17707/02
WyrokETPCz2004-10-19ECLI:CE:ECHR:2004:1019JUD001770702
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa rejestracji skarżącego jako kandydata w wyborach parlamentarnych, z powodu niespełnienia wymogu pięcioletniego zamieszkania w Ukrainie, naruszyła jego prawo do wolnych wyborów z art. 3 Protokołu nr 1 do Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że wymóg pięcioletniego zamieszkania dla kandydatów w wyborach parlamentarnych jest co do zasady uzasadniony. Jednakże, w przypadku skarżącego, który opuścił Ukrainę z obawy przed prześladowaniem politycznym i uzyskał status uchodźcy, odmowa rejestracji była nieproporcjonalna. Trybunał podkreślił, że skarżący nadal posiadał prawny adres zamieszkania w Ukrainie (tzw. „propiska”) i że jego wyjazd był wymuszony, a nie dobrowolny. Władze krajowe nie wzięły pod uwagę tych szczególnych okoliczności, co doprowadziło do naruszenia istoty prawa do kandydowania.Stan faktyczny
Skarżący, Mykola Melnychenko, był oficerem bezpieczeństwa prezydenta Ukrainy. W 2000 roku uciekł z Ukrainy z obawy przed prześladowaniem politycznym po ujawnieniu nagrań audio sugerujących udział prezydenta w zniknięciu dziennikarza. W 2001 roku uzyskał status uchodźcy w USA. W 2002 roku został nominowany na kandydata do parlamentu (Verkhovna Rada) przez Partię Socjalistyczną, jednak Centralna Komisja Wyborcza odmówiła jego rejestracji, twierdząc, że podał fałszywe informacje dotyczące jego miejsca zamieszkania w Ukrainie przez ostatnie pięć lat.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza naruszenie art. 3 Protokołu nr 1 (sześć głosów za, jeden przeciw).
2. Stwierdza, że nie ma potrzeby rozpatrywania skargi na podstawie art. 14 Konwencji (jednogłośnie).
3. Zasądza skarżącemu 5 000 EUR tytułem szkody niemajątkowej (sześć głosów za, jeden przeciw).
4. Oddala pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie (jednogłośnie).Pełny tekst orzeczenia
meore seqcia
melniCenko ukrainis winaaRmdeg
CASE OF MELNYCHENKO v. UKRAINE
(ganacxadi # 17707/02)
ganCineba
strasburgi wlis 19 oqtomberi
saboloo
30/03/2005
ganCineba saboloo gaxdeba konvenciis 44-e muxlis me-2 punqtiT
gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. igi SeiZleba daeqvemdebaros
redaqciuli xasiaTis Sesworebebs.
saqmeze `melniCenko ukrainis winaaRmdeg~
adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos (meore seqcia)
palatam Semdegi SemadgenlobiT:
batoni j.p. kosta, Tavmjdomare,
mosamarTleebi:
batoni a.b. baka,
batoni l. lukaidesi,
batoni C. birsani,
batoni k. iungvierti,
batoni v. butkeviCi,
batoni m. ugrexeliZe,
seqciis registratoris moadgile batoni t.l. erli,
dasaSvebobis Sesaxeb 2003 wlis 4 noembris gadawyvetilebis
safuZvelze, wlis 7 da 28 seqtembers faruli msjelobis Sedegad, wlis 28 seqtembers gamoitana winamdebare ganCineba.
procedura
1. saqmes msvleloba mieca im ganacxadis (# 17707/02) safuZvelze,
romelic sasamarTloSi Semotanili iqna ukrainis winaaRmdeg
adamianis
uflebaTa
da
ZiriTad
TavisuflebaTa
dacvis
konvenciis (SemdgomSi `konvenciis~) 34-e muxlis Sesabamisad
ukrainis moqalaqis – batoni mikola ivanes Ze melniCenkos
(SemdgomSi `ganmcxadebeli~) mier 2002 wlis 23 aprils.
2. ganmcxadebeli warmodgenili iyo batoni sergi holovatiis –
ukrainis qalaq kievSi moqmedi advokatis mier. ukrainis mTavroba
(SemdgomSi `mTavroba~) warmodgenili iyo warmomadgenlebis _
qalbatoni valeria lutkovskas mier, romelic mogvianebiT
Secvala qalbatonma zoriana bortnovskam.
3. ganmcxadeblis mtkicebiT, mis mimarT darRveulia arCevnebSi
monawileobis ufleba, romelic garantirebulia konvenciis
pirveli oqmis me-3 muxliT.
4. ganacxadis ganxilva daekisra sasamarTlos meore seqcias
(sasamarTlos reglamentis 52-e muxlis pirveli punqti).
5. 2003 wlis 4 noembris gadawyvetilebiT, sasamarTlom ganacxadi
dasaSvebad miiCnia konvenciis pirveli oqmis me-3 muxlis
safuZvelze Semotanil saCivarTan mimarTebaSi.
6. ganmcxadebelmac da mTavrobamac warmoadgines TavianTi
mimoxilvebi davis arsebiT saganTan dakavSirebiT (reglamentis
59-e muxlis pirveli punqti). palatam mxareebTan konsultaciis
Semdeg daaskvna, rom davis arsebiT saganze ar iyo saWiro
mosmenis Catareba (reglamentis 59-e muxlis me-3 punqti), amitom
mxareebma werilobiT gasces pasuxi erTmaneTis mier warmodgenil
mimoxilvebs.
faqtebi
7. ganmcxadebeli – batoni mikola ivanes Ze melniCenko –
dabadebulia 1966 wlis 18 oqtombers kievis regionis vasilkivis
raionis sofel zapadinkaSi. amJamad is cxovrobs amerikis
SeerTebul StatebSi, sadac sargeblobs ltolvilis statusiT.
8.
ganmcxadebeli
msaxurobda
ukrainis
prezidentis
administraciis usafrTxoebis departamentSi. mas evaleboda
prezidentis samuSao kabinetis dacva. muSaobis periodSi man
savaraudod
gaakeTa
audioCanawerebi
prezidentis
piradi
saubrebisa mesame pirebTan, prezidentis SesaZlo monawileobaze
Jurnalist giorgi RonRaZis gauCinarebaSi.
9. batoni RonRaZe eweoda Jurnalistur saqmianobas politikur
sakiTxebze da iyo internetJurnal `ukrainskaia pravdas~ mTavari
redaqtori. igi cnobili iyo xelisuflebaSi myof pirTa
kritikiT
da
sityvis
TavisuflebasTan
dakavSirebul
sainformacio kampaniebSi monawileobiT rogorc ukrainaSi, ise
sazRvargareT. misi gauCinareba moxda 2000 wlis 16 seqtembers,
manamde ki igi Tveebis ganmavlobaSi Cioda, rom emuqrebodnen da
uTvalTvalebdnen. 2000 wlis 2 noembers kievis regionSi, qalaq
taraSCas maxloblad, napovni iqna ucnobi piris TavmoWrili
sxeuli, SemdgomSi sasamarTlo-samedicino eqspertebis mier
identificirebuli, rogorc batoni RonRaZis sxeuli. misma
qvrivma sasamarTlos mimarTa ganacxadiT (# 34056/02).
I. saqmis garemoebebi
A. saqmis konteqsti
10. 2000 wlis 26 noembers ganmcxadebelma datova ukraina, radgan
eSinoda politikuri devnisa mas Semdeg, rac zemoxsenebuli
audioCanawerebi sajarod cnobili gaxda.
11. 2000 wlis 28 noembers ukrainis socialisturi partiis
Tavmjdomarem, batonma o. morozma sajarod ganacxada ukrainis
parlamentis, verxovna radas (Верховна Рада України) sxdomaze iseTi
audioCanawerebis arsebobis Sesaxeb, romlebic saidumlod iqna
gakeTebuli prezidentis kabinetSi da adasturebda prezidentis
da maRali Tanamdebobis sxva pirebis monawileobas giorgi
RonRaZis gauCinarebaSi. organizacia “Reporters sans frontiers”-is 2001
wlis 22 ianvris angariSis Tanaxmad, Cawerili saubrebi
Seexeboda batoni RonRaZis Tavidan moSorebis sxvadasxva gzebs.
erT-erT saubarSi, savaraudod prezidentsa da Sinagan saqmeTa
ministrs Soris, ministri ambobs, rom icnobs adamianebs,
romlebsac SeuZliaT am davalebis Sesruleba; am adamianebs igi
`namdvil arwivebs~ uwodebs da ambobs, rom isini mzad arian,
yvelanairi davaleba Seasrulon (`namdvili arwivebi~ savaraudod
iyo uSiSroebis yofili Tu axlandeli TanamSromlebis ukanono
dajgufeba). am sakiTxis saaSkaraoze gamotanam didi politikuri
skandali gamoiwvia.
12. ori dRis Semdeg, 2000 wlis 30 noembers, qalaq kievis peCoris
raionulma sasamarTlom daiwyo sisxlis samarTlis saqmis
warmoeba batoni o. morozis winaaRmdeg, audiokasetebis saxiT
cilismwamebluri cnobebis gavrcelebis safuZvliT.
13. ganmcxadebeli ukrainidan gaiqca. magram mas jer kidev hqonda
Sida
registraciis
pasporti,
romelSic
aRniSnuli
iyo
miznebisTvis
kievSi
misi
(e.w.
adgili
administraciuli
`Cawera~, rogorc mas im dros ewodeboda. ix. qvemoT, punqtebi 40-
42).
14. ganmcxadebelma amerikis SeerTebul StatebSi (SemdgomSi
`aSS~) moiTxova politikuri TavSesafari. 2001 wlis 27 aprils
aSS-is iusticiis saministros imigraciisa da naturalizaciis
samsaxurma
ganmcxadebeli
cno
ltolvilad
ltolvilTa
statusis Sesaxeb 1951 wlis gaero-s konvenciis safuZvelze
(SemdgomSi `Jenevis konvencia~). aSS-is iusticiis saministrom
ganmcxadeblisTvis gasca samgzavro dokumenti da mianiWa mas
aSS-Si ganusazRvreli vadiT darCenis ufleba.
15. 2001 wlis 4 ianvars generaluri prokuraturis gamomZiebelma
sisxlis samarTlis saqme aRZra ganmcxadeblis winaaRmdeg im
safuZvliT, rom ganmcxadebelma cilismwamebluri cnobebi
gaavrcela ukrainis prezidentis batoni l. kuCmas, agreTve
batoni v. litvinis da batoni i. kravCenkos winaaRmdeg, romlebic
saqmisTvis mniSvnelovan dros iyvnen Sesabamisad ukrainis
prezidentis administraciis ufrosi da ukrainis Sinagan saqmeTa
ministri. saqme aRiZra aseve dokumentis gayalbebis safuZvliT,
kerZod, oficialuri gancxadebisa, romelic ganmcxadebelma
Seitana pasportis asaRebad da romelSic ar miuTiTa, rom mas
samsaxurebrivi mdgomareobis gamo daSveba hqonda garkveuli
kategoriis saxelmwifo saidumloebebTan (ix. qvemoT, 34-e punqti).
imave dRes generaluri prokuraturis gamomZiebelma gasca
ganmcxadeblis Zebnis orderi.
