17203/03

COUNCIL   AVRUPA   OF E U R O P E   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   DEVECĐOĞLU – TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no. 17203/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   (Adil tazmin)   STRAZBURG   Kasım 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.   ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.   _____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Genel   Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak   belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi   ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 17203/03 no’lu davanın nedeni, Serhat Devecioğlu   ve Feriha Devecioğlu (“baꢀvuranlar”) adlı iki T.C. vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne 2 Mayıs 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına   iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca   yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından M. V. Dülger tarafından temsil edilmiꢀtir.   HUKUK   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete   uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   1. Tarafların savları   (a) Baꢀvuranlar   Baꢀvuranlar 760.927.5 Yeni Türk Lirası (YTL) (yaklaꢀık 434.743.24 Euro) maddi   tazminat talep etmiꢀtir. Makamların el koyduğu arazinin toplam yüzölçümü 8.454.75   metrekare, bu arazinin piyasa değeri ise metrekare baꢀına yaklaꢀık 90 YTL’dir (51.42 Euro).   Bu bağlamda, baꢀvuranlar, bir emlak ofisi, harita ve Marmara Denizi’nin en büyük adası   ve Marmara bölgesinin Balıkesir’deki merkezi olan Marmara adasındaki arazinin değerine   iliꢀkin kadastro bilirkiꢀi raporu yardımıyla hazırlanan 27 Ekim 2007 tarihli değerlendirme   raporuna dayanmıꢀlardır. Adı geçen bilirkiꢀi raporuna göre, adadaki arazi fiyatları turist   sayısının artmasıyla yükselmiꢀtir. Arazinin bulunduğu adada, arazi fiyatları metrekare baꢀına   YTL ile 150 YTL arasında değiꢀmektedir. Baꢀvuranların arazisi, baꢀvuranlara göre,   metrekaresi ortalama 90 YTL’den satılabilecek durumdadır.   Baꢀvuranlar ayrıca 50.000 YTL (28.571.42 Euro) manevi tazminat talep etmiꢀlerdir. Bu   bağlamda, devlet arazilerine el koyduğundan bu yana yoksulluk içinde yaꢀadıklarını   kaydetmiꢀlerdir. Baꢀvuran Feriha Devecioğlu ev hanımı olup, müteveffa eꢀinin emeklilik   maaꢀının bir kısmını almaktadır ve baꢀka geliri yoktur. Baꢀvuran Serhat Devecioğlu maddi   durumunun iyi olmaması nedeniyle ülkeyi terk etmeye mecbur kalmıꢀ, Amerika Birleꢀik   Devletleri’ne taꢀınmıꢀtır. Burada zor koꢀullarda yaꢀam mücadelesi vermektedir.   (b) Hükümet   Hükümet, baꢀvuranların talep ettikleri meblağların, yalnızca temsilcilerinin sözlü bilgisine   dayandığı için farazi ve temelsiz olduklarını belirtmiꢀtir. Bu rakamlara iliꢀkin dayanak   mahiyetinde bir belge sunulmamıꢀtır. Ayrıca, sözkonusu arazinin ormanlık alanda bulunduğu   ve piyasa analizine tabi tutulamayacağı göz önünde bulundurulduğunda, araziye iliꢀkin   gerçekçi bir değerlendirilme mümkün olmamıꢀtır. Bundan baꢀka, baꢀvuranların manevi   tazminat taleplerinin haddinden yüksek olduklarını belirtmiꢀtir.   2. AĐHM’nin değerlendirmesi   AĐHM, ihlalin tespit edildiği bir baꢀvuruda, Savunmacı Devlet’in, ihlali giderme ve   ihlalden önceki duruma mümkün olduğunca dönülmesini sağlayacak ꢀekilde ihlalin   sonuçlarını ortadan kaldırma yükümlüğünün bulunduğunu hatırlatır (bkz. Brumărescu –   Romanya (adil tazmin) [BD], 28342/95).   Bir davaya taraf Sözleꢀmeci Devletler, ilke olarak, ihlale hükmedilen bir kararın   gereklerini yerine getirmek için baꢀvuracakları yolları seçme serbestliğine sahiptir. Bir kararın   nasıl icra edileceğine iliꢀkin takdir yetkisi ile Sözleꢀmeye Taraf Devletler’in, AĐHS’nin temel   yükümlülüğü olan “güvence altına alınan hak ve özgürlükleri tanıma” (1. madde)   yükümlülüğü ile uyumlu bir seçme hakkı kastedilmektedir. Đhlalin mahiyeti restitutio in   integrum’a müsaitse, bunu yerine getirmek Savunmacı Devlet’e düꢀer. Buna karꢀılık ulusal   hukuk ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmaya olanak tanımıyor ve/veya ancak kısmen   giderebiliyorsa, bu durumda AĐHS’nin 41. maddesi, AĐHM’ye, mağdura uygun göreceği bir   telafiyi sağlama yetkisi vermektedir (bkz. Papamichalopoulos ve Diğerleri – Yunanistan (50.   