17747/03

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   MEHMET SAĐT KAYA-TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 17747/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Temmuz 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (17747/03) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀı olan Mehmet Sait Kaya’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   (AĐHM) 7 Mayıs 2003 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını   güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, AĐHM önünde Gaziantep Barosu avukatlarından M.ꢁ. Yıldız tarafından   temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   Baꢀvuran, 1964 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.   tarihinde, baꢀvurana ait taꢀınmaz, Birecik barajı projesi çerçevesinde Enerji ve   Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamulaꢀtırılmıꢀtır. Đdare tarafından baꢀvurana   kamulaꢀtırma bedeli ödenmiꢀtir.   Ödenen tutar üzerinde anlaꢀmazlık doğması üzerine baꢀvuran, 31 Temmuz 1998   tarihinde Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi’ne kamulaꢀtırma bedelinin artırılması talebiyle   baꢀvuruda bulunmuꢀtur.   Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi, Mehmet Sait Kaya’yı haklı bularak 3 ꢁubat 1999   tarihli bir kararla Đdare tarafından baꢀvurana, 7 Ağustos 1998 tarihinden itibaren iꢀlemek   üzere gecikme faiziyle birlikte 3.871.557.500 Türk Lirası (yaklaꢀık 10.131 Euro) tutarında ek   tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   Yargıtay, 27 Kasım 2000 tarihinde Đdare tarafından yapılan baꢀvuruyu reddetmiꢀ ve ilk   derece mahkemesi kararını onamıꢀtır.   Đdare, 3 Aralık 2002 tarihinde baꢀvurana 12.857.442.458 Türk Lirası (7.963 Euro)   tutarında ek tazminat ödemiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz kalan gecikme faizi   nedeniyle ek tazminatın değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümete göre, baꢀvuran tarafından icra takibi baꢀlatılmadığı için AĐHS’nin 35 § 1.   maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiꢀtir.   AĐHM, buna benzer bir itirazı daha önce reddettiğini hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri   arasında, Yalçınkaya-Türkiye, no: 14796/03, 2 ꢁubat 2006, Fadıl Yılmaz-Türkiye, no:   28171/02, 21 Temmuz 2005, Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve   Karahalios-Yunanistan, no: 62503/00, 11 Aralık 2003). AĐHM, bu kararından ayrılmasını   gerektirecek hiçbir neden bulamamakta ve bu nedenle Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle Akkuꢀ, adıgeçen karar)   ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, baꢀvurunun esastan incelenmesi   gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, baꢀvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   karꢀılaꢀılmadığını tespit etmiꢀtir.   B. Esas Hakkında   AĐHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da   incelemiꢀ ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz.,   Akkuꢀ, adıgeçen karar, ve Aka, adıgeçen karar).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak   hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan Đdare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme,   AĐHM’yi, baꢀvuranın genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması   arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke   katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak AĐHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar   vermiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, yürütülen adli iꢀlemlerin süresinin AĐHS’nin 6 § 1 maddesini ihlal   ettiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3 maddesine göre açıkça dayanaktan   yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiꢀtir. Baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi   bulunmamaktadır.   B. Esas Hakkında   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonuç dikkate alındığında,   AĐHM ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6 § 1 maddesi açısından incelenmesine gerek   olmadığına karar vermiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran 7.500 Euro tutarında maddi zarara uğradığını iddia etmektedir. Baꢀvuran   ayrıca, manevi tazminat olarak 5.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve   ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvurana maddi tazminat olarak 3.500 Euro ödenmesine   karar vermiꢀtir.   Manevi tazminat hususunda ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında, bir ihlalin varlığının   tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna kanaat getirmiꢀtir.   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuran, AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 50 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu konuyu AĐHM’nin takdirine bırakmaktadır   Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda AĐHM, 50 Euro   ödenmesinin makul olduğuna karar vermiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6§1 maddesine dayanan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek   olmadığına;   4. Manevi tazminatla ilgili olarak, mevcut kararının kendisinin adil tazmin için baꢀlı   baꢀına yeterli olduğuna;   5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara   yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından   baꢀvurana maddi tazminat için 3.500 Euro (üç bin beꢀ yüz), masraf ve harcamalar   için 50 Euro (elli) ödenmesine;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz   oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 25 Temmuz 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5