18896/05

CONSEIL   A V R U PA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   OSMAN YILMAZ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 18896/05)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Aralık 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (18896/05) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı   Osman Yılmaz’ın (baꢀvuran) 16 Mayıs 2005 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme ’ ni n ( Avr up a Đnsan   Hakları Sözleꢀme s i - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu   avukatlarından M. Turan Oralkan tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1982 doğumlu olup Bursa’da ikamet etmektedir.   Eylül 2000 tarihinde, baꢀvuran çalıꢀtığı nakliye ꢀirketi adına seyahat ederken bir trafik   kazası geçirmiꢀtir. Ağır yaralanan baꢀvuranın o kazadan sonra bacakları felç olmuꢀtur. Sosyal   güvenlik kurumu, baꢀvuranın meslekte kazanma gücünü % 100 kaybettiğini kabul etmiꢀtir.   Ekim 2000 tarihinde, baꢀvuran iꢀve r e n i v e o n un k a za ya s e b ep o la n i ꢀçisi aleyhine Bursa   Đꢀ Mahkemesi’nde tazminat davası açmıꢀtır. Baꢀvuran, uğradığı maddi zarar karꢀılığında   000 000 000 Türk Lirası (TRL)1 talep etmiꢀ ve manevi tazminat hakkını saklı tutmuꢀtur.   Baꢀvuran ayrıca, davalıların yargılama sürecinde mal varlıklarını kaçırmamaları için iꢀ   ma hke me s i nd e n ted b ir ka rar ı a l ma s ı nı t a lep e t mi ꢀtir.   Aynı gün, iꢀ mahkemesi davalıların mal varlığı üzerinde 50 000 000 000 TRL değer   karꢀılığında tedbir kararı almıꢀtır.   Đꢀ Mahkemesi, 29 Mayıs 2003 tarihinde, ilgili ꢀahsın adli yardım talebini sosyal   sigortalardan emekli maaꢀı aldığı gerekçesiyle reddettikten sonra maddi tazminat olarak –   davalıların müꢀtereken – kendisine 150 000 000 000 TRL ödemesine ve bu tutara kaza   tarihinden itibaren yürürlükteki yasal oranlarda faiz eklenmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme,   ayrıca davalıların yargılama masrafları baꢀlığı altında Devlet Hazinesi’ne müꢀtereken   100 000 000 de TRL2 ödemesine hükmetmiꢀtir.   Eylül 2003 tarihinde, baꢀvuran Bursa Đcra Müdürlüğü’ne baꢀvurarak kararın   uygulanmasını talep etmiꢀtir.   Eylül 2003 tarihinde, baꢀvuranın eski iꢀve r e ni B u r s a Đcra Hakimi’ne baꢀvurarak tüm   cebri icra tedbirlerine itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuranın eski iꢀvereni, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun   28/1 ve 32. maddelerine atıfta bulunarak, istenen yargılama masraflarının ödenmediğini ve   dolayısıyla kararın hem ilgili ꢀahısa tebliğ edilemeyeceğini ve hem de herhangi bir icra   iꢀlemine konu olamayacağını iddia etmiꢀtir.   ꢁubat 2004 tarihinde, icra hakimi baꢀvurana ödeme yapması için 30 Mart 2004 tarihine   kadar süre vermiꢀtir.   1. Yaklaꢀık 262 435 Euro (EUR).   2. Yaklaꢀık 4 848 Euro   Baꢀvuranın avukatı 30 Mart 2004 tarihli savunma yazısında, icra hakimine karar vermeden   önce 492 sayılı Kanun’un 28 ve 32. maddelerinin anayasaya uygun olup olmadığının Anayasa   Mahkemesi’ne sorulmasını ve cevap gelene kadar davanın ertelenmesini talep etmiꢀtir.   