14340/05

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ESKĐ ĐKĐNCĐ DAĐRE   FENER RUM PATRĐKLĐĞĐ - TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no: 14340/05)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Temmuz 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (14340/05) no’lu davanın nedeni Fener Rum   Patrikliği’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 19 Nisan 2005   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Fener Rum Patrikliği Ortodoks dünyasının en öndegelen ve inisiyatif ve eꢀgüdüm rolünü haiz   Đstanbul’da kain Ortodoks kilisesidir. Fener Rum Patrikliği halihazırda, Türkiye’deki   Ortodoks azınlığı bir araya getirmekte ve temsil etmektedir. Fener Rum Patrikliği   “Ekümenik” Patrik 1. Bartolemeos tarafından temsil edilmektedir.   Baꢀvuran 6 Ocak 1902 tarihli satıꢀ sözleꢀmesi gereğince 246.650 Sterlin karꢀılığında bir   taꢀınmaz satın almıꢀtır. Bu taꢀınmaz 23.255 m² yüzölçümünde bir arsa olup Büyükada’daki en   yüksek tepenin zirvesinde bulunmaktaydı. Bu arsa üzerinde, baꢀlangıçta otel olarak hizmet   vermesi için tasarlanmıꢀ beꢀ katlı bir ana bina ile iki katlı müꢀtemilat bulunmaktaydı.   Sözkonusu tarihte taꢀınmazların durumunu düzenleyen Osmanlı Kanunu’na göre sözkonusu   taꢀınmazın baꢀvurana devrine çıkarılan bir padiꢀah fermanıyla (vakıf senedi) resmiyet   kazanmıꢀ ve tahrir defterine kaydedilmiꢀtir.   yılında, bu mülkün kullanım hakkı Ortodoks azınlığının bir vakfı olan “Büyükada Rum   Erkek Yetimhanesi Vakfı”’na (Yetimhane Vakfı) verilmiꢀtir. Ayrıca tapu sicilinde bu   taꢀınmazdan ‘Ahꢀap Rum yetimhanesi’ olarak bahsedilmektedir. Baꢀlangıçta Đstanbul   Yedikule’de bulunan bir binada hizmet veren yetimhane, binanın yıkılmasına yol açan bir   depremin ardından faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmıꢀtır.   Haziran 1935 tarihinde vakıflar kanununun (2762 sayılı Kanun) yürürlüğe girmesiyle   birlikte Yetimhane Vakfı’nın tüzel kiꢀiliği resmen tanınmıꢀtır. Yetimhane Vakfı sözkonusu   taꢀınmazı bu kanunun geçici 1. maddesi gereğince 1936 yılında verdiği beyannamede   belirtmiꢀtir. Bu beyanname uyarınca Vakıf ‘Rum erkek yetimhanesini’ idare etmekteydi.   yılında baꢀta yangın riski olmak üzere güvenlik nedeniyle, Türk makamları   Yetimhane’ye binaların tahliye edilmesi talimatı vermiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu taꢀınmaz   malın sahipliğini ve idaresini aynı yıl geri aldığını iddia etmektedir.   Baꢀvuran, binaların bakım ve onarımı için mali destek bulmak amacıyla 1995 yılında özel bir   Türk ꢀirketiyle (Büyükada Turizm ve Ticaret Anonim ꢁirketi) anlaꢀma yapmıꢀtır. Bu   anlaꢀmada adıgeçen ꢀirketin 49 yıllığına binaların iꢀletmeciliğini yapması öngörülmüꢀtü.   Ancak idari makamların itirazı nedeniyle bu anlaꢀma hiçbir zaman yürürlüğe girememiꢀtir.   A. Yetimhane Vakfı’na iliꢁkin idari ve adli süreç   Vakıflar Genel Müdürlüğü 22 Ocak 1997 tarihinde 2762 sayılı Kanun’un 1. maddesine atfen   aldığı bir kararla o tarihe kadar mülhak vakıflar kategorisine giren Yetimhane Vakfını mazbut   vakıf olarak nitelendirmiꢀtir. Aynı kararla, hayri bir hizmeti kalmadığı gerekçesiyle   Yetimhane Vakfı’nın yönetim kurulu azledilmiꢀ ve vakfın idaresi Ankara’daki Vakıflar Genel   Müdürlüğü’ne geçmiꢀtir.   Yetimhane Vakfı sözkonusu kararın iptali istemiyle 4 Nisan 1997 tarihinde Đstanbul Đdare   Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.   Mart 1998 tarihli bir kararla Mahkeme, sözkonusu talebi reddetmiꢀtir. 19 ꢁubat 2001   tarihinde, Danıꢀtay, bu kararı bozmuꢀtur.   Nisan 2002 tarihli bir kararla Mahkeme, Yetimhane’nin talebini reddetmiꢀtir. Danıꢀtay, 19   Kasım 2003 tarihinde kararı onamıꢀtır. Dosyadan Yetimhane Vakfı tarafından yapılan karar   düzeltme baꢀvurusunun halen derdest olduğu sonucuna ulaꢀılmaktadır.   B. Baꢁvuran hakkındaki hukuki süreç   Mart 1999 tarihinde, Yetimhane Vakfı adına hareket eden Vakıflar Genel Müdürlüğü,   Adalar Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvuranın tapusunun iptal edilmesi ve Yetimhane Vakfı   adına tescil edilmesi amacıyla baꢀvuruda bulunmuꢀtur.   Aralık 2002 tarihli bir kararla, Asliye Hukuk Mahkemesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün   talebini kabul etmiꢀ ve ihtilaf konusu taꢀınmazın, 1997 yılından beri Genel Müdürlüğün   yönetiminde bulunan Yetimhane Vakfı adına kaydedilmesine karar vermiꢀtir. Bu bağlamda   Mahkeme, Yetimhane Vakfı’nın “mazbut” vakıf olarak sayıldığını hatırlatarak sözkonusu   taꢀınmazın adı geçen kurum tarafından 1936 beyannamesinde beyan edildiğini tespit etmiꢀtir.   