21768/02

WyrokETPCz2006-01-10ECLI:CE:ECHR:2006:0110JUD002176802

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy tymczasowe aresztowanie nieletniego skarżącego, trwające ponad cztery miesiące, naruszyło jego prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie lub zwolnienia na czas postępowania, zgodnie z art. 5 ust. 3 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał podkreślił, że uzasadnione podejrzenie jest warunkiem koniecznym tymczasowego aresztowania, ale po pewnym czasie przestaje być wystarczające, a władze krajowe muszą przedstawić konkretne i wystarczające powody dalszego pozbawienia wolności. W niniejszej sprawie sądy tureckie nie przedstawiły takich powodów, opierając się na ogólnikowych sformułowaniach dotyczących charakteru przestępstwa i stanu dowodów. Trybunał zauważył, że sądy krajowe nie wzięły pod uwagę faktu, iż skarżący był nieletni, ani propozycji jego adwokata dotyczącej złożenia gwarancji stawiennictwa. Brak konkretnych dowodów na ryzyko ucieczki, mataczenia czy popełnienia nowych przestępstw, w połączeniu z nieletniością skarżącego, doprowadził do stwierdzenia naruszenia art. 5 ust. 3 Konwencji.
Stan faktyczny
Skarżący, Vehbi Selçuk, urodzony w 1985 roku, został aresztowany 27 grudnia 2001 roku w wieku 16 lat w związku z napadem na szkołę. W zeznaniach na policji przyznał się do udziału w kradzieży komputera, ale później przed sądem zaprzeczył zarzutom. Był tymczasowo aresztowany przez ponad cztery miesiące, od 27 grudnia 2001 do 1 maja 2002, w więzieniu dla dorosłych. Jego wnioski o zwolnienie były odrzucane przez sądy krajowe na podstawie ogólnikowych argumentów, bez uwzględnienia jego nieletniości czy propozycji gwarancji. Postępowanie karne przeciwko niemu nadal trwało w momencie wydania wyroku ETPCz.
Rozstrzygnięcie
Trybunał stwierdza, że skarga dotycząca długości tymczasowego aresztowania jest dopuszczalna, a pozostała część skargi niedopuszczalna. Stwierdza naruszenie art. 5 ust. 3 Konwencji. Zasądza skarżącemu 750 Euro za szkodę niemajątkową oraz 1,500 Euro na pokrycie kosztów i wydatków. Odrzuca pozostałą część żądania słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   DÖRDÜNCÜ DAĐRE   SELÇUK/TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no. 21768/02)   KARAR   STRAZBURG   Ocak 2006   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Selçuk/Türkiye davasında,   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Dördüncü Daire),   Sn. Nicolas BRATZA , Baꢀkan,   Sn. G. BONELLO,   Sn. R. TÜRMEN,   Sn. K. TRAJA,   Sn. L. GARLICKI,   Sn. J. BORREGO BORREGO   Sn. L. MIJOVIĆ, yargıçlar,   Ve Bölüm Sekreteri Sn. M. O’BOYLE’nin katılımı ile Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi   Heyeti olarak toplanmıꢀ,   Aralık 2005 tarihindeki gizli görüꢀme sonucunda,   Yukarıda anılan tarihte benimsenmiꢀ olan aꢀağıdaki karara varmıꢀtır:   USULĐ ĐꢀLEMLER   1.Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Vehbi Selçuk’un (“baꢀvuran”), 27 Mayıs 2002   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)   34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (“Komisyon”)   yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 21768/02).   2.Baꢀvuranı, görevlerini Đzmir’de ifa etmekte olan avukat S. Kayaalp temsil etmiꢀtir.   