A v u k a t ö z e l l i k l e a y n ı y a s a n ı n 3 7 . m a d d e s i u y a r ı n c a m a h k e m e h a r ç l a r ı n ı n D e v l e t H a z i n e s i   tarafından karꢀılanması gerektiğini ve sadece kendilerinin ödememesi yüzünden, bu   ma s r a f l a rı n s or uml u s u o l ma d ı ğı halde, baꢀvurana ödetilemeyeceğini savunmuꢀtur. Avukat   ayrıca, ödemekle yükümlü oldukları halde nakliye ꢀirketi ve iꢀçisinin yargılama masraflarını   ödemeyi reddetmelerinin, artık kesinleꢀmi ꢀ olan bu ihtilaflı kararın icra edilmesini engellemek   amacıyla giriꢀilen bir manipülasyon olarak ve hukukun kötüye kullanılması ꢀeklinde   değerlendirilmesi gerektiğini kaydetmiꢀtir. AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunan avukat, son   olarak 492 sayılı Kanun hükümleri nedeniyle baꢀvuranın bu kararın icrasını elde   edememesinin mahkemeye eriꢀim ve adil yargılanma hakkının ihlalini oluꢀturduğunu   savunmaktadır.   Aynı gün, icra hakimi baꢀvuranın adli yardım talep etmediğini ve kendisine verilen sürede   y a r g ı l a m a m a s r a f l a r ı n ı ö d e m e d i ğini belirterek, nakliye ꢀirketinin talebini haklı bulmuꢀ ve 492   sayılı Kanun’un 32. maddesi gereğince cebri icra iꢀlemini iptal etmiꢀtir.   Nisan 2004 tarihinde, baꢀvuran kararı temyize taꢀımıꢀtır. Đtiraz baꢀvurusunda avukat,   icra hakimi önünde sunduğu savunmayı yinelemiꢀ ve ayrıca baꢀvuranın adli yardım talebinde   bulunduğunu ancak bu talebin reddedildiğini hatırlatmıꢀtır. Avukat, yargılama masraflarının   baꢀvuranın iꢀve r e n i ne v e b a ꢀka b i r i ꢀçiye yüklendiğini, bu bağlamda baꢀvuranın onların   hatasını üstlenemeyeceğini, zaten kendisinin mali durumunun ihtilaflı masrafları ödemeye   imkân vermediğini belirtmiꢀtir.   Haziran 2004 tarihinde, Yargıtay icra hakiminin verdiği kararı onamıꢀtır.   Baꢀvuran, 10 Temmuz 2004 tarihinde Yargıtay’a giderek bu kararın düzeltilmesini talep   etmiꢀtir.   Yargıtay, 15 Ekim 2004 tarihinde baꢀvuranın bu talebini reddetmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, kendisine tazminat ödenmesine hükmeden bir mahkeme kararının icra   edilmediğinden ꢀikâyetçi olmaktadır. Baꢀvuran, bu kararın icrasını takip etmeyen ulusal   ma ka ml a r ı n AĐHS’nin ilgili bölümü aꢀağıdaki gibi kaleme alınan 1. paragrafında güvence   altına alınan adil yargılanma ve mahkemeye eriꢀim hakkını ihlal ettiği kanaatindedir:   Hükümet, bu sava karꢀı çıkmaktadır.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   1. Altı ay kuralına riayet edilmesi hakkında   Hükümet, altı ay kuralına riayet edilmediği gerekçesiyle AĐHM’nin baꢀvuruyu   reddetmesini talep etmektedir. Bu bağlamda Hükümet, 15 Ekim 2004 tarihli Yargıtay   kararının ilk derece mahkemesi kalemi tarafından 4 Kasım 2004 tarihinde dosyaya   konulduğunu ve baꢀvuranın bu tarihten itibaren altı ay içerisinde AĐHM’ne baꢀvuru yapması   gerektiğini, ancak bu süre içerisinde baꢀvuru yapılmadığını ve dolayısıyla baꢀvurunun   gecikmeli olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.   