18257/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   RĐMER VE DĐĞERLERĐ -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 18257/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   (A d i l t a z m i n )   STRAZBURG   Mayıs 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (18257/04) numaralı baꢀvurunun nedeni T.C.   vatandaꢀları Nalan Rimer, Hüseyin Aktan, Mehmet Ali Özdemir (baꢀvuranlar) tarafından 5   Mayıs 2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan baꢀvurudur.   AĐHM 10 Mart 2009 tarihli (esas) kararı ile Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal   edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz. Rimer vd.-Türkiye no: 18257/04, 10 Mart 2009).   Baꢀvuranlar zarara uğradıklarını öne sürerek AĐHS’nin 41. maddesine dayalı birtakım   meblağlarla tazminat talebinde bulunmaktadır.   AĐHS’nin 41. maddesinin bu aꢀamada uygulanamayacağını kaydeden AĐHM, Hükümeti ve   baꢀvuranları sözkonusu kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde bu mesele   hakkındaki yazılı görüꢀlerini bildirmeye ve bilhassa dostane çözüm anlaꢀması yoluyla   varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini haberdar etmeye davet etmiꢀtir (ibidem).   Baꢀvuranlar olduğu kadar Hükümet de yazılı görüꢀlerini iletmiꢀtir. Taraflar arasında dostane   çözüm yoluyla herhangi bir uzlaꢀma sağlanamamıꢀtır.   HUKUK   A. Tazminat   Baꢀvuranlar hem maddi, hem manevi zarara uğradıklarını öne sürmektedir. Baꢀvuranlar her   biri için 2.500.000 Euro yaklaꢀık 833.333 Euro maddi tazminat talep etmektedir. Dava   dosyasına 25 Ocak 2008 tarihinde özel bir ꢀirket Scandinavianhouse Emlak Tur. Đnꢀ. San. ve   Dıꢀ Tic. Ltd. ꢁti. tarafından m2 değeri 35 TL üzerinden hesaplanan (m2’si 20 Euro yaklaꢀık)   ve 124.850 m2’lik arazinin değerinin 2.500.000 Euro (4.369.750 TL) olduğunu tespit eden bir   raporu eklemiꢀlerdir. Baꢀvuranlar manevi tazminat olarak her biri için 150.000 Euro talep   etmektedir.   Baꢀvuranlar arazilerinin körfeze bakan ve tercih edilen bir imar bölgesinde yer aldığını ve   üzerine 122 evin yapılabileceği bir projeye sahip olduklarını savunmaktadır. Baꢀvuranlar   dosyaya arazinin fotoğraflarını ve sözkonusu arazi üzerine yapılacak evlerin ön yerleꢀim   planlarını eklemektedir.   Hükümet AĐHM’yi bu talepleri reddetmeye davet etmektedir. Hükümet AĐHM’nin esas   kararında Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin mülkiyetten yoksun bırakma nedeniyle değil,   toplam tazminat bedelinin hüküm sürmesi gereken adil dengenin baꢀvuranlar aleyhine   bozulması nedeniyle ihlal edildiği sonucuna vardığını saptamaktadır. Hükümet 2007 yılından   bu yana iç hukukta baꢀvuru yollarının mevcut olduğunu, baꢀvuranların öne sürdükleri adil   tatmin talepleriyle birlikte iç hukuktaki mahkemelere gitmeleri gerektiğini savunmaktadır.   Kaldı ki baꢀvuranların talepleri dayanaktan yoksundur ve adil tatmin ꢀahsi bir zenginleꢀme   aracını oluꢀturmamalıdır.   Hükümet ayrıca, AĐHM’nin dikkatini ihtilaf konusu taꢀınmazın satıꢀ değerine çekmektedir.   Tapu sicil kayıtlarından edinilen rakamlara göre 14 Nisan 1993 tarihinde arazi 250.000.000   eski Türk Lirasına (1993 yılında yaklaꢀık 26.385 ABD Doları) satın alınmıꢀtır. Tüketici fiyat   indeksi verilerine göre bu satıꢀ bedelinin güncel değeri 84.419,64 TL’dır (2010 yılı Ocak   ayında yaklaꢀık 40.200 Euro).   Hükümet son olarak bilirkiꢀi raporunu düzenleyen ꢀirketin özel hukuka tabi olduğunun altını   çizmektedir. Baꢀvuranlar iç hukuktaki mahkemeler önünde bir tazmin talebinde bulunmuꢀ   olsalardı, mahkeme tarafından tayin edilecek bilirkiꢀi incelemesi objektif olarak taꢀınmazın   nihai değerini tespit etmiꢀ olurdu. Hükümet bu konu ile ilgili olarak, dosyaya eklenen raporda   mevkii, ana yola olan uzaklık, tabiat, elektrik hatlarına iliꢀkin sorunlar, vb. kimi hususların   dikkate alınmadığını savunmaktadır   AĐHM bu konudaki genel prensipler ile ilgili yerleꢀik içtihadından ileri gelen hususlara atıfta   bulunmaktadır (Bkz. Turgut vd.-Türkiye (adil tatmin), no: 1411/03, 13 Ekim 2009 ve bu   kararda sözü edilen içtihat).   Mahkemeye sunulan bütün delil unsurları ve tarafların altını çizdiği nitelikler ıꢀığında ve   hakkaniyete uygun olarak, AĐHM her türlü vergi ve kesintiden muaf tutulmak üzere   baꢀvuranlara 875.000 Euro maddi tazminat ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.   AĐHM manevi tazminat konusunda, mevcut davanın koꢀulları göz önünde bulundurulduğunda   ihlal tespitinin adil bir tatmini oluꢀturduğuna itibar etmektedir (Bkz. aynı anlamda, Belvedere   Alberghiera S.r.l.-Đtalya (adil tatmin), no: 31524/96, 30 Ekim 2003).   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranlar iç hukukta ve AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları yargılama giderleri için 1.259   Euro talep etmekte, dosyaya yargılama, posta, seyahat ve temyiz baꢀvurusuna iliꢀkin yapılan   masraf ve giderler ile ilgili makbuz ve belgeleri eklemektedir. Baꢀvuranlar ayrıca 2.500   Euro’su iç hukuktaki süreç ve 50.000 Euro’su AĐHM önündeki temsil gideri için olmak üzere   temsil gideri olarak toplam 52.500 Euro talep etmektedir. Baꢀvuranlar iç hukuktaki temsil   giderleri ile ilgili 23 Ocak 2002 tarihinde yapılan avukatlık sözleꢀmesini dosyaya   eklemektedir. Bu sözleꢀmeye göre baꢀvuranlar 2.500 Euro tutarında ödeme yapacaktı.   Hükümet AĐHM’den gerekli kanıtlayıcı belgelerden yoksun bu meblağları reddetmesini talep   etmektedir.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliliğini kanıtladığı makul   miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Bu baꢀvuruda sunulan deliller ve sözü edilen   kıstaslar ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranlara makul olarak ortaklaꢀa 2.000 Euro ödenmesini uygun   görmektedir.   C. Gecikme faizi   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:   i. baꢀvuranlara ortaklaꢀa 875.000 (sekiz yüz yetmiꢀ beꢀ bin) Euro maddi tazminat   ödenmesine;   ii. yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlara 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   2. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4