19467/07

WyrokETPCz2009-04-14ECLI:CE:ECHR:2009:0414JUD001946707

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy pozbawienie własności nieruchomości bez odszkodowania, w związku z uznaniem jej za część strefy przybrzeżnej, stanowi naruszenie prawa do poszanowania mienia z art. 1 Protokołu nr 1? Czy brak szczegółowego uzasadnienia orzeczeń sądów krajowych narusza prawo do rzetelnego procesu z art. 6 ust. 1 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał przypomniał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym unieważnienie tytułów własności nabytych w dobrej wierze, bez wypłaty odszkodowania, stanowi naruszenie art. 1 Protokołu nr 1. Wskazał, że w podobnych sprawach nie było przykładów wypłaty odszkodowania na poziomie krajowym i nie znalazł podstaw do odstąpienia od tej ugruntowanej linii orzeczniczej. W odniesieniu do art. 6 ust. 1, Trybunał uznał, że uzasadnienie orzeczeń sądów krajowych było wystarczające w świetle wymogów Konwencji, a skarga w tym zakresie jest nieuzasadniona i niedopuszczalna.

Stan faktyczny

Skarżący, Kazım Karakuş, był właścicielem dwóch sąsiadujących działek o powierzchni 157 m² i 132 m² w pobliżu wybrzeża Tekirdağ, na których zbudował dwa domy. W maju 2005 r. Sąd Cywilny w Tekirdağ orzekł, że części tych działek (83,36 m² i 71,02 m²) nie mogą być przedmiotem własności prywatnej, ponieważ znajdują się w strefie przybrzeżnej, i nakazał ich unieważnienie oraz rozbiórkę budynków. Orzeczenia te zostały potwierdzone przez Sąd Kasacyjny w maju 2006 r., a wnioski o sprostowanie odrzucono w listopadzie 2006 r. Skarżący złożył skargę do ETPCz, zarzucając pozbawienie własności bez odszkodowania oraz brak uzasadnienia orzeczeń sądów krajowych.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie: 1. uznał skargę dotyczącą art. 1 Protokołu nr 1 za dopuszczalną, a pozostałą część skargi za niedopuszczalną; 2. stwierdził naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji; 3. stwierdził, że samo stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczające zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową; 4. zasądził skarżącemu 120 000 EUR tytułem odszkodowania materialnego oraz 2 000 EUR tytułem kosztów i wydatków; 5. odrzucił pozostałe żądania zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