Baꢀvuran, bu argümana karꢀı çıkmakta ve Yargıtay kararının posta masrafları ödendiği   halde kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürmektedir. Baꢀvuran, bu karardan ancak 22 Kasım   tarihinde haberdar olduğunu ve kendi gözünde altı aylık sürenin bu tarihten sonra   baꢀlaması gerektiğini ifade etmektedir.   AĐHM, altı aylık sürenin ancak ulusal mahkeme kararlarının ilgili ꢀahsa etkin ve yeterli bir   ꢀekilde tebliğ edilmesinden sonra baꢀlayabileceğini hatırlamaktadır. Öte yandan, baꢀvuranın   nihai iç hukuk kararı hakkında hangi tarihte bilgi sahibi olduğunu tespit etme görevi altı ay   süresi kuralına uyulmadığı itirazında bulunan devlete aittir (Fransa aleyhine Baghli davası, no   34374/97, prg. 31, CEDH 1999-VIII). AĐHM, mevcut davada baꢀvuranın kendisine tazminat   ödenmesine hükmeden kararın icra edilmediğinden ꢀikâyetçi olduğunu gözlemlemektedir. Bu   bağlamda AĐHM, bir ꢀikâyetin, herhangi bir baꢀvuru imkânının bulunmadığı süregelen bir   duruma iliꢀkin olması halinde, altı aylık sürenin sözkonusu durumun sona ermesinden itibaren   iꢀlemeye baꢀlayacağını hatırlatmaktadır (bakınız, mutatis mutandis, Yunanistan aleyhine   Hornsby davası, 19 Mart 1997, prg. 35, Karar ve hükümlerin derlemesi 1997-II, ve   Yunanistan aleyhine Marinakos davası (karar), no 49282/99, 29 Mart 2000).   Her halükârda, hatta Hükümetin iddia ettiği gibi altı aylık sürenin Yargıtay kararı   tarihinden itibaren baꢀladığı varsayılsa bile, baꢀvuranın ihtilaflı kararın icrasını elde   edemeyeceğini öğrendiği tarih itibariyle, Yargıtay kararı diğer taraflara tebliğ edildiği halde,   söz konusu kararın baꢀvurana henüz tebliğ edilmediği açıkça görülmektedir. Tebliğ   yü k ü m l ü l ü ğü yerine getirilmediği ve Hükümet tarafından baꢀvuranın ya da avukatının mevcut   baꢀvurunun yapılmasından altı aydan daha fazla bir süre önce Yargıtay kararı hakkında bilgi   sahibi olduklarını gösteren itiraza mahal bırakmayacak nitelikte bir kanıt sunulmadığı cihetle   A ĐHM, altı aylık süre kuralına riayet edildiği kanaatine varmaktadır. Bu gerekçeye istinaden   A ĐHM, Hükümetin bu ön itirazını reddetmektedir (benzer yaklaꢀım örneği için, bakınız,   diğerleri arasından, Türkiye aleyhine Kutluk ve diğerleri davası, no 1318/04, prg. 21, 3   Haziran 2008).   2. Đç hukuk yollarının tüketilmesi hakkında   Hükümet, baꢀvuranın icra iꢀlemleri sırasında Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun   465-472. maddeleri ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 176-179. maddelerinin mümkün   kıldığı ölçüde adli yardım talebinde bulunmadığını, dolayısıyla iç hukuk yollarını   tüketmediğini savunmaktadır. Hükümet ayrıca, baꢀvuranın iꢀ mahkemesi önünde görülen   davada adli yardım talebini reddetmesinin bu talebi yeniden yapmasını engellemediğini,   Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 469. maddesinin 2. fıkrasının bunu mümkün   kıldığını hatırlatmaktadır.   