Ayrıca, Mahkeme, Patrikhanenin, uluslararası çapta önemi haiz tarihi binanın bakımı için   hiçbir çalıꢀma yapmadığını da göz önüne almıꢀtır.   Eylül 2003 tarihinde, Yargıtay, usul hatasından dolayı sözkonusu kararı bozmuꢀtur.   Aralık 2002 tarihli kararında ifade edilen gerekçeleri geliꢀtirerek Asliye Hukuk   Mahkemesi, 25 ꢁubat 2004 tarihinde, bir kez daha baꢀvuranın tapusunun iptaline ve   taꢀınmazın Yetimhane Vakfı adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir.   Baꢀvuran, karara itiraz etmek için Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀ ve duruꢀma   yapılmasını talep etmiꢀtir.   Ekim 2004 tarihinde, Yargıtay itiraz edilen kararı onamıꢀ ve ilgili yargılama masraflarının   karꢀılanmadığı gerekçesiyle duruꢀma talebini reddetmiꢀtir. Yargıtay, Yetimhane Vakfı’nın   beyannamesini beyan etmesinden beri ihtilaflı taꢀınmazın Yetimhane Vakfı’nın   mameleki olduğu ve artık baꢀvurana ait olmadığı kanaatine varmıꢀtır.   ꢁubat 2005 tarihli bir karar ile Yargıtay karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.   C. Baꢁvuran tarafından sunulan belgeler   Baꢀvuran, vergi dairesi tarafından kabul edilen iki kararı AĐHM’nin dikkatine sunmaktadır. 18   Temmuz 1944 tarihli ilk kararında, vergi dairesi, sözkonusu 135 daireli binanın Yetimhane   Vakfı tarafından kullanılmamasından dolayı, ihtilaflı taꢀınmazın sahibi ve vergi mükellefi   olarak baꢀvuranın vergi ödemesi gerektiğine karar vermiꢀtir. Ancak, vergi kararları hakkında   yapılan itirazları incelemekle yükümlü daire tarafından 18 Haziran 1945 tarihinde alınan   karardan da anlaꢀılacağı üzere, sözkonusu daire, Yetimhane olarak kullanılmayan yerlerin   gelir elde etmek amacıyla da kullanılmaması nedeniyle baꢀvuranın vergi ödeme   yükümlülüğünün bulunmadığına kanaat getirmiꢀtir.   Ayrıca, 1 Aralık 1959 tarihli bir yazı ile Đstanbul Büyükꢀehir Belediyesi Đmar Müdürlüğü,   baꢀvuranın Patrikhanenin tahtı tasarrufunda bulunan Yetimhane binasının restorasyon   çalıꢀmalarını baꢀlatabileceğini ifade etmiꢀtir. Đkinci binanın yapımına iliꢀkin olarak yapılan   talep ile ilgili olarak ise Belediye, baꢀvuranın Đçiꢀleri Bakanlığı’na müracaat etmesi   gerektiğini belirtmiꢀtir.   Belediye, 5 Kasım 1962 tarihli bir karar ile sözü edilen yazının içeriğini teyit etmiꢀtir. Ayrıca   ꢁubat 2004 tarihli bir yazı ile de Adalar Belediyesi, yangın tehlikesine karꢀı alınan tedbirler   konusunda baꢀvuranı bilgilendirmiꢀtir.   Son olarak 4 Kasım 2004 tarihinde de Đstanbul Büyükꢀehir Belediyesi, yangın tehlikesine   karꢀı alınan tedbirler konusunda baꢀvuranı bir kez daha bilgilendirmiꢀtir.   HUKUK   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, ulusal makamların mülkünün   Yetimhane Vakfı adına tescil ettirilmesi talimatı vermek suretiyle mülkiyet haklarını ihlal   ettiklerini iddia etmektedir.   A. Tarafların savları   1. Baꢀvuran   Baꢀvuran, kendisine ait mülkü Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından idare edilen Yetimhane   Vakfı adına tescil ettirmek suretiyle ulusal mahkemelerin mülkiyet hakkını ihlal ettiklerini   ileri sürmektedir. Baꢀvurana göre, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin birinci fıkrasının   ikinci cümlesi anlamında bu mülkiyet hakkından yoksun bırakma iꢀlemi kamu yararı amacı   taꢀımayıp yasadıꢀı koꢀullarda meydana gelmiꢀtir. Bu iꢀlem ayrıca uluslararası hukukun genel   ilkelerine de aykırıdır.   Baꢀvuran, ihtilaf konusu taꢀınmaz malı yasaya uygun surette aldığını, ayrıca Osmanlı   döneminde tahrir defterlerine uygun surette kaydettirdiğini de beyan etmektedir. Baꢀvuran bu   taꢀınmazı aynı ꢀekilde 1929 yılında Cumhuriyet dönemindeki tapu siciline de kaydettirdiğini   belirtmektedir. Baꢀvuran o tarihten bu yana, yangına karꢀı korunması da dahil olmak üzere   bakımı ve resmi iꢀlemler yapılması noktasında mülkiyet haklarını tam manasıyla kullandığını   ifade etmektedir. 10 Haziran 1953 tarihli bir Yargıtay kararına atıfta bulunan baꢀvuran, mülk   edinimlerini onayan Padiꢀah fermanlarının Türkiye’deki mevcut kamu düzeninde halen   yürürlükte olduğunu iddia etmektedir.   Baꢀvuran ayrıca, yetkili makamların 1940’tan bu yana kendisine gönderdikleri mektupların da   sözkonusu taꢀınmazın yegâne maliki olduğu hususunu itiraza mahal bırakmayacak ꢀekilde   teyid ettiğine dikkat çekmektedir.   Baꢀvuran ayrıca, Hükümetin sözkonusu taꢀınmazın Yetimhane Vakfı namına satın alındığı   yönündeki argümanına karꢀı çıkmaktadır. Baꢀvurana göre bu taꢀınmazın kullanım hakkı 1903   yılında Yetimhane Vakfı’na devredilmiꢀ ve Yetimhane Vakfı de bu taꢀınmaz üzerinde hiçbir   zaman bir mülkiyet iddiasında bulunmamıꢀtır. Ayrıca, 1964 yılından itibaren Yetimhane   Vakfı faaliyetlerini baꢀka yerlerde sürdürmüꢀtür.   