19332/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ABAY -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:19332/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Aralık 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   _____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dıꢀ i ꢀ l e r i B a k a n l ı ğ ı , 2 0 0 9 . B u g a y r ı r e s m i ö z e t ç e v i r i D ı ꢀ i ꢀ l e r i B a k a n l ı ğ ı A v r u p a K o n s e y i v e Đ n s a n H a k l a r ı G e n e l   Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak   belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi   ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (19332/04) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀı) Necati Abay’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Mart 2004   tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa   Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Gazeteci olan baꢀvuran, 1956 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Nisan 2003 tarihinde saat 14’e doğru, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi   Baꢀkanlığı’nca aynı gün çıkarılan arama emri uyarınca polis baꢀvuranın evinde arama   yapmıꢀtır. Baꢀvuranın imzalamayı reddettiği yakalama, arama ve el koyma tutanaklarına göre,   baꢀvuranın adı, yasadıꢀı silahlı bir örgüte karꢀı düzenlenen operasyonlar çerçevesinde   yakalanan bir ꢀüpheli tarafından verilmiꢀ ve baꢀvuranın sözkonusu örgütün üç gizli yerinin   yöneticisi olduğundan ꢀüphelenilmiꢀtir. Aramanın bitiminde, polis memurları, el koyma ve   yakalama tutanakları düzenlemiꢀlerdir.   Gözaltı sürecinin baꢀından itibaren avukat yardımı alan baꢀvuran, sorgulaması sırasında,   sessiz kalmayı tercih etmiꢀtir.   Gözaltı sürecinin baꢀında baꢀvuranın geçirildiği sağlık muayenesi sırasında, baꢀvuran, diyabet   hastası olduğunu ve yorgunluk, baꢀ dönmesi ve ağız kuruluğu gibi ꢀikayetleri bulunduğunu   belirtmiꢀtir.   Nisan 2003 tarihinde, baꢀvuran, baꢀ dönmesi mide bulantısı ve yorgunluk ꢀikayetleri ile   baꢀvuruda bulunduğu Haseki Hastanesi’nde sağlık kontrolünden geçirilmiꢀtir.   Nisan 2003 tarihinde, saat 10.00’a doğru, gözaltının bitiminde, baꢀvuran, adli tabip   tarafından sağlık muayenesinden geçirilmiꢀtir. Sözkonusu sağlık muayenesinin sonunda   düzenlenen sağlık raporunun sadece ilk sayfası dosyada yer almakta muayene sonuçlarını   içeren diğer sayfalar dosyada yer almamaktadır. Sözkonusu muayene sırasında, baꢀvuran,   gözaltı süresince hakarete uğramaktan ve uykusuz bırakılmaktan ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Baꢀvuran, dayak yemediğini ifade etmiꢀ ancak bilinçli olarak sol elinin üzerine sıcak çay   bardağı konduğunu sözlerine eklemiꢀtir.   Bilahare, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından baꢀvuranın ifadesi   alınmıꢀtır. Baꢀvuran, kendisine atılı olayları inkar etmiꢀ ve polisin komplosunun mağduru   olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, gözaltı sırasında fiziksel baskıya uğramadığını ancak tehdit   edilip psikolojik baskıya maruz kaldığını beyan etmiꢀtir.   Baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi karꢀısına çıkarılmıꢀtır. Nöbetçi hakim   karꢀısında, baꢀvuran, fiziksel baskı görmediğini yinelemiꢀ ancak polis memurlarının kendisini   ꢀu sözlerle tehdit ettiğini belirtmiꢀtir: “Gazetede çalıꢀmaya devam edersen sıkıntıların seni   bırakmayacak”. Duruꢀmanın bitiminde, hakim baꢀvuranın serbest bırakılmasına hükmetmiꢀtir.   Aynı gün, Cumhuriyet Savcısı’nın itirazı üzerine, Devlet Güvenlik Mahkemesi, atılı suçun   niteliği ve kanıtların durumunu göz önüne alarak, heyet kararıyla, baꢀvuranın tutuklanmasına   karar vermiꢀtir.   Yine aynı gün, baꢀvuran yeniden yakalanmıꢀ ve saat 23.00’a doğru yeni bir sağlık   kontrolünden geçirilmiꢀtir. Doktor, baꢀvuranın sol elinde, 0,5 cm’lik bir kızarıklık tespit   etmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu izin, gözaltının ikinci günü sıcak bir çay bardağı ile meydana   geldiğini ifade etmiꢀtir.   Nisan 2003 tarihinde, baꢀvuran, avukatı aracılığıyla, tutukluluk halinin devamına itiraz   etmiꢀtir. 22 Nisan 2003 tarihinde, dosyayı inceleyen Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranın   talebini reddetmiꢀtir.   Bilahare, Devlet Güvenlik Mahkemesi, 3 Haziran, 14 Temmuz ve 19 Ağustos 2003 olmak   üzere üç kez baꢀvuranın tutukluluk halinin devamı hususunu incelemiꢀtir. Devlet Güvenlik   Mahkemesi, “atılı suçun niteliği”, “soruꢀturmanın durumu”, “kanıtların durumu” ve “firar   riskini” göz önüne alarak, baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiꢀtir.   Temmuz 2003 tarihinde sunulan iddianamede, Savcı, (dava konusu diğer dokuz kiꢀi ile   birlikte) baꢀvuranı, yasadıꢀı silahlı örgüte yardım ve yataklık suçu ile suçlamıꢀtır.   Ekim 2003 tarihli ilk duruꢀmada, Devlet Güvenlik Mahkemesi, olayların hukuki   değerlendirmesinin yeniden yapılması imkanını, kanıtların durumunu, baꢀvuranın   savunmasının alınmasını göz önüne alarak, baꢀvuranın serbest bırakılmasına karar vermiꢀtir.   Sözkonusu duruꢀma sırasında baꢀvuranın beyanları göz önüne alındığında, baꢀvuran, göz altı   ile ilgili hiçbir ꢀikayetini dile getirmemiꢀtir.   Dosya unsurlarına göre, ulusal mahkemeler önünde dava halen derdesttir.   Baꢀvuran, tutuklu olduğu dönemde kendisi tarafından avukatına iletilen ve cezaevi yönetimi   hakkındaki “görüꢀünü” belirttiği 19 Ağustos 2003 tarihli bir mektup sunmuꢀtur.   HUKUK   AĐHS’nin 5/4 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, tutukluluk süresine itiraz etmek için   etkili baꢀvuru yolundan faydalanamadığını ileri sürmektedir.   Hükümet, baꢀvuranın itiraz yoluna sahip olduğunu savunmaktadır.   Koꢀti ve diğerleri-Türkiye (baꢀvuru no: 74321/01, 3 Mayıs 2007) ve Bağrıyanık-Türkiye   (baꢀvuru no: 43256/04, 5 Haziran 2007) kararlarında, AĐHM, tutukluluk halinin yasallığının   denetimini yaptırmak için iç hukukla öngörülen itiraz yolunun AĐHS’nin 5/4 maddesinin   gereklerini karꢀılamadığı değerlendirmesinde bulunmuꢀtur. AĐHM, iꢀbu dava çerçevesinde,   sözkonusu sonuçtan sapmak için hiçbir neden görememektedir.   Dolayısıyla, baꢀvuranın, tutukluluk halinin yasallığının incelemesini yaptırtmak için   AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca etkili baꢀvuru yoluna sahip olduğu düꢀünülemez.   Bu itibarla sözkonusu hüküm ihlal edilmiꢀtir.   Ayrıca baꢀvuran, AĐHS’nin 3, 6, 8, 13 ve 14. maddelerinin ihlalinden ꢀikayetçi olmakta ve   AĐHS’nin 5. maddesi kapsamında baꢀka ꢀikayetler sunmaktadır.   AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulduğu ꢀekli ile ꢀikayetlerin tamamını incelemiꢀtir. Sahip   olduğu unsurların tamamını göz önüne alarak ve düzenlenen ꢀikayetleri değerlendirmede   yetkili kiꢀi olduğundan AĐHM, AĐHS tarafından güvence altına alınan hak ve özgürlüklere   iliꢀkin hiçbir ihlal tespit edememiꢀtir. AĐHS’nin 35/4 maddesi uyarınca baꢀvurunun   sözkonusu kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır.   AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, 60.000 Euro manevi   tazminat ve 4.535 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesini talep etmektedir. Baꢀvuran,   belge olarak avukatlık ücret tarifesini sunmaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi   kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir atıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi ile   birlikte 1.000 Euro manevi tazminat ve 1.000 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesi   gerektiği değerlendirmesinde bulunmaktadır.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 5/4 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkinin kısmının   kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin Euro) manevi   tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) yargılama masraf ve gideri ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 1 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4