16.
wlis
Tebervals
generaluri
prokuraturis
gamomZiebelma sisxlis samarTlis kidev sxva saqme aRZra
ganmcxadeblis winaaRmdeg, mis mier saxelmwifo saidumloebis
gamJRavnebis
da
uflebamosilebis
borotad
gamoyenebis
safuZvliT. 2001 wlis 15 Tebervals ganmcxadebels oficialurad
waredgina brali oTxive danaSaulSi erToblivad. 2001 wlis 19
oqtombers generaluri prokuraturis gamomZiebelma xelaxla
gamosca sabraldebo daskvna sisxlis samarTlis axali kodeqsis
Sesabamisad. axali sabraldebo daskvnidan cilismwamebluri
cnobebis gavrcelebis braldeba amoRebuli iyo, radgan sisxlis
samarTlis axali kodeqsiT am danaSaulis dekriminalizacia
moxda. 2002 wlis 24 ianvars qalaq kievis peCoris raionis
sasamarTlom
ganmcxadeblis
dauswreblad
gasca
misi
dapatimrebis brZaneba da Seufarda winaswari patimroba.
B. faqtebi, romlebic safuZvlad daedo ganmcxadeblis saCivars
17. 2002 wlis 12 ianvars ukrainis socialisturi partiis me-9
kongresze ganmcxadebeli dasaxelda #15 kandidatad verxovna
radaSi socialisturi partiidan asarCev siaSi.
18. 2002 wlis 22 ianvars socialisturma partiam ganmcxadeblis
kandidatura
(Центральна Виборча Комісія) kandidatad
warudgina
centralur
saarCevno
misi
komisias
oficialuri
registraciisTvis. registraciis gancxadebaSi ukrainaSi bolo
xuTi wlis ganmavlobaSi sacxovrebeli adgilis misamarTis
saxiT miTiTebuli iyo ganmcxadeblis Caweris misamarTi.
19. 2002 wlis 26 ianvars ukrainis centralurma saarCevno
komisiam gamoitana dadgenileba #94 `2002 wlis 31 martis
verxovna
radas
arCevnebSi
saxalxo
warmomadgenlobis
kandidatad registraciaze uaris Tqmis Sesaxeb~.
20.
dadgenileba
efuZneboda
ganmcxadeblis
registraciis
moTxovnasTan dakavSirebuli ganxilvis stenografiul Canawers
da miRebuli iqna qalbatoni i. stavniuCukis – centraluri
saarCevno komisiis wevris _ rekomendaciiT. q-ni stavniuCuki
acxadebda, rom ganmcxadebels registraciaze uari unda eTqvas
Semdegi mizezebis gamo:
`zemoaRniSnulidan gamomdinareobs, rom ukrainis verxovna radas
arCevnebis Sesaxeb kanonis II nawilis me-8 muxli, romelic
Seexeba sacxovrebel adgils ukrainis moqmedi saerTaSoriso
xelSekrulebebis mixedviT, ar vrceldeba m.i. melniCenkoze.
iuridiuli TvalsazrisiT, is faqti, rom m.i. melniCenko imyofeba
aSS-Si, arTmevs mas uflebas, cnobili iqnes ukrainaSi mudmiv
mcxovrebad, rac gaTvaliswinebulia ... kanonis me-8 muxliT.
... m.i. melniCenko sazRvargareT imyofeba sxva mizeziT; es mizezi
ki gaTvaliswinebuli ar aris ... kanonis II nawilis me-8 muxliT.
... ukrainaSi cxovrebis periodis nebismieri Sewyveta ara erT-
erTiT im safuZvlebidan, romlebic gaTvaliswinebulia ... kanonis
II nawilis me-8 muxliT, gamoricxavs Sesabamisi piris mier
ukrainis verxovna radaSi arCevis uflebis ganxorcielebis
SesaZleblobas, radgan aseTi Sewyveta ar iTvleba ukrainaSi
cxovrebad.
... am faqtoris gaTvaliswinebiT da, agreTve, vinaidan m.i.
melniCenkom araswori informacia warmoadgina bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi misi faqtobrivi sacxovrebeli adgilis Sesaxeb,
rac dadgenilia centraluri saarCevno komisiis mier, Cveni
winadadebaa, komisiam uari uTxras m.i. melniCenkos ukrainis
verxovna radas arCevnebSi wevrobis kandidatad registraciaze
...~.
21. centralurma saarCevno komisiam gaiziara qalbatoni i.
stavniuCukis winadadeba da uari uTxra 13 potenciur kandidats,
maT Soris ganmcxadebels, registraciaze. kerZod, centralurma
saarCevno komisiam daadgina:
`... 2. uari eTqvas ukrainis verxovna radas 2002 wlis 31 martis
arCevnebSi saxalxo warmomadgenelobis kandidatTa siaSi me-15
nomriT gansazRvrul pirs – mikola ivanes Ze melniCenkos –
ukrainis
saxelmwifoebriv
aRniSnuli piris
verxovna
radas
mravalmandatian
kandidatad registraciaze;
centralur saarCevno komisiaSi
saerTo-
arCevnebSi
mier
warmodgenili dokumentebi Seicavs arsebiTad mcdar informacias
bolo xuTi wlis ganmavlobaSi misi sacxovrebeli adgilisa da
cxovrebis drois Sesaxeb~.
22. komisiam aRniSnuli sakiTxis ganxilvisas ganmcxadeblis
situacia ganasxvava vinme batoni i.m. zviahilskis situaciisagan,
romelsac mieca parlamentis wevrobis kandidatad registraciis
ufleba wina arCevnebSi, rodesac sxva saarCevno wesebi iyo
ZalaSi, miuxedavad imisa, rom es piri ori wlis ganmavlobaSi
droebiT imyofeboda israelSi samkurnalod. ganmcxadebeli
amtkicebda, rom batoni i.m. zviahilski, romelic sisxlis
samarTlis
movaleobis
wesiT
idevneboda
ukrainis
misi muSaobis
premier-ministris
periodSi
Semsruleblad
uflebamosilebis borotad gamoyenebisTvis, israelSi gaiqca
saparlamento imunitetis amowurvamde.
23.
danarCen
kandidats
aucilebeli
uari
eTqva
registraciaze
arasrulad
registraciisTvis
warmodgenis gamo.
dokumentebis
24. 2002 wlis 30 ianvars socialisturma partiam ukrainis uzenaes
sasamarTloSi gaasaCivra centraluri saarCevno komisiis 2002
wlis 26 ianvris #94 dadgenileba da moiTxova misi ukanonod da
baTilad cnoba.
25. 2002 wlis 8 Tebervals ukrainis uzenaesma sasamarTlom ar
daakmayofila saCivari Semdeg garemoebaTa gamo:
`... m.i. melniCenkos bolo xuTi wlis ganmavlobaSi ukrainaSi
Cveulebrivi sacxovrebeli adgilis Sesaxeb informacia, romelic
miTiTebuli iyo aRniSnul dokumentebSi, sadavodaa miCneuli
centraluri saarCevno komisiisa da sasamarTlos mier. es
informacia arsebiTad ar Seicavs simarTles ukrainis verxovna
radas arCevnebSi kandidatis Sesaxeb da, Sesabamisad, centraluri
saarCevno komisiis 2002 wlis 26 ianvris # 94 dadgenilebis me-2
punqti
Seesatyviseba
ukrainis
verxovna
radas
saxalxo
warmomadgenlobis wevrobis arCevnebis Sesaxeb kanonis II nawilis
me-8 muxlis moTxovnebs.
zemoaRniSnuli
garemoebebis
gaTvaliswinebiT
da
maT
safuZvelze, ... sasamarTlom daadgina:
ar dakmayofildes ukrainis socialisturi partiis sarCeli
ukrainis verxovna radas mravalmandatian saerTo-
saxelmwifoebriv arCevnebSi kandidatad registraciaze uaris
Tqmis Sesaxeb centraluri saarCevno komisiis 2002 wlis 26
ianvris #94 dadgenilebis me-2 punqtTan dakavSirebiT.~
26.
wlis
noembers
ganmcxadebelma
Seatyobina
sasamarTlos, rom igi cxovrobs aSS-Si, sadac aqvs ltolvilis
statusi. vinaidan misi saqme farTod iqna gaSuqebuli masobrivi
informaciis
saSualebebSi,
aRniSnulis
Sesaxeb
ukrainis
sazogadoeba informirebuli iyo.
II. Sesabamisi saerTaSoriso samarTali, Sidasaxelmwifoebrivi
samarTali da praqtika
A. ltolvilTa saarCevno uflebis SezRudva saerTaSoriso
samarTalSi
27. 1966 wlis samoqalaqo da politikur uflebaTa saerTaSoriso
paqtis (romlis monawilea ukraina) 25-e muxliT moqalaqeebisTvis
garantirebulia xmis micemis da sajaro samsaxurSi asarCevad
kenWisyris ufleba.
28. rac Seexeba ltolvilTa monawileobas maTi warmoSobis
qveyanaSi mimdinare arCevnebSi, adamianis uflebaTa komitetma,
aRniSna ra Tavis 25-e zogad komentarSi (1996 w.) samoqalaqo da
politikur uflebaTa saerTaSoriso paqtis 25-e muxlTan
dakavSirebiT, rom 25-e muxli krZalavs moqalaqeTa TviTnebur
diskriminacias, miiCnia, rom registraciis moTxovna, romelic
damokidebulia
sacxovrebelze,
dasabuTebuli
da
gamarTlebulia. amdenad, saxelmwifoebs aqvT ufleba, saarCevno
ufleba SezRudon im moqalaqeebamde, romlebic Cveulebriv
cxovroben maT teritoriaze. imave komentarSi aseve naTqvami iyo:
`... 15. pasiuri saarCevno ufleba da SesaZlebloba uzrunvelyofs
imas, rom xmis micemis uflebis mqone pirebs hqondeT kandidatTa
Tavisufali arCevis SesaZlebloba. pasiuri saarCevno uflebis
nebismieri SezRudva, rogoricaa minimaluri asaki, dafuZnebuli
unda iyos obieqtur da gonivrul kriteriumebze. pirebi,
romlebsac aqvT pasiuri saarCevno ufleba, ar unda gamoiricxon
aragonivruli an diskriminaciuli moTxovnebis gamo, rogoricaa
ganaTleba, sacxovrebeli adgili da warmoSoba an politikuri
kuTvnileba. dauSvebelia vinme daeqvemdebaros nebismieri saxis
diskriminacias an araTanabar mdgomareobaSi Cayenebas mxolod
imitom, rom es piri kandidatia. monawile saxelmwifoebma unda
daakanonon da ganmarton is sakanonmdeblo normebi, romlebic
gamoricxavs arCeviT Tanamdebobaze pirTa romelime jgufis an
kategoriis arCevis SesaZleblobas.~
B. amonaridebi veneciis komisiis 51-e plenarul sxdomaze (2002
wlis 5-6 ivlisi) miRebuli saarCevno saxelmZRvanelo wesebidan
29. 2002 wlis 5-6 ivlisis saarCevno saxelmZRvanelo wesebis
Sesabamis amonaridebSi vkiTxulobT:
`evropis saarCevno memkvidreobis principebi (ganmartebiTi
baraTis proeqti)
... mesame, aqtiuri saarCevno ufleba da pasiuri saarCevno ufleba
SeiZleba daeqvemdebaros garkveul moTxovnebs, ... sacxovrebel
adgilSi igulisxmeba Cveulebrivi sacxovrebeli adgili. ...
