmediği yönünde ikinci bir itiraz dile   getirmektedir. Hükümet, baꢀvuranların bir terör örgütüne yardım ve yataklık suçundan   yargılandıklarını ve ceza davası sırasında slogan atmanın yasalara aykırı olduğunu   bilmediklerini iddia ederek, kendilerine isnad edilen suçları reddettiklerini belirtmektedir.   Baꢀvuranlar, Hükümetin bu savına karꢀı çıkmakta ve AĐHS’nin 10. maddesine dayalı   ꢀikâyetlerini Van Devlet Güvenlik Mahkemesi ve Yargıtay önünde dile getirdiklerini   savunmaktadır.   AĐHM, ilk önce AĐHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafında dile getirilen iç hukuk yollarının   tüketilmesi kuralının temelinde, AĐHM’ne baꢀvurmadan önce baꢀvuranın, Savunmacı   Devlet’e yürürlükteki ulusal yasaların sunduğu hukuki kaynakları kullanarak iç hukuk   yollarıyla etkili ve yeterli bir ꢀekilde iddia edilen ihlali telafi etme fırsatı vermesi gerektiğinin   yattığını hatırlatmaktadır. Bu hüküm « belli bir esneklik çerçevesinde ve aꢀırı bir biçimciliğe   kaçmadan » uygulanmalıdır; bunun için ilgili ꢀahısın ꢀikâyetlerini Strazburg’ta dile   getirmeden önce «en azından özü itibariyle ve iç hukukta belirlenen koꢀul ve sürelerde» ulusal   mahkemeler önünde dile getirebilmesi yeterlidir (Fransa aleyhine Fressoz ve Roire davası   [GC], no 29183/95, prg. 37, CEDH 1999-I).   AĐHM, daha sonra kitap, gazete, dergi ve diğer benzer yayınlar dıꢀında örneğin bir   söylevde ( Türkiye aleyhine Karkın davası, no 43928/98, prg. 10 ve 34, 23 Eylül 2003), bir   broꢀürde (Türkiye aleyhine Baran davası, no 48988/99, prg. 29, 10 Kasım 2004), bir   kitapçıkta (Avusturya aleyhine Unabhängige Initiative Informationsvielfalt davası,   no 28525/95, prg. 9, CEDH 2002-I, ve Türkiye aleyhine Özer davası, no 35721/04 ve 3832/05,   prg. 6, 5 Mayıs 2009), bir basın açıklamasında (Türkiye aleyhine Çetinkaya davası,   no 75569/01, prg. 28, 27 Haziran 2006), bir karikatürde (Romanya aleyhine Cumpănă ve   Mazăre davası [GC], no 33348/96, prg. 22, CEDH 2004-XI), bir reklam anonsunda   (Avusturya aleyhine Krone Verlag GmbH & Co. KG davası (no 3), no 39069/97, prg. 11,   CEDH 2003-XII, ve Đspanya aleyhine Casado Coca davası, 24 ꢁubat 1994, prg. 50, seri A   no 285-A), reklam sloganıyla birlikte sunulan bir çizimde (Fransa aleyhine Leroy davası,   no 36109/03, prg. 6 ve 27, 2 Ekim 2008), basın yoluyla propagandada (Türkiye aleyhine   Hünkar Demirel davası, no 10365/03, prg. 5, 6 ve 9, 14 Haziran 2007) ve cep telefonlarıyla   gönderilen kısa mesajlarda (Türkiye aleyhine Bahçeci ve Turan davası, no 33340/03, prg. 5 ve   6, 16 Haziran 2009) ifade özgürlüğünün uygulandığı yerleꢀik içtihadını hatırlatmaktadır.   Eksiksiz olmayan bu içtihat ıꢀığında AĐHM, veciz ve çarpıcı niteliği öne çıkarılarak, özellikle   güncel bir konuda kamuoyunun dikkatini çekmek üzere reklam ve siyasi propaganda amaçlı   kullanılan bir sloganın da AĐHS’nin 10. maddesi kapsamına girdiği kanaatindedir.   Mevcut davada AĐHM, ulusal mahkemelerde baꢀvuranlar aleyhine açılan ceza davasının,   ihtilaflı sloganları attıkları ve PKK lehine propaganda yaptıkları için onları mahkûm etmek   amacını taꢀıdığını not etmektedir. AĐHM’nin takdirine sunulan dosyadaki unsurlara   bakıldığında, ihtilaflı sloganları atmadıklarını savunsalar da baꢀvuranların, esas itibariyle,   Nevruz bayramı dolayısıyla ꢀarkı söyleyip, dans ederek ifade özgürlüğü haklarından   yararlandıkları anlaꢀılmaktadır. Bu itibarla, AĐHM, ilgili ꢀahısların ulusal mahkemeler   önünde « en azından özü itibariyle» AĐHS’nin 10. maddesine dayalı ꢀikâyetlerini dile   getirdikleri kanaatine varmaktadır (Türkiye aleyhine Özgür Radyo-Ses Radyo Televizyon   Yayın Yapım Ve Tanıtım A.