Baꢀvuran, herꢀeyden önce ihtilaflı masrafların iꢀ mahkemesinde görülen davayla ilgili   olduğunu ve bunu ödediğini hatırlatmaktadır. Bu nedenle baꢀvuran, bu son dava kapsamında   adli yardım verilmesinin iꢀ mahkemesi önünde görülen dava bakımından bir ꢀey   değiꢀtirmediği kanaatindedir. Baꢀvuran, öte yandan iꢀ anlaꢀm a z l ı k l a r ı b a ğlamında adli   y a r d ı m t a l e b i n i n r e t k a r a r ı i l e e s a s d a v a s ı n a i l i ꢀkin kararın aynı zamanda verildiğini ve   dolayısıyla talebini yineleme fırsatı bulamadığını belirtmektedir. Baꢀvuran son olarak,   A v u k a t l ı k K a n u n u ’ n u n 1 7 6 . m a d d e s i g e r e ğince verilen adli yardımın avukat ücretini bile   karꢀılamadığını eklemektedir.   Dosyadaki unsurlar çerçevesinde AĐHM, baꢀvuranın iꢀ mahkemesi önünde görülen dava   sırasında adli yardım talep ettiğini ve bu talebin kararın açıklanacağı safhada reddedildiğini   gözlemlemektedir. Bu bağlamda AĐHM, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 469.   ma d d e s i ni n h ükü ml e r i ne gör e , a d l i ya r d ı m t a l ebi n e i l i ꢀkin verilen olumlu ya da olumsuz   kararın nihai olduğunu ve temyize konu olamayacağını daha önce kaydettiğini   hatırlatmaktadır (bakınız, diğerleri arasından, Türkiye aleyhine Mehmet Hüsni Tunç davası, no   20400/03, prg. 21, 21 ꢁubat 2008, Bakan, ilgili bölüm, prg. 76, ve Türkiye aleyhine Ciğerhun   Öner davası, no 33612/03, prg. 29, 20 Mayıs 2008). Dolayısıyla, Hükümetin bu noktadaki ön   itirazının reddedilmesi uygun olacaktır.   AĐHM, öte yandan Hükümetin atıfta bulunduğu avukatlara iliꢀkin yasadaki hükümleri   okuduğunda adli yardımın yargılama masraflarını değil avukat ücretini karꢀılamaya yönelik   olduğunu tespit etmektedir. Dolayısıyla, Hükümetin bu noktadaki ön itirazının da   reddedilmesi uygun olacaktır.   Son olarak, baꢀvuranın icra iꢀlemleri kapsamında adli yardım talebinde bulunma imkânına   iliꢀkin itiraz konusunda ise AĐHM, itirazın bu yönünün AĐHS’nin 6. maddesine dayalı   ꢀikâyetin özüyle yakından bağlantılı olduğu kanaatine varmaktadır.   AĐHM, ayrıca baꢀvurunun AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit   etmektedir. Bu itibarla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.   B. Esasa iliꢀkin   Hükümet, yargılama masraflarının tahsil edilmesi gerektiğini belirtmekte ve baꢀvuranın   kararın çıkması ve icra iꢀlemlerini baꢀlatması için masrafları ödeyebileceğini ileri   sürmektedir. Hükümet, baꢀvurandan istenen masrafların alacağı tazminat yanında çok düꢀük   bir miktar oluꢀturduğunu ve baꢀvuranın bu tutarın iadesini geriye kalan alacağıyla birlikte   elde edebileceğini kaydetmektedir. Ayrıca, Hükümet ilgili ꢀahısın icra iꢀlemleri kapsamında   bir adli yardım talebinde bulunması gerektiği kanısındadır.   Hükümet diğer taraftan, ne ulusal mahkemelerin ve ne de iç hukukun baꢀvuran lehine   verilen karara engel olmaya çalıꢀma d ı ğını savunmaktadır. Hükümete göre, bu kararın   icrasının ulusal makamlar tarafından reddedilmesi söz konusu bile olamaz. Son olarak   Hükümet, Türkiye aleyhine Orimpeks Madencilik San. Ve Tic. Ltd. ꢁti ((karar), no 43475/02, 4   Eylül 2007) davasında dile getirilen kıstaslara ve masraf baꢀlığı altında istenen meblağın   ma kul n i t e l i ğine atıfta bulunmaktadır.   Đlk olarak, baꢀvuran, karꢀı tarafın yargılama masraflarını ödememesi nedeniyle lehine   verilen kararın icra edilemediğini savunmaktadır. Ulusal mahkemeler bir tek bu gerekçeyle   sözkonusu icra iꢀlemini yerine getirmemiꢀlerdir. Baꢀvuran, borçlu ꢀirketin mal varlığına   konulan tedbirin kaldırılması ve üstüne üstlük sözkonusu ꢀirketin faaliyetlerine son vermesi   nedeniyle bu icra iꢀleminin gerçekleꢀme d i ğini ve ödemeyi de alamadığını eklemektedir.   Đkinci olarak, baꢀvuran Hükümetin yargılama masraflarının çok düꢀük bir meblağ olduğu   y ö n ü n d e k i i d d i a s ı n a k a r ꢀı çıkmaktadır. Bu bağlamda baꢀvuran, bir tek malulen emeklilik   ma a ꢀı aldığını ve aldığı miktarın söz konusu masrafları karꢀılayacak güçte olmadığını   hatırlatmaktadır. Baꢀvuran, AĐHM’nin içinde bulunduğu durumu Türkiye aleyhine Ülger (no   25321/02, 26 Haziran 2007) davasında geliꢀtirdiği kıstaslar ıꢀığında değerlendirmesi gerektiği   kanısındadır.   AĐHM, bir Sözleꢀme c i D e vle t ’i n ul us a l h ukuk d üze ni t a ra f ı nd a n v eri l e n zor u nl u ve   kesinleꢀmi ꢀ bir yargı kararının taraflardan birinin zararına etkisiz kalması durumunda 6.   ma d d e ni n 1 . pa r a gr a fı yl a güv e nc e a l t ı na a l ı na n ma hk e me ye e r i ꢀim hakkının anlamsız hale   gelmiꢀ olacağını hatırlatmaktadır (Hornsby ilgili bölüm, prg. 40). Dolayısıyla, bir yargı   kararının icrası aꢀırı derecede geciktirilemez (Đtalya aleyhine Immobiliare Saffi davası [GC],   no 22774/93, prg. 66, CEDH 1999-V). Bu bağlamda, pozitif yükümlülüklerini yerine getirmek   amacıyla uygun ve yeterli yasal düzenlemeleri yapmak her Sözleꢀme c i D e vl e t ’i n gö r e vi dir   (Romanya aleyhine Fociac davası, no 2577/02, prg. 70, 3 ꢁubat 2005).   Mevcut davada AĐHM, iꢀ mahkemesinin baꢀvurana tazminat hakkı tanıdığını, öte yandan,   aynı mahkemenin davalının ödemesi gereken yargılama masraflarını baꢀvurana yüklediğini   gözlemlemektedir. AĐHM, ayrıca baꢀvuran lehine alınan kararın uygulanmasının borçluların –   tazminat davasındaki davalıların – yargılama masraflarını ödemesi koꢀuluna bağlandığını   tespit etmektedir. Dolayısıyla, borçluların bu ödemeyi yapmaması, iç hukuk gereğince,   kararın icrasına engel oluꢀturmuꢀtur (yukarıdaki ilgili paragraf; 492 sayılı Kanun’un 28.   ma d d e s i ) .   Bu bağlamda AĐHM, sözkonusu kararın uygulanmasının ardından baꢀvuranın yargılama   giderlerini geri alıp alamayacağı sorusunun, baꢀvu r a nı n A ĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı   kapsamında ꢀikayette bulunduğu durumla ilgisi bulunmadığı kanısına varmaktadır (bakınız,   benxer bir yaklaꢀım için, Ülger ilgili bölüm, prg. 40, ve Gürcistan aleyhine Apostol davası, no   40765/02, prg. 55, CEDH 2006-XIV). Burada incelenmesi gereken ꢀikâyetin konusu,   kaybeden tarafın üstlenmesi gereken yargılama masraflarını peꢀinen ödeme zorunluluğunun,   baꢀvuranın lehine verilen kesin kararın icra takibini baꢀlatmasını engellemesidir.   AĐHM, Harçlar Kanunu’nun 32. maddesine atıfta bulunarak yetkili mercilerin baꢀvurana   « y a r g ı l a m a m a s r a f l a r ı n ı » ö d e m e s i n i z o r u n l u k ı l a r a k m a l i b i r s o r u m l u l u k y ü k l e m i ꢀ olduğunu,   böylece kararın çıkmasını ve kararın uygulanmasını engellediğini kaydetmektedir. Bu   harçların peꢀin ödenme zorunluluğu, icra iꢀlemlerinin baꢀlatılmasını de facto sınırlamakta ve   A ĐHM’nin gözünde, yargılama masraflarının ödenmesi hukuk mahkemelerine eriꢀim için bir   kural haline gelmektedir (bakınız, mutatis mutandis, Apostol ilgili bölüm, prg. 58).   Bu bağlamda AĐHM, bir baꢀvuranın mahkemeye eriꢀim hakkından yararlanıp   y a r a r l a n m a d ı ğının ve davasının bir mahkeme tarafından görülüp görülmediğinin   belirlenmesinde, bir davanın özel koꢀulları ıꢀığında değerlendirilen masrafların tutarı, kiꢀinin   ödeme gücü ve sözkonusu sınırlamanın yargılamanın hangi safhasında ortaya çıktığı gibi   faktörlerin dikkate alınması gerektiğini yinelemektedir (Polonya aleyhine Kreuz davası, no   28249/95, prg. 60, CEDH 2001-VI).   Mevcut davada, AĐHM herꢀeyden önce mahkeme harçlarının mali sorumluluğunun   baꢀvurana yüklenmediğini, ancak iꢀ mahkemesinin aldığı bir kararla mahkemeye çağırdığı   taraflara bu ödemeyi dayattığını gözlemlemektedir. Lehine verilen kesin ve bağlayıcı karar   göz önüne alındığında, ilgili ꢀahısın kararın icrasını elde etmek üzere iꢀlem baꢀlatmasının da   me ꢀru bir hak olduğunu kabul etmek gerekir. Bu noktadan hareketle AĐHM, iꢀ mahkemesi   önünde görülen davayla ilgili harçları ödeme zorunluluğunun, icra iꢀlemleri kapsamında,   davalılar yerine baꢀvurana yüklenmesinin ve bunun kararın icrası için bir koꢀul olarak   dayatılmasının, inkâr edilemez bir biçimde onun ihtilaflı kararın icrasını elde etme hakkına   ma l i kı s ı t l a ma o l u ꢀturduğu kanaatine varmaktadır. Dolayısıyla, adaletin doğru bir ꢀekilde   tecellisi bakımından AĐHM’in konuyu özel bir ihtimamla incelemesi gerekmektedir (Polonya   aleyhine Podbielski ve PPU Polpure davası, no 39199/98, prg. 65, 26 Temmuz 2005).   Bu bağlamda AĐHM, etkili bir ꢀekilde mahkemeye eriꢀim hakkını güvence altına alma   yü k ü m l ü l ü ğünün yerine getirilmesinin, yalnız müdahale olmaması anlamına gelmediğini,   Devlet'in pozitif tedbirler almasını da gerektirebileceğini hatırlatmaktadır (Kreuz, ilgili bölüm,   prg. 59). AĐHM, mevcut dava koꢀullarında, Devlet’in yargılama giderlerinin karꢀılanmasında   bütün sorumluluğu baꢀvurana yükleyerek, kararların icrası için hem hukuken hem de   uygulamada etkin bir sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülüğünden kaçındığı kanaatine   varmaktadır (Ukrayna aleyhine Fouklev davası, no 71186/01, prg. 84, 7 Haziran 2005, ve   Apostol, ilgili bölüm, prg. 64).   Gerçekten de, ulusal makamların alacaklının çabalarına yardımcı olması gerekirken pasif   davrandıklarının altını çizmek gerekir. Üstelik AĐHM, Hükümetin hangi sebeplerle, borçlu   tarafın hata ve ihmali örtbas edilerek, bir mahkeme kararıyla, baꢀvurana ihtilaflı harçların   ödeme yükümlülüğünün dayatıldığı ve – baꢀvuranın gerçekten masraflarını ödediği - icra   iꢀlemleri sırasında yapılacak bir adli yardımın hangi ölçüde onu mahkeme harçlarını   ödemekten muaf kılacağı konusunda hiçbir açıklama yapmadığını kaydetmek durumundadır.   