Zalian cota saxelmwifo Tu aniWebs sazRvargareT mcxovreb mis
moqalaqeebs xmis micemis uflebas da TviT pasiur saarCevno
uflebasac ki. ... registracia unda moxdes amomrCevlis meorad
sacxovrebel adgilze, Tu igi ZiriTadad am meorad sacxovrebel
adgilze cxovrobs da, magaliTad, iq ixdis gadasaxadebs; am
SemTxvevaSi, ra Tqma unda, amomrCeveli pirvelad sacxovrebel
adgilze ar unda daregistrirdes.
qveyanaSi moqalaqeTa Tavisufali gadaadgilebis ufleba erT-
erTi ZiriTadi uflebaa, romelic aucilebelia namdvili
demokratiuli
arCevnebisTvis.
magram
Tu
adamianebis
gadaadgileba moxda maTi nebis sawinaaRmdegod, isini garkveuli
vadiT unda CaiTvalon Tavdapirvel sacxovrebel adgilze
macxovreblebad. es SesaZlebloba sakuTari qveynis teritoriis
SigniT iZulebiT gadaadgilebul pirebs unda hqondeT sul cota
xuTi da araumetes TxuTmeti wlis ganmavlobaSi.
da
bolos,
SeiZleba
dadgindes
politikuri
uflebebis
moqmedebis SemaCerebeli debulebebi. magram aseTi debulebebi
unda Seesabamebodes ZiriTadi uflebebis SezRudvis Cveulebriv
pirobebs. kerZod, es debulebebi
- gaTvaliswinebuli unda iyos kanoniT;
- unda iTvaliswinebdes proporciulobis princips;
-
unda efuZnebodes qmeduunarobas an mZime danaSaulSi
nasamarTlobas.
garda amisa, politikuri uflebebis SeCereba SeiZleba moxdes
mxolod
kanonis
safuZvelze
Seqmnili
sasamarTlos
gadawyvetilebiT. Tumca, qmeduunarobis safuZvliT politikuri
uflebebis SeCerebis SemTxvevaSi, sasamarTlom gadawyvetileba
SeiZleba
gamoitanos
qmeduunarobasTan
dakavSirebiT,
rac
avtomaturad gamoiwvevs samoqalaqo uflebebis CamorTmevas.
pasiuri uflebis SeCerebis pirobebi SeiZleba naklebad mkacri
iyos, vidre misi CamorTmevis pirobebi, radgan saqme exeba sajaro
samsaxurs, xolo am SemTxvevaSi SeiZleba legitimuri iyos am
samsaxurze
uaris
Tqma
iseTi
pirebisaTvis,
romelTa
saqmianobamac SeiZleba ufri didi sajaro interesi daazianos.~
C. saxelmwifoTa praqtika sacxovrebeli adgilis moTxovnasTan
dakavSirebiT aqtiuri saarCevno uflebis SemTxvevaSi
30. ar arsebobs raime erTiani saxelmwifo praqtika sazRvargareT
myofi
dakavSirebiT.
sacxovrebeli adgilis kriteriums (magaliTad, gaerTianebuli
moqalaqeebis
mier
arCevnebSi
monawileobasTan
marTalia,
bevri
saxelmwifo
ar awesebs
samefo,
saberZneTi,
irlandia,
kviprosi,
fineTi,
italia,
CexeTis
safrangeTi,
respublika,
poloneTi,
niderlandebi,
espaneTi, portugalia, estoneTi, latvia, xorvatia, moldova,
Sveicaria, avstria da TurqeTi), magram sxva saxelmwifoebi
agrZeleben am kriteriumis gamoyenebas saprezidento aCevnebSi
(magaliTad,
albaneTi da ruseTi) an saparlamento arCevnebSi (malta da
islandia saprezidento sistemebi; lixtenSteini, belgia,
germania,
bulgareTi,
makedonia,
azerbaijani,
–
luqsemburgi, dania, norvegia da SvedeTi – arasaprezidento
sistemebi) an orive tipis arCevnebSi (magaliTad, ungreTi,
slovakeTi, somxeTi, rumineTi, saqarTvelo, litva da ukraina).
D. ukrainis 1996 wlis konstitucia
31. ukrainis konstituciis Sesabamis amonaridebSi vkiTxulobT:
muxli 8
`... ukrainis konstitucias yvelaze maRali iuridiuli Zala aqvs.
... ukrainis konstituciis normebi moqmedebs uSualod...~
muxli 9
`saerTaSoriso
xelSekrulebebi,
romlebic
ZalaSia
da
savaldebulod aRiarebulia ukrainis verxovna radas mier,
warmoadgens ukrainis kanonmdeblobis nawils. ...~
muxli 22
`... konstituciuri uflebebi da Tavisuflebebi garantirebulia
da maTi gauqmeba dauSvebelia. ...~
muxli 24
`... dauSvebelia privilegiebis an SezRudvebis arseboba ...
politikuri ... da sxva mrwamsis ..., [an] sacxovrebeli adgilis
motiviT ...~
muxli 38
`moqalaqeebs ufleba aqvT, monawileoba miiRon saxelmwifo
saqmeebis marTvaSi, saerTo-saxelmwifoebriv da adgilobriv
referendumebSi,
saxelmwifo xelisuflebis
agreTve adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebSi.
Tavisuflad
airCion
ganmaxorcielebel
an
arCeul
iqnen
organoebSi,
moqalaqeebs
Tanaswori
xelmisawvdomobis
ufleba
aqvT
samoqalaqo samsaxurze da adgilobrivi TviTmmarTvelobis
organoebSi samsaxurze.~
muxli 64
`dauSvebelia adamianis da moqalaqis konstituciur uflebaTa
da TavisuflebaTa SezRudva, garda ukrainis konstituciiT
gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa.
saomari
konkretuli SezRudvebi uflebebsa da Tavisuflebebze, am
SezRudvebis moqmedebis vadis miTiTebiT. dauSvebelia
konstituciis 24-e, 25-e, 27-e, 28-e, 29-e, me-40, 47-e, 51-e, 52-e, 55-e, 56-e,
an
sagangebo
mdgomareobisas
SeiZleba
dawesdes
57-e, 58-e, 59-e, me-60, 61-e, 62-e da 63-e muxlebiT gaTvaliswinebuli
uflebebisa da Tavisuflebebis SezRudva.~
muxli 76
`... ukrainis moqalaqes, romelmac arCevnebis TariRisTvis miaRwia wlis asaks, aqvs ufleba, airCios da, Tu igi bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi cxovrobda ukrainis teritoriaze, arCeuli iqnes
verxovna radaSi ...
piri, romelic nasamarTlevia ganzrax Cadenili danaSaulis gamo,
ver iqneba arCeuli ukrainis verxovna radaSi, Tu nasamarTloba
gabaTilebuli ara aqvs kanoniT dadgenili wesiT...~
muxli 77
`... verxovna radas saxalxo warmomadgenelTa arCevis wesi ...
dadgenilia kanoniT.~
E. 1997 wlis 17 dekembris kanoni ukrainis centraluri saarCevno
komisiis Sesaxeb
32. ukrainis centraluri saarCevno komisiis Sesaxeb 1997 wlis 17
dekembris kanonis Sesabamis amonaridebSi vkiTxulobT:
muxli 1 – centraluri saarCevno komisiis statusi
`centraluri saarCevno komisia aris mudmivmoqmedi saxelmwifo
organo, romelic, ukrainis konstituciis, am kanonis da ukrainis
sxva sakanonmdeblo aqtebis Sesabamisad, uzrunvelyofs ukrainis
prezidentis,
ukrainis
verxovna
radas
saxalxo
warmomadgenlebis,
agreTve
saerTo-saxelmwifoebrivi
referendumebis organizacias, momzadebas da Catarebas.~
muxli 14(11) – centraluri saarCevno komisiis uflebamosilebebi
`centraluri saarCevno komisia: ...
(11) ukrainis kanonmdeblobis Sesabamisad, registraciaSi atarebs
ukrainis verxovna radas wevrobis kandidatTa siebs politikuri
partiebidan an partiebis saarCevno jgufebidan da politikur
partiebze da saarCevno jgufebze gascems siebis registraciis
Sesaxeb gadawyvetilebis asls; aseve, kandidatebze gascems maTi
registraciis damadasturebel oficialur sabuTs.~
*
F. 1963 wlis 18 ivlisis samoqalaqo kodeqsi
33. samoqalaqo kodeqsis Sesabamis amonaridebSi vkiTxulobT:
muxli 17(1) – sacxovrebeli adgili
`sacxovrebel adgilad miiCneva adgili, sadac moqalaqe mudmivad
an droebiT cxovrobs.~
G.
saxelmwifo
saidumloebis
mniSvneloba
sapasporto
gancxadebebisTvis
34. kanoni ukrainis moqalaqeTa ukrainaSi Sesvlis da ukrainidan
gasvlis wesis Sesaxeb Seicavs miTiTebas saxelmwifo
saidumloebaTa Sesaxeb kanonis me-12 muxlze. pirebi, romlebsac
aqvT daSveba saxelmwifo saidumloebasTan, ufro mkacrad
kontroldebian sagareo pasportis aRebaze an sazRvargareT
mudmivad
sacxovreblad
wasvlaze
gancxadebis
Setanis
SemTxvevaSi. Sinagan saqmeTa saministro saxelmwifo dazvervis
samsaxurTan erTad sistematurad amowmebs sagareo pasportis
aRebaze gancxadebis Semtan yvela pirs.
H. 2001 wlis 18 oqtombris kanoni arCevnebis Sesaxeb (2002 wlis 17
ianvris cvililebebiT)
35.
arCevnebis
Sesaxeb
kanonis
Sesabamis
amonaridebSi
vkiTxulobT:
muxli 8 – aqtiuri saarCevno ufleba
`1. ukrainis moqalaqes, romelmac miaRwia 21 wlis asaks
arCevnebis dRisTvis, aqvs arCevnebSi xmis micemis ufleba da [Tu
igi] cxovrobda ukrainis teritoriaze bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi, aqvs ufleba, arCeuli iqnes parlamentis wevrad.