Baꢀvuran ayrıca, Türkiye’deki gayrimüslimlerin taꢀınmaz mallarının korunmasının Lozan   Anlaꢀması’nın 44. maddesinin 2. paragrafından ve AĐHS’den kaynaklanan uluslararası   sözleꢀme hukukunun bir yükümlülüğü olmasına karꢀın yetkili makamların mülkiyet   hakkından yoksun bırakma iꢀlemini herhangi bir kamu yararı amacına dayandırmadıklarını   ileri sürmektedir. Baꢀvuran bu nedenle sözkonusu yoksun bırakma iꢀleminin keyfi olduğunu   ve dini bir topluluğun haklarını kısıtlamaktan baꢀka bir amaç taꢀımadığını iddia etmektedir.   Baꢀvuran ayrıca, Hükümetin, ihtilaf konusu mülkün 1936 yılında Yetimhane Vakfı tarafından   kendi mal varlığına dahil olduğunun ‘beyan edildiği’ ve beyannamenin açıkça mülkün   Yetimhane Vakfı’na devredildiğini teyid ettiği yönündeki savına itiraz etmektedir. Esasen bu   beyannamede sözkonusu taꢀınmaz maldan açıkça söz edilmemiꢀ olup sözkonusu beyanname   asla bir senet yahut Yetimhane Vakfı’nın ihtilaf konusu mülkün tescili yönündeki bir talebi   olarak değerlendirilemez. Bu tür beyannameler ilgili vakıfların mali durumlarına dair hesap   vermeleri amacına matuf olarak verilmektedir. Bu itibarla, sözkonusu vakıfların bu   beyannameyi vermelerini ꢀart koꢀan 2762 sayılı kanun ‘eriꢀilebilir’, ‘açık’ ve ‘öngörülebilir’   bir kanun değildi.   Baꢀvurana göre, bu müdahale hiçbir kamu yararı amacı taꢀımamaktadır. Gayrimüslim   vakıfların mülkiyet hakkına iliꢀkin davalarda Türk mahkemeleri ulusal güvenlik gerekçelerini   öne sürmüꢀlerdir. Ancak bu gerekçe, makul bir temelden yoksun olduğu cihetle mevcut   davada kabuledilemez bir gerekçedir.   Baꢀvuran mağduru olduğu mülkiyetten yoksun bırakma iꢀleminin, herhangi bir tazminat   ödenmeden ve haklı bir gerekçeye dayandırılmadan gerçekleꢀtirildiği cihetle açıkça orantısız   olduğunu değerlendirmektedir.   2. Hükümet   Đhtilaf konusu taꢀınmaz malın baꢀvurana değil Yetimhane Vakfı’na ait olduğunu   değerlendiren Hükümet bu nedenle sözkonusu taꢀınmazın 1 No’lu Ek Protokol’ün 1.   maddesiyle güvence altına alınan ‘mülk’ kavramı kapsamında değerlendirilemeyeceği   kanaatindedir. Hükümete göre bu hüküm yalnızca mevcut mal ve mülkleri kapsamakta olup   baꢀvuranın tapu senetlerinin iptali sadece bir tescil hatasının düzeltilmesinden ibarettir.   Hükümet, ihtilaf konusu taꢀınmazın tabi olduğu hukuki rejim incelenirken yalnızca medeni   kanun hükümlerine değil Osmanlı Hukukunun özelliklerine de bakılması gerektiğini   savunmaktadır. Bu çerçevede Hükümet, çok sayıda olayın da iꢀaret ettiği üzere burada sui   generis bir hukuki rejimin sözkonusu olduğunu bildirmektedir. Đlk olarak Osmanlı   Hukukunda dini makamlar, dini cemaatlerin mal varlıklarına iliꢀkin çıkarlarını temsil   etmekteydiler. Bu çerçevede sözkonusu cemaatlerin kullanımına tahsis edilmiꢀ çok sayıda   taꢀınmaz mal dini makamlar adına tescil edilmiꢀ bulunuyordu. Bu uygulama hayır vakıflarının   tüzel kiꢀiliğinin bulunmamasından kaynaklanıyordu. Böylece taꢀınmazlar tapu sicil   kayıtlarında bu taꢀınmazların idaresini denetleyen dini kurumlar adına tescil edilmekteydi.   Aynı durum, 1902 yılında baꢀvuran adına tescil edilmiꢀ olan ihtilaf konusu taꢀınmaz için de   geçerlidir. Đkinci olarak Osmanlı dönemindeki vakıflar hukuku uyarınca mülkiyet hayır   vakıfları ile bağlantılıydı. Adıgeçen vakıf bu taꢀınmazın yetimhane olarak idare edilmesi   amacıyla kurulmuꢀtu. Hayır amacına tahsis edilmiꢀ olan bir taꢀınmazın bu niteliğinin   değiꢀtirilmesi mümkün olmadığı gibi taꢀınmazın kendisini de bu vakıflardan ayrı   değerlendirilemezdi. Bu duruma padiꢀahın dahi müdahalesi mümkün değildi. Dolayısıyla   yapılan tahsis tapu kütüğüne iꢀlenmiꢀti ki, bu durum, taꢀınmazın tapu sicilinde belirtilenden   baꢀka bir amaca tahsisini yasaklamaktaydı. Sehzade Sultan Mehmet Vakfı’na mukataalı olan   bu taꢀınmazın devri baꢀvuran adına yapılmıꢀtı. Bu devrin yegane amacı yetimhane kurulması   idi ve bu husus tapu sicilinde açıkça belirtilmiꢀti. Bu itibarla Hükümet, sözkonusu taꢀınmazın   asıl malikinin ab initio (baꢀından beri) Fener Rum Patrikliği değil Yetimhane Vakfı olduğu   sonucuna varmaktadır.   Laik Cumhuriyetin ilan edilmesini müteakip cemaatlerin bu yetkileri feshedilmiꢀtir. Dini   azınlıklara ait vakıfların durumunu düzenleyen vakıflar kanunu hükümleri gereğince 1936   yılında adıgeçen vakıf tarafından verilen beyanname, tapu sicilinde baꢀvuranın isminin   geçmesinin baꢀından beri yok hükmünde olduğunu itiraza mahal vermeyecek ꢀekilde ortaya   koymaktadır. Yetimhane Vakfı 1936 yılında verdiği beyannamede bu taꢀınmazın zilyetliğinin   kendisinde olduğunu açıkça belirtmiꢀtir. Dolayısıyla tapu senedinin iptal edilmesi bir hatanın   düzeltilmesinden ibarettir.   