ꢁ. davası (no 1), no 64178/00, 64179/00, 64181/00, 64183/00 ve   64184/00, prg. 68, 30 Mart 2006). Dolayısıyla, Hükümetin iç hukuk yollarının   tüketilmediğine dayalı bu itirazının reddedilmesi uygun olacaktır.   Hükümet, daha sonra baꢀvuranların AĐHS’nin 34. maddesi anlamında mağdur sıfatının   olmadığına dayalı bir kabuledilemezlik itirazı dile getirmektedir. Hükümete göre, Van Devlet   Güvenlik Mahkemesi’nin baꢀvuranların mahkûmiyetini iptal eden kararı, aynı zamanda bağlı   olan tüm sonuçları da iptal etmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, Hükümetin bu savına karꢀı çıkmaktadır. Baꢀvuranlar, Van Devlet Güvenlik   Mahkemesi’nin 13 Ağustos 2003 tarihinde lehte karar verdiğini kabul etmektedir. Bununla   birlikte, baꢀvuranlara göre, bu kararın alınmasından önce yine de iki yıl beꢀ ay sekiz gün   süreyle hapis yatmıꢀlardır.   AĐHM, 34. maddedeki « mağdur » ibaresinde ihtilaflı eylem ya da ihmalden doğrudan   etkilenen ve 41. madde kapsamında ele alınan bir zarar oluꢀmasa bile AĐHS hükümlerinden   birinin ihlaline maruz kalan kiꢀinin tanımlandığı yerleꢀik içtihadını hatırlatmaktadır. Bu   itibarla, ulusal yetkililer açıkça ya da özünde onaylamadıkça ve AĐHS’nin ihlalinden dolayı   kiꢀi tazmin edilmedikçe, baꢀvuran lehinde alınan bir karar ya da önlem o kiꢀiyi “mağdur”   statüsünden çıkarmaya yeterli olamayacaktır (Saime Özcan-Türkiye, no 22943/04, 15 Eylül   2009, et Öztürk-Türkiye [BD], no 22479/93).   AĐHM, mevcut davada 4963 sayılı yasanın yürürlüğe girmesi ve slogan atmanın eski Türk   Ceza Kanunu’nun 169. maddesi anlamında ꢀuç teꢀkil etmemesi dolayısıyla Van Devlet   Güvenlik Mahkemesi’nin 13 Ağustos 2003 tarihinde baꢀvuranları mahkûm eden hapis   cezasının infazını tüm sonuçlarıyla birlikte kaldıran ve ilgili ꢀahısları serbest bırakan kararı   verdiğini kaydetmektedir. Bununla birlikte, bu kararın ancak 13 Ağustos 2003 tarihinde, yani   baꢀvuranların ilk mahkûmiyetinden bir yıl sekiz ay sonra alındığını hatırlatmak yerinde   olacaktır. Bu süre içerisinde, baꢀvuranlar hapis cezalarının bir kısmını çekmiꢀlerdir (Türkiye   aleyhine Aslı Güneꢀ davası (karar), no 53916/00, 13 Mayıs 2004, ve Saime Özcan ilgili   bölüm, prg. 17). Bu itibarla, Hükümetin bu itirazının reddedilmesi gerekir.   AĐHM, baꢀvurunun bu bölümünün AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit   etmektedir. Dolayısıyla, bu ꢀikâyetin kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.   B. Esasa iliꢀkin   Hükümet, müdahalenin meꢀru amacı ve mevcut dava koꢀulları dikkate alındığında,   baꢀvuranların mahkûmiyetinin zorlayıcı bir toplumsal ihtiyaca cevap verdiğini ve izlenen   meꢀru amaçla orantılı olduğunu savunmaktadır.   Hükümet ayrıca, ilgili ꢀahısların eski Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi gereğince bir   terör örgütüne yardım ve yataklık etme suçundan yargılanıp, mahkûm edildiklerini   hatırlatmaktadır. Dolayısıyla Hükümetin düꢀüncesine göre, baꢀvuranların ifade özgürlüğü   hakkına herhangi bir müdahale olmamıꢀtır.   