19173/03

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   EVRĐM ĐNꢀAAT A.ꢀ. – TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no: 19173/03)   KARAR   STRAZBURG   ꢀubat 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 19173/03 no’lu davanın nedeni, bir Türk ꢀirketi   olan Evrim Đnꢀaat A.ꢁ.’nin (“baꢀvuran ꢀirket”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 20   Nisan 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin   (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran ꢀirket, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đstanbul Barosu   avukatlarından M.A. Erol tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuran ꢀirket, Evrim Đnꢀaat A.ꢁ., Đstanbul’da faaliyet gösteren bir inꢀaat ꢀirketidir.   Baꢀvuran ꢀirket, konut inꢀaatı yapmak üzere, 10 Haziran 1987 tarihinde Ülkü Kent   Yapı Kooperatifi (“kooperatif”) ile bir sözleꢀme imzalamıꢀtır.   Baꢀvuran ꢀirket, Kasım 1991’de projenin % 65’ini tamamlamıꢀtır. Ancak, Kooperatif   Genel Kurulu tarafından yönetim değiꢀmiꢀ ve yeni yönetim baꢀvuran ꢀirketin sözleꢀmesini   feshetmiꢀtir.   1. Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi önündeki tazminat davası   Kooperatif, 22 Temmuz 1992 tarihinde, baꢀvuran ꢀirketin sözleꢀmenin gereklerini   yerine getirmediğini iddia ederek Đstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde baꢀvuran ꢀirket   hakkında dava açmıꢀtır (“ilk dava”). Kooperatif, konut inꢀaatının 31 Ağustos 1991 tarihi   itibariyle tamamlanması gerektiğini, ancak baꢀvuran ꢀirketin Kasım 1991 itibariyle projenin   yalnızca % 65’ini tamamladığını iddia etmiꢀtir.   Aynı tarihte, baꢀvuran ꢀirket, tazminat istemiyle Đstanbul 7. Asliye Ticaret   Mahkemesi'nde kooperatife karꢀı alacak davası açmıꢀtır (“ikinci dava”). Baꢀvuran ꢀirket,   kooperatifin hiçbir sebep göstermeksizin sözleꢀmeyi feshettiğini iddia etmiꢀtir.   Belirtilmeyen bir tarihte, Đstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından söz konusu   davalar birleꢀtirilmiꢀtir. Mahkeme, yargılama sırasında beꢀ kez bilirkiꢀi raporu talebinde   bulunmuꢀ, bu da yargılamanın uzamasına sebep olmuꢀtur. Dava dosyası, 10 Eylül 1993   tarihinde bilirkiꢀilere ulaꢀtırılmıꢀ, ancak bilirkiꢀi raporları 13 Aralık 1995 tarihine kadar   mahkemeye ibraz edilmemiꢀtir.   Mayıs 1999 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, ilk davayla ilgili olarak   kooperatif lehinde karar vermiꢀ ve talep edilen tazminatın bir kısmının ödenmesine   hükmetmiꢀtir. Taraflar kararı temyiz etmiꢀtir.   Aralık 1999 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, ikinci davayla ilgili   olarak, baꢀvuran ꢀirketin kooperatif tarafından feshedilen sözleꢀme nedeniyle uğradığı zararı   kanıtlayamadığı gerekçesiyle baꢀvuran ꢀirketin tazminat talebini reddetmiꢀtir.   Haziran 2000 tarihinde, Yargıtay, asliye mahkemesinin ilk davaya iliꢀkin kararını   onamıꢀtır. Baꢀvuran ꢀirket, karar düzeltme talebinde bulunmuꢀtur.   Aralık 2000 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuran ꢀirket lehinde karar vererek 15 Haziran   tarihli kararını bozmuꢀtur.   Mart 2001 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi konuya iliꢀkin yeni bir   bilirkiꢀi raporu talep etmiꢀtir. Söz konusu bilirkiꢀi raporu 3 Mayıs 2001 tarihinde mahkemeye   sunulmuꢀtur.   Aralık 2001 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, baꢀvuran ꢀirket lehinde   karar vererek kooperatifin 1,806,424,884 TL ödemesine hükmetmiꢀtir. Kooperatif kararı   temyiz etmiꢀtir.   Eylül 2002 tarihinde, Yargıtay, söz konusu kararı onamıꢀtır. Karar, 30 Ekim 2002   tarihinde Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi’ne gönderilmiꢀ ve 14 Mart 2003 tarihinde   baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.   2. Ek Tazminat Davası   Baꢀvuran ꢀirket, 4 Haziran 2003 tarihinde, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca   borca uygulanan düꢀük faiz oranı nedeniyle gördüğü zarara karꢀılık Đstanbul Asliye Ticaret   Mahkemesi’nde kooperatif hakkında ek tazminat davası açmıꢀtır.   Aralık 2005 tarihinde, Đstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, baꢀvuran ꢀirketin iddia   edilen zararı kanıtlamadığını gerekçe göstererek davayı reddetmiꢀtir. Baꢀvuran ꢀirket, kararı   temyiz etmiꢀtir. 20 Haziran 2007 tarihinde, Yargıtay kararı onamıꢀtır. 17 Mart 2008 tarihinde,   Yargıtay, baꢀvuran ꢀirketin karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran ꢀirket, ilk tazminat davasının uzun sürmesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1   maddesinde öngörülen “makul süre” ꢀartının yerine getirilmediği konusunda ꢀikayetçi   olmuꢀtur.   Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.   Göz önünde bulundurulması gereken süre, 22 Temmuz 1992 tarihinde baꢀlayıp 30   Eylül 2002 tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, yargılama iki aꢀamalı olarak yaklaꢀık on yıl   iki ay sürmüꢀtür.   A. Kabuledilebilirlik   AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını   kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.   B. Esas   AĐHM, yargılama süresinin uzunluğunun davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın   karmaꢀıklığı, baꢀvuran ile ilgili makamların tutumu ve baꢀvuran için davada neyin tehlikede   olduğu gibi ölçütler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır (Frydlender /   Fransa, no. 30979/96).   AĐHM, söz konusu davadakine benzer sorunlar içeren davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6/1   maddesinin ihlalini tespit etmiꢀtir (Frydlender).   Elindeki belgelerin tamamını inceleyen AĐHM, söz konusu davada farklı bir sonuca   varması için Hükümet’in ikna edici herhangi bir delil veya iddia ortaya koymadığı   kanaatindedir. AĐHM, konuyla ilgili içtihadını göz önünde bulundurarak, söz konusu davada   yargılama süresinin çok uzun olduğuna ve “makul süre” ꢀartının yerine getirilmediğine karar   verir.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran ꢀirket, 23 Ağustos 2004 tarihli bir yazıyla, AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin   ꢀikayetle ilgili olarak herhangi bir iç hukuk yolu bulunmaması nedeniyle AĐHS’nin 13.   maddesinin ihlal edildiği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Hükümet, bu ꢀikayete itiraz etmiꢀtir.   AĐHM, bu ꢀikayetin söz konusu yargılamanın sona ermesinden sonraki altı aylık   sürenin dıꢀında yapıldığını kaydeder. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları   uyarınca altı ay kuralına uyulmadığı gerekçesiyle söz konusu ꢀikayetin reddedilmesine karar   verir.   III. AĐHS’NĐN 1 NO.LU PROTOKOLÜ’NÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI   Baꢀvuran ꢀirket, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi   tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkının kısıtlandığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Hükümet, söz konusu maddenin ihlal edilmediğini belirtmiꢀtir.   AĐHM, söz konusu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle ilintili olması nedeniyle   aynı ꢀekilde kabuledilebilir olması gerektiğini kaydeder.   Bununla birlikte, AĐHS’nin 6/1 maddesine iliꢀkin tespitini göz önünde bulunduran   AĐHM, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilip edilmediği konusunun ayrıca   incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (Öztunç / Türkiye, no. 74039/01; Zanghi / Đtalya,   A Serisi no. 194-C).   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢀvuran ꢀirket, maddi tazminat olarak 287,180 Euro, manevi tazminat olarak ise   15,000 Euro talep etmiꢀtir.   Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu ifade etmiꢀtir.   Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını   kaydeden AĐHM, söz konusu talebi reddeder. Bununla birlikte, AĐHM, baꢀvuran ꢀirketin   manevi zarar görmüꢀ olabileceği kanaatindedir. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuran ꢀirkete manevi   tazminat olarak 6,000 Euro ödenmesine karar verir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran ꢀirket, ayrıca, AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve giderleri için   10,000 Euro ödenmesini talep etmiꢀtir. Ancak, baꢀvuran ꢀirket, söz konusu talebini   desteklemek üzere herhangi bir belge sunmamıꢀtır.   Hükümet, söz konusu talebin dayanaktan yoksun olduğunu belirtmiꢀtir.   AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı makul   miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, sözkonusu davada, yukarıdaki ölçütleri   ve baꢀvuran ꢀirketin talebini kanıtlarla desteklemediğini göz önünde bulundurarak, bu baꢀlık   altında herhangi bir ödeme yapılmamasına karar verir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Yargılamanın uzun sürmesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan   kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetin esas yönünden ayrıca   incelenmesine gerek olmadığına;   4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na   çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet   tarafından baꢀvuran ꢀirkete manevi tazminat olarak 6,000 Euro (altı bin Euro)   ödenmesine;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin   yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal   kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 9 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   6