madde)).   AĐHM, asıl kararında, baꢀvuranların, Türk mahkemelerinde tazminat davaları açmalarına   karꢀın, taꢀınmazlarının Hazine’ye devredilmesi karꢀılığında herhangi bir tazminat almadıkları   sonucuna varmıꢀtır. Mevcut davanın koꢀullarında, sözkonusu maddi kayıpları için tazminata   hükmedilmesi, baꢀvuranlar için en uygun adil tazmini teꢀkil eder.   Bu bağlamda, AĐHM, tespit edilen ihlalin temeli, yasalara aykırı biçimde el koymadan   ziyade tazminat ödenmemesi ise, tazminatın, taꢀınmazın değerini her zaman tamamen   yansıtmadığını yineler (bkz. I.R.S. ve Diğerleri (adil tazmin), 26338/95; Scordino – Đtalya (no.   1) [BD], 36813/97 ve Stornaiuolo – Đtalya, 52980/99). Bu nedenle, baꢀvuranların yasal   beklentileriyle örtüꢀecek biçimde götürü tazminat almalarının uygun olacağı kanısındadır.   AĐHM, yukarıdakiler ıꢀığında, baꢀvuranlara ortaklaꢀa 100.000 Euro maddi tazminat   ödenmesine karar verir.   Baꢀvuranların manevi tazminat taleplerine iliꢀkin olarak AĐHM, mevcut davanın   koꢀullarında, ihlalin tespit edilmesinin yeterli adil tazmin teꢀkil edeceği sonucuna varır (bkz.   I.R.S. ve Diğerleri).   B. Yargılama giderleri   Yargılama giderlerine iliꢀkin olarak, baꢀvuranlar, ulusal mahkemeler ile Strazburg   mahkemesinde 1986 ile 2002 yılları arasında verilen on altı yıllık hukuki mücadele sırasında,   kendileri ve önceki mülk sahiplerinin büyük meblağlarda harcamalar yaptıklarını   belirtmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar yargılama gideri olarak 30.000 Euro talep etmiꢀlerdir. Bu   meblağ, avukatlık ücretleri ve idari masrafları (196 saat hukuki mesai ve telefon görüꢀmeleri,   posta, fotokopi ve kırtasiye masrafları da dahil olmak üzere) kapsamaktadır.   Hükümet talep edilen meblağların dayanaksız ve haddinden yüksek olduklarını   belirtmiꢀtir.   AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı   ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM,   baꢀvuranların, baꢀvurularının hazırlanması ve sunulması için harcanan zamanı gösteren bir   çizelge sunmalarına karꢀın, toplam hukuki mesai süresi ile saat baꢀına talep edilen meblağın   (250 ABD Doları) haddinden yüksek olduğu kanısındadır. Ayrıca baꢀvuranlar idari   harcamalarla ilgili destekleyici belge sunmamıꢀlardır.   Yukarıda belirtilenler ıꢀığında, baꢀvuranların taleplerinin ayrıntıları göz önünde   bulundurulduğunda, AĐHM, bu baꢀlık altında baꢀvuranlara ortaklaꢀa 5000 Euro ödenmesinin   makul olacağı kanısındadır.   C. Gecikme faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı   faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar vermiꢀtir.   AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE   1. (a) Savunmacı Devlet’in, baꢀvuranlara ortaklaꢀa, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın   kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, uygulanabilecek her tür vergiyle beraber, ödeme   gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na çevirerek izleyen meblağları ödemesine:   (i) uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber 100.000 (yüz bin ) Euro maddi   tazminat;   (ii) uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber yargılama masrafları için 5000 (beꢀ bin   ) Euro;   (b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için   Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek   suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;   2. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları   uyarınca 24 Kasım 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Sally Dollé   Zabıt Katibi   Françoise Tulkens   Baꢀkan   3