Hükümet ayrıca, baꢀvuranın tapu sicilindeki tahsisata asla itiraz etmediğine dikkat   çekmektedir. Hükümet, bir kamusal kullanım sözkonusu olduğu cihetle tahsis edilen amaçta   bir değiꢀiklik yapılamayacağı kanısındadır. Bu itibarla Patrikliğin ihtilaf konusu taꢀınmaz   üzerindeki yetkileri ‘murakıp’ yahut ‘mutemet’ sıfatına tekabül etmekte olup kesinlikle   mülkiyete karꢀılık gelmemektedir.   Hükümet Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün vakıfların faaliyetlerini denetlemekle yükümlü   olduğunu ve bu çerçevede adıgeçen vakıftan kayıtlarını düzeltmesini istediğini belirtmektedir.   Hükümete göre burada sözkonusu olanın müsadere ya da kamulaꢀtırma iꢀlemi değil bir kayıt   hatasının düzeltilmesidir. Hükümet ayrıca tapu senedinin Hazine adına değil asıl malik adına   tescil edildiğine dikkat çekmektedir.   B. AĐHM’nin değerlendirmesi   1. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi anlamında bir ‘mülkün’ olup olmadığı hakkında   AĐHM, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ilk bölümünde yer alan «mülk» kavramının iç   hukuktaki resmi tanımlamalardan bağımsız otonom bir özellik taꢀıdığını anımsatır (bkz.   Beyeler - Đtalya kararı no: 33202/96, prg. 100). Filhakika, davanın koꢀullarını, bir bütün   olarak değerlendirildiğinde, baꢀvuranı 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde   korunan ciddi bir çıkarın sahibi kılıp kılmadığını incelemek gerekmektedir. Bu optikten   bakarak, AĐHM aꢀağıda belirtilen hukuki ve olgusal unsurların dikkate alınmasının yerinde   olacağı kanaatine varmaktadır.   AĐHM evvela, Hükümetin, sözkonusu döneme ait senetlere göre asıl malikin Fener Rum   Patrikliği değil Yetimhane Vakfı olduğu cihetle baꢀvuranın herhangi bir mülke sahip olmadığı   yönündeki savını kabul etmeyecektir. Đhtilaf konusu taꢀınmazın baꢀından beri belli bir   kullanıma yönelik olarak tahsis edildiği doğruysa da AĐHM bu tür bir tahsisin hangi nedenle   baꢀvuranın bu taꢀınmazın maliki olmasına engel teꢀkil edeceğini anlayamamaktadır.   Bu çerçevede AĐHM, baꢀvuranın 1902 yılında ihtilaf konusu taꢀınmazı kendi parasıyla   ödeyerek satın aldığını gözlemlemektedir. Ayrıca Hükümet, 1902 yılından bu yana malik   sıfatıyla, ihtilaf konusu taꢀınmazı gerçek anlamda bu taꢀınmazdan yararlanan Yetimhane   Vakfı’na devrettiğini ya da bağıꢀladığını gösteren herhangi bir belge sunmamıꢀtır. Hükümet   tarafından sunulan tapu sicil kayıtları bu taꢀınmazın Yetimhane Vakfı’nın kullanımına tahsis   edildiğini göstermekteyse de baꢀvurandan daima sözkonusu taꢀınmazın ‘maliki’ olarak   bahsedildiğini de kanıtlamaktadır. Öte yandan, yetkili makamlar, defaatle taꢀınmazın ‘maliki’   sıfatıyla baꢀvuranı muhatap almıꢀlardır.   Ayrıca, Asliye Hukuk Mahkemesi 25 ꢁubat 2004 tarihinde verdiği kararda baꢀvuranı ihtilaf   konusu taꢀınmazın meꢀru maliki olarak değerlendirmiꢀtir. Bu çerçevede, malik tarafından   yapılması gereken binanın sağlamlaꢀtırma çalıꢀmalarının yapılmamasının baꢀvuranın tapu   senedinin iptalinin gerekçelerinden biri olarak ileri sürüldüğünü tespit etmek yeterli olacaktır.   AĐHM, böylesi bir hükme ancak baꢀvuranın ihtilaf konusu taꢀınmazın maliki olduğu   ilkesinden hareketle varılabileceği kanaatindedir. ꢁayet bu taꢀınmaz baꢀvurana ait olmamıꢀ   olsaydı ya da mülkiyeti 1936 yılında Yetimhane Vakfı malik olacak ꢀekilde devredilmiꢀ   olsaydı bu gerekçelerin hiçbir dayanağı kalmazdı.   Hükümetin, dini azınlıklara ait vakıflar tarafından kullanılan mallara uygulanan Osmanlı   Hukukunun özel hükümleri yönünden ileri sürdüğü argümana iliꢀkin olarak AĐHM, bu   imtiyazların cumhuriyetin ilanıyla birlikte kaldırıldığını tespit etmektedir. 4 Ekim 1926’da   Medeni Kanun’un ve 13 Haziran 1935 tarihinde Vakıflar Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle   birlikte bu vakıfların tabi olduğu hukuki rejim köklü bir değiꢀime uğramıꢀtır. Bu çerçevede   AĐHM sözü edilen bu kanunların kabul edilmesini müteakip kamu makamlarının baꢀvuranın   malik sıfatına hiç itiraz etmedikleri ve Yetimhane Vakfı’nın da herhangi bir ꢀekilde mülkiyet   iddiasında bulunmadığı hususuna özel bir önem atfetmektedir.   