2. am kanonis miznebisTvis ukrainaSi cxovrebad iTvleba
cxovreba
saxelmwifo
mis
teritoriaze,
sazRvrebSi moqceuli
romelSic
Sedis:
ukrainis
ukrainis
teritoria,
saxelmwifo droSiT mocurave gemebi da ukrainis diplomatiur
da sakonsulo dawesebulebebSi, saerTaSoriso organizaciebSi
da maT organoebSi, ukrainis polarul sadgurebze kanoniT
dadgenili
agreTve
wesiT
ukrainis
ukrainis
moqalaqeTa
moqalaqeebis
adgilsamyofeli,
ukrainis
adgilsamyofeli
sazRvrebs gareT im saerTaSoriso xelSekrulebebis Sesabamisad,
romlebic ZalaSia Sesuli ukrainisTvis.~
*
romelic ZalaSi iyo saqmisTvis mniSvnelovan dros
muxli 41 – partiis saarCevno siaSi myofi parlamentis wevris
registraciis pirobebi
`... 8) partiis (blokis) saarCevno siaSi myofi piris biografia,
romelic ar unda aRematebodes 2000 simbolos, unda Seicavdes:
saxels, gvars, mamis saxels, dabadebis dRes, Tves, wels da
adgils,
moqalaqeobas,
informacias
ganaTlebis,
SromiTi
saqmianobis, profesiis, samuSao adgilis, sajaro samsaxurSi (maT
Soris arCeviT Tanamdebobebze) yofnis, partiis wevrobis,
ojaxuri mdgomareobis Sesaxeb, sacxovrebeli adgilis misamarTs
ukrainaSi cxovrebis xangrZlivobis [da, arsebobis SemTxvevaSi,]
nasamarTlobis ... miTiTebiT;~
muxli 47 – parlamentis wevrobis kandidatad registraciaze
uaris Tqma
`saarCevno komisia uars etyvis pirs parlamentis wevrobis
kandidatad registraciaze, Tu: ...
4) ... am kanonis 41-e muxliT ... gaTvaliswinebuli dokumentacia
arasaTanadodaa warmodgenili...~
6) arCevnebSi kandidatad dasaxelebuli piri emigrirebulia
ucxo qveyanaSi mudmivad sacxovreblad;
8) Sesabamisi saarCevno komisia daadgens, rom kanonis safuZvelze
warmodgenil dokumentaciaSi miTiTebuli iyo arsebiTad mcdari
informacia ...~
I. samoqalaqo saproceso kodeqsi (2002 wlis
martis
cvlilebebiT)
36. samoqalaqo saproceso kodeqsis Sesabamis amonaridebSi
vkiTxulobT:
muxli 243(16) – gansjadoba saCivrebze an saapelacio saCivrebze
`saarCevno
komisiis
gadawyvetilebebTan,
moqmedebebTan
an
umoqmedobebTan dakavSirebul saCivrebs ganixilavs ukrainis
uzenaesi sasamarTlo.~
muxli 243(17) – saCivris an saapelacio saCivris Setana
`saarCevno
komisiis
gadawyvetilebebTan,
moqmedebebTan
an
umoqmedobebTan, garda am kodeqsis “30-Б” da “30-В” TavebSi
gansazRvruli SemTxvevebisa, dakavSirebuli saCivrebi Seitaneba
ukrainis uzenaes sasamarTloSi 7 dRis vadaSi saarCevno komisiis
mier Sesabamisi gadawyvetilebis gamotanidan an moqmedebis an
umoqmedobis ganxorcielebidan. saarCevno procesis monawileebs
ufleba aqvT, ukrainis uzenaes sasamarTlos mimarTon saCivriT,
Tu isini Tvlian, rom saarCevno komisiis gadawyvetilebiT,
moqmedebiT
an
umoqmedobiT
dairRva
maTi
uflebebi
an
samarTlebrivi interesebi.~
muxli 243(20) – [uzenaesi] sasamarTlos gadawyvetileba
`saCivris
gadawyvetileba.
ganxilvis
Tu
Semdeg
saCivari
sasamarTlos
dasabuTebulia,
gamoaqvs
sasamarTlo
centraluri saarCevno komisiis moqmedebas an umoqmedobas cnobs
ukanonod, auqmebs gadawyvetilebas, akmayofilebs momCivanis
saCivars da gamoasworebs darRvevas. Tu dadginda centraluri
saarCevno komisiis gasaCivrebuli gadawyvetilebis an moqmedebis
Sesabamisoba kanonTan, sasamarTlos gamoaqvs gadawyvetileba
saCivris dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb. sasamarTlos
gadawyvetileba sabolooa da gasaCivrebas ar eqvemdebareba. ...~
J. 2002 wlis 10 ianvris kanoni `ltolvilTa statusis Sesaxeb
konvenciasTan
da
ltolvilTa
statusis
Sesaxeb
oqmTan
mierTebis Sesaxeb~
37. 2002 wlis 10 ianvris aRniSnuli kanonis Sesabamis nawilSi
vkiTxulobT:
`ukrainis verxovna rada adgens, miuerTdes 1951 wlis konvencias
ltolvilTa statusis Sesaxeb da 1967 wlis oqms ltolvilTa
statusis Sesaxeb.~
oqmis saratifikacio dokumenti Cabarda 2002 wlis 4 aprils da
ZalaSi Sevida imave dRes. konvenciis saratifikacio dokumenti
Cabarda 2002 wlis 10 ivniss da ZalaSi Sevida 2002 wlis 8
seqtembers.
K. ukrainis sakonstitucio sasamarTlos 2002 wlis 14 martis
gadawyvetileba (#4-y/2002)
38. 2002 wlis 14 martis zemoxsenebuli gadawyvetilebis Sesabamis
amonaridebSi vkiTxulobT:
`ukrainis kanoni moqalaqeobis Sesaxeb gansazRvravs, rom
ukrainis teritoriaze uwyveti cxovreba niSnavs piris cxovrebas
ukrainaSi, Tu mis mier sazRvargareT yofnis xangrZlivoba ar
aRemateba 90 dRes, xolo mTeli wlis ganmavlobaSi – 180 dRes.
uwyveti cxovrebis moTxovna ar unda CaiTvalos darRveulad, Tu
piri imyofeba saqmiani vizitiT, swavlobs sazRvargareT,
mkurnalobs samedicino dawesebulebis rekomendaciiT an icvlis
sacxovrebel adgils ukrainis teritoriaze (zemoxsenebuli
kanonis pirveli muxli) ...~
L. uzenaesi sasamarTlos praqtika
39. uzenaesi sasamarTlos samosamarTlo praqtikis Sesabamis
amonaridebSi vkiTxulobT:
1. uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 25 martis gadawyvetileba
batoni viqtor Caikas saqmeze
`parlamentis wevrobis kandidatis Sesaxeb informaciis arsebiTi
mcdaroba dakavSirebuli unda iyos ganzrax moqmedebasTan,
romlis mizania, daumalos centralur saarCevno komisias da
amomrCevlebs WeSmariti informacia, romelic gamoiwvevda am
piris gamoricxvas arCevnebidan ...~
2. uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 13 Tebervlis gadawyvetileba
batoni iuri buzduganis saqmeze
`centraluri saarCevno komisiisTvis saregistraciod wardgenil
dokumentaciaSi aRmoCenili sakancelario Secdoma ar aris
ukrainis parlamentis wevrobis kandidatad pirisTvis uaris
Tqmis safuZveli.~
3. uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 25 martis gadawyvetileba
batoni oleksandr vaskos saqmeze
`informaciis arsebiTi mcdaroba ... SeiZleba ukavSirdebodes ...
kandidatis biografias an finansur mdgomareobas ... romelmac
SeiZleba amomrCevlebs Seuqmnas araswori mosazreba mocemuli
kandidatis
damoukideblobis an finansuri SesaZleblobebis Sesaxeb. magram
yovel konkretul SemTxvevaSi komisiis daskvna aseTi
Rirseulobis,
kvalifikaciis,
ekonomikuri
informaciis arsebiTi mcdarobis Sesaxeb unda efuZnebodes
kandidatis mier warmodgenil dokumentaciaSi moyvanili sruli
informaciis mTlianobaSi Sefasebis Sedegebs da im garemoebebs,
romlebmac gamoiwvia mcdari informaciis miwodeba.~
4. uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 25 martis gadawyvetileba
batoni stefan xmaras saqmeze
`... kandidatis mier warmodgenili mcdari informacia, romelmac
SeiZleba gamoiwvios misi gamoricxva parlamentis saxalxo
warmomadgenelTa
ukavSirdebodes mis asaks, moqalaqeobas, ukrainaSi cxovrebis
xangrZlivobas an mis nasamarTlobas ganzrax Cadenili
arCevnebSi
monawileobisgan,
SeiZleba
danaSaulebis gamo... sasamarTlos miaCnia, rom kandidatis mier
qonebis siaSi mis sakuTrebaSi arsebuli arasacxovrebeli
adgilebis Seutanloba ... ar warmoadgens iseT arsebiTad mcdar
informacias,
romelsac
SeuZlia
gamoiwvios
arCevnebSi
kandidatad misi registraciis gauqmeba.~
M. cxovrebasTan dakavSirebuli debulebebi
40. arCevnebSi monawileobis kandidatebis mier qonebrivi
deklaraciis
Sevsebis
Sesaxeb
wlis
dekembris
rekomendaciis2 Sesabamis amonaridebSi vkiTxulobT:
`B. rekomendacia Sevsebis meTodTan dakavSirebiT ...
... 1.2. es punqti [sacxovrebel adgilTan dakavSirebiT] unda
Seivsos Caweris an droebiTi Caweris (registraciis) adgilis
mixedviT,
romelic
miTiTebulia
[moqalaqis
Cveulebriv]
pasportSi.~
41. satelefono momsaxurebiT sargeblobis wesebi moiTxovs, rom
moqalaqem miuTiTos mudmivi sacxovrebeli adgili (Caweris
adgili, romelic miTiTebulia pasportSi). msgavsi moTxovnebi
moipoveba aseve umuSevrobis Semweobis miRebis, mosaxleobis
aRricxvis, pasportebis gacemisa da sxva wesebSi.