Baꢀvuranlar ise, mahkûmiyetlerinin bir müdahale oluꢀturduğu görüꢀündedir.   AĐHM’nin kanaatine göre, baꢀvuranların cezai hüküm giymelerinin slogan atma   özgürlüğünü de kapsayan ifade özgürlüğü haklarını kullanmalarına baꢀlı baꢀına bir   « müdahale » oluꢀturmaktadır.   Böylesi bir müdahale, «yasayla öngörüldüğü», 10. maddenin 2. paragrafında dile getirilen   bir ya da daha fazla meꢀru amaca yönelik olduğu ve bu amaç veya amaçlara ulaꢀmak için   «demokratik bir toplumda gerekli» olduğu durumlar dıꢀında 10. maddeye aykırıdır.   AĐHM, sözkonusu mahkûmiyetin Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ile Terörle   Mücadele Kanunu’nun 5. maddesine dayandığını kaydetmektedir. Buradan yola çıkarak   AĐHM, ihtilaflı müdahalenin   « yasayla öngörüldüğü » kanaatine varmaktadır.   AĐHM ayrıca, müdahalenin AĐHS’nin 10. maddesinin 2. paragrafı anlamında ulusal   güvenlik ve kamu düzeninin korunması gibi meꢀru amaçları olduğunu gözlemlemektedir.   Geriye müdahalenin «demokratik bir toplumda gerekli» olup olmadığının belirlenmesi   kalmaktadır.   Bu konuda AĐHM, atılan sloganlarda kullanılan ifadelere ve hangi bağlamda – burada   Nevruz bayramı dolayısıyla - atıldığına özel bir dikkat göstermektedir. AĐHM ayrıca,   incelemesine sunulan olayın koꢀullarını, özellikle terörle mücadelenin zorluğunu göz önüne   almaktadır (Đbrahim Aksoy, ilgili bölüm, prg. 60, Türkiye aleyhine Zana davası, 25 Kasım   1997, prg. 55, Karar ve hükümlerin derlemesi 1997-VII, ve Türkiye aleyhine Incal davası,   Haziran 1998, prg. 58, Derleme 1998-IV).   AĐHM, sözkonusu sloganların ꢀiddet kullanma, silahlı direniꢀ veya ayaklanma çağrısı ve   kine teꢀvik gibi AĐHM’nin değerlendirmesi gereken temel unsurları içermediğini   gözlemlemektedir (Bahçeci ve Turan, ilgili bölüm, prg. 31, ve Türkiye aleyhine Gerger davası   [GC], no 24919/94, prg. 50, 8 Temmuz 1999). Bu sloganlar ayrıca, tanınmıꢀ kiꢀilere karꢀı   derin ve mantıksız bir nefret telkin ederek ꢀiddeti teꢀvik etmeye yönelik değildir. (Bkz a   contrario, Türkiye aleyhine Sürek davası (no 1) [GC], no 26682/95, prg. 62, CEDH 1999-IV).   AĐHM, söz konusu müdahalenin orantılılığını ölçmek için verilen cezaların niteliği ve   ağırlığının da dikkate alınması gereken unsurlar arasında olduğunu hatırlatmaktadır. Mevcut   davada, AĐHM baꢀvuranlar aleyhine verilen üç yıl dokuz aylık hapis cezasının kaldırıldığını   not etmektedir. Ancak, AĐHM baꢀvuranların tüm bunlara rağmen kesinleꢀen bir mahkûmiyet   aldıklarını ve kaldırılmadan önce cezalarının bir kısmını çektiklerini kaydetmektedir (Emir,   ilgili bölüm, prg. 39).   AĐHM, mevcut davada ortaya çıkan sorunların incelendiği benzer davalara daha önce de   baktığını ve AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmettiğini hatırlatmaktadır (bakınız,   özellikle, Türkiye aleyhine Ceylan davası [GC], no 23556/94, prg. 38, CEDH 1999-IV ;   Öztürk, ilgili bölüm, prg. 74 ; Türkiye aleyhine Đbrahim Aksoy davası, no 28635/95, 30171/96   ve 34535/97, prg. 80, 10 Ekim 2000 ; Türkiye aleyhine Karkın davası, no 43928/98, prg. 39,   Eylül 2003, ve Türkiye aleyhine Kızılyaprak davası, no 27528/95, prg. 43, 2 Ekim 2003).   AĐHM, mevcut davada Hükümetin farklı sonuca varmak için yeterli olgu ve argüman   sunmadığı kanaatine varmaktadır.   