13721/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   VAĐDE YILDIZ vd -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:13721/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (13721/04) no’lu davanın nedeni, sırasıyla,   1942, 1944, 1951, 1953, 1955, 1962, 1975, 1974, 1932, 1948, 1950, 1964, 1972 doğumlu olan   ve Gaziantep’te ikamet eden 13 T.C. vatandaꢀı, Vaide Yıldız, Ayꢀe Sever, Kadriye Yılmaz,   Zeynep Çelik, Güzel Aslan, Dursun Aslan, Yıldız Aslan, ve Leman Yaꢀar ile Đslim Fıstıkçı,   Sabri Fıstıkçı, ꢁıhmüslüm Fıstıkçı, Mehmet Fıstıkçı ve Abdullah Fıstıkçı’nın (baꢀvuranlar)   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 6 ꢁubat 2004 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel   Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Gaziantep Barosu avukatlarından M.ꢁ. Yıldız tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   yılında, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı (“Đdare”), baꢀvuranlara ait taꢀınmazı   tazminat ödeyerek kamulaꢀtırmıꢀtır.   Temmuz 1998 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan baꢀvuranlar,   Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.   Aralık 2000 tarihli bir kararla, Mahkeme, baꢀvuranları kısmen haklı bulmuꢀ ve Đdare’yi 17   ve 28 Ağustos 1998 tarihlerinden itibaren iꢀlemeye baꢀlayacak gecikme faizi ile birlikte   27.716.296.960 TL (sözkonusu tarihte 46.297 Euro) ek kamulaꢀtırma bedeli ödemeye   mahkum etmiꢀtir.   Eylül 2001 tarihli bir kararla, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Bilahare, baꢀvuranların talepleri üzerine, Gaziantep Đcra Müdürlüğü, Đdare’ye, ödeme emri   tebliğ etmiꢀtir.   Kasım 2003 tarihinde, Đdare, Ayꢀe Sever’e 6.031.489.086 (sözkonusu tarihte, 3.593 Euro)   ve diğer baꢀvuranlara, 92.146.932.470 (sözkonusu tarihte, 54.897 Euro) ödemiꢀtir.   Baꢀvuranlar, baꢀvuru forumlarında, mahkeme kararının gecikmeli olarak yerine getirildiğini   ifade ederken, Hükümet, baꢀvuranların dosyasının, halen, Gaziantep Đcra Müdürlüğü’nde   devam ettiğini savunmaktadır.   HUKUK   Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuranlar, olayların meydana geldiği   dönemde, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz gecikme faizleri uygulanan   ek kamulaꢀtırma bedelinin Đdare tarafından gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle mallarına   saygı hakkının ihlalinden ꢀikayetçilerdir. Ayrıca baꢀvuranlar, Yargıtay kararı ile ödemenin   yapılması arasında geçen sürenin, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca davanın makul bir sürede   görülmesi hakkını ihlal etmesinden de ꢀikayetçi olmaktadırlar.   AĐHS’nin 35/1 maddesine atıfta bulunarak, öncelikle Hükümet, iç hukuk yollarının   tüketilmediğini savunmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, baꢀvuranların, Borçlar Kanunu’nun   105. maddesi ile sunulan baꢀvuru yolunu kullanmıꢀ olmaları gerektiğini belirtmektedir.   Hükümet, bilahare, baꢀvuranlar tarafından baꢀlatılan icra takibinin halen Gaziantep Đcra   Müdürlüğü’nde devam ettiğini belirtmektedir. Son olarak Hükümet, baꢀvuranların, Yargıtay   karar tarihi olan 17 Eylül 2001 tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlayan altı ay süresi içersinde   baꢀvurularını sunmadıklarını savunmaktadır.   AĐHM, daha önce, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile öngörülen baꢀvuru yolunun etkin   olmadığı sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Aka-Türkiye, 23 Eylül 1998). Dolayısıyla bu hususta   düzenlenen itirazın reddedilmesi gerekmektedir. Hükümet’in ikinci itirazına iliꢀkin olarak,   Hükümet, Đcra Müdürlüğü’nde baꢀvuranların dosyasının halen devam ettiğini gösteren hiçbir   belge sunmamıꢀtır. Bununla birlikte ꢀayet böyle bir durum olsa bile, Hükümet, sözkonusu   durumun, baꢀvuranların ꢀikayetlerinin kabuledilebilirliğini nasıl etkileyeceği hususunda   açıklamada bulunmamıꢀtır. Bu itibarla AĐHM, sözkonusu itirazı reddetmektedir. Altı ay   süresine riayet edilmemesine iliꢀkin olarak, sözkonusu itiraz Tiryakioğlu-Türkiye, (baꢀvuru   no: 45436/99, 24 Mayıs 2005) kararında ortaya konan aynı gerekçeler reddedilmektedir.   Ayrıca, AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin hiçbir kabuledilemezlik unsuru içermediğini   belirtmektedir. Sözkonusu ꢀikayetlerin kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.   Esasa iliꢀkin olarak ise, AĐHM, müteaddit defalar mevcut davada ortaya konan sorunlara   benzer sorunları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesi ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1.   maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmuꢀtur (bkz, örneğin, Kuzu-Türkiye, baꢀvuru no:   13062/03, 17 Ocak 2006; Çoban ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 2620/05, 24 Ocak 2008;   Akıncı-Türkiye, baꢀvuru no: 12146/02; 8 Nisan 2008; Kaçar ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru   numaraları: 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve   38522/04, 22 Temmuz 2008).   AĐHM, mevcut dava koꢀullarını incelemiꢀ ve Hükümet’in iꢀbu davada, farklı bir sonuca   ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmiꢀtir. AĐHM,   idarenin borcunu baꢀvuranlara, nihai iç hukuk kararından itibaren iki yıldan fazla bir sürenin   sonunda ödediğini belirtmektedir. AĐHM, ulusal mahkemeler tarafından ödenmesine   hükmedilen miktarın ödenmesinde, kamulaꢀtırmayı yapan idareye isnat edilebilecek   sözkonusu gecikmenin baꢀvuranları, taꢀınmazlarının kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir   zarara daha uğrattığını tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranların, toplum yararının   gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil   dengeyi bozan ve alıꢀılmıꢀın dıꢀında, ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları tespitinde   bulunmaktadır.   Sonuç olarak, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi ile birlikte AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal   edilmiꢀtir.   AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuranlar, 35.000 Euro maddi   tazminat, 40.000 Euro manevi tazminat ve 6.000 Euro avukatlık ücreti ve 400 Euro da AĐHM   önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve giderler için talep etmektedir.   Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler   ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak, 10.300 Euro maddi tazminat ödenmesine   hükmetmektedir. Ayrıca AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak   1.000 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.   AĐHM, mevcut davada avukatlık ücreti ile ilgili olarak, baꢀvuranların, avukatları tarafından   gerçekleꢀtirilen   çalıꢀmalarının   dökümünü   sunmadıklarından   dolayı   iddialarını   belgelendirmediklerini tespit etmektedir. Baꢀvuranlar, ileri sürülen masraf ve harcamaları   hiçbir ꢀekilde belgelendirmemiꢀlerdir.   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6. maddesinin ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 10.300 Euro (on   bin üç yüz Euro) maddi tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 20 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4