13467/05

COUNCIL   OF EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ D A ĐRE   SĐNGAR – TÜRKĐYE DAVASI   (B a ꢀvuru no. 13467/05)   KARAR   STRAZBURG   Eylül 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 13467/05 no’lu davanın nedeni Mahmut Singar   adlı T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 30 Mart   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin   (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından R. Doğan tarafından temsil   edilmiꢀtir.   OLAYLAR   DAVA KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1966 doğumludur ve Ağrı’da yaꢀamaktadır. 28 Ocak 1995 tarihinde yasadıꢀı   örgüt üyesi olduğu ꢀüphesiyle Đstanbul’da yakalanmıꢀ, 15 ꢁubat 1995 tarihinde tutuklanmıꢀtır.   Nisan 1995 tarihinde baꢀvuran ve diğer 19 sanık hakkında bir iddianame hazırlanmıꢀ,   yargılama 2 Mayıs 1995 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀlamıꢀtır. 10   Mayıs 2001 tarihinde baꢀvuran tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edilmiꢀtir.   sayılı yasa uyarınca Devlet Güvenlik Mahkemeleri Haziran 2004’te kaldırılmıꢀ,   baꢀvuranın davası Đstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam etmiꢀtir.   Ekim 2008 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, TCK’nın 102 ve 104.   maddelerine göre zamanaꢀımına uğramıꢀ olması nedeniyle baꢀvuran hakkındaki   kovuꢀturmanın sona erdirilmesine karar vermiꢀtir.   HUKUK   Baꢀvuran, hakkında yürütülen yargılamanın süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde   öngörülen “makul süre” ꢀartına uymamıꢀ olmasından ꢀikâyetçi olmuꢀtur.   Hükümet, hakkındaki davanın zamanaꢀımına uğrayıp sona erdirilmesi nedeniyle   baꢀvuranın artık mağdur statüsünde olmadığını savunmuꢀtur. Ayrıca hakkındaki ceza   yargılamasının halen devam ettiği bir dönemde AĐHM’ye baꢀvurduğundan baꢀvuranın iç   hukuk yollarını tüketmediğini belirtmiꢀtir. Son olarak 5271 sayılı yeni CMK’ya dayanarak   baꢀvuranın iç hukukta çareler arayabileceğini savunmuꢀtur.   Hükümetin ilk iki itirazına iliꢀkin olarak AĐHM, önceki davalarda Hükümetin benzer   itirazlarını inceleyip reddettiğini hatırlatır (bkz. özellikle ilk itiraza iliꢀkin olarak Mahmut   Arslan – Türkiye, no. 74507/01; ikinci itiraza iliꢀkin olarak ise Tutar – Türkiye, no. 11798/03;   Ertürk – Türkiye, no. 15259/02). AĐHM, sözkonusu davada farklı bir sonuca ulaꢀmasını   sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delilin Hükümet tarafından sunulmadığı kanaatindedir.   Bu nedenle Hükümetin bu itirazlarını reddeder. Hükümetin yeni CMK’nın 141. maddesine   iliꢀkin üçüncü itirazıyla ilgili olarak AĐHM, sözkonusu hükmün uzun süre tutuklu olarak   yargılananlar için tazminat talep etme imkanı tanıdığını gözlemler. Somut baꢀvurunun   yargılama süresinin uzunluğuna iliꢀkin olması nedeniyle Hükümetin itirazı kabul edilemez.   SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik   unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca yapılan ꢀikâyetin esasına iliꢀkin olarak AĐHM, dikkate   alınması gereken sürenin 28 Ocak 1995 tarihinde baꢀlayıp 23 Ekim 2008 tarihinde sona   erdiğini gözlemler. Bu nedenle yargılama, bir yargı aꢀamasında 13 yıl 8 ay sürmüꢀtür. AĐHM   yargılama süresinin makul olup olmadığının davanın ꢀartları ıꢀığında, özellikle de davanın   karmaꢀıklığı ile baꢀvuran ve ilgili mercilerin tutumunun dikkate alınarak değerlendirilmesi   gerektiğini yineler (bkz. birçok içtihadın yanı sıra Pélissier and Sassi – Fransa [BD], no.   25444/94).   AĐHM, sözkonusu baꢀvurudakine benzer sorunlar ortaya çıkaran davalarda sıklıkla   AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Pélissier and Sassi, yukarıda   anılan). Tarafına sunulan tüm delilleri inceleyen AĐHM, somut davada farklı bir sonuca   ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delilin Hükümet tarafından sunulmadığı   kanaatindedir. Konu ile ilgili içtihadını dikkate alarak somut davada yargılama süresinin aꢀırı   olduğu ve “makul süre” ꢀartına uymadığı görüꢀündedir. Bu nedenle 6/1 maddesi ihlal   edilmiꢀtir.   Adil tatmine iliꢀkin olarak baꢀvuran 4,285 Euro maddi tazminat talep etmiꢀtir.   Yargılama süresinin uzunluğuna vurgu yaparak manevi tazminat miktarının belirlenmesini   AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır. Hükümet taleplere itiraz etmiꢀtir. AĐHM, tespit edilen ihlal   ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı kuramamaktadır; bu nedenle talebi   reddeder. Ancak baꢀvuranın yargılama süresi nedeniyle, sıkıntı ve hayal kırıklığı gibi, sadece   ihlal tespitiyle yeterince tazmin edilemeyecek manevi zararlara uğramıꢀ olması gerektiğini   kabul eder. Somut dava koꢀullarını dikkate alarak ve hakkaniyete uygun bir değerlendirmeyle   baꢀvurana bu baꢀlık altında 12,000 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.   Baꢀvuran ayrıca AĐHM önündeki yargılama masraf ve giderleri için, sadece Đstanbul   Barosu’nun ücret çizelgesine dayanarak 6,260 Euro ödenmesini talep etmiꢀtir. AĐHM’nin   içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve   miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır. Sözkonusu   davada AĐHM, talep edilen masrafların gerçekten yapıldığını tespit etmemiꢀtir. Bu nedenle bu   baꢀlık altında ödeme yapılmamasına hükmeder.   AĐHM ayrıca, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi   faizlerine uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna   karar vermiꢀtir.   SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. (a) Sorumlu devletin baꢀvurana, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği   tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk lirasına   çevrilmek üzere:   (i) 12,000 (on iki bin) Euro manevi tazminat;   (ii) bu miktara uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;   (b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için Avrupa   Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle   elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları uyarınca 22 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   3