Türk Hükümeti (“Hükümet”), bu dava için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.   3. 8 Kasım 2004 tarihinde AĐHM, baꢀvuruyu Hükümet’e tebliğ etmeye karar vermiꢀtir.   AĐHS’nin 29 § 3. maddesi uyarınca baꢀvurunun esaslarını, kabuledilebilirliği ile birlikte   incelemeye karar vermiꢀtir.   OLAYLAR   4. Baꢀvuran, 1985 doğumludur ve Đzmir’de yaꢀamaktadır.   5. 27 Aralık 2001 tarihinde, sözkonusu tarihte on altı yaꢀında olan baꢀvuran, bir   ilkokulda yapılan soyguna iliꢀkin devam etmekte olan soruꢀturma ile bağlantılı olarak   Karꢀıyaka Polis Karakolu polis memurlarınca yakalanmıꢀtır. Polise vermiꢀ olduğu ifadesinde   baꢀvuran, iki arkadaꢀı ile birlikte 26 Kasım 2001 tarihli bir soyguna dahil olduğunu itiraf   etmiꢀtir. Arkadaꢀlarına, ilkokuldan bir bilgisayar taꢀımalarında yardım ettiğini açıklamıꢀtır.   Aynı gün Cumhuriyet Savcısı huzuruna çıkarılmıꢀtır ve polise vermiꢀ olduğu ifadeyi   tekrarladığı Karꢀıyaka Sulh Mahkemesi tetkik hakimi huzuruna çıkarılmıꢀtır. Dosyada mevcut   delilleri ve baꢀvuranın kaçma riskini gözönünde bulunduran tetkik hakimi, baꢀvuranın   yetiꢀkinlerle birlikte bir hapishanede tutuklu yargılanmasını öngörmüꢀtür.   6. Baꢀvuranın temsilcisi, Karꢀıyaka Ceza Mahkemesi huzurunda verilen sözkonusu   karara itiraz etmiꢀ ve dosyada mevcut delilin, müvekkilinin gözaltında tutulması için yeterli   olmadığını ileri sürmüꢀtür. AĐHS’nin 5. ve 6. maddelerine dayanarak baꢀvuranın, serbest   bırakılmasını talep etmiꢀtir.   7. 10 Ocak 2002 tarihinde Karꢀıyaka Cumhuriyet Savcısı, Karꢀıyaka Ceza   Mahkemesi’nde bulunan baꢀvuran aleyhinde cezai takibat baꢀlatmıꢀtır. Baꢀvuranı, Ceza   Kanunu’nun 493. maddesi uyarınca soygun suçuyla itham etmiꢀtir.   8. 14 Ocak 2002 tarihinde Karꢀıyaka Ceza Mahkemesi, baꢀvuran aleyhindeki   yargılamayı baꢀlatmıꢀtır. Suçun ciddiyetini ve dava dosyasındaki delili gözönünde bulunduran   Mahkeme, baꢀvuranın tutuklu yargılanmasının devamına karar vermiꢀtir.   9. 16 Ocak 2002 tarihinde baꢀvuranın temsilcisi, sözkonusu karara itiraz etmiꢀtir.   Đtirazını, AĐHS’nin 5. ve 6. maddelerine dayandırarak, dava dosyasında müvekkilinin   gözaltında tutulması için yeterli delil olmadığını iddia etmiꢀtir. Ayrıca, CMUK’un 104.   maddesi uyarınca kiꢀinin, yalnızca kaçma ve/veya delili değiꢀtirme riski bulunması halinde   tutuksuz yargılanabileceğini ileri sürmüꢀtür. Yetkili makamların, baꢀvuranın nerede   oturduğunu bildiklerini ve baꢀvuranın kaçmaya çalıꢀacağına inanmak için bir gerekçe   olmadığını belirtmiꢀtir. Ayrıca, avukata göre, davaya iliꢀkin deliller yetkili makamlarca zaten   toplanmıꢀ olduğu için, delillerin değiꢀtirilmesi gibi bir risk bulunmamaktadır.   10. 30 Ocak 2002 tarihinde Karꢀıyaka Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın, suçlamanın   niteliği ve ciddiyeti ile dava dosyasındaki delillere dayanarak serbest bırakılma talebini   reddetmiꢀtir.   11. 8 ꢁubat 2002 tarhinde düzenlenen duruꢀma sırasında Karꢀıyaka Ağır Ceza   Mahkemesi, baꢀvuranın ifadesini dinlemiꢀtir. Baꢀvuran, Mahkeme huzurunda kendisine   yöneltilen suçlamaları reddetmiꢀ ve soyguna dahil olmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın reꢀit   olmadığını vurgulayan temsilcisi, Mahkeme’den müvekkilinin serbest bırakılmasını istemiꢀtir.   Suçun niteliğini ve gözaltında geçirilen süreyi gözönünde bulunduran Mahkeme, baꢀvuranın   gözaltında tutulmasının devamına karar vermiꢀtir.   12. 7 Mart 2002 tarihinde baꢀvuranın temsilcisi, Karꢀıyaka Ceza Mahkemesi’nden   müvekkilinin serbest bırakılmasını istemiꢀtir. 27 Aralık 2002 tarihinden bu yana gözaltında   tutulduğunu ileri sürmüꢀ ve gözaltında tutulmasının devamı için yeterli delillerin mevcut   olmadığını belirtmiꢀtir. Mahkeme bir kez daha talebi reddetmiꢀtir.   13. 28 Mart 2002 tarihinde baꢀvuranın temsilcisi ayrıca AĐHS’nin 5. maddesine   değinerek müvekkilinin serbest bırakılmasını talep etmiꢀtir. Mahkeme’nin, serbest bırakılma   taleplerini etraflıca incelememekte olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın serbest bırakılmasının,   kamu düzeni için bir tehdit oluꢀturmayacağını ileri sürmüꢀtür. Buna ek olarak, baꢀvuranın   kaçma riski bulunmadığını garanti etmeye hazır olduğunu belirtmiꢀtir.   14. 29 Mart 2002 tarihinde Karꢀıyaka Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın dosyada bulunan   delillere ve suçun ciddiyetine dayanarak sunduğu talebi reddetmiꢀtir.   15. 5 Nisan 2002 tarihinde Karꢀıyaka Ceza Mahkemesi, sonucunda baꢀvuranın tutuklu   yargılanmasına devam edilmesi kararını verdiği baꢀka bir duruꢀma düzenlemiꢀtir.   16. 9 Nisan 2002 tarihinde baꢀvuranın avukatı, Karꢀıyaka Ağır Ceza Mahkemesi   huzurunda sözkonusu karara itiraz etmiꢀtir. Müvekkilinin henüz reꢀit olmadığını ve bu kadar   uzun bir süre gözaltında tutulmaması gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Bu hususta iddiasını,   AĐHS’nin 5. maddesine ve Birleꢀmiꢀ Milletler Çocuk Hakları Sözleꢀmesi’nin 37. (b)   maddesine dayandırmıꢀtır.   17. 10 Nisan 2002 tarihinde Karꢀıyaka Ağır Ceza Mahkemesi, dava dosyasındaki   delillerin niteliğine, gözaltında harcanan süreye ve suçun niteliğine dayanılarak sunulan   serbest bırakılma talebini reddetmiꢀtir.   18. 1 Mayıs 2002 tarihinde, yaklaꢀık dört ay boyunca tutuklu olarak yargılanması   ardından, baꢀvuranın tutuksuz yargılanmasına baꢀlanmıꢀtır.   19. Baꢀvuran aleyhindeki takibat halen devam etmektedir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   A. AĐHS’nin 5 § 1. (c) maddesine iliꢁkin   20. Baꢀvuran, AĐHS’nin 5 § 1. (c) maddesine dayanarak kendisinin suçu iꢀlediğine   dair “makul bir ꢀüphe” bulunmaması nedeniyle kanuna aykırı olarak gözaltına alınmıꢀ olduğu   hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur.   21. Hükümet, iddiaları reddetmiꢀtir. Baꢀvuranın, soyguna dahil olduğundan ꢀüphe   edildiği için gözaltına alınmıꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   22. AĐHM, yakalamanın gerekçesi olarak gösterilmesi gereken ꢀüphenin “makul   olması” durumunun, keyfi olarak yakalamaya ve AĐHS’nin 5 § 1. (c) maddesinde belirtilen   gözaltına almaya karꢀı alınan tedbirin önemli bir parçasını oluꢀturduğunu hatırlatır. Bu durum   objektif bir gözlemciyi, makul olduğu kabul edilen durum, tüm dava koꢀullarına bağlı olacağı   halde, ilgili kiꢀinin suçu iꢀlemiꢀ olabileceğine ikna edecek bazı olay veya bilgilerin   mevcudiyetini gerektirir (bkz. Fox, Campbell ve Hartley/Đngiltere, 30 Ağustos 1990 tarihli   karar, A Serisi no. 182, sayfa 16, § 32).   23. Ayrıca sözkonusu maddede ortaya konan makul ꢀüphenin, ꢀüphelinin iꢀlediği   suçun tespit edilmesi ve yakalandığı zaman kanıtlanması gerektiği anlamına gelmediğini   gözlemler. 5 § 1. maddenin (c) alt paragrafı bağlamındaki gözaltı sırasında sorgulamanın   amacı, yakalamanın temelindeki somut ꢀüpheyi doğrulama veya giderme yoluyla ceza   soruꢀturmasını devam ettirmektir. Bu nedenle ꢀüphe uyandıran olayların, mahkumiyeti haklı   çıkarmak için gerekli olaylarla, hatta cezai takibat sürecinin bir sonraki aꢀamasında getirilen   suçlama ile bile aynı seviyede olması gerekmez (bkz. Brogan ve Diğerleri/Đngiltere, 29 Kasım   tarihli karar, A Serisi no. 145-B, sayfa 29, § 53, ve Murray/Đngiltere, 28 Ekim 1994   tarihli karar, A Serisi no. 300-A, sayfa 27, § 55).   24. AĐHM bu bağlamda baꢀvuranın, 26 Kasım 2001 tarihinde bir ilkokulda   gerçekleꢀen soygunla ilgili yürütülen soruꢀturma sırasında yakalanmıꢀ olduğunu belirtir. Bu   koꢀullar altında baꢀvuran aleyhindeki ꢀüphe, özgürlükten mahrum bırakmanın amacı,   baꢀvuranın soyguna dahil olmasına iliꢀkin ꢀüpheyi doğrulamak veya gidermek olduğu için   baꢀvuran aleyhindeki ꢀüphenin, 5 § 1. (c) maddenin gerektirdiği seviyeye ulaꢀmıꢀ olduğu   düꢀünülebilir. Dolayısıyla olaylar, AĐHS’nin 5 § 1. (c) maddesinin ihlal edildiği gibi bir   bulguyu ortaya koymamaktadır.   25. Bu nedenle baꢀvurunun sözkonusu kısmı, AĐHS’nin 35 §§ 3. ve 4. maddeleri   bağlamında temelden yoksun olduğu için reddedilmelidir.   B. AĐHS’nin 5 § 3. maddesine iliꢁkin   26. Baꢀvuran, tutuklu yargılanmasının, AĐHS’nin aꢀağıda kaydedilen “makul süre”   gereğini aꢀmıꢀ olduğu hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur:   “Bu maddenin 1.c fıkrasında öngörülen koꢀullara uyarınca yakalanan veya tutulu durumda bulunan   herkes hemen bir yargıç veya adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmıꢀ diğer bir görevli önüne çıkarılır;   kendisinin makul bir süre içinde yargılanmaya veya adli kovuꢀturma sırasında serbest bırakılmaya hakkı vardır.   Salıverilme, ilgilinin duruꢀmada hazır bulunmasını sağlayacak bir teminata bağlanabilir.”   Hükümet sözkonusu iddiaya itiraz etmiꢀtir.   1. Kabuledilebilirlik   27. AĐHM sözkonusu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelden   yoksun olmadığını belirtir. Ayrıca, kabuledilemez olduğu sonucuna varmak için baꢀka bir   gerekçe görmemektedir. Bu nedenle, kabuledilebilir olduğu sonucuna varılmalıdır.   2. Esaslar   28. Hükümet, baꢀvuranın yaklaꢀık dört ay süren tutuklu yargılanmasının, dava   koꢀulları altında makul olduğunun kabul edilmesinin gerektiğini belirtmiꢀtir. Bu bakımdan,   baꢀvuranın itham edildiği suçun, ciddi bir nitelikte olduğunu ve baꢀvuranın gözaltına   alınmasının, baꢀka suçlar iꢀlemesine veya kaçmaya çalıꢀmasına engel olmak için gerekli   olduğunu ileri sürmüꢀtür. Hükümet ayrıca yerel mahkemelerin, görgü tanıklarını   etkilemesinden veya delilleri değiꢀtirmesinden korkmaları nedeniyle, baꢀvuranı serbest   bırakmaktan kaçınmıꢀ olduklarını belirtmiꢀtir. Son olarak, gözaltında tutulmasının devamının,   kamu yararına olduğunu ileri sürmüꢀtür.   29. Baꢀvuran, sözkonusu iddialara itiraz etmiꢀtir. Serbest bırakılma talebini incelerken,   yerel mahkemelerin yalnızca dava dosyasındaki delile ve itham edildiği suçun niteliğine   dayanarak karara vardıklarını belirtmiꢀtir. Baꢀvurana göre, gerçekten bir kaçma ya da delili   değiꢀtirme riskinin mevcut olup olmadığı hiçbir zaman tespit edilmemiꢀ olduğu için talepleri,   mahkemeler huzurunda etraflıca değerlendirilmemiꢀtir.   30. AĐHM, bakılan bir davada, yargılanmasına devam edilen suçlunun gözaltında   tutulmasının, makul süreyi aꢀmamıꢀ olduğunu garanti etmenin öncelikle yerel adli   makamların yükümlülüğünde olduğunu yineler. Bu amaçla, masumiyet karinesi ilkesini   gözönünde bulundurarak, kiꢀisel özgürlüğe saygı kuralını terketmeyi haklı çıkaran gerçek bir   kamu yararı gereğinin mevcut olduğunu veya olmadığını ortaya koyan tüm olayları incelemeli   ve bunları, serbest bırakılma baꢀvurularında verdikleri kararlarda gözönüne sermelidirler.   Öncelikle sözkonusu kararlarda gösterilen nedenlere ve baꢀvurularında baꢀvuran tarafından   sunulan saptanmıꢀ gerçeklere dayanarak AĐHM, AĐHS’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edilip   edilmediğine karar vermelidir (bkz. Assenov ve Diğerleri/Bulgaristan, 28 Ekim 1998 tarihli   karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VIII, § 154).   31. Yakalanan kiꢀinin suçu iꢀlediğine dair makul ꢀüphenin devamı, devam etmekte   olan gözaltının geçerliliği için mutlaka aranılan bir ꢀarttır (sine qua non) ancak, belli bir süre   sonra, artık yeterli olmaz. Bu durumda AĐHM, adli makamlarca öne sürülen gerekçelerin,   özgürlükten mahrum bırakmayı haklı çıkarmaya devam edip etmediğini tespit etmelidir (bkz.,   Ilijkov/Bulgaristan, no. 33977/96, § 77, 26 Temmuz 2001, ve Labita/Đtalya [BD], no.   26772/95, §§ 152-153, ECHR 2000-IV).   32. AĐHM, sözkonusu davada, gözönünde bulundurulması gereken sürenin 27 Aralık   tarihinde baꢀladığını ve sözkonusu tarihte henüz reꢀit olmayan baꢀvuranın tutuksuz   yargılanmaya baꢀlandığı 1 Mayıs 2002 tarihinde bittiğini belirtmiꢀtir. Sonuç olarak dört aydan   fazla devam etmiꢀtir. Bu süre boyunca Karꢀıyaka Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın   gözaltında tutulmasını, “suçun niteliğini, delillerin durumunu ve gözaltı süresinin uzunluğunu   gözönüne alarak” gibi benzer kalıplaꢀmıꢀ terimler kullanarak uzatmıꢀtır.   33. Hükümet’in görüꢀlerinde, tutuklu yargılama süresinin uzatılmasıyla yerel   makamların, baꢀvuranın kaçma veya benzer bir suç iꢀleme riskini engellemeyi amaçladıkları   belirtilmektedir. Hükümet ayrıca, baꢀvuranın gözaltında tutulmasının uzamasının kamu   yararına olduğunu ileri sürmüꢀtür. AĐHM bu noktada, kaçma riskinin yanısıra, Hükümetçe   önesürülen diğer iddiaların, yerel mahkemelerin kararlarında kullanılmamıꢀ olduğunu   hatırlatır.   34. AĐHM öncelikle, kaçma tehlikesinin, yalnızca riske atılan hükümlünün gücüne   dayanarak değerlendirilemeyeceğini, fakat ilgili bir grup diğer ek unsurlara değinilerek   değerlendirilmesi gerektiğini; sözkonusu unsurların, bu tür bir suçun mevcudiyetini   doğrulayabileceğini veya tutuklu yargılamayı haklı çıkaramayacak kadar zayıf kalacağını   yineler (bkz. Muller/Fransa, 17 Mart 1997 tarihli karar, Raporlar 1997 II, § 43;   Letellier/Fransa, 26 Haziran 1991 tarihli karar, A Serisi no. 207, § 43). Ağır ceza beklentisi   ve delilin ispat kuvveti, durumla ilgili olsa da kesin değildir ve garanti temin etme   olasılığının, doğabilecek bir riski ortadan kaldırmak için kullanılmak durumunda kalınmıꢀ   olması mümkündür (bkz. Baginski/Polonya, no. 37444/97, § 72, 11 Ekim 2005). Bu bağlamda   AĐHM ayrıca, sözkonusu davada baꢀvuranın avukatı, yerel mahkemeye garanti vermeyi teklif   etmiꢀ olduğu halde, dava dosyasından sözkonusu teklifin, ulusal mahkemelerce   değerlendirmeye alınmadığının anlaꢀıldığını gözlemlemektedir. Bu nedenle yerel   mahkemeler, baꢀvuranın kaçma riskinin mevcudiyetini gösteren fiili gerçek durumları dile   getirmemiꢀlerdir. Bununla birlikte yetkili makamlar, önceden verilmiꢀ ve baꢀvuranın serbest   bırakılması halinde yeni bir suç iꢀlemesine iliꢀkin makul bir endiꢀeye mahal verebilecek   hiçbir mahkumiyet kararına değinmemiꢀlerdir (bkz. Toth/Avusturya, 12 Aralık 1991 tarihli   karar, A Serisi no. 224, § 70). Kamuya yöneltilen tehlike hususunda sözkonusu iddia, dava   koꢀulları altında tek baꢀına ikna edici bir nitelik taꢀımamaktadır (bkz. Romanov/Rusya, no.   63993/00, § 94, 20 Ekim 2005). AĐHM ayrıca, genelde “delil durumu”nun deyimi, ciddi suç   göstergelerinin mevcudiyeti ve devamlılığı hususunda ilgili bir etken olma ihtimali olsa da,   sözkonusu davada tek baꢀına, baꢀvuranın ꢀikayette bulunmuꢀ olduğu gözaltının uzunluğunu   haklı çıkaramaz (bkz. Letellier, Tomasi/Fransa, 27 Ağustos 1992 tarihli karar, A Serisi, no.   241-A, Mansur/Türkiye, 8 Haziran 1995 tarihli karar, A Serisi no. 319-B, § 55).   35. Son olarak AĐHM, baꢀvuranın avukatının devamlı olarak, yetkili makamların   dikkatini, baꢀvuranın henüz reꢀit olmadığı gerçeğine çekmiꢀ ve Birleꢀmiꢀ Milletler Çocuk   Hakları Sözleꢀmesi’nin 37. (b) maddesine dayanarak Mahkeme’den, baꢀvuranın serbest   bırakılmasını talep etmiꢀtir (bkz. Paragraf 16). Dava dosyasından, yerel makamların,   baꢀvuranın gözaltında tutulmasının devamına karar verirken yaꢀını gözönüne almadıkları   anlaꢀılmaktadır.   36. Yukarıda kaydedilenler ve özellikle, baꢀvuranın sözkonusu tarihte henüz reꢀit   olmadığı gerçeği ıꢀığında AĐHM, yetkili makamların, baꢀvuranın dört aydan fazla gözaltında   tutulması için bir gerekçe göstermedikleri sonucuna varmıꢀtır.   37. Dolayısıyla, AĐHS’nin 5 § 3. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II.   AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   38. AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Zarar   39. Baꢀvuran, maddi zarar için 2,000 Euro ve manevi zarar için 10,000 Euro tazminat   talep etmiꢀtir.   40. Hükümet, sözkonusu taleplerin haddinden fazla olduğunu ileri sürmüꢀtür.   41. AĐHM, tespit edilen ihlal ve ileri sürülen maddi zarar arasında nedensel bir   bağlantı görememiꢀtir; bu nedenle, sözkonusu talebi reddetmiꢀtir. Diğer yandan, baꢀvurana   manevi zarar için 750 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Mahkeme Masrafları   42. Baꢀvuran ayrıca haberleꢀme ve tercüme masrafları için 360 Euro ve avukat   masrafları için 5,000 Euro tazminat talep etmiꢀtir.   43. Hükümet, sözkonusu taleplerin gerekçeleri olmadığını ileri sürmüꢀtür.   44. AĐHM içtihatına göre baꢀvuran, masraf ve harcamaların gerektiği için yapıldığının   ve miktarlarının makul olduğunun gösterilmesi durumunda, masraflarının telafi edilmesi   hakkını kazanır. Sözkonusu davada, huzurunda sunulan bilgileri ve yukarıda kaydedilen   kriterleri gözönünde bulunduran AĐHM, idari masraflara iliꢀkin sunulan sözkonusu taleplerin,   gerektiği için sunulduğunun kabul edilebileceği ve bu baꢀlık altında baꢀvurana 1,500 Euro   tazminat verilmesinin makul olduğu kanısındadır.   C. Gecikