14719/03

COUNCIL   OF EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   BORA – TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no. 14719/03)   KARAR   (Esas hakkında)   STRAZBURG   ꢀubat 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   BORA – TÜRKĐYE KARARI   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 14719/03 no’lu davanın nedeni Sabri Bora adlı   T.C. vatandaꢁının (“baꢁvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 8 Mart 2003   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢁkin Sözleꢁme’nin (“AĐHS”)   34. maddesi uyarınca yapmıꢁ olduğu baꢁvurudur.   Baꢁvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından A. Karapınar tarafından temsil   edilmiꢁtir.   OLAYLAR   DAVA OLAYLARI   Baꢁvuran 1933 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢁamaktadır. 1970 yılında Đstanbul ili   Kadıköy ilçesinde baꢁka ꢁahıslarla ortaklaꢁa bir arsa satın almıꢁtır (195 no’lu parsel). Tapu   kayıtlarına göre baꢁvuran arsa üzerinde 275/21672 oranında hisse sahibidir. Baꢁvuranın ibraz   ettiği 17 Haziran 1970 tarihli haritaya göre baꢁvuran, arsanın 329.50 m2 yüzölçümüne sahip   no’lu parselin malikidir.   Mayıs 1992 tarihinde Kadıköy Belediyesi, 92/5 sayılı kararla taꢁınmazı müstakil   tapuya dönüꢁtürmüꢁ, baꢁvurana sözkonusu gayrimenkulün 6 no’lu parseli tahsis edilmiꢁtir.   Baꢁvuranın önceden maliki olduğu 46 no’lu bölüm ise bir ꢁirkete verilmiꢁtir.   Belirtilmeyen bir tarihte baꢁvuran Đstanbul Đdare Mahkemesi’nde Kadıköy Belediyesi   aleyhine bir dava açarak 92/5 sayılı kararın iptalini talep etmiꢁtir. Mahkeme, baꢁvuranın talebi   ile 5 Ekim 1994 tarihinde, sözkonusu bölümün üçüncü ꢁahıslara devrinin önlenmesi amacıyla   Belediyenin 92/5 sayılı kararının yürütmesini durdurmuꢁtur.   Nisan 1995 tarihinde ꢁirket arsayı T.M. adlı ꢁahsa, o da 22 Ağustos 1996 tarihinde   G.Y. adlı ꢁahsa satmıꢁtır.   Mayıs 1995 tarihinde Đstanbul Đdare Mahkemesi Belediyenin kararının baꢁvuranı   etkileyen kısmını, kanunsuz olduğu gerekçesiyle reddetmiꢁtir. Mahkeme, baꢁvurana Belediye   kararıyla verilen arsanın değerinin baꢁvuranın parselinin değerinden daha düꢁük olduğu ve   arsa üzerinde üçüncü ꢁahıslara ait bir bina olduğunu, dolayısıyla Belediyenin arsayı yeterli   inceleme ve araꢁtırma yapmadan tahsis ettiğini belirtmiꢁtir.   Bu arada 8 Aralık 1994 tarihinde baꢁvuran Kadıköy Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bir   dava açarak 46 no’lu parselin ꢁirket adına olan tapu sicilinin iptalini ve sözkonusu parselin   kendi adına kaydedilmesini talep etmiꢁtir. 29 Mayıs 1995 tarihinde mahkeme, arsanın üçüncü   ꢁahıslara satıꢁını önlemek amacıyla bir ihtiyati tedbir kararı vermiꢁtir. Mahkeme, 92/5 sayılı   kararın iptaline iliꢁkin idari davanın halen derdest olması nedeniyle baꢁvuranın dava açma   hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiꢁtir. Yargıtay, baꢁvuranın temyiz talebini   reddetmiꢁ ve 20 Haziran 1996 tarihinde ilk derece mahkemesi kararını onamıꢁtır. 14 Ağustos   tarihinde ilk derece mahkemesi ihtiyati tedbiri kaldırmıꢁtır.   Nisan 1996 tarihinde Danıꢁtay ilk derece mahkemesi kararını onamıꢁ, belediyenin   karar düzeltme talebini 25 ꢀubat 1997 tarihinde reddetmiꢁtir.   BORA – TÜRKĐYE KARARI   Baꢁvuranın ꢁikâyeti üzerine Kadıköy Belediye Baꢁkanı, Belediye Đmar Đꢁleri Müdürü ve   Müdür Yardımcısı ve Đmar Đꢁlerinden Sorumlu Belediye Baꢁkan Yardımcısı hakkında   baꢁlatılan kovuꢁturma, 24 Nisan 2002 tarihinde, 4616 sayılı yasa uyarınca sona erdirilmiꢁtir.   