Yukarıda ifade olunanlar göz önünde bulundurulduğunda, AĐHM, sözkonusu taꢀınmazın özel   bir rejime tabi olduğunu kabul etse dahi, neredeyse kamusal bir nitelik taꢀıdığı ve hiçbir   zaman baꢀvurana ait olmadığı sonucuna varamaz. Bu itibarla AĐHM sözkonusu taꢀınmazın,   baꢀvurana ait olduğu, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi bakımından bir ‘mülk’ teꢀkil ettiği   ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin mevcut davada uygulanabilir olduğu hükmüne   varmaktadır.   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine riayet edilip edilmediği hakkında   a) Mülkiyet hakkına yönelik bir müdahalenin olup olmadığı hakkında   Đhtilaf konusu taꢀınmazın baꢀvurana ait olduğunu kabul ettikten sonra AĐHM tapu senedinin   iptalinin ilgilinin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahale teꢀkil ettiği kanaatine varmaktadır.   Bu çerçevede AĐHM, AĐHS’nin ‘somut ve etkili’ hakların korunmasını amaçlaması   çerçevesinde sözkonusu durumun fiili bir kamulaꢀtırmaya tekabül edip etmediğinin   incelenmesine önem atfettiğini anımsatır (Sporrong ve Lönnroth – Đsveç, 23 Eylül 1982 tarihli   karar, prg. 63).   Hükümet fiili ya da hukuki bir kamulaꢀtırmanın değil basit bir kayıt hatası düzeltilmesinin   sözkonusu olduğunu belirtmektedir. Hükümet, sözkonusu taꢀınmazın bidayetteki tahsis   amacının muhafazası maksadıyla tapu senedinin Hazine adına değil asıl malik adına tescil   edildiğine dikkat çekmektedir.   Bununla birlikte AĐHM ihtilaflı durumun gerçeklerini analiz etmesi gerektiği kanaatindedir.   Bu doğrultuda AĐHM, baꢀvuranın tapu senedini iptal eden ulusal mahkemelerin mülkiyetin,   artık hayır hizmeti yapmadığı gerekçesiyle Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından ‘mazbut’   vakıf olarak nitelendirilen Yetimhane Vakfı’na devredilmesine karar vermiꢀtir. Bu itibarla,   sözkonusu taꢀınmazın artık baꢀvurana ait olmadığı ve bundan sonra Baꢀbakanlığa bağlı bir   kamu kuruluꢀu olan sözkonusu genel Müdürlük tarafından idare edileceği hususunda bir   tereddüt bulunmamaktadır.   Dolayısıyla baꢀvuranın mülkiyet hakkı 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin birinci bendinin   ikinci cümlesi anlamında mülkiyetten yoksun bırakma olarak değerlendirilmesi gereken bir   müdahaleye maruz kalmıꢀtır.   b) Eꢁitlik ilkesine riayet edilip edilmediği hakkında   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi her ꢀeyden evvel, kamu otoritesinin mülkiyet hakkına   yönelik müdahalesinin yasal olmasını zorunlu kılar. Demokratik bir toplumun temel   ilkelerinden biri olan hukukun üstünlüğü ilkesi AĐHS maddelerinin tamamında mündemiçtir   (Iatridis – Yunanistan, no: 31107/96, prg. 58). Yasallık ilkesi ulusal hukuk normlarının yeterli   derecede eriꢀilebilir, açık ve öngörülebilir olmalarını öngörmektedir (Hentrich – Fransa, 22   Eylül 1994 tarihli karar, prg. 42 ; Lithgow ve diğerleri – Birleꢀik Krallık, 8 Temmuz 1986   tarihli karar, prg. 110 ; La Rosa ve Alba – Đtalya (no:1), no: 58119/00, prg. 76, 11 Ekim   2005)   Hükümet öncelikle, Medeni Kanunun 1024. ve 1025. maddeleri uyarınca, tescil iꢀleminin   meꢀru dayanağı olmadan yapılmıꢀ olması ve asıl malikin haklarının ihlal edilmesi halinde   tapu sicillerinin bir mahkeme kararıyla düzeltilebileceğini öngördüğünü belirtmektedir.   Hükümet ulusal mahkemelerin, Yetimhane tarafından 1936 yılında verilen beyannamede   sözkonusu taꢀınmazın bildirilmesine istinaden tapu kayıtlarını düzelttiklerini ileri sürmektedir.   Baꢀvuran yapılan bu müsadere iꢀleminin hiçbir yasal dayanağının olmadığını iddia   etmektedir.   AĐHM, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25 ꢁubat 2004 tarihli kararında tapu iptaline gerekçe   olarak, belirli bir kanun maddesine ya da ilgili uluslararası anlaꢀmaya atıfta bulunmaksızın   ‘Medeni Kanun, uluslararası anlaꢀmalar ve (…) Vakıflar Kanunu’ nu zikretmekle yetindiğini   tespit etmektedir.   Đlk derece mahkemesi tarafından ileri sürülen sözkonusu gerekçe her ne kadar muğlak ve   farklı yorumlara açıksa da AĐHM, Yargıtay’ın 21 Ekim 2004 tarihli kararında Yetimhane   Vakfı tarafından 1936 yılında verilen beyannameye ve bu beyannamenin sonuçlarına açıkça   atıfta bulunduğunu gözlemlemektedir. Bu muhakeme tarzını göz önünde bulunduran AĐHM,   baꢀvuranın tapu senedinin, 2762 sayılı kanunun sözü edilen hükümlerine istinaden iptal   edildiği ilkesinden hareket edecektir.   Bundan sonra, sözkonusu hukuki standardın eriꢀilebilirlik ve öngörülebilirlik koꢀullarını   yerine getirip getirmediği meselesini incelemek gerekmektedir. Ancak, müdahalenin   orantılılığı yönünden vardığı sonucu göz önünde bulunduran AĐHM, bu mesele hakkında bir   hükme varmayı gereksiz bulmaktadır (aynı anlamda bkz., sözgelimi, Çetin ve diğerleri –   Türkiye, no: 40160/98, prg. 44).   