1901/02

_ _ _ _ _   ^ - . ::.■-   C Ö N S E I L D E ^   L’EUROPE   ^ A V R U P A   jl   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   MEHMET EM İN ACAR - TÜRKİYE DA VASİ   (Başvuru no: 1901/02)   KARARIN ÖZET Ç E V R İSİ   STRAZBURG   0 E k im 2 0 0 6   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   İşbu karar AİHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazı   şekli düzeltmelere tabi olabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (1901/02) başvuru no’lu davanın nedeni bu ülke   V a t a n d a ş ı M e h m e t E m i n A c a r ’ ı n ( b a ş v u r a n ) A v r u p a İ n s a n H a k l a n M a h k e m e s i ’ n e ( A İ H M ) 2 0   Kasım 2001 tarihinde Avmpa İnsan Haklan Sözleşmesinin Temel İnsan Haklarını (AİHS)   güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.   Başvuran, Avmpa İnsan Haklan Mahkemesi önünde Ankara Barosu avukatlarından A. Aktay   ve T. Akıllıoğlu tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Başvuran 1952 doğumlu olup Mersin’de ikamet etmektedir.   Karayolları Genel Müdürlüğü (İdare) 5 Haziran 1997 tarihinde başvurana ait Mersin’de   bulunan iki araziyi çevre yolu yapımı nedeniyle istimlak etmiştir.   İçel bilirkişi heyeti sözkonusu taşınmazların değerini 18.296,307.000 TL. olarak belirlemiştir.   Bu miktar taşınmazın devri sırasında başvurana ödenmiştir.   Başvuran 4 Eylül 1997 tarihinde kamulaştırma bedeli artırma talebiyle Mersin Asliye Hukuk   Mahkemesi’ne başvurmuştur.   A ralık 1999 tarihli bilirkişi görüşünün ardından M ahkem e, 27 A ğustos 1997 tarihinden   itibaren uygulanacak yasal faiz ile birlikte başvurana 42.223.694.000 TL (81.373 Euro)   ödenmesini kararlaştırmıştır.   Yargıtay 1 Haziran 2000’de İdare tarafından yapılan temyiz başvurusunu reddetmiş ve İlk   derece mahkemesi’nin kararını onamıştır.   İdare 29 Mayıs 2001 tarihinde başvurana 126.390.520.000 TL. ek kamulaştırma bedeli   ödemiştir.   HUKUK AÇISINDAN   . E I< 1 N Ö ’L U P R O T O K O L Ü N 1 . M A D D E S İ’N İN İH L A L E D İL D İĞ İ İD D İA S I   HAKKINDA   Başvuran Türkiye’deki yüksek enflasyon oram karşısında yasal faiz oranı yetersiz kaldığından   gelir kaybına uğradığından şikayetçi olmakta, bu yönde Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesini   ileri sürmektedir.   A . K a b ı ı l e t l i l e b i H r l i ğ e i l i ş k i n   Hükümet, başvuranın Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile tanınan başvuru yolunu   kullanmadığından AİHS’nin 35. maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yollarını   tüketmediğini savunmaktadır. Ek kamulaştırma bedelinin geç ödenmesi ile uğranıldığı öne   sürülen gelir kaybı ilgili tarafından yapılacak tazminat başvurusu ile giderilebilirdi.   AÎHM, daha önce buna benzer bir itirazın Aka-Türkiye (23 Eylül 1998 tarihli ) kararında   reddedildiğini ve bu sonucu değiştirecek hiçbir gerekçenin yer almadığını hatırlatarak   Hükümetin itirazını reddetmektedir.   AİHM, mahkemenin bü yöndeki içtihadından doğan kıstasları (Bkz. özellikle Akkuş-Türkiye   kararı, 9 Temmuz 1997) ve sunulan delillerin bütünü ışığında başvurunun esastan incelenmesi   gerektiği kanısındadır. Mahkeme hiçbir kabuledilememezlik gerekçesi tespit etmemiştir.   B . E s a s h a k k ı n d a   AİHM, daha önceki kararlarda benzer şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu   ProtokoPiin 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuş   karan, s. 1317, § 31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).   AİHM meVcut davayı incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaştırmayı yapan idare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülklerinin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   dalıâ s o k m uş tu r. B u g e c i k m e , A Î H M ’yi, b a ş v u r a n ı n t o p l u m y a r a r ı n ı n g e r e k t i r d i k le r i il e   mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk   etmektedir.   Sonuç olarak Ek I nolu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.   I I AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran hukuki yargı sürecinin uzunluğu ile AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğini öne   sürmektedir.   A . K a b tılc d ile b ilir lik h a k k ın d a   AÎHM, bu şikayetin AÎHS’nin 35 § 3. maddesi gereğince dayanaktan yoksun   sayılamayacağım belirtmektedir. Hiçbir kabuledilememezlik gerekçesi yer almamaktadır.   B . E s a s h a k k ın d a   AİHM, Ek 1 noTu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde varılan sonuç ışığında, AİHS’nin 6 §   1. m addesi hakkm daki şikayeti ayrıca incelem eyi gerekli görm em ektedir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI HAKKINDA   A . M a d d i v e m a n e v i ta z m in a t   Başvuran 164.000 Amerikan Doları maddi zarara uğradığını ileri sürmektedir. Başvuran   ayrıca 5.000 Amerikan Doları manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu iddialara karşı çıkmaktadır.   AİHM, Akkuş kararında benimsenen hesaplama yöntemini gözönünde bulunduraıak ve ilgili   ekonomik veriler ışığında, başvurana maddi tazminat olarak 17.455 Euro ödenmesine kaıar   vermiştir.   Manevi tazminat konusunda ise, AİHM olayların mevcut koşulları ışığında ihlâl kararının   tespitinin başlı başına bir adil tazmin olacağını ifade etmektedir.   B . M a s r a f v e h a r c a m a la r   Başvuran AİHM nezdinde yapmış olduğu yargı giderleri için 3.000 Amerikan Doları talep   etmektedir.   Hükümet bu miktara karşı çıkmaktadır.   Mahkemeye sunulan deliller ve mahkemenin bu doğrultudaki yerleşik içtihadı ışığında AİHM   başvurana yargı giderleri için toplam 1.000 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.   C . G e c ik m e F a iz i   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nm marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puanlık bir artış eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kcıbııledilebîlir olduğuna;   . A İH S ’y e E k 1 n o ’lu P ro to k o l’ü n 1 . m a d d e s i’n İn ihlal edildiğine',   . A İH S ’n in 6 § 1 . m a d d e sin e ilişk in şik a y e tin a y rıc a in c e le n m e sin e gerek olmadığına\   . a ) A İ H S ’ n i n 4 4 § 2 m a d d e s i g e r e ğ i n c e k a r a r ı n k e s i n l e ş t i ğ i t a r i h t e n i t i b a r e n i i ç a y i ç i n d e ,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve miktarlara yaıısıtilabilecek her türlü vergiden   muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin başvurana:   i.   m a d d i z a r a r i ç i n 1 7 .4 5 5 ( o n y e d i b i n d ö r t y ü z e l li b e ş ) E u r o ödemesine;   i i .   y a r g ı g i d e r i i ç i n 1 . 0 0 0 ( b i n ) E u r o ödemesine;   b ) s ö z k o n u s u s ü r e n i n b i t t i ğ i t a r i h t e n i t i b a r e n ö d e m e n i n y a p ı l m a s ı n a k a d a r H ü k ü m e t   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nm o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;   . A d il ta z m in e ilişk in d iğ e r ta le p le rin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 10 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   4