Bu arada baꢁvuran, lehinde verilen mahkeme kararının icra edilerek 46 no’lu parselin   tekrar adına kaydedilmesi için çeꢁitli makamlara baꢁvurmuꢁ ancak baꢁarılı olamamıꢁtır. Son   olarak 26 Aralık 2001 tarihinde Kadıköy Kaymakamlığı’na gönderdiği dilekçede baꢁvuran   Kadıköy Belediye Baꢁkanlığı’nın 29 Mayıs 1995 tarihli mahkeme kararının uygulanmasının   mümkün olmadığını ve ꢁirket ya da T.M. aleyhine dava açamayacağını belirttiği 2 Kasım   tarihli yazısına atıfta bulunmuꢁtur.   Ağustos 2007 tarihli tapu siciline göre baꢁvuran 232 m2 yüzölçümlü 6 no’lu parselin   malikidir.   HUKUK   I. 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢁvuran, 1 no’lu Protokolün 1. maddesine aykırı olarak arsasından mahrum   bırakıldığını öne sürmüꢁ, bu bağlamda yetkili makamların, lehine verilmiꢁ olan mahkeme   kararını yine sözkonusu maddeye aykırı olarak uygulamadığına iꢁaret etmiꢁtir.   A. Kabuledilebilirlik   Hükümet, 818 sayılı yasanın 41. maddesi ve 2577 sayılı yasanın 28. maddesi uyarınca   kendisine tanınmıꢁ idari ve hukuk yollarından tam olarak yararlanmadığından baꢁvuranın   AĐHS'nin 35/1 maddesinin gerektirdiği iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmuꢁtur. Ayrıca   baꢁvuranın ꢁikâyetlerini ulusal mahkemelerde dile getirmediğini ifade etmiꢁtir. Hükümet son   olarak, daha fazla açıklama getirmeksizin, baꢁvuranın 35/1 maddede öngörülen altı ay   kuralına uymadığını iddia etmiꢁtir.   Baꢁvuran, Hükümetin görüꢁlerine itiraz etmiꢁtir.   AĐHM, daha önceki davalarda Hükümetin benzer görüꢁlerini inceleyip reddettiğini   hatırlatır (bkz. Lemke – Türkiye, no. 17381/02 ve Yerlikaya – Türkiye, no. 10985/02 ve   10993/02). AĐHM, somut davada önceki tespitinden ayrılmasını gerektiren özel koꢁul   görmemektedir. Sonuç olarak AĐHM, Hükümetin ön itirazını reddeder.   AĐHM ayrıca baꢁvuranın ꢁikâyetinin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı   çerçevesinde dayanaktan yoksun olmadığını, ꢁikâyetin baꢁka açılardan bakıldığında da   kabuledilemezlik unsuru taꢁımadığını tespit eder. Bu nedenle ꢁikâyet kabuledilebilir   niteliktedir.   B. Esas   1. Tarafların görüꢀleri   Hükümet, 1992 yılında yapılan idari düzenlemeden sonra kendisine bir arsa tahsis   edildiğinden baꢁvuranın mülkünden mahrum bırakılmadığını savunmuꢁtur. Ayrıca, sözkonusu   BORA – TÜRKĐYE KARARI   arsanın iyi niyetle bir üçüncü ꢁahsa verilmiꢁ olması nedeniyle ulusal mahkeme kararının   uygulanamadığını belirtmiꢁtir. Hükümet, tek sorunun baꢁvuranın önceden sahip olduğu ve   sonradan tahsis edilen arsa arasındaki değer farkı olduğunu ve bu ihtilafı bir tazminat davası   açarak düzelttirebileceği görüꢁünü savunmuꢁtur. Hükümet son olarak Belediyenin, baꢁvuranın   iki parselin değer farkından kaynaklanan zararını karꢁılamaya hazır olduğunu belirtmiꢁtir.   Baꢁvuran ꢁikâyetini sürdürmüꢁtür.   2. AĐHM’nin değerlendirmesi   Somut davada baꢁvuranın 195 parsel no’lu arsada hisse sahibi olduğu ve bu hissenin 46   no’lu parsel olarak belirtilen arsaya tekabül ettiği taraflar arasında ihtilafsızdır. Ayrıca,   Kadıköy Belediye Baꢁkanlığı’nın, baꢁvurana 46 sayılı parsel yerine baꢁka bir parselin   verilmesini içeren 12 Mayıs 1992 tarihli kararının 29 Mayıs 1995 tarihinde Đstanbul Đdare   Mahkemesi tarafından iptal edildiği ve bu kararın temyiz yargılamasından sonra kesinleꢁtiği   de ihtilafsızdır. Ancak ulusal makamlar, 46 no’lu parselin iyi niyetle üçüncü ꢁahıslara   devredilmiꢁ olması nedeniyle Đstanbul Đdare Mahkemesi’nin kararının yerine getirilmesi   yönünde herhangi bir karar almamıꢁtır. Dava olayları, özellikle de sözkonusu arsanın dava   idare mahkemelerinde halen devam ederken ve Belediyenin kararının yürütmesinin   durdurulduğu ortada olmasına