c) Kamu yararı amacı   AĐHM’nin, bu kez sözkonusu mülkiyetten yoksun bırakma iꢀleminin 1 No’lu Ek Protokol’ün   1. maddesinde ifade edilen ikinci kural anlamında ‘kamu yararı amacı’ gibi meꢀru bir amaç   taꢀıyıp taꢀımadığını incelemesi gerekmektedir.   Hükümet baꢀvuranın tapu senedinin iptalinin ihtilaf konusu taꢀınmazın baꢀlangıçtaki tahsis   amacının korunması ihtiyacından kaynaklandığını savunmaktadır. Hükümete göre bu nedenle   sözkonusu karar meꢀru bir amaca matuftu.   Hükümet tarafından ileri sürülen tahsis amacının artık bir manasının kalmadığını ileri süren   baꢀvuran mülkiyetine el konulmasının hiçbir meꢀru bir amaç taꢀımadığını iddia etmektedir.   Baꢀvuran, esasen Đstanbul’da çok az sayıda yetim Rum çocuğunun kaldığını, bunların da daha   elveriꢀli binalarda barındırıldığını belirtmektedir. Đlgili ayrıca, vakfın amacının ortadan   kalkmasına rağmen, mülk sahibini mülkünden mahrum etmenin kamu düzenine hangi ꢀekilde   hizmet ettiği hususunun Hükümet tarafından izah edilmediği kanaatindedir.   AĐHM, “kamu yararı” kavramını   doğası niteliği hep geniꢀ bir kavram olarak   değerlendirdiğini hatırlatır. Özellikle mülkiyetten yoksun bırakma hususundaki yasaların   kabul edilmesi kararı, çoğu zaman politik, ekonomik ve sosyal sorunların incelenmesini   kapsamaktadır. Ekonomik ve sosyal bir politika izlemek için yasa koyucunun geniꢀ bir   özgürlüğünün olmasının normal olduğuna kanaat getiren AĐHM, yargısının makul bir   dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla, yasa koyucunun “kamu yararının” gereklerini   belirleme ꢀekline saygı duymaktadır (James ve diğerleri-Birleꢀik Krallık, 21 ꢁubat 1986   tarihli karar; Pressos Compania Naviera S.A. ve diğerleri-Belçika, 20 Kasım 1995 tarihli   karar; Broniowski-Polonya, baꢀvuru no: 31443/96).   AĐHM, her ꢀeyden önce, Adalar Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından dava konusu   müdahaleyi haklı kılmak için gösterilen gerekçelerden birinin, tarihi bir öneme sahip   sözkonusu taꢀınmazı sağlamlaꢀtırmak için sahibinin gerekli tedbirleri almaması olduğunu   gözlemlemektedir. Ancak mevcut dava bağlamında böyle bir amacın geçerli olmadığı   anlaꢀılmaktadır, zira ne ulusal mahkemeler ne Hükümet, sözkonusu bina için de geçerli   olduğu üzere kültürel, mimari veya tarihi bir değere sahip taꢀınmaz mallar sözkonusu   olduğunda, özellikle mimari mirasın korunmasına yönelik olarak alınması gereken tedbirleri   içeren koꢀulları belirleyen ilgili mevzuattan faydalanmıꢀtır (Bkz, mutatis mutandis, sözü   edilen Beyeler; SCEA Ferme de Frensoy-Fransa, baꢀvuru no: 61093/00 son olarak   Debelianovi-Bulgaristan, baꢀvuru no: 61951/00, 29 Mart 2007).   AĐHM’nin, Türk Devletinin, vakıfların statüsüne ve sahip oldukları mallara iliꢀkin hukuki bir   sorunu çözmek durumunda kaldığı hususunda tereddütü bulunmamaktadır. Nitekim, AĐHM,   Sözleꢀmeci Devletlerin vakıflar gibi tüzel kiꢀiler tarafından taꢀınmaz mal edinilmesine iliꢀkin   rejimi düzenleme konusunda geniꢀ bir takdir yetkisine sahip olduklarını hatırlatmaktadır. Bu   durumda, Sözleꢀmeci Devletler, genel menfaate uygun olarak, açıklanan hedef ve amaçların   gerçekleꢀmesini, kamu düzenini ve vakfın üyelerinin çıkarlarını gözetecek tedbirleri hayata   geçirebilirler. (Fener Rum Erkek Lisesi Vakfı-Türkiye, baꢀvuru no: 34478/97).   Sonuç olarak, 1936 beyannamesinden altmıꢀ bir yıldan fazla bir süre sonra 1997 yılında tapu   iptal davasının açılması, ihtilaflı tedbirin alınmasını gerekli kılan gerekçelere iliꢀkin soru   iꢀaretlerine neden olsa da, bu tek baꢀına, vakıflar kanununun “kamu yararı amacına” hizmet   etme genel amacının meꢀruiyetini ortadan kaldırmaz. (Bkz. Yunanistan’ın Eski Kralı).   d) Müdahalenin orantılılığı   Mallara saygı hakkına yönelik bir müdahalenin, kamu yararının gerektirdikleri ile kiꢀinin   temel haklarının korunması yükümlülükleri arasındaki adil dengeyi sağlaması gerekmektedir   (bkz. diğerleri arasından, Sporrong ve Lönnroth). Bu tür bir dengenin sağlanması kaygısı, 1   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin yapısının tamamında, dolayısıyla, birinci cümlede   güvence altına alınan prensiple bağlantılı okunması gereken ikinci cümlesinde de   bulunmaktadır. Özel olarak da, bir kiꢀiyi mülkünden yoksun bırakan tedbir ile hedeflenen   amaçla kullanılan araçlar arasında makul bir orantılılık bağının bulunması gerekmektedir   (Prssos Compania Naviera S.A. ve diğerleri).   