Yukarıdaki tespitlerden çıkan sonuca göre, yetkililerin mahkeme kararıyla baꢀkalarına   yü k l e n d i ği halde ve üstelik yoksulluğunu da göz ardı ederek, harçların ödenme   sorumluluğunu baꢀvurana dayatan tutumu, ilgili ꢀahısa aꢀırı yük yüklemiꢀ ve özünü ihlal   edecek derecede mahkemeye eriꢀim hakkını kısıtlamıꢀtır.   Dolayısıyla, AĐHM Hükümetin itirazını reddetmekte ve AĐHS’nin 6. maddesi 1.   paragrafının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.   II. AĐHS’NĐN 41 VE 46. MADDELERĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. ve 46. maddeleri.   A. Tazminat   Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 601 904,30 Türk Lirası (TL) (yaklaꢀık 293 149 Euro   (Euro) talep etmektedir. Bu tutar, ulusal mahkemeler tarafından yasal faizleriyle birlikte   kendisine ödenmesine hükmedilen tazminat tutarına tekabül etmektedir. Baꢀvuran kanıt   belgesi olarak, Bursa Đcra Müdürlüğü tarafından 22 Ekim 2008 tarihinde düzenlenen ve   istenen toplam tutar ile baꢀvuranın alacağı tazminat bakiyesini değerlendiren bir hesap tablosu   sunmaktadır. Đlgili ꢀahıs, iꢀ mahkemesi önünde görülen dava sırasında bir kısım haklarını   saklı tuttuğunu ve ilk kararın icrasını elde edemediğinden, ek tazminat davasını   baꢀlatmadığını hatırlatmaktadır. Baꢀvuran, bu ek tazminat tutarını 159 336 TRY   (yaklaꢀık74 522 EUR) olarak değerlendirmekte ve maddi tazminat baꢀlığı altında talep   etmektedir. Baꢀvuran, ayrıca ek tazminat davası açması halinde talep edeceği manevi tazminat   tutarı olarak 374 160 TRY (yaklaꢀık 174 997 EUR) ve yine kendisine göre ihtilaflı kararın   icrasını elde edememesi sonucu uğradığı manevi zarar karꢀılığında da 15 000 EUR talep   etmektedir.   Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.   AĐHM, AĐHS’nin ya da ek protokollerinin ihlal edildiğine hükmeden bir kararın   Savunmacı Devlet için yüklediği zorunlulukların, yalnızca adil tatmin baꢀlığı altında bir   tazminat ödenmesini değil, aynı zamanda AĐHM tarafından tespit edilen ihlale son vermek   amacıyla Bakanlar Komitesi kontrolünde iç hukuk sistemine yerleꢀtireceği genel ve/veya,   gerektiğinde, bireysel tedbirleri seçmesini de kapsadığını hatırlatmaktadır. Savunmacı Devlet   ihlalin neden olduğu sonuçları ortadan kaldırmak ve mağdurun konumunu mümkün   olduğunca ihlalden önceki duruma getirmekle yükümlüdür. Ayrıca, AĐHS’ne göre ve özellikle   1. maddenin hükümleri gereğince, Sözleꢀme c i D e vl e tl er AĐHS’ni kabul etmek suretiyle iç   hukuklarının ona uygun olarak düzenleneceğini taahhüt etmektedir. Dolayısıyla, baꢀvuranın   durumunun düzeltilmesinde ortaya çıkan olası engelleri iç hukuktaki düzenlemeler vasıtasıyla   ortadan kaldırmak Savunmacı Devlet’in görevidir (Gürcistan aleyhine Assanidzé davası   [GC], no 71503/01, prg. 198, CEDH 2004-II, Đtalya aleyhine Maestri davası [GC], no   39748/98, prg. 47, CEDH 2004-I, ve Apostol ilgili bölüm, prg. 71).   Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafında güvence altına   alınan hakkına iliꢀkin ihlalin, ulusal makamların kararların icrasıyla ilgili 492 sayılı Kanun’un   32. maddesini uygulama ꢀekli sonucunda ortaya çıkan koꢀullardan kaynaklandığını tespit   etmektedir. Bu nedenle AĐHM, Savunmacı Devlet’in ilgili iç hukukun AĐHS’nin yukarıda   belirtilen hükümleriyle ve bu kararda dile getirilen ilkelerle uygunluğunu sağlamakla   yü k ü m l ü o ld u ğu kanaatine varmaktadır.   Mevcut davada vardığı sonuç bağlamında ve kararların icrasında bugünkü rejimin   iyileꢀtirilmesine yönelik alınabilecek diğer tedbirlerden bağımsız olarak AĐHM, en uygun   düzeltme ꢀeklinin eleꢀtirilen “kararı uygulamama” durumunun ortadan kaldırılması olacağı   kanaatini taꢀımaktadır (bakınız, diğerleri arasından, Rusya aleyhine Plotnikovy davası, no   43883/02, prg. 33, 24 ꢁubat 2005). Bunun sonucu olarak, Savunmacı Devlet 29 Mayıs 2003   tarihli iꢀ mahkemesi kararının icrasını sağlamalıdır.   Savunmacı Devlet, baꢀvuranın iꢀ mahkemesinin 29 Mayıs 2003 tarihli kararında söz   konusu tutarın kendilerinden ayrı ayrı tahsil edilmesine hükmettiği borçlu kiꢀiler aleyhine icra   iꢀlemlerini baꢀlatmasını, iꢀbu kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içerisinde sağlamadığı   takdirde, AĐHM, mevcut kararda yaptığı tespitler bağlamında, baꢀvurana, Bursa Đcra   Müdürlüğü tarafından maddi tazminat baꢀlığı altında alacağının karꢀılığı olarak belirlenen   149 EUR tutarının ödenmesine karar vermektedir. AĐHM, baꢀvuranın uğradığı zarar   karꢀılığı olarak dile getirdiği ek tazminat talebinin ise reddedilmesinin uygun olacağı   kanaatindedir.   AĐHM, ayrıca baꢀvurana uğradığı manevi zarar karꢀılığında 3 900 EUR ödenmesi gerektiği   kanısındadır.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran, ayrıca rakam belirtmeden ve kanıt belgesi sunmadan, AĐHM önündeki yargı   ma s r a f v e gid e r ler i i ç i n b i r te la fi t al e p e t me kt ed i r .   Hükümet, bu talebe itiraz etmektedir.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı   ma kul mi kt a r l a rd a ki ya r gı gid er le r i ni e ld e ed eb i l i r . M e vc u t da vad a A ĐHM, yukarıdaki   kıstasları ve gerekli belgelerin sunulmamasını göz önüne alarak, AĐHM önündeki yargılama   ma s r a f v e gid e r ler i yl e i l gi l i t e l a fi ta leb i ni re dd e t me k t ed i r .   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana   üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   mu a f t ut ul a r a k Sa v unma c ı D e vl e t tar a fı nda n ;   i. Đꢀ Mahke me si’nin 29 Mayıs 2003 tarihli icra kararının uygula nması için gerekli önlemlerin   alınmasına;   ii. Đꢀ Mahkemesi’nin 29 Mayıs 2003 tarihli kararı ile, ödeme yapmalarına hükmedilen   mü ꢀtereken borçlu kabul edilen kiꢀilere karꢀı baꢀvuran tarafından baꢀlatılan icra kararının   Devlet tarafından yerine getirilmesinin sağlanmaması halinde baꢀvurana 293.149 (iki yüz   doksan üç bin yüz kırk dokuz) Euro maddi tazminat ödenmesine;   iii. baꢀvurana 3.900 (üç bin dokuz yüz) Euro manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 8 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   9