karꢁın el değiꢁtirmiꢁ olması dikkate alındığında AĐHM,   yetkililerin gösterdiği gerekçelerin, ilintili olmasına rağmen, somut davada tartıꢁma konusu   olan durumun kendilerinin gerekli titizliği göstermemiꢁ olmalarından kaynaklandığı   karꢁısında, bu tür bir ihmali haklı çıkaramayacağı kanaatindedir. AĐHM ayrıca mahkeme   kararlarının icra edilmesi yükümlülüğünün kararın sadece hüküm kısmıyla sınırlı olmayıp   kararın esasının da aynı zamanda gözetilip uygulanmasının zorunlu olduğunu hatırlatarak   (bkz. Zazanis vd. – Yunanistan, no. 68138/01) baꢁvurana 46 no’lu parselin verilmesinin   mümkün olmaması karꢁısında yetkililerin Đstanbul Đdare Mahkemesi kararına riayet etmenin   baꢁka yollarını arayabileceklerini; özellikle baꢁvurana, 195 no’lu parsel içerisinde, 46 no’lu   parselle aynı değere sahip baꢁka bir arsa verilebileceğini tespit etmektedir. Son olarak   Hükümet, ulusal mahkeme kararının icrasının mümkün olmaması karꢁısında yetkililerin,   baꢁvuranın uğradığı maddi zarar nedeniyle kendisine somut ve makul tazminat teklifleri   getirdiklerini gösteren ikna edici bir bilgi sunmamıꢁtır. Bu bağlamda AĐHM, baꢁvuranın   kazandığı davadan yararlanmasının engellendiğini ve baꢁvuranın halen, ulusal mahkemelerin   tespitiyle; hem değeri 46 no’lu parselden daha düꢁük, hem de üzerinde üçüncü ꢁahıslara ait   yapı bulunan bir arsanın maliki olduğunu hatırlatır.   Belirtilen hususlar ıꢁığında AĐHM, ulusal makamların 1 no’lu Protokolün 1. maddesi   kapsamında, 12 Mayıs 1992 tarihli mahkeme kararının icra edilmesi pozitif yükümlülüğünü   yerine getirmediklerini tespit etmiꢁtir (bkz. Burdov – Rusya, no. 59498/00 ve mutatis   mutandis, Hornsby – Yunanistan, Karar Raporları 1997-II). Dolayısıyla sözkonusu hüküm   ihlal edilmiꢁtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢁbu Sözleꢁme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢁmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,   hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   BORA – TÜRKĐYE KARARI   Baꢁvuran 800,000 Euro maddi tazminat talep etmiꢁtir. Bu miktar, 46 no’lu parselin   değerine tekabül etmektedir. Ayrıca 200,000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmuꢁtur.   Baꢁvuran son olarak, miktar belirtmeksizin, AĐHM önündeki yargılama masraf ve giderlerinin   ödenmesini talep etmiꢁtir.   Hükümet taleplere karꢁı çıkmıꢁtır.   AĐHM, mevcut dava koꢁulları altında, 41. maddenin uygulanması konusunun, henüz   karara bağlanamayacağı ve savunmacı Hükümet ile baꢁvuran arasında anlaꢁma   sağlanabileceği göz önüne alınarak, saklı tutulması gerektiği kanaatindedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢁvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. 1 no’lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. 41. maddenin uygulanması hususunun henüz karara bağlanamayacağına;   dolayısıyla,   (a) bu hususun saklı tutulmasına;   (b) Hükümet ve baꢁvuranın, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢁmesinden   itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢁlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve   bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢁmadan kendisini haberdar etmeye davet   edilmesine;   (c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde Daire Baꢁkanının izlenecek süreci   belirlemeye yetkili kılınmasına   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢁbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢁ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları uyarınca 9 ꢀubat 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢁtir.   4