Mevcut davada baꢀvuran, karꢀılıksız olarak mülkünden yoksun bırakılmıꢀtır. AĐHM yerleꢀik   içtihadına göre, ꢀayet bir müdahale meꢀruiyet ilkesine riayet ediyorsa ve keyfi değilse,   tazminat ödenmemesi eo ipso ve her zaman Devlet tarafından baꢀvuranların mallarına el   konulmasını gayrımeꢀru kılmaz. (Bkz. Jahn ve diğerleri- Almanya; baꢀvuru no: 46720/99,   72203/01 ve 72552/01). AĐHM, yukarıda baꢀvuranın mülkiyet hakkının, 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesinin ilk satırının ikinci cümlesi anlamında mülkünden mahrum kalma   olarak değerlendirilecek bir müdahaleye maruz kaldığı sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır.   Bu durumda, baꢀvuranın, orantısız ve aꢀırı bir yüke katlanıp katlanmadığının araꢀtırılması   gerekmektedir. Bu konuda AĐHM daha önce, değerine göre makul bir miktar ödenmeksizin   mülkten yoksun bırakmanın, aꢀırı bir müdahale teꢀkil ettiğini ve tazminatın hiç   ödenmemesinin ise 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yalnızca istisnai   koꢀullarda haklı görülebileceğini belirtmiꢀtir.   Hükümet, tapu iptalinin, yalnızca yanlıꢀ tescilin düzeltilmesini teꢀkil etmesi nedeniyle,   baꢀvurana hiçbir tazminat ödenmemesinin tamamen meꢀru olduğunu ifade etmektedir.   Baꢀvuran, tazminat ödenmeksizin malına el koyulmasının kesinlikle orantısız olduğunu ileri   sürmektedir. Bir kiꢀi tarafından yasal olarak edinilen bir malın belirli bir kullanım amacıyla   tahsis edilmesi sözkonusu malın değerini tazminat ödenmeksizin elde edilmesi kadar   düꢀürmez. Orantılılık ilkesi gereği, malın edinilme ꢀekli ne olursa olsun malının kaybından   dolayı mal sahibinin zararının adil olarak tazmin edilmesi gerekmektedir.   Mevcut davada AĐHM, tazminat ödemeksizin baꢀvuranın malından yoksun bırakmayı haklı   kılmak için Hükümetin ileri sürdüğü, sözkonusu taꢀınmazın aslında Yetimhane Vakfı’na ait   olduğunu ve baꢀvuranın hakkının “murakıp” veya “mutemet” statüsüne tekabül ettiği   argümanına katılmamaktadır. Zira AĐHM’nin daha önce de belirttiği gibi, sözkonusu   taꢀınmazı baꢀvuranın kendi kaynakları ile edindiği hususuna itiraz edilmemiꢀtir. Satın   almasının hemen ardından, sözkonusu taꢀınmazın belli bir kullanım amacına tahsis edilmesine   rağmen, baꢀvuran hep bu malın sahibi olarak muamele görmüꢀtür. Ayrıca 18 Temmuz 1944   ve 18 Haziran 1945 tarihlerinde vergi dairesi tarafından kabul edilen kararlarda da görüldüğü   üzere, binanın yalnızca bir kısmı sözü edilen kullanıma tahsis edilmiꢀti.   Ayrıca, AĐHM’nin elinde bulunan dosyadan, ne 1902 tarihinde satın alınmasından ne 1936   beyannamesinin ardından, iptal davasının açıldığı 1997 tarihine kadar, baꢀvuranın tapusunun   mahkemeler veya idari merciler tarafından tartıꢀma konusu yapıldığı sonucuna ulaꢀılmaktadır.   Aynı durum, güvenlik nedenleriyle taꢀınmazın boꢀaltıldığı tarih olan 1964 yılı ile 1997   arasında geçen dönem için de geçerlidir. Zira 1964’ten sonra uygulamada binanın tahsis   edildiği amacın varlığı son bulmuꢀtur.     Ayrıca, 1903 yılında ihtilaflı taꢀınmazı edindiğinden beri Yetimhane Vakfı, 1936   beyannamesi sırasında veya sonrasında 1995 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından   “mazbut” olarak nitelendirilene kadar hiçbir zaman taꢀınmazın sahibi olduğunu ileri   sürmemiꢀtir. Sadece bu tarihte, Yetimhane Vakfı adına hareket eden Vakıflar Genel   Müdürlüğü 1936 beyannamesine dayanarak taꢀınmazın tapusunu istemiꢀtir. Bu bağlamda,   sözkonusu beyannamede, Yetimhane Vakfı’nın, herhangi bir mal “sahipliği” sıfatına atıfta   bulunmaksızın, “Rum Erkek Yetimhanesini” yönettiğini beyan ettiğini belirtmek gerekir.   Ayrıca ilgili mevzuat vakıflara “gelirlerinin niteliğini ve kaynağını, harcamalarını, gelir ve   giderlerinin miktar ve niteliğini” belirttikleri bir beyanname sunma yükümlülüğü   getirmekteydi. AĐHM’ye göre, Yargıtay kararının aksine, sözkonusu iki metnin, ipso facto,   sözkonusu beyannamede belirtilen amaca göre yönetilmesi ile yükümlü Yetimhane Vakfı’na   mülkün devredilmesinin teyidi olduğu sonucuna güçlükle ulaꢀılmaktadır.   beyannamesi konusunda ise AĐHM, dini azınlıklara ait vakıflar tarafından 1936 yılında   verilen beyannamelerin, bu vakıfların “vakıf senedi” yerine geçtiğine iliꢀkin 1974 tarihli   içtihadın uygulanmasının “öngörülebilirlik” gereği ile bağdaꢀmadığı sonucuna ulaꢀtığını   hatırlatır (Fener Rum Erkek Lisesi Vakfı, paragraf 57). Oysa ki, Yetimhane Vakfı’nın 1936   beyannamesinde atıfta bulunmakla malın sahibi olduğu yönündeki sonucun sözkonusu   içtihata dayandığı anlaꢀılmaktadır.   