N. iuridiuli Teoria da praqtika
42. koreckis saxelobis saxelmwifosa da samarTlis institutis
(mecnierebaTa erovnuli akademia)
momuSave cnobili dawesebulebis
–
–
samarTlis sakiTxebze
ganmartebis mixedviT,
pasporti aris oficialuri dokumenti, romelic adasturebs misi
mflobelis vinaobas, ukrainis moqalaqeobas da mis mudmiv
sacxovrebel adgils. piri bolo xuTi wlis ganmavlobaSi
ukrainaSi mcxovrebad unda CaiTvalos, Tu mas aqvs pasporti,
romelSic bolo xuTi wlis ganmavlobaSi miTiTebulia Caweris
adgili. arc konstitucia da arc kanoni arCevnebis Sesaxeb ar
moiTxovs
informacias
faqtobrivi
sacxovrebeli
adgilis
Sesaxeb, aramed mxolod oficialuri sacxovrebeli adgilis
Sesaxeb, pasportSi miTiTebuli Caweris adgilis mixedviT. es
mosazreba
daadastura
uzenaesi
sasamarTlos
samoqalaqo
palatam 1998 wlis 10 ivnisis gadawyvetilebaSi # 6-110y98 saqmeze:
`parlamentis wevris, parlamentis wevrobis kandidatis an
arCevnebTan mimarTebaSi sxva piris sacxovrebel adgilTan
dakavSirebiT iuridiuli Zala aqvs mxolod kanoniT dadgenili
sruli dasaxeleba: verxovna radas wevrobis kandidatis da misi ojaxis
wevrebis qonebis da Semosavlebis deklaracia 2001 wlis mdgomareobiT da
misi Sevsebis meTodikis Sesaxeb rekomendacia, damtkicebuli ukrainis
finansTa ministris 2001 wlis 28 dekembris # 611 brZanebiT, registrirebuli
iusticiis saministroSi 2002 wlis 2 ianvars nomriT 1/6289.
wesiT Sekrebil dokumentirebul monacemebs, radgan es aris
ZiriTadi monacemebi am piris Sesaxeb ...
... pasporti aris zogadi dokumenti, romelic adasturebs misi
mflobelis vinaobas, ukrainis moqalaqeobas da moqalaqis mudmiv
sacxovrebel adgils (ix. ukrainis moqalaqeobis Sesaxeb kanonis
me-5 muxli da ukrainis moqalaqis pasportis Sesaxeb wesebis
pirveli da me-6 muxlebi; 1993 wlis 2 seqtemberi, # 3423-XII) ...
iTvleba, rom piri cxovrobda ukrainaSi bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi, Tu es piri flobs ukrainis moqalaqis pasports,
romelSic miTiTebulia bolo xuTi wlis ganmavlobaSi misi
Caweris adgili. Cawera adasturebs mudmivi sacxovrebeli
adgilis registraciis faqts.~
samarTlebrivi Sefaseba
I. konvenciis pirveli oqmis me-3 muxlis savaraudo darRveva
43. ganmcxadebeli amtkicebs, rom mis mimarT dairRva konvenciis
pirveli oqmis me-3 muxli, romlis Tanaxmad:
`maRali xelSemkvreli mxareebi kisruloben valdebulebas,
gonivruli periodulobiT Caataron Tavisufali arCevnebi
faruli kenWisyriT iseT pirobebSi, romlebic sakanonmdeblo
organoebis arCevisas uzrunvelyofs xalxis neba-survilis
Tavisufal gamoxatvas.~
A. mxareTa gancxadebebi
44. ganmcxadebeli amtkicebs, rom mas TviTneburad eTqva uari
ukrainis socialisturi partiis siidan verxovna radaSi
arCevnebis kandidatad registraciaze. misi TqmiT, pirveli, man
WeSmariti informacia miawoda bolo xuTi wlis ganmavlobaSi
Caweris mixedviT misi sacxovrebeli adgilis Sesaxeb da meore,
mas hqonda sacxovrebeli ukrainaSi da imavdroulad imyofeboda
qveynis gareT `saerTaSoriso xelSekrulebebis Sesabamisad~,
rasac iTvaliswinebs kanoni arCevnebis Sesaxeb, radgan mas
miniWebuli hqonda ltolvilis statusi aSS-is mTavrobis mier,
xolo ukrainas xeli hqonda mowerili 1951 wlis Jenevis
konvenciaze ltolvilTa statusis Sesaxeb. ganmcxadebeli
amtkicebda, rom misTvis verxovna radas wevrobis kandidatad
registraciaze uars ar hqonda raime obieqturi an gonivruli
gamarTleba, is ar emsaxureboda legitimur mizans da misi
uflebebis xelyofa ar iyo proporciuli.
45. ganmcxadebelma aRniSna, rom marTalia, kanoni arCevnebis
Sesaxeb ar ewinaaRmdegeboda pirveli oqmis me-3 muxls, magram am
kanonis ganmarteba mis SemTxvevaSi adgilobrivma xelisuflebam
TviTneburad moaxdina, radgan kanoni ar azustebda, kandidats
bolo xuTi weli ukrainaSi iuridiuli sacxovrebeli adgili
unda hqonoda Tu faqtobrivi. misi azriT, sacxovrebeli adgilis
kriteriumis dakmayofileba aSkarad mtkicdeboda ukrainis
moqalaqis Sida pasportSi Caweris damadasturebeli beWdiT.
Cawera miuTiTebda mis mudmiv, iuridiul misamarTs ukrainaSi da,
Sesabamisad,
saregistracio
man
es
informacia
man
miuTiTa
miuTiTa
kandidatis
zemoxsenebul
gancxadebaSi.
administraciul procedurebs, romlebic moiTxovdnen Caweris _
rogorc `sacxovrebeli adgilis~ miTiTebas (ix. zemoT,
punqtebi 40-42). Cawera iyo ukrainis administraciuli sistemis
ganuyofeli da fundamenturi aspeqti da warmoadgenda
_
sacxovrebeli adgilis gansazRvris ZiriTad safuZvels yvela
oficialuri mizniT. kanoni arCevnebis Sesaxeb miuTiTebda
mxolod ukrainaSi `sacxovrebel adgils~, xolo centralurma
saarCevno komisiam misTvis kandidatad registraciaze uaris
Tqmisas gamoiyena sxvadasxva termini, rogoricaa `ukrainaSi
mudmivad cxovreba~ da `faqtobrivad cxovreba~ – es terminebi ki
kanonis teqstSi ar moipoveba. amitom misTvis aRniSnuli
safuZvliT
Tanasworobis,
uaris
Tqma
ewinaaRmdegeba
kanonis
da
winaSe
kanonis
samarTlebrivi
garkveulobis
sayovelTao xasiaTis principebs.
46. ganmcxadebeli aseve amtkicebs, rom swori informacia
waradgina Tavisi sacxovrebeli adgilis Sesaxeb, rom is
iZulebuli gaxda, daetovebina ukraina xelisuflebis mxridan
politikuri motiviT misi devnis gamo. misi TqmiT, centralurma
saarCevno komisiam da uzenaesma sasamarTlom xelyves misi
pasiuri saarCevno ufleba, ukrainis konstituciis 24-e muxlis
sawinaaRmdegod, romelic krZalavs sacxovrebeli adgilis
niSniT diskriminacias.
47. mTavrobam ganacxada, rom ganmcxadebelma Tavdapirvelad
saarCevno komisias ar miawoda misi sacxovrebeli adgilis
realuri misamarTi da ar ucdia daemtkicebina, rom igi
sazRvargareT
cxovrobda
ukrainis
mier
xelmowerili
saerTaSoriso xelSekrulebebis Sesabamisad, radgan ar surda
amerikaSi misi misamarTis gamxela ukrainis samarTaldamcavi
organoebisTvis. mas ar ucxovria ukrainaSi bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi
gaTvaliswinebuli
arCevnebis
wesiT,
Sesaxeb
radgan
kanonis
arCevnebSi
me-8
muxliT
kandidatad
dasaxelebamde erT weliwadze meti xnis ganmavlobaSi ukve aSS-
Si cxovrobda, sadac ltolvilis statusiT sargeblobda. garda
amisa, ganmcxadebeli ar imyofeboda sazRvargareT ukrainis mier
xelmowerili
saerTaSoriso
xelSekrulebebis
Sesabamisad,
aRniSnuli kanonis me-8 muxlis me-2 punqtis gagebiT. mTavrobam
aRniSna, rom 1951 wlis Jenevis konvencia ukrainis mimarT ZalaSi
ar Sesula 2002 wlis 8 seqtembramde, Sidasaxelmwifoebrivi
gadawyvetilebebi ganmcxadeblis saqmeze ki am TariRamde sakmaod
adre iyo miRebuli.
48. mTavrobam miuTiTa samoqalaqo kodeqsis me-17 muxlze, romlis
Tanaxmad sacxovrebel adgilad miiCneva adgili, sadac moqalaqe
mudmivad an droebiT cxovrobs (ix. zemoT, punqti 33). qveyanaSi
droebiT
aryofnis
cneba
ganisazRvra
sakonstitucio
sasamarTlos 2002 wlis 14 martis gadawyvetilebiT saqmeze #4-
y/2002 (zemoT, punqti 39). sacxovrebel adgils sruliad
gansxvavebuli
mniSvneloba
aqvs
registraciis
adgilisgan,
romelic ganisazRvreboda
CaweriT.
mTavrobis
TqmiT,
xelisuflebas farTo diskrecia unda hqondes Sesabamisi
kanonmdeblobis ganmartebisa da pirveli oqmis me-3 muxlTan misi
Sesabamisobis TvalsazrisiT.
49. amgvarad, mTavrobam gaaprotesta kanonis orazrovneba
sacxovrebeli adgilis xuTwlian moTxovnasTan dakavSirebiT.
ufro metic, mTavrobis TqmiT, arCevnebis Sesaxeb kanonis me-8
muxlis me-2 punqti farTo diskrecias aniWebda xelisuflebis
organoebs
misamarTi
imis
unda
dadgenisTvis,
miCneuliyo
Tu
romeli
sacxovrebeli
`ukrainis
SesabamisobaSi
saerTaSoriso xelSekrulebebTan~.
50. mTavroba amtkicebs, rom ganmcxadebeli ver CaiTvleboda
ltolvilad, radgan igi ar idevneboda ukrainaSi da ar
emuqreboda raime devnis safrTxe. Tumca mTavrobam aRiara, rom
ukrainis samarTaldamcavi organoebi daakavebdnen ganmcxadebels
mis mier ukrainis sazRvris gadakveTis mcdelobis SemTxvevaSi.
kerZod, mTavrobam miuTiTa mimdinare sisxlissamarTlebriv
gamoZiebas,
romelic
dakavSirebuli
iyo
audioCanaweris
gamJRavnebasTan, rac TiTqos ganmcxadebelma gaakeTa ukrainis
prezidentis kabinetSi. mTavrobam aRniSna, rom saparlamento
arCevnebSi monawileobis misaRebad mcdari informaciis wardgena
savaraudod miznad isaxavda sisxlissamarTlebrivi devnisagan
imunitetis mopovebas. aseTi mizani ki Seusabamo iyo parlamentis
wevris statusTan da funqciasTan.
51. mTavrobas miaCnia, rom ganmcxadeblis registraciaze uaris
Tqmis mizezs safuZvlad daedo mcdari informaciis miwodeba da
ara konkretulad sacxovrebel adgilTan dakavSirebiT mcdari
informaciis miwodeba. informaciis simcdarem ki amomrCevlebi
SeiZleba SecdomaSi Seiyvanos kandidatis patiosnebasa da
kvalifikaciasTan dakavSirebiT. amitom aRniSnuli informaciis
gadamowmeba
SesabamisobaSia
demokratiuli
sazogadoebis
moTxovnebTan.