COUNCIL AVRUPA OF EUROPE KONSEYİ AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ ĐKĐNCĐ DAĐRE KARAKUꢀ – TÜRKĐYE DAVASI (Baꢁvuru no: 19467/07) KARAR STRAZBURG Nisan 2009 Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir. ______________________________________________________________________________________ © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir. USUL Davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı Kazım Karakuꢀ’un (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 25 Nisan 2007 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine yaptığı 19467/07 sayılı baꢀvurudur. Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Hatay Barosu avukatlarından Z. Kadayıfçı tarafından temsil edilmektedir. OLAYLAR Baꢀvuran, Tekirdağ sahili yakınlarında üzerine yarı müstakil iki ev inꢀa ettirdiği yan yana iki adet arsaya (1640 parsel numaralı 157 metrekarelik bir arsa ile 1641 parsel numaralı metrekarelik bir arsa) sahip idi. 20 Mayıs 2005’te, Tekirdağ Asliye Hukuk Mahkemesi, iki ayrı karar vermiꢀ ve sözkonusu arsaların kıyı ꢀeridinde bulunmaları nedeniyle özel mülkiyete tabi olamayacağı gerekçesiyle ilk arsanın 83,36 ikinci arsanın ise 71,02 metrekaresini iptal etmiꢀtir. Mahkeme, ayrıca, arsa üzerindeki binaların da yıkılması yönünde karara varmıꢀtır. Yargıtay, sırasıyla 5 Mayıs 2006 ve 24 Mayıs 2006 tarihlerinde kararları onamıꢀtır. Baꢀvuranın karar düzeltme talepleri 13 Kasım 2006 tarihinde reddedilmiꢀtir. HUKUK Baꢀvuran, makamların tazminat ödemeksizin kendisini mülkünden mahrum bıraktıkları ve Yargıtay’ın gerekçeli kararlar vermediği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetlerini sırasıyla AĐHS’nin 1 No.lu Protokolü’nün 1. maddesi ile 6/1 maddesine dayandırmıꢀtır. Hükümet, bu iddialara itiraz etmiꢀtir. AĐHM, daha önce 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yapılan benzer ꢀikayetleri kabuledilebilir bulduğunu (Abacı / Türkiye, no. 33431/02; Turgut ve Diğerleri / Türkiye, no. 1411/03) ve hüsnüniyetle alınan ancak daha sonra tazminat ödenmeksizin devlet mülkiyetine geçen tapuların iptali hususunda ihlal tespit ettiğini kaydeder (N.A. ve Diğerleri / Türkiye, no. 37451/97). AĐHM, ayrıca, benzer durumlarda tazminat ödendiğini gösteren herhangi bir yerel karar örneğinin bulunmadığını kaydeder. AĐHM, yukarıda kaydedilen davaların esasına iliꢀkin vermiꢀ olduğu kararlardan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir gerekçe olmadığı görüꢀündedir. Buna göre, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir. AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca yaptığı ꢀikayetlerle ilgili olarak, Tekirdağ Asliye Hukuk Mahkemesi’nin vermiꢀ olduğu kararların tamamen gerekçeli olduğunu gözlemlemektedir. AĐHM’ye göre, Yargıtay tarafından öne sürülen gerekçe, AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen ꢀartlar açısından yeterlidir (Helle / Finlandiya, Hüküm ve Karar Raporları 1997-VIII). Bu ꢀikayetin asılsız olduğu kanaatine varan AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varır. Baꢀvuran, AĐHS’nin 41. maddesinde öngörülen tazminat bağlamında, maddi tazminat olarak 427,328 YTL (yaklaꢀık 210,506 Euro), manevi tazminat olarak ise 60,000 ABD Doları talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemeler önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri ile AĐHM önündeki iꢀlemler için avukatına ödediği ücret karꢀılığında 5,306 YTL (yaklaꢀık 2,613 Euro) talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, bu bağlamda, yerel mahkemeler tarafından verilen birkaç makbuza, bir bilirkiꢀi raporuna ve avukatıyla yaptığı sözleꢀmeye atıfta bulunmuꢀtur. Hükümet, bu taleplere itiraz etmiꢀtir. AĐHM, tespit edilen ihlalin dayanağının mülkün kanundıꢀı bir ꢀekilde alınması yerine tazminat ödenmemesi olması durumunda, tazminatın mülkün tam değerini yansıtmasına gerek olmadığını hatırlatır (I.R.S. ve Diğerleri / Türkiye, no. 26338/95). Bu nedenle, AĐHM, götürü bir miktar belirlemenin uygun olacağı kanaatindedir (Scordino / Đtalya (no. 1), no. 36813/97; Stornaiuolo / Đtalya, no. 52980/99; Doğrusöz ve Aslan / Türkiye, no. 1262/02). AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana maddi tazminat olarak 120,000 Euro ödenmesine karar verir. AĐHM, baꢀvuranın manevi tazminat talebiyle ilgili olarak, sözkonusu dava koꢀullarında tespit edilen ihlalin yeterli adil tatmin oluꢀturduğu sonucuna varmıꢀtır (Doğrusöz ve Aslan, yukarıda kaydedilen; Adil Özdemir / Türkiye, no. 36531/02). AĐHM, elindeki belgelere dayanarak, yargılama masraf ve giderleri için baꢀvurana 2,000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir. AĐHM, ayrıca, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiꢀtir. BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE 1. 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna; 2. AĐHS’nin 1 No.lu Protokolü’nün 1. maddesinin ihlal edildiğine; 3. Tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek baꢀına yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna; 4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat olarak 120,000 Euro (yüz yirmi bin Euro), yargılama masraf ve giderleri için 2,000 Euro (iki bin Euro) ödenmesine; (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına; 5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir. Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. paragrafları gereğince 14 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir. 4