Sonuç olarak, sözkonusu taꢀınmazın, uzun seneler boyunca belirli bir kullanım amacına tahsis   edildiği göz önüne alınsa bile, hiçbir halde, sözkonusu tahsisin, mülkiyet hakkının içeriğinin   boꢀaltılmasını gerektirdiğini düꢀündürecek bir durum bulunmamaktadır. Savunmacı   Hükümet’in sözkonusu taꢀınmazın tahsis edildiği amacını korumak istemesi kendi baꢀına bir   sorun teꢀkil etmemekle beraber, AĐHM, Türk yetkililerin, baꢀvurana uygun bir tazminat   ödemeksizin baꢀvuranı bu ꢀekilde malından yoksun bırakamayacaklarına kanaat   getirmektedir. Zira mevcut davada baꢀvuranın hiçbir ꢀekilde tazminat almadığını saptamak   gerekmektedir.   Bu koꢀullarda, mülkten yoksun bırakmanın yasa ile öngörülmüꢀ olduğunu ve kamu yararı   amacına hizmet ettiğinin ispat edildiği varsayılsa dahi AĐHM, mülkiyet hakkının korunması   ile kamu yararının gerekleri arasında hüküm sürmesi gereken adil dengenin bozulduğu ve   baꢀvuranın alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı kanaatindedir.   Bu durumda, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN VE 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ ĐLE   BĐRLĐKTE 14. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, iç hukukta yapılan hatalardan dolayı ulusal   mahkemeler nezdinde adil bir yargılamadan yararlanamadığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran,   ayrıca, Yargıtay kararının yeterince gerekçelendirilmediğini de ileri sürmektedir. Baꢀvuran,   Yargıtay nezdinde duruꢀma yapılması talebinin reddedilmesi nedeniyle savunma hakkının   ihlal edilmesinden de ꢀikayetçi olmaktadır.   Ayrıca baꢀvurana göre, taꢀınmazın tapu kaydının, halihazırda Türk idari makamları tarafından   yönetilmekte olan Yetimhane Vakfı adına tescil edilmesi keyfi bir el koyma iꢀlemi teꢀkil   etmekte olup AĐHS’nin 14. maddesi ile birlikte 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinde   güvence altına alınan haklarını ihlal etmektedir.     Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin yukarıda incelediği ꢀikayetle bağlantılı dolaysıyla kabuledilebilir   nitelikte olduğunu belirtmektedir.   Bununla birlikte, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine iliꢀkin olarak ulaꢀtığı tespiti göz   önünde alarak AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına   kanaat getirmektedir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuran, neden olunan zararın giderilmesi için Hükümet tarafından uygulanacak en uygun   yolun ihtilaflı taꢀınmazın tamamının kendisine iade edilmesi olduğunu belirtmektedir.   Hükümetin sözkonusu taꢀınmazı iade edememesi durumda, baꢀvuran zararının tazmin   edilmesini kabul etmeye hazır olduğunu ifade etmekte ve taꢀınmazın piyasa değerine tekabül   eden meblağı talep etmektedir. ꢁayet bu da mümkün değilse, baꢀvuran, 80.000.000 Euro   değerinde tazminat talep etmektedir.   Baꢀvuran, manevi zarar için de 10.000 Euro talep etmektedir. Ayrıca, ulusal mahkemeler ve   AĐHS organları önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için de 50.000 Euro   talep etmektedir.   Hükümet, makul olmadığına kanaat getirerek bu iddialara karꢀı çıkmaktadır. Yargılama   masraf ve giderlerine iliꢀkin olarak ise Hükümet, talep edilen miktarın aꢀırı olduğu ve   yeterince belgelendirilmediği kanaatindedir. Ayrıca Hükümet, Yetimhanenin “mazbut vakıf”   olarak değerlendirilmesine iliꢀkin karar düzeltme baꢀvurusunun ulusal mahkemelerde halen   devam ettiğini ve yargılamanın sonucunun iꢀbu dava için belirleyici olabileceğini   belirtmektedir.   Mevcut dava koꢀullarında Savunmacı Devlet ile baꢀvuranlar arasında olası bir uzlaꢀma   ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı   tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   2. AĐHS’nin 6. maddesi ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ile birlikte AĐHS’nin 14.   maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına;   3. AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun   a) saklı tutulmasına;   b) Hükümet ve baꢀvuranların, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın   kesinleꢀmesinden itibaren altı ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla   kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini   haberdar etmeye davet edilmesine;   c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci   belirlemeye yetkili kılınmasına;     KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 8 Temmuz 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   Đꢀbu kararda AĐHS’nin 45/2 ve AĐHM iç tüzüğünün 74/2 maddesi uyarınca Yargıç Baka,   Yargıç Ugrekhelidze ve Yargıç Mularoni’nin mutabakat ꢀerhi bulunmaktadır.   13