52. mTavrobas miaCnia, rom ganmcxadeblis saqcieli mTel am
procesSi Seuferebeli iyo parlamentis wevris statusis
mopovebis survilTan.
B. sasamarTlos praqtika
53. sasamarTlo aRniSnavs, rom pirveli oqmis me-3 muxli asaxavs
efeqturi politikuri demokratiis fundamentur princips da,
Sesabamisad, umTavresi mniSvnelobisaa konvenciuri sistemisTvis
(ix. 1987 wlis 2 martis ganCineba saqmeze Mathieu-Mohin and Clerfayt v.
Belgium, Series A, # 113, gv. 22, punqti 47). rac Seexeba kavSirs
demokratiasa da konvencias Soris, sasamarTlom gaakeTa Semdegi
daskvnebi Tavis 1998 wlis 30 ianvris ganCinebaSi saqmeze United
Communist Party of Turkey and Others v. Turkey (Reports of Judgments and
Decisions 1998-I, gv. 21-22, punqti 45, gameorebuli saqmeze Yazar and
Others v. Turkey, ## 22723/93, 22724/93 da 22725/93, punqti 47, ECHR
2002-II):
`demokratias udavod arsebiTi mniSvneloba aqvs evropaSi
sazogadoebrivi wesrigisTvis ... es aSkaraa, pirvel rigSi,
konvenciis preambulidan, romelic adgens Zalian mkafio kavSirs
konvenciasa da demokratias Soris, rodesac acxadebs, rom
adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacva da maTi
Semdgomi realizacia saukeTesod xorcieldeba, erTi mxriv,
efeqtiani politikuri demokratiiT da, meore mxriv, adamianis
uflebaTa
saerTo
gagebiTa
da
maTi
uzrunvelyofiT
...
preambulis Semdgom teqstSi kvlav dasturdeba, rom evropis
qveynebs aqvT politikuri tradiciebis, idealebis, Tavisuflebis
da kanonis uzenaesobis saerTo memkvidreoba. sasamarTlos
azriT, swored am saerTo memkvidreobaSi unda moiZebnos
konvenciis
ramdenjerme aRniSna, rom konvencia Seiqmna imisaTvis, rom
daculi da xelSewyobili yofiliyo demokratiuli
fuZemdebluri
Rirebulebebi
...;
sasamarTlom
sazogadoebis idealebi da Rirebulebebi ...~ (ix. zemoxsenebuli
ganCineba iazaris da sxvebis saqmeze, punqti 47).
54. sasamarTlo miuTiTebs, rom pirveli oqmis me-3 muxli
gulisxmobs aqtiuri da pasiuri kenWisyris subieqtur uflebebs.
marTalia, es uflebebi Zalian mniSvnelovania, magram isini araa
absoluturi xasiaTis. me-3 muxli aRiarebs am uflebebs maTi
mkafiod formulirebis gareSe, rom araferi vTqvaT maT
gansazRvraze, amitom igi tovebs saSualebas `nagulisxmevi
SezRudvebisTvis~
(ix.
zemoxsenebuli
meTiu-mohinis
da
klerfeitis saqme, gv. 23, punqti 52). xelSemkvrel saxelmwifoebs
ufleba aqvT, TavianT samarTlis sistemebSi aqtiuri da pasiuri
saarCevno uflebebis ganxorcieleba daafuZnon iseT pirobebze,
romlebic akrZaluli ar aris me-3 muxliT. maT am sferoSi
farTo diskrecia aqvT, magram sasamarTlos, rogorc ukanaskneli
saSualebis, prerogativaa, daadginos, Sesrulebuli iqna Tu ara
pirveli oqmis moTxovnebi; sasamarTlo unda darwmundes, rom
aRniSnuli pirobebi am uflebebs imdenad ar zRudaven, rom
xelyon maTi arsi da datovon efeqturobis gareSe; rom es
pirobebi dadgenilia legitimuri mizniT da rom gamoyenebuli
saSualebebi aris proporciuli.
55. rac Seexeba konstituciur wesebs parlamentis wevrebis
statusTan dakavSirebiT, maTi Seusabamod miCnevis kriteriumebis
CaTvliT, marTalia, am wesebs aqvT saerTo sawyisi, rom arCeuli
warmomadgenlebi unda iyvnen damoukidebelni da, amasTanave,
amomrCevlebi unda iyvnen Tavisufalni, aRniSnuli kriteriumebi
gansxvavdeba
konkretuli
saxelmwifos
istoriuli
da
politikuri faqtorebis mixedviT. evropis sabWos uamravi wevri
saxelmwifos konstituciaSi da saarCevno kanonmdeblobaSi
asaxuli situaciebis mravalgvaroba mianiSnebs mocemul sferoSi
midgomaTa farTo sxvadasxvaobaze. me-3 muxlis gamoyenebis
miznebisTvis nebismieri saarCevno kanonmdebloba unda Sefasdes
Sesabamisi qveynis politikuri ganviTarebis fonze, rameTu
garkveuli niSnebi, romlebic miuRebeli iqneboda erTi sistemis
konteqstSi, SeiZleba gamarTlebuli iyos meore sistemis
konteqstSi.
Tumca
am
kuTxiT
saxelmwifos
diskrecia
SezRudulia me-3 muxlis fundamenturi principis pativiscemis
valdebulebiT – es aris `sakanonmdeblo organoebis arCevisas
xalxis neba-survilis Tavisufali gamoxatvis uzrunvelyofa~ (ix.
zemoxsenebuli meTiu-mohinis da klerfeitis saqme, gv. 23-24,
punqti 54; saqme Podkolzina v. Latvia, # 46726/99, punqti 33, ECHR 2002-
II).
56. rac Seexeba sacxovrebeli adgilis kriteriums pasiur
saarCevno uflebasTan mimarTebaSi, rogorc aseTs, sasamarTlos
am sakiTxze sakuTari mosazreba arasodes daufiqsirebia. Tumca,
calke aqtiur saarCevno uflebasTan mimarTebaSi, sasamarTlos
naTqvami aqvs, rom aRniSnuli kriteriumi ar iyo aragonivruli
an TviTneburi (ix. ganCineba saqmeze Hilbe v. Liechtenstein, #31981/96,
ECHR 1999-VI). sasamarTlos miaCnia, rom sacxovrebeli adgilis
kriteriumi
aqtiuri
saarCevno
uflebis
SemTxvevaSi
gamarTlebulia
Semdegi
safuZvlebiT:
(1)
varaudi, rom
ararezidenti moqalaqe naklebad aris uSualod da xangrZlivad
dainteresebuli da naklebad icnobs qveynis yoveldRiur
problemebs; (2) arapraqtikuloba da arasasurveloba (zogjer
SeuZleblobac) imisa, rom parlamentis wevrobis kandidatebma
sxvadasxva
sazRvargareT
saarCevno
mcxovrebi
sakiTxebis
wardgena
moaxdinon
maTi azris
moqalaqeebisTvis
Tavisufali gamoxatvis uzrunvelyofis mizniT; (3) rezidenti
moqalaqeebis gavlena kandidatebis SerCevaze da maTi saarCevno
programebis Camoyalibebaze; da (4) Tanafardoba parlamentis
arCevnebSi xmis micemis uflebasa da amgvarad arCeuli
politikuri organoebis qmedebaTa Sedegebis uSualo wvnevas
Soris (Polacco and Garofalo v. Italy, # 23450/94, komisiis 1997 wlis 15
seqtembris gadawyvetileba, komisiis manamde arsebul praqtikaze
miTiTebiT).
57. magram sasamarTlo iziarebs im mosazrebas, rom aqtiuri (xmis
micemis) saarCevno uflebisgan gansxvavebiT pasiuri saarCevno
uflebis
SeiZleba
gansaxorcieleblad
dawesdes (ix.
ufro
veneciis
mkacri
komisiis
kriteriumebi
saarCevno
saxelmZRvanelo wesebi, zemoT, punqti 29). amitom sasamarTlo
arasworad ar miiCnevs parlamentis wevrobis potenciuri
kandidatebis
mier
xuTwliani
sacxovrebeli
adgilis
kriteriumis dakmayofilebas. es kriteriumi mizanSewonilad
SeiZleba CaiTvalos, raTa aRniSnulma pirebma SeiZinon sakmarisi
codna
im
sakiTxebisa,
romlebic
erovnuli
parlamentis
funqciebis ganxorcielebas ukavSirdeba.
58. amasTanave, arsebiTad mniSvnelovania, rom saparlamento
kandidatebi warmoCindnen, rogorc patiosani da marTali
adamianebi. sazogadoebisaTvis sakuTari Tavis srulad da
patiosnad gacnobis davaldebulebiT, amomrCevlebs eZlevaT
saSualeba, Seafason kandidatis piradi kvalifikacia da
parlamentSi
maTi
interesebis
saukeTesod
warmodgenis
SesaZlebloba. aseTi kriteriumebi aSkarad SesabamisobaSia
demokratiuli sazogadoebis interesebTan da saxelmwifoebs
aqvT garkveuli diskrecia maTi gamoyenebisTvis.
59. amasTan dakavSirebiT sasamarTlo imeorebs, rom konvenciis
mizani
moiTxovs,
rom
misi
debulebebi
ganimartos
da
gamoyenebuli iqnes ise, rom maTSi gaTvaliswinebuli danawesebi
iyos ara ubralod Teoriuli an iluzoruli, aramed praqtikuli
da efeqturi (ix., magaliTad, 1980 wlis ganCineba saqmeze Artico v.
Italy, Series A, # 37, gv. 15-16, punqti 33; 1998 wlis 30 ianvris
ganCineba saqmeze United Communist Party of Turkey and Others v. Turkey,
Reports 1998-I, gv. 18-19, punqti 33; da Chassagnou and Others v. France [GC],
## 25088/94, 28331/95 da 28443/95, punqti 100, ECHR 1999-III). pasiuri
saarCevno ufleba, romelic garantirebulia pirveli oqmis me-3
muxliT da ganuyofeli nawilia namdvili demokratiuli wyobis
cnebisa, iluzoruli iqneboda, SesaZlebeli rom yofiliyo
adamianisTvis misi nebismier momentSi warTmeva. amitom marTalia,
saxelmwifoebs zogadad aqvT farTo diskrecia am uflebis
ganxorcielebisTvis kriteriumebis dadgenisas, magram uflebebis
efeqturobis principi moiTxovs, rom kriteriumebis procedura
Seicavdes
miRebisgan.
sakmaris
dacvas
gadawyvetilebaTa
TviTneburad
C. sasamarTlos praqtikis misadageba mocemuli saqmisadmi
60. sasamarTlo aRniSnavs, rom misi kompetencia, Seamowmos
Sidasaxelmwifoebrivi samarTlis moTxovnaTa Sesruleba,
SezRudulia (ix. 1990 wlis ganCineba saqmeze Håkansson and Sturesson
v. Sweden, Series A, # 171-A, gv. 16, punqti 47) da sasamarTlos
funqcia
ar
aris
Sidasaxelmwifoebrivi
sasamarTloebis
Canacvleba. Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdeblobis ganmarteba
upiratesad erovnuli xelisuflebis organoebis prerogativaa
(ix. saqme Waite and Kennedy v. Germany [GC], # 26083/94, punqti 54,
ECHR 1999-I). magram sasamarTlom unda daadginos, SesabamisobaSia
Tu ara mocemul saqmeSi Sidasaxelmwifoebrivi sasamarTloebis
gadawyvetilebebi ganmcxadeblis pasiuri xmis uflebasTan (ix.
mutatis mutandis, saqme Sovtransavto Holding v. Ukraine, # 48553/99, punqti
95, ECHR 2002-VII).
