21055/09

WyrokETPCz2010-05-20ECLI:CE:ECHR:2010:0520JUD002105509

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy ekstradycja skarżącego do Tadżykistanu naraziłaby go na ryzyko nieludzkiego lub poniżającego traktowania, naruszając art. 3 Konwencji? Czy jego zatrzymanie w Rosji było zgodne z prawem i czy miał zapewniony skuteczny środek odwoławczy w celu zakwestionowania jego legalności, zgodnie z art. 5 ust. 1 i 4 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że ekstradycja skarżącego do Tadżykistanu naruszyłaby art. 3 Konwencji, ponieważ istniało realne ryzyko poddania go nieludzkiemu traktowaniu, co potwierdzały liczne raporty o sytuacji praw człowieka w Tadżykistanie oraz polityczny charakter zarzutów. Rosyjskie sądy nie zbadały należycie twierdzeń skarżącego o prześladowaniach politycznych. Ponadto, Trybunał stwierdził naruszenie art. 5 ust. 1, ponieważ zatrzymanie skarżącego po sześciu miesiącach nie było przedłużane orzeczeniem sądu. Naruszono także art. 5 ust. 4, gdyż skarżący nie miał skutecznego środka odwoławczego do zakwestionowania legalności swojego zatrzymania w celu ekstradycji.

Stan faktyczny

Skarżący, obywatel Tadżykistanu pochodzenia uzbeckiego, uciekł z Tadżykistanu w 1997 roku z powodu wojny domowej i prześladowań etnicznych, osiedlając się w Rosji w 1998 roku. W 2006 roku Tadżykistan wszczął przeciwko niemu postępowanie karne za udział w nielegalnych grupach zbrojnych w 1997 roku. Został aresztowany w Moskwie w 2008 roku na podstawie międzynarodowego listu gończego i zatrzymany w oczekiwaniu na ekstradycję. Jego wnioski o azyl polityczny i tymczasową ochronę w Rosji zostały odrzucone, pomimo opinii UNHCR o ryzyku nieludzkiego traktowania w Tadżykistanie.

Rozstrzygnięcie

Trybunał stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji. Trybunał stwierdza naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. Trybunał stwierdza naruszenie art. 5 ust. 4 Konwencji. Trybunał odrzuca pozostałe skargi skarżącego.

Pełny tekst orzeczenia

Haydarov Rusiyaya qari riz N2 21055/09 Qrami tarixi: 20-05-2010 X�las riz�i 1958-ci ild anadan ohnu, Tacikistanm D�nb hrind yaayan �zbk milliyytindn olan Tacikistan vtndaidir. Hal-hazirda o, Tacikistana ekstradisiya olunmaq ��n Moskvada istintaq tcridxanasmda saxlamlir. 1992-ci ild Tacikistanda balami vtnda m�haribsi yalmz 1997-ci ilin iyununa qdr 50-100 min insan tlfatma sbb olmudur. 1997ci ilin avqust aymda ba vermi d�yii nticsind h�kumtin silahh birlmlri hakimiyyt elitasina aid olmayan etnik qruplardan ibart olunmu silahli m�xalifti �zbkistanda siinacaq tapmaa mcbur etmidir. riz�inin verdiyi mlumata sasn, bu d�vrd sas etibaril �zbklrin yaadiqlan onun kndin h�cum olunduqdan sonra o, �zbkistana qa�midir. 1998ci ild riz�i Rusiyaya k��m�d�r. 1997-ci ild qanunsuz silahli birlmlrd itirak �zr ittiham sasinda 2006-ci ilin yanvar aymda Tacikistanm Ba Prokurorluu trfindn onun barsindn cinayt ii balanmidn". 2006-ci ilin aprel aymda riz�i barsind beynlxalq axtari elan olunmu, lakin 2006-ci ilin iyul ayinda onun olduu yer m�yyn olunmadii ��n istintaq dayandirilmidn'. 2008-ci il aprelin 17-d cnab Haydarov Tacikistanm d�vlt orqanlari trfindn axtarida olduuna g�r Moskvada saxlanilmidir. Bu zaman, barsind cinayt tqibinin aparildii ilk df olaraq ona mlum olmudur. O, vvlcdn polis trfindn tutulmu v iki g�ndn sonra mhkm trfindn Rusiyamn Cinayt-Prosessual Mcllsin m�vafiq olaraq onun barsind hbs qtimkan tdbiri se�ilmidir. 2008-ci il iyunun 18-d hbs qtimkan tdbiri mhkm trfindn qeyri-m�yyn m�ddt uzadilmi, 2009-cu il maym 14-d is barsind se�ilmi qtimkan tdbiri Ah Mhkm trfindn tsdiq edilmidir. 2008-ci il oktyabrin 6-dan balayaraq riz�inin vkih trfindn verilmi onun azad edilmsi bard bir ne� vsatt yerli mhkmlr trfindn sistematik olaraq rdd edilmidir. Cnab Haydarovun vkili hm�inin prokuror trfindn qanunvericiliyin tlblrin sasn riz�i barsind se�ilmi hbs qtimkan tdbirinin m�ddtinin uzadilmasi bard vsatt verilmdiyindn ikayt etmidir. 2008-ci il noyabrm 20-d Rusiyanm Ba Prokurorluu hmin ilin aprel aymda verilmi Tacikistan Ba prokurorunun sorusuna sasn riz�inin ekstradisiyasi bard qrar qbul etmidir. Cnab Haydarov ekstradisiya bard qrardan mhkmy ikayt edrk bildirmidir ki, o, vtnda m�haribsi il bali siyasi sbblrdn Tacikistanda tqib olunmudur. Mhkmd �ixi etmi Rusiyanm Ombudsman Aparatmin mkdai bildinnidir ki, Tacikistanda ignc v pis rftar tez-tez ttbiq olunmudur. Cnab Haydarovun ikaytlrin hamisi m�vffqiyytsiz olmu, ��nki yerli mhkmlr onun siyasi sbblrdn tqib olunacamm s�but olduunu m�yyn etmmi v x�susil riz�inin pis rftara mruz qalmayacai bard Tacikistan Ba prokurorunun tminatlarina, habel Tacikistan trfindn ksr sas beynlxalq insan h�quqlan sazilrinin ratifikasiya edilmsi faktma saslanmilar. Cnab Haydarovun 2008-ci ilin iyununda verdiyi siyasi simacaq bard m�raciti hmin ilin oktyabrmda miqrasiya xidmti trfindn rdd edilmidir. O, bu qrardan mhkmlr ikayt etmi, lakin onun ikaytlri rdd edilmidir. 2009-cu ilin maymda BMT-nin Qa�qmlar �zr Ali Komissan (BMTQAK) trfindn riz�inin beynlxalq m�dafini tlb edn xs kimi elan olunmasina baxmayai'aq, hminj ilin sentyabr aymda miqrasiya xidmti onun m�vqqti simacaq bard m�racitini rdd etmidir. 2009-cu ihn noyabrmda BMTQAK-m Rusiya N�mayndliyi riz�inin Tacikistana ekstradisiya olunduu tqdird pis rftara mruz qalmaq thl�ksi il �zlcyini biJdirrk riz�imn m�vqqti siinacaq bard m�racitini dstklmi mruzni miqrasiya xidmtin tqdim etmidir. ikayt: X�susil 3 v 5-ci maddlr saslanaraq cnab Haydarov Tacikistana ekstradisiya olunduu tqdird pis rftara mruz qalmaq thl�ksindn, habel qanunsuz hbs olmamaq h�ququn pozulmasindan ikayt etmidir. Qrar: Pis rftar (Madd 3) Mhkm ilk n�vbd Tacikistandaki �mumi siyasi vziyyti nzrdn ke�iiTnidir. O qeyd etmidir ki, bir �ox obyektiv mnblrinin, o c�mldn BMT-nin gnclr qari Komitnin, "Human Rights Watch" tkilatinm v AB D�vlt Departamentinin tqdim etdiyi hesabatlarda Tacikistandaki �mumiyytl insan h�quqlan il bali vziyytin ciddi narahatlia sbb olduuna �bh qoymamidir. X�susil, xslr adtn qeyd olunmadan, vkilin xidmtindn v ya tibbi xidmtdn mhrum olaraq saxlamlma yerlrind saxlamlmi v barlrind beynlxalq standartlarma zidd olan dindirm �sullar ttbiq olunmudur. A�iqakar ignc geni yayilmi, onu ttbiq edn vzifli xslr is czasiz qalmilar. sas beynlxalq insan h�quqlari sndlrinin Tacikistan trfindn ratifikasiya edilmsi faktinm �z� cnab Haydarovun pis rftara mruz qalmayacaini istisna etmmidir. Mhkm hm�inin qeyd etmidir ki, Tacikistanda �zbklr qarj ayri-se�kilik hallan bard mlumat yayilmidir. cnab Haydarov barsind axtan vtnda m�haribsi il bali hadislr g�r Tacikistanm d�vlt orqanlan trfindn elan edilmidir; AB D�vlt Departamenti bildinnidir ki, hmin m�haribd d�y�m� bir ne� y�z siyasi mhbus Tacikistanda saxlamlir. BMTQAK-m Rusiya n�mayndliyi nticy glmidir ki. riz�i barsind ittiham slind Tacikistanin d�vlt orqanlanmn onu 1997-ci ilin avqustunda ba vermi h�kumt leyhin faliyyd laqlndirildiyindn siyasi baxilara g�r tqib olunmasi xarakteri daimidir. Tacikistan Ba prokurorunun Rusiya d�vlt orqanlanna �nvanlandii mktubu riz�inin igncy mruz qalmayacami tmin edn diplomatik tminat kimi qiymdndiril bilmzdi, �iinki hmin mktubdan g�r�n�rd� ki, bel tminadar verilmyib. Hr halda, diplomadk tminadarm �zlri igncnin ba vermycyini tmin etmk ��n kifayt deyildi. Bu ntic Konvensiyaya zidd tcr�blrin Tacikistanm d�vlt orqanlan ti'findn d�z�lmsini v ya ttbiq olunmasini g�strn �oxsayli edbaili mnblrl tsdiq edilmidir. Nhayt mhkm qeyd etmidir ki, cnab Haydarovun ekstradisiya bard qrardan ikaytlrin baxmi Rusiya mhkmlri onun siyasi sbblr g�r Tacikistanda tqib olunmasi bard ikay�rini lazimi surtd aradirmamilar. Mhkmlr riz�inin esktradisiyasi il bali i �zr tqdim olunmu sndlri diqqd yoxlamami v ona qai'i ittihamlarm sabiq siyasi opponentdn qisas almaq mqsdil irli s�r�lmsi m�mk�nl�y�n� aradirmaa chd etmmidir, Buna g�r d, Mhkm qrara glmidir ki, cmab Haydarovun Tacikistana ekstradisiyasi nticsind 3-c� madd pozulacaqdi. Hbs (5-ci maddnin 1-ci hisssi) Mhkm qeyd etmidir ki, riz�inin ekstradisiyasi haqqinda soruya Tacikistandaki mhkmsinin deyil, Tacikistandaki m�stntiqin qbul etdiyi hbs qtimkan tdbirinin se�ilmsi bard qrar lav olunmudur. Cnab Haydarovun hbsi il bali Rusiyanm mhkmlri trfindn iki qrar verilmidir - birincisi, 2008-ci il aprelm 19-da v ikincisi 2008-ci il iyunun 18-d. Buna baxmayaraq, onun hbs m�ddtinin uzadilmasi bard he� bir mhkm qran qbul olunmami v 2009-cu il mayin 14-d AIi Mhkm riz�inin hbsd saxlanilmasini tsdiq etmidir. Bununla da, yerli mhkmlr 10 ay 25 g�n rzind riz�inin ekstradisiya olunduuna qdr hbsd saxlanilmasi mslsin baxmiiar. Buna g�r Mhkm nticy glmidir ki, 2008-ci il oktyabrm 17-dn (yni hbs ahndiqdan 6 ay sonraki tarixdn) sonra riz�i hbs m�dd�nin uzadilmasi bard mhkm qran olmadan hbsd 6 ay m�dddn qdr saxlanilmasina yol vern m�vafiq qanunvericiliy zidd olaraq hbsd saxlamlmidir. Buna g�r Mhkm 5-ci maddnin l-ci hisssinin pozubnasi hard qrar qbul etmidir. Hbsd saxlama (5-ci maddnin 4-c� hisssi) Mhkm qeyd etmidir ki, trflr riz�inin ekstradisiya olunmaq ��n iki ildn artiq m�ddtd hbsd saxlanildii m�bahis etmmilr. O, hm�inin xatirlatmidir ki, vvllr bir �ox hallai'da m�yyn etmidir ki, CinayPt- rosessual Mcllsind ekstradisiya mqsdil hbsd saxlamlan xslrin onl�rin hbs mtiddtinin uzadilmasmm prokuror trfindn xahi edilmdiyi tqdird hbsin qanuniliyindn ikayt etmk imkani nzrd tutulmamidir. Cnab Haydarovun vkili prokuror trfindn bel bir uzatma bard vsatt verilmdiyindn ikayt etmy chd etmi. Bel hallarda Mhkm riz�inin hbsin qanuniliyini aradirmaq mqsdil mhkmy m�racit etmk h�ququnun qanunvericilikl tmin olunmasi bard dlili qbul etmmidir. Nticd Mhkm m�yyn etmidir ki, cnab Haydarovun ekstradisiya olunmaq ii��n hbsd saxlanildii m�ddtd onun hbsinin qanun�iyi 5-ci maddnin 4-c� hisssin zidd olaraq yoxlamla bilmzdi. Mhkm riz�inin digr ikaytlrini rdd etmidir. 28