1948/04

Salah Slieekh Niderlanda qari riz N2: 1948/04 QrarMi tarixi: 11-01-2007 X�las Somalinin vtndai olan riz�i tqdim etmidir ki, o, 1986-ci ild anadan olmu v hal-hazirda Amsterdamda yaayir. 2003-c� il mayin 12-d riz�i SomaHdn �ixaraq saxta pasportla Amsterdamin Schiphol hava limanma glmi v siinacaq ���n m�racit etmidir. O, sln Moqadiudan olaraq v rf hali azhina mnsub olmudur. 1991-ci ild vtnda m�haribin g�r onun ailsi Moqadiuda �z yurdunu trk etmy v Moqadiudan 25 km msafd olan Tuulo Nuh kndin k��my mcbur edilmi v orada n sad raitd yaamidir. Moqadiunu trk etmsindn sonra ailnin qalan mlaki ourlanmidir. Tuulo Nuh kndin Haviy tayfasmm Abqal qbilsi nzart etmidir. Hmin qbilnin silahh birlmlrin mlum olmudur ki, riz�inin v onun ailsinin azlia mnsub olduundan onlar m�dafi vasitlrin malik olmami, v bu sbbdn ail tqib mruz qalmidir. Tuulo Nuh kndind digr �� rf ailsi; onlar eyni m�nasibt mruz qalmidilar. O, iddia etmidir ki, Abqal silahli birl'mlri onun atasini �ld�r�lm�, habel qardama at a�araq �ld�rm� v onun rzaq maazasmi qart etmilr. O, hm�inin bildirmidir ki, �z� qardai il birlikd bir ne� df �z evlrind d�y�lm�, iki df is onlar riz�inin bacisini evdn �ixararaq zoiiamilar. 2003-c� il iyunun 25-d onun m�racitin rdd cavabi verilmidir. mmiqrasiya v inteqrasiya naziri hesab etmidi ki, digr msllr arasmda o, �z anadan olma tarixin dair inandinci olmayan mlumat tqdim etmidir ki. bu da onun ifadlrinin etibarliliina tsir g�strmidir. Nazir hm�inin hesab etmidir ki, riz�inin irli s�rd�y� etdiyi qa�mainin sbblri onun qa�qin kimi m�yyn edilmsi ���n kifayt olmamidir. Somalid simacaq istynlrin, onlarin rf azlima mnsub olubolmadimdan asih olmayaraq vziyyti bel olmamidir ki, bu �lkdn gln hr bir xs qa�qin kimi tanmsin. riz�inin ifadlrind onun (yeiii) hakimiyyt qari �ixi edn xs kimi tamdildii bard kifayt qdr mlumat olmamidir. O, he� zaman siyasi partiyanm v ya hrkatm �zv�, yaxud trfdari olmamidir. O, he� vaxt tutulmami v ya hbs edilmmidir. Bundan lav, nazir m�yyn etmidir ki, riz�inin �zldiyi problemlr sistematik, x�susi ayn-se�kilik aktlari nticsind deyil, cinayt dstlrin insanlara tez-tez, lakin �zbaina hd- qorxu gldiyi �mumi qeyri-sabit vziyytin nticsind yaranmidir. Nazir nticy glmidir ki, riz�inin Somaliy qayitdiqdan sonra 3-c� maddy zidd olan rftara mruz qalmasi thl�ksi m�yyn edilmmidir. Nazirin ryin g�r, Somalid �mumi vziyyt nzr almaraq riz�inin oraya qaytanlmasi son drcd srt tdbiri tkil etmmidir, �iinki hr hansi glck problemlrin qarisim almaq ���n o, Somalinin nisbtn sakit razilrind mskunlaa bilrdi. Bu razilrd �mumi humanitar vziyytin f�vqlad xarakterli olmasi bard nticy glmk ���n he� bir sbb olmamidir. riz�inin nisbtn sakit razilrd six ail v ya tayfa laqlrin malik olub-olmadii, yaxud onun oralarda vvllr olub-olmadii bu kontekstd he� bir hmiyyt ksb etmmidir. 2003-c� il iyunun 26-da riz�i onun siinacaq ���n m�racitin rdd cavabindan ikayt vermidir. O, digr msllr arasmda iddia etmidir ki, onun azyali olub-olmadimi m�yyn etmk ���n ziddiyytli �sul ttbiq olunmu, nazir onun hiss etdiyi qorxunun etnik ayn-se�kilik v istismar fomiasmda k�k salmasi faktma hmiyyt vermmi, habel Somalid hr hansi baqa daxili u�u olmamidir. Hmin tarixd o, hm�inin vtndalii olmayan xslr ���n xiisusi yaayi icazsinin verilmsi bard m�racitin rdd cavabina etiraz vermidir. Haaqa Regional Mhkmsi riz�inin siginacaq bard m�racitinin rdd edilmsindn ikayti rdd etmidir. Regional mhkm o fakta diqqt yetirmidir ki, riz�i Somalinin "nisbtn thl�ksiz razjinn" k��rk �zun�n birbaa yaayi m�hitindn olan vziyytdn �z�n� knaiiadira bilrdi. 2004-c� il yanvarm 16-da Avropa ttifaqmin syaht sndinin verilrk onun Somalinin "nisbtn thl�ksiz razilrin" deportasiya olunacai bard mlumati aldiqda sonra, riz�i "Xaricilr haqqinda" 2000-ci il Qanunun 72 � 3 maddsin m�vafiq olaraq yanvann 8-d nazir etiraz g�ndnnidir. O, hm�inin regional mhkmdn xahi etmidir ki, ikayt baxilana qdr deportasiya olunmadii ���n m�vqqti mr versm. riz�i iddia etmidir ki, planladinlan deportasiyanm bir �ox uyunsuzluqlan olmudur: ninki Avropa ttifaqmin syaht sndinm h�quqi saslan aydm olmami, htta ("nisbtn thl�ksiz") Puntland razisind v Somalinin Muduq vilaytind hakimiyyt orqanlannm bel sndlrl syaht edn xslr onlarm razisin daxil olmaa icaz verib-vermdiklri mlum olmamidir. Bundan lav, riz�i hakimiyytd olan hr hansi tayfa trfindn m�dafi olunmayan azlim �zv� olaraq "nisbtn thl�ksiz razilrdki" mcburi k��k�nlr ���n d�rgd yaamaa mcbur olunardi. Buradaki rait is o qdr dhtli olmudur ki, Somalid insan h�quqlarmm vziyyt �zr BMT-nin M�stqil Eksperti onu insan h�quqlarmin a�iq-akar pozulmasi kimi tsvir etmidir. 2004-c� il yanvarm 20-d Amsterdamda yeiin Haaqa Regional Mhkmsinin m�vqqti mrlr �zr hakimi riz�inin m�vqqti mr bard m�racitini rdd etmidir. M�yyn edilmidir ki, Avropa ttifaqmin syaht sndlri il deportasiya yalniz hmin sndlii syaht edn xslr giriin qadaan oluna bilcyi bard g�strilr olduu halda qeyri-qanuni ola bilr. Bel bir g�stri m�vcud olmamidir. Bundan lav, siinacaq rdd edilmi xslri Nayrobidn Somaliy aparan hava yollari irkti �z �zrin �hdlik g�t�rm�d�r ki, Somaliy giri qadagan ediln xslri geri gtirckdir. 2004-c� il yanvarm 15d riz�i nsan, H�quqlari �zr Avropa Mhkmsin rizni g�ndrmidir. Hmin tarixd Palatanin sdri riz�inin m�racitin sasn H�kumt bildirmidir ki, trflrin maraqlan v Mhkmd prosesin lazimi qaydada apanlmasi ���n i Mhkmd baxilanadk riz�inin �ixanlmasi arzuolunmaz olardi. Bunun sasmda Niderland d�vlt orqanlan riz�inin �ixanlmasi prosesinin dayandirmilar. riz�i hm�inin xaricilr ���n saxlama yerindn azad edilmidir. 2006-ci il martin 10-da riz�iy m�vqqti "bilavasit m�dafi siyasti" sasmda yaayi ���n icaz verilmidir. ikayt: riz�i ikayt etmidir ki, Somalid insan h�quqlari il bali �miimi vziyyt i baximindan onun azlia mnsubiyyt ini nzr alaraq, onun �ixarilmasi nt icsind o, ignclr v ya qeyri4nsani rft ara mruz qalmaq t hl�ksi il �zlckdi. O, hm�inin ikayt etmidir ki, Niderland d�vlt orqanlarinin onun �ixar�mamn qaydasina qari etirazi il bali qrar qbul olunanadk �ixanlmasmi dayandirmaqdan imt ina et msin g�r o, smrli h�quqi m�dafi vasti lrin malik olmamidir. Somaliy �ixarildii halda o, 3 v 13-c� maddlr ist inad etmidir. Qrar Mhkm qeyd etmidir ki, H�kumtin niyytind riz�inin Somalinin yalniz "nisbtn thl�ksiz" hesab etdiklri raziy �ixanlmasi olmudur. Mhkm bildirmidir ki, imalda yeiin bu razilrin cnubi v mrkzi Somaliy nisbtn �mumiyytl daha sabit v dinc olmasina baxmayaraq, burada bir trfdn sln hmin razilrdn olan v tayfa v yaxud ail laqlrin malik olan xslrin vziyyti il digr trfdn sln Somalinin baqa hisslrindn olan v bel laqlr malik olmayan xslrin vziyyti arasmda g�z �arpan frq m�vcud olmudur. kinci qrupa gldikd Mhkm hesab etmidir ki, sln Somalinin cnubundan olan rf azlima mnsub olmu riz�inin "nisbtn thl�ksiz" razilrdki tayfa trfindn m�dafi olunmasi inamlmaz idi. O, qeyd etmidir ki, Somalid �� zif qruplan mcburi k��k�nlr, azhqlar v s�rg�ndn qayidanlar tkil etmilr. riz�i "nisbtn thl�ksiz" razilr �ixai'ildii tqdird b�t�n �� kateqoriyaya d�rdi. Mhkm qeyd etmidir ki, Somaliland hakimiyyt orqanlari cavabdeh d�vlti Somalilanddan olmayan xslrin, Puntland hakimiyyt orqanlan is "sln Somalinin hansi hisssindn asili olmayaraq qa�qinlann" Puntiand administrasiyasmin "vvlcdn razihi olmadan" mcburi deportasiyasma etiraz etdiklri bard mlumatlandirmilar. Bundan lav, hm Somaliland, hm d Puntland hakimiyyt orqanlan hm�inin bildirmilr ki, onlar Avropa ttifaqmm syaht sndlrini qbul etmirlr. Niderland H�kumti buna baxmayaraq hmin razilr �ixanlmanm m�mk�n olmasmda tkid edrk vurgulamidir ki, �ixarilan xsin raziy daxil olmasina imtina olunduqda, onun Niderlanda qayitmasma icaz verilckdi. O, iddia etmidir ki, Somalinin d�vlt srhdinin nzartsiz olduguna g�r Somalihlr �lky srbst daxil olaraq elc d �ixa bilrlr. Mhkm qbul etmidir ki, H�kumt riz�inin Somalilanda v ya Puntlanda m�vffqiyytl k���r bilrdi. Buna baxmayaraq, bu, riz�inin oraya gldikd onun razid qalmasi ���n icaz v ya imkan verilmsini he� c�r tmin etmmi, sigmacaqda imtina olunmu v deportasiya edilmi xslrin �zrind nzartin olmadiina g�r is H�kumt riz�inin m�vffqiyyd daxil olub-olmadimi yoxlaya bilmzdi. Puntland v x�susn Somaliland hakimiyyt orqanlannm qbul etdiyi m�vqeyi nzr alinaraq Mhkmy bel glmidir ki, riz�inin orada mskunlamasma icaz verilmyckdi. Buna g�r d Mhkm m�yyn etmidir ki, onun �ixanlmaq, yaxud H�kumtin v BMTQAK-in thl�kli hesab etdiyi �lknin razilrin getmk ehtimali real olmudur. Mhkm hesab etmidir ki, riz�inin iddia edildiyi kimi, onun Somalini trk etmkdn qabaq mruz qaldii rftar 3-c� maddnin mnasinda qeyri-insani kimi qiym�ndiril bilr, rf kimi azhqlann �zvlrinin insan h�quqlarmm pozulmasmm y�ksk ehtimah is sndlrd ks etdirilmidir. Mhkni �z m�vqeyini xatirlatmidir ki, �ixarmamaq �hdliyinin m�vcudluu thl�kli rftar mnbyinin qbul edn �lknin hakimiyyt orqanlarmin bilavasit v ya dolayi msuliyytini hat edn amiUrdn irli glib-glmdiyindn asili deyil. Bununla da, 3-c� madd hm�inin thl�knin vzifli xs olmayan xslrdn v ya xslr qrupundan irli glmdiyi hallara m�nasibtd ttbiq oluna bilr. Bu kontekstd, riz�inin ona qari t�rdilmi aktlardan m�dafi olunmaq v onlarin qarismin almmasina nail olmaq imkaninda olub-olmadii hmiyyt ksb edir. Mhkm hesab, etmidir ki, bel imkan m�vcud deyildir. Somalid vziyytin hmiyytli drcd yaxilamadigi nzr alinaraq, riz�inin onun qa�dii vziyytdn frqli rait qayitmasi ehtimah yox idi. Mhkm riz�inin mruz qaldigi rftara dair hallann srbst se�ildiyi bard d�vlt orqanlarmm m�vqeyi il razilamamidir. riz�inin ifadlrindn g�r�n�rd� ki, o, ailsi il birlikd azha mnsubiyydrin g�r hdf �evirmi v bu sbbdn mlum olmudur ki, onlar he� bir m�dafi vasitsin malik olmamilar. Mhkm hesab etmidir ki, riz�inin ifadsi v Somalinin "nisbtn thl�ksiz" razilrd rf azliginm vziyyti il bagli mlumat nzr ahnaraq, onun qayitdiqdan sonra 3-c� maddy zidd rftara mruz qalmaq thl�ksi sirf m�mk�nl�k olmami, ksin, qabaqcadan mlum olmudur. Mhkm nticy glmidir ki, riz�inin cavabdeh d�vlt trfindn nzrd tutulmu qaydada Somaliy �ixanlmasi 3-c� maddnin pozulmasma gtirib �ixarmidi. Madd 13 Mhkm qeyd etmidir ki, riz�i Haaqa R egional Mhkmsin m�racit edrk etirazma dair qrar qbul edilndk onun �ixanlmasmm dayandinlmasini xahi etmidir. Eyni zamanda, hakim qrar qbul etmidir ki, �ixanlma nticsind 3-c� madd pozulmayacaqdir. 13-c� maddnin mnasinda "m�dafi vasitsi" s�z�n�n m�tlq m�vffqiyytli olmali m�dafi vasitsi mnasmm daimadimi, habel planladinlan �ixanlmanin 3-c� maddy uyunluunun yoxlanildimi nzr alaraq, Mhkm hesab etmidir ki, riz�i �ixanlmanin qaydasi il laqdar olaraq m�dafi vasitlii tmin edilmidir. Bu sbbdn, Mhkm nticy ghnidir ki, 13-c� madd pozulmamidir. Madd 41 Konvensiyamn 41-ci maddsin (dalt li kompensasiya) sasn riz�i t rfindn he� bir t lb irli s�r�lmdiyindn Mhkm qrara glmidir ki, daltli kompensasiya mslsinin �yrnilmsin ehtiyac yoxdur. 23