61.
Sesabamisi
Sidasaxelmwifoebrivi
kanonmdeblobis
da
praqtikis gaTvaliswinebiT, sasamarTlos miaCnia, rom ukrainaSi
cxovrebis
Sidasaxelmwifoebrivi
moTxovna
ar
iyo
absoluturi
calkeuli
xasiaTis
da
organoebi,
kandidatis
registraciis moTxovnis dakmayofilebisas an masze uaris
Tqmisas, valdebulni iyvnen, gaeTvaliswinebinaT am kandidatis
konkretuli
mdgomareoba.
sasamarTlos
miaCnia,
rom
arc
Sesabamisi kanonmdebloba da arc praqtika ar iTxovda uSualod
`faqtobriv~ an `uwyvet~ cxovrebas ukrainis teritoriaze. kanoni
erTmaneTisagan arc `iuridiul~ da `faqtobriv~ sacxovrebels
ganasxvavebda.
aSkaraa,
rom
ganmcxadeblis
`faqtobrivi
sacxovrebeli adgili~ nawilobriv ukrainis teritoriis gareT
iyo garkveuli periodis ganmavlobaSi, radgan man qveyana datova wlis 26 noembers, sakuTari nebis sawinaaRmdegod, devnis
SiSis gamo da cxovreba daiwyo ltolvilis statusiT aSS-Si (ix.
zemoT, punqti 10). magram Cawera mis Sida pasportSi igive darCa.
62. sasamarTlo SeniSnavs, rom saqmisTvis mniSvnelovan dros
sacxovrebeli adgilis iuridiuli registraciis erTaderTi
damadasturebeli iyo moqalaqis Cveulebrivi Sida pasporti,
romelic
yovelTvis
ar
emTxveoda
adamianis
faqtobriv
sacxovrebel adgils (zemoT, punqtebi 56-58). sasamarTlo aseve
aRniSnavs, rom Cawera iyo ukrainis administraciuli sistemis
ganuyofeli da fundamenturi aspeqti da farTod gamoiyeneboda
sxvadasxva oficialuri miznebisTvis (moqalaqis mimdinare
sacxovrebeli
adgilis
registracia,
samxedro
samsaxurSi
gawveva, xmis micema, qonebrivi sakiTxebi da sxv.).
63. sasamarTlos gansakuTrebiT mniSvnelovnad miaCnia, rom
parlamentis wevrobis kandidatebs unda warmoedginaT piradi
monacemebi qonebisa da Semosavlebis Sesaxeb, aseve maTi ojaxis
Sesaxeb. deklaraciis standartuli forma kandidatebisgan
moiTxovda,
(registraciis)
mieTiTebinaT
adgili,
`Caweris
romelic
an
droebiTi
Caweris
moqalaqis
miTiTebulia
Cveulebriv pasportSi~ (zemoT, punqti 40). amitom sasamarTlo
Tvlis, rom kandidatad registraciisTvis centralur saarCevno
komisiaSi warsadgen deklaraciaSi ganmcxadebels mxolod mis
CawerasTan dakavSirebuli informaciis miTiTeba evaleboda.
64. sasamarTlos azriT, ganmcxadeblis mier 1951 wlis Jenevis
konvenciaze miTiTeba, rogorc iuridiuli argumenti, arsebiT
gavlenas ar axdens saqmeze, radgan es konvencia Sesabamis dros
ZalaSi ar iyo ukrainisTvis. Tumca sasamarTlo aRniSnavs, rom
rogorc xelmomwer saxelmwifos, ukrainas, saxelSekrulebo
samarTlis Sesaxeb venis konvenciis me-18 muxlidan gamomdinare
valdebulebis ZaliT, Tavi unda Seekavebina qmedebebisgan,
romlebsac SeeZlo azri daekarga Jenevis konvenciis obieqtisa
da miznisTvis mis ZalaSi Sesvlamde.
65. rac ufro mniSvnelovania, sasamarTlos miaCnia, rom
ganmcxadebels SeuZlia miuTiTos devnis SiSze, rogorc
obieqtur, faqtobriv argumentze, misi samuSaos xasiaTis,
Jurnalist giorgi RonRaZis gauCinarebasTan da mkvlelobasTan
dakavSirebuli
saeWvo
movlenebis
da
mosalodnel
audioCanawerTan dakavSirebuli skandalis gaTvaliswinebiT.
agreTve, igi swrafad aRiares TavSesafris kanonier maZieblad
aSS-Si. amitom mis mier qveynis saswrafod datoveba gasagebi iyo,
xolo misi mudmivad datovebis ganzraxva – ganusazRvreli.
sasamarTlo Tvlis, rom ganmcxadebeli rTul viTarebaSi
aRmoCnda: Tu is ukrainaSi darCeboda, mis pirad usafrTxoebas da
fizikur xelSeuxeblobas safrTxe emuqreboda, ris gamoc igi
veRar SeZlebda raime politikuri uflebis ganxorcielebas,
Tumca aRniSnuli uflebebis ganxorcielebis SesaZlebloba mas
arc qveynis datovebis SemTxvevaSi eqneboda.
66.
aRniSnuli
garemoebebis
gaTvaliswinebiT
sasamarTlos
miaCnia, rom centraluri saarCevno komisiis gadawyvetileba,
romliTac ganmcxadebels uari eTqva verxovna radas wevrobis
kandidatad
registraciaze
mcdari
sacxovrebeli
adgilis
miTiTebis motiviT, Tumca misi registrirebuli iuridiuli
sacxovrebeli adgili jer kidev ukrainaSi iyo (rogorc
aRniSnuli iyo mis CaweraSi), ewinaaRmdegeboda konvenciis
pirveli oqmis me-3 muxls.
67. aqedan gamomdinare, darRveulia konvenciis pirveli oqmis me-3
muxli.
III. konvenciis me-14 muxlis savaraudo darRveva pirveli oqmis
me-3 muxlisgan gancalkevebiT an masTan erTobliobaSi
68. ganmcxadebeli aseve amtkicebs, rom saparlamento arCevnebSi
kandidatad registraciaze uaris Tqmam mxolod im mizeziT, rom
man TiTqos ar miawoda swori informacia bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi sacxovrebeli adgilis Sesaxeb, gamoiwvia pirveli
oqmis me-3 muxliT gaTvaliswinebuli uflebis ganxorcielebaSi
mis mimarT diskriminacia, rac akrZalulia konvenciis me-14
muxliT. man Tavisi mdgomareoba Seadara sxva kandidatis
mdgomareobas, romelic uwyvetad xuTi wlis ganmavlobaSi ar
cxovrobda
ukrainaSi,
magram
mainc
mieca
kandidatad
daregistrirebis SesaZlebloba. me-14 muxlis Tanaxmad:
`am
konvenciiT
gaTvaliswinebuli
uflebebiTa
da
TavisuflebebiT
sargebloba uzrunvelyofilia
yovelgvari
diskriminaciis gareSe sqesis, rasis, kanis feris, enis, religiis,
politikuri Tu sxva Sexedulebebis, erovnuli Tu socialuri
warmoSobis, erovnuli umciresobisadmi kuTvnilebis, qonebrivi
mdgomareobis, dabadebisa Tu sxva statusis ganurCevlad.~
69. mTavrobam ganacxada, rom ar aris darRveuli pirveli oqmis
me-3 muxli me-14 muxlTan erTobliobaSi, radgan ganmcxadeblis
mimarT diskriminacias adgili ar hqonia.
70. ganmcxadebeli ar eTanxmeba mTavrobis gancxadebas da, sxva
garemoebaTa Soris, miuTiTebs batoni i.m. zviahilskis konkretul
SemTxvevas, romelic arCeuli iqna verxovna radas wevrad
miuxedavad misi sazRvargareT cxovrebisa (zemoT, punqti 22).
71. sasamarTlos miaCnia, rom es saCivari arsebiTad igivea, rac
pirveli oqmis me-3 muxlTan dakavSirebuli saCivari. amitom,
sasamarTlos mier aRniSnul sakiTxze gakeTebul daskvnaze
miTiTebiT (ix. zemoT, punqtebi 60-67), sasamarTlo Tvlis, rom
saWiro ar aris saCivris ganxilva calke me-14 muxlTan
mimarTebaSi.
IV.konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba
72. konvenciis 41-e muxlis Tanaxmad:
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi,
xolo
Sidasaxelmwifoebrivi
Sesabamisi
maRali
samarTali
xelSemkvreli
darRvevis
mxaris
mxolod
nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis
SemTxvevaSi, sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian
dakmayofilebas miakuTvnebs.~
A. materialuri ziani
73. ganmcxadebelma materialuri zianis anazRaurebis saxiT
moiTxova verxovna radas wevris kuTvnili, dakarguli xelfasis
gadaxda. misi TqmiT, igi arCeuli iqneboda socialisturi
partiidan partiuli siiT, radgan partiam amisaTvis sakmarisi
xmebi moipova. man moiTxova 52 224,833 ukrainuli grivnis gadaxda.
es Tanxa gamoTvlili iyo parlamentis saxalxo warmomadgenlis
daaxloebiTi xelfasidan, romelsac is miiRebda misi arCevis
SemTxvevaSi.
74. mTavrobam aRniSna, rom ar arsebobda mizezobrivi kavSiri
ganmcxadeblis zianis anazRaurebis moTxovnasa da dadgenil
darRvevas
Soris.
mTavrobis
TqmiT,
mocemuli
viTareba
analogiuri iyo viTarebisa, romelsac adgili hqonda saqmeSi
Podkolzina v. Latvia (zemoxsenebuli saqme, punqti 48).
75. sasamarTlos, iseve, rogorc mTavrobas, miaCnia, rom ar
arsebobs mizezobrivi kavSiri moTxovnil materialur ziansa da
dadgenil darRvevas Soris (ix. saqme Van Geyseghem v. Belgium, [GC],
#. 26103/95, punqti 40, ECHR 1999-I, da saqme Nikolova v. Bulgaria [GC], #
31195/96, punqti 73, ECHR 1999-II). Sesabamisad, sasamarTlo uars
ambobs ganmcxadeblis aRniSnuli moTxovnis dakmayofilebaze.
B.aramaterialuri ziani
76. ganmcxadeblis TqmiT, arCevnebSi kandidatad registraciaze
misTvis uaris Tqmam igi aiZula, darCeniliyo politikur
ltolvilad aSS-Si. aseve, misi TqmiT, misi uflebebis darRvevam
masSi gamoiwvia seriozuli stresi da moraluri tanjva, Selaxa
misi reputacia, radgan xelisuflebis organoebi agrZeleben mis
diskreditacias masobrivi informaciis saSualebebiT ukrainaSi
da sazRvargareT. man kompensaciis saxiT moiTxova 100 000 evro.
77. mTavrobis azriT, ganmcxadeblis mier moTxovnili Tanxa
gadaWarbebulia ukrainaSi cxovrebis xarjebis da Semosavlis
odenobis
gaTvaliswinebiT.
mTavrobis
TqmiT,
aRniSnuli
moTxovna dausabuTebelia. mTavrobis azriT, darRvevis dadgena
TavisTavad sakmarisad samarTliani dakmayofileba iqneba mTeli
im aramaterialuri zianisTvis, romelic ganmcxadebels SesaZloa
miadga. mTavrobam aseve aRniSna, rom adamianis uflebaTa
evropul sasamarTloSi Setanili ganacxadebi ar SeiZleba
usafuZvlo gamdidrebis wyarod iqces.
78. sasamarTlo imeorebs, rom aramaterialuri ziani unda
Sefasdes
mis
mier
konvenciis
safuZvelze
dadgenili
avtonomiuri kriteriumebiT da ara mocemul saxelmwifoSi
kanoniT an praqtikiT dadgenili principebiT (ix. mutatis mutandis, wlis 6 noembris ganCineba saqmeze The Sunday Times v. the United
Kingdom (#1) (muxli 50), Series A, # 38, gv. 17, punqti 41, da 1997
wlis 1 ivlisis ganCineba saqmeze Probstmeier v. Germany, Reports 1997-
IV, gv. 1140, punqti 77). sasamarTlo adasturebs, rom mocemul
saqmeSi ganmcxadebelma ganicada aramaterialuri ziani imiT, rom
uari eTqva sayovelTao arCevnebSi kandidatad monawileobaze.
Sesabamisad, samarTlianobis safuZvelze da yvela garemoebis
gaTvaliswinebiT, igi ganmcxadebels akuTvnebs 5 000 evros.
C.xarjebi da danaxarjebi
79. ganmcxadebels ar mouTxovia xarjebis anazRaureba, radgan
advokatis
momsaxureba
mas
ufasod
gaewia.
Sesabamisad,
sasamarTlo amisaTvis ganmcxadebels arafers akuTvnebs.
D. procentis dakisreba gadaxdis valdebulebis gadacilebisTvis
80. sasamarTlos mizanSewonilad miaCnia, rom procenti gadaxdis
valdebulebis
gadacilebisTvis
efuZnebodes
evropis
centraluri bankis zRvrul sasesxo procents, romelsac unda
daematos sami procenti.
aRniSnulis safuZvelze sasamarTlo:
1. eqvsi xmiT erTis winaaRmdeg adgens, rom darRveulia pirveli
oqmis me-3 muxli;
2. erTsulovnad adgens, rom saWiro ar aris saCivris calke
ganxilva konvenciis me-14 muxlis safuZvelze;
3. eqvsi xmiT erTis winaaRmdeg adgens, rom
(a)
mopasuxe saxelmwifom, sami Tvis vadaSi konvenciis 44-e
muxlis me-2 punqtis Sesabamisad am ganCinebis ZalaSi Sesvlis
dRidan, aramaterialuri zianis saxiT unda gadaixados 5 000
evro, romlis konvertaciac unda moxdes aSS dolarebSi am
ganCinebis
gamotanis
dRisTvis
arsebuli
kursiT,
plius
damatebiTi Rirebulebis gadasaxadi, romelic am Tanxas SeiZleba
daekisros;
(b) zemoaRniSnuli sami Tvis gasvlis Semdeg angariSsworebis
TariRamde gadasaxdel Tanxas daericxos martivi procenti,
romelic udris evropis centraluri bankis zRvrul sasesxo
procents
gadaxdis
valdebulebis
gadacilebis
periodSi
damatebuli sami procenti;
4. erTsulovnad uars ambobs samarTlian dakmayofilebasTan
dakavSirebiT ganmcxadeblis sxva moTxovnebis dakmayofilebaze.
Sesrulebulia inglisur enaze, Setyobinebulia werilobiT 2004
wlis 19 oqtombers, sasamarTlos reglamentis 77-e muxlis me-2
da me-3 punqtebis Sesabamisad.
t.l. erli
mdivnis moadgile
j.-p. kosta
Tavmjdomare
konvenciis
45-e
muxlis
me-2
punqtisa
da
sasamarTlos
reglamentis 74-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, ganCinebas Tan
erTvis batoni lukaidesis gansxvavebuli mosazreba.
mosamarTle lukaidesis gansxvavebuli mosazreba
ganmcxadeblis saCivari mdgomareobs imaSi, rom mas TviTneburad
uTxres uari ukrainis socialisturi partiis siidan parlamentis
(verxovna radas) wevrobis kandidatad registraciaze. ukrainis
xelisuflebam
uari
uTxra
mas
arCevnebSi
kandidatad
registraciaze im safuZvliT, rom ganmcxadebelma mcdari
informacia waradgina misi Cveulebrivi sacxovrebeli adgilis
anu adgilsamyofelis Sesaxeb bolo
wlis ganmavlobaSi.
ganmcxadebeli amtkicebs, rom man xelisuflebas miawoda
informacia ukrainaSi misi oficialuri registraciis adgilis
Sesaxeb (`Caweris~ Sesaxeb, rogorc im dros ewodeboda). Cawera
ukrainis
administraciuli
sistemis
ganuyofeli
da
fundamenturi aspeqti iyo da farTod gamoiyeneboda sxvadasxva
oficialuri miznebisTvis. ganmcxadeblis TqmiT, radgan Caweris
mixedviT misi registrirebuli sacxovrebeli adgili bolo 5
wlis
ganmavlobaSi
kandidatad
registraciis
gancxadebis
Setanamde (2002 wlis 12 ianvari) iyo ukrainaSi, ar unda
CaTvliliyo, rom man mcdari informacia warmoadgina. Sedegad,
misTvis uari ar unda eTqvaT kandidatad registraciaze im
safuZvliT, rom igi ar akmayofilebda moTxovnas sacxovrebeli
adgilis Sesaxeb, Tumca sadavo ar iyo is faqti, rom is
Sesabamisi droisTvis ar cxovrobda ukrainaSi.
ukrainis konstituciis 76-e muxlis Tanaxmad:
`... ukrainis moqalaqes, romelmac miaRwia 21 wlis asaks
arCevnebis TariRisTvis, aqvs ufleba, airCios da, Tu igi bolo
xuTi wlis ganmavlobaSi cxovrobda ukrainis teritoriaze,
arCeuli iqnes verxovna radaSi ...~ (xazgasma Cvenia)
aseve, arCevnebis Sesaxeb kanonis me-8 muxlis Tanaxmad:
35.
arCevnebis
Sesaxeb
kanonis
Sesabamis
amonaridebSi
vkiTxulobT:
`1. ukrainis moqalaqes, romelmac miaRwia 21 wlis asaks
arCevnebis dRisTvis, aqvs arCevnebSi xmis micemis ufleba da [Tu
igi] cxovrobda ukrainis teritoriaze bolo xuTi wlis
ganmavlobaSi, aqvs ufleba, arCeuli iqnes parlamentis wevrad.~
(xazgasma Cvenia)
yvelasaTvis cnobili iyo, rom ganmcxadebelma ukraina datova wlis 26 noembers da cxovreba daiwyo ltolvilad
SeerTebul StatebSi, aSS-s xelisuflebis organos 2001 wlis 27
aprilis
gadawyvetilebis
safuZvelze.
igi
ukrainaSi
ar
dabrunebula. amitom faqtobrivad igi Sesabamis dros ar iyo
ukrainaSi mcxovrebi piri `bolo xuTi wlis ganmavlobaSi~
registraciis gancxadebis Setanis TariRamde. rogorc ukve
aRiniSna, ganmcxadebeli sadavod xdis da amtkicebs, rom radgan
misi
Caweris
mixedviT
misi
registrirebuli
iuridiuli
sacxovrebeli misamarTi iyo ukraina, amitom igi akmayofilebda
sacxovrebeli adgilis aRniSnul moTxovnas.
ukrainis administraciul sistemaSi Cawera niSnavda piris
sacxovrebeli adgilis formalur aRniSvnas da gamoiyeneboda,
aSkarad praqtikuli miznebisTvis, oficialur sacxovrebel
misamarTad. aseTi misamarTi dadasturebulad da sabolood ver
gamodgeba piris ukrainaSi cxovrebis dasadgenad, rodesac am
piris realur sacxovrebel adgilad aRiarebuli iyo adgili
ukrainis gareT. sxva sityvebiT rom vTqvaT, Cemi azriT, am
SemTxvevaSi ukrainis xelisuflebam sworad daafuZna misi
gadawyvetileba ganmcxadeblis realur sacxovrebel adgilze da
ar daxuWa Tvali Caweris gamo.
amitom me vTvli, rom ganmcxadeblis mier saparlamento
arCevnebSi Sesabamisi moTxovnebis dakmayofilebis sakiTxis
gadawyvetisas
gadawyvetilebis
erovnulma
miReba realuri
xelisuflebam
arasadavo
amjobina
sacxovrebeli
adgilis da ara formaluri registraciis adgilis safuZvelze
da daaskvna, rom ganmcxadeblis mier formaluri da ara
faqtobrivi
sacxovrebeli
adgilis
miTiTeba
iyo
mcdari
informacia, rac iwvevda ganmcxadeblis diskvalifikacias. amitom
xelisuflebis es gadawyvetileba ver CaiTvleba TviTneburad da
verc arasworad.
swored es sakiTxi iyo ganmcxadeblis saCivris arsi da igi unda
Segvefasebina konvenciis pirveli oqmis me-3 muxlis fonze.
politikuri garemo an politikuri niSnebi ar iyo Cveni
gansaxilveli sakiTxi, ramdenadac es garemoebebi ar iqna
srulad moyvanili da dadasturebuli ganmcxadeblis mier
konvenciis pirveli oqmis me-3 muxlis darRvevis dasasabuTeblad.
am garemoebebSi me vfiqrob, rom mocemul saqmeSi ar aris
darRveuli konvenciis pirveli oqmis me-3 muxli.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło