16963/07

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ÇĐĞDEM - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 16963/07)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Nisan 2009   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   T.C. vatandaꢀı Sadun Çiğdem’in (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 11   Nisan 2007 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin   Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan   16963/07 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir   Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde herhangi bir avukat aracılığıyla   temsil edilmemektedir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢀULLARI   doğumlu baꢀvuran Diyarbakır Cezaevinde hükümlüdür. Baꢀvurana göre 22 Eylül   1997’de, Hükümete göre 26 Eylül 1997 tarihinde yasadıꢀı silahlı örgüt Hizbullah’a karꢀı   yürütülen operasyon kapsamında baꢀvuran yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuran 4 Ekim   tarihinde tutuklanmıꢀ, 31 Ekim 1997 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasal düzenini   zorla yıkma giriꢀiminde bulunmak suçu ile hakkında kamu davası açılmıꢀtır.   Tutuklandığı tarihten itibaren mahkeme heyeti düzenli olarak baꢀvuranın tutukluluk halinin   devamına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran 4 Ekim 1997 tarihinde tutukluluk haline itirazda   bulunmuꢀ, bu talebi beꢀ gün sonra reddedilmiꢀtir. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi 25   Ocak 2000 tarihinde baꢀvuranı müebbet ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Yargıtay 27 Eylül   tarihinde bu kararı bozmuꢀtur. Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi Yargıtay tarafından   iade edilen kararı incelemiꢀ ve baꢀvuranı yeniden müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Dava   dosyasında yer alan bilgilere göre mevcut kararın verildiği tarihte dava Yargıtay’da halen   derdesttir.   HUKUK   AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunan baꢀvuran tutukluluk süresinin aꢀırı uzun olduğundan   ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet iç hukuk yollarının tükenmediğini savunmakta ve yapılan bu ꢀikayetin ilk tutukluluk   dönemimin sona erdiği tarihten yani 25 Ocak 2000’den itibaren altı ay içinde AĐHM önünde   dile getirilmediğini belirtmektedir.   AĐHM daha önce de benzer itirazları Baltacı-Türkiye (no:495/02, 18 Temmuz 2006) ve   Solmaz-Türkiye (no: 27561/02), kararlarında reddettiğini anımsatmaktadır. Bu kararlarda   alınan sonuçların dıꢀına çıkılmasını gerektirecek herhangi bir gerekçe görmeyen AĐHM   Hükümetin itirazlarını reddetmektedir. AĐHM baꢀvurunun kabuledilemez bulunması için   herhangi bir neden tespit etmemiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM esas ile ilgili olarak tutukluluk süresinin iki dönemden oluꢀtuğunu saptamaktadır.   Buna göre ilk dönem baꢀvuranın yakalandığı 22 Eylül 1997’de baꢀlayıp Devlet Güvenlik   Mahkemesi tarafından mahkum edildiği 25 Ocak 2000’de sona ermektedir, bu süre iki yıl dört   aydan fazladır. Đkinci tutukluluk dönemi ilk derece mahkemesinin kararının Yargıtay   tarafından bozulması ve 29 Haziran 2007 tarihinde baꢀvuranın yeniden müebbet hapis   cezasına çarptırılması ile tamamlanmıꢀtır, bu süre ise altı yıl dokuz aydan fazladır. Baꢀvuran   toplamda dokuz yıl bir aydan fazla bir süre tutuklu kalmıꢀtır.   AĐHM daha önce de benzer kararları inceleme fırsatının olduğu ve bunların AĐHS’nin 5/3   maddesinin ihlali ile sonuçlandığı hususunu yineler (Bkz. diğerleri arasında Dereci-Türkiye   kararı, no: 77845/01, 24 Mayıs 2005 ve Taciroğlu-Türkiye kararı no: 25324/02, 2 ꢁubat   2006). Hükümetin bu sonuçları farklı kılacak herhangi bir tespit ve delil sunmadığını   kaydeden AĐHM, bu ꢀikayet ile ilgili olarak AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiği sonucuna   varmaktadır.   AĐHS’nin 41. maddesine iliꢀkin baꢀvuran 17 Mart 1997 tarihinden bu yana geçici iꢀçi olarak   çalıꢀtığını ve Sur Belediyesi’nin tutuklanmasının akabinde kendisini iꢀten çıkardığını ve   bunun sonucunda gelir kaybına uğradığını öne sürerek maddi tazminat olarak 20.000 Euro   talep etmektedir. Baꢀvuran ayrıca 40.000 Euro manevi tazminat, kanıtlayıcı bir belge   olmaksızın iç hukuktaki mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve   giderleri için 1.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   Öne sürülen gelir kaybı ile ilgili olarak AĐHM sunulan belgelerin AĐHS’nin ihlali neticesinde   baꢀvuranın uğradığı gelir kaybını net bir biçimde ortaya koyamadığını kaydetmekte, sonuç   itibarıyla baꢀvuranın maddi tazminat talebini reddetmektedir (Bkz. aynı anlamda, Karakoç   vd.-Türkiye kararı, no: 27692/95, 28138/95 ve 28498/95, 15 Ekim 2002). AĐHM buna karꢀılık   Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık   bir artıꢀ eklenmek suretiyle baꢀvurana 7.000 Euro manevi tazminat ödenmesini uygun   görmektedir.   Yargılama masraf ve giderlerine dair AĐHM baꢀvuranın herhangi bir kanıtlayıcı belge   sunmadığını belirterek bu talebini reddetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana manevi   tazminat olarak 7.000 (yedi bin) Euro ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 21 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   3