Bunun sonucu olarak, AĐHM baꢀvuranların mahkûmiyetinin hedeflenen amaçlar açısından   orantısız olduğu ve bu nedenle « demokratik bir toplumda gerekli » kabul edilemeyeceği   sonucuna varmaktadır. Dolayısıyla AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, Baꢀsavcının temyiz baꢀvurularının esası hakkında Yargıtay’a sunduğu yazılı   görüꢀüne cevap verme imkânı bulamadıklarını ve gözaltı sırasında bir avukat yardımından   yararlanamadıklarını iddia etmektedir. Baꢀvuranlar, bu ihmallerin AĐHS’nin aꢀağıdaki gibi   kaleme alınan 1 ve 3c) paragraflarının ihlalini oluꢀturduğunu savunmaktadır.   AĐHM, bu ꢀikâyetlerin yukarıda incelenen ꢀikâyetlerle bağlantılı olduğunu ve dolayısıyla   bunların da kabuledilebilir ilan edilmesi gerektiğini kaydetmektedir.   Hükümet, baꢀvuranların iddialarına itiraz etmektedir.   AĐHM, daha önce de baꢀvuranların ꢀikâyetine benzer ꢀikâyetler hakkında karar verme   fırsatı bulduğunu ve Baꢀsavcının yazılı görüꢀünün tebliğ edilmemesi ve bu yüzden baꢀvuranın   yazılı cevap verme imkânı bulamaması (Göç, ilgili bölüm, prg. 55) ve yine gözaltı sırasında   baꢀvuranın bir avukat yardımından yararlanamaması (Salduz, ilgili bölüm, prg. 45-63)   dolayısıyla AĐHS’nin 6. maddesinin 1 ve 3c) paragraflarının ihlal edildiğine hükmettiğini   hatırlatmaktadır. Mevcut davayı Salduz ve Göç davalarında belirlenen ilkeler ıꢀığında   inceleyen AĐHM, Hükümetin bu durumda farklı bir sonuca varmak için yeterli olgu ve   argüman sunmadığı kanaatine varmaktadır.   Bu itibarla, AĐHS’nin 6. maddesinin 1 ve 3c) paragrafları ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, cezaevinde tutuklu kaldıkları süre içerisinde uğradıkları maddi zarar   karꢀılığında 5 000 Euro ve manevi tazminat olarak ise 10.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet, bu tutarlara itiraz etmektedir.   AĐHM, baꢀvuranların maddi tazminat taleplerini hiçbir kanıt belgesiyle desteklemediğini   kaydetmekte ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHS’nin 6. ve 10. maddelerinin ihlal   edildiği tespitini dikkate alan AĐHM, manevi tazminat olarak baꢀvuranların her birine 10.000   Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatine varmaktadır.   Baꢀvuranlar, ayrıca ulusal mahkemeler önünde görülen yargılama gider ve masrafları için   3.687 Euro ve AĐHM önünde görülen yargılama gider ve masrafları için ise 3.160 Euro talep   etmektedir. Baꢀvuranlar buna ilaveten, herhangi bir kanıt belgesi sunmaksızın tercüme, posta,   fotokopi ve sekreterlik masrafları için 5.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet, bu taleplere karꢀı çıkmaktadır.   Taleplerin hiçbir kanıt belgesiyle desteklenmemesini dikkate alan AĐHM, baꢀvuranların bu   talebini reddetmektedir.   C. Gecikme faizi   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın yazılı görüꢀlerinin baꢀvuranlara tebliğ edilmemesi ve   baꢀvuranların gözaltında avukat bulundurma hakkından yararlanamaması nedeniyle AĐHS’nin   6/1 ve 3 c) maddesinin ihlal edildiğine;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine   10.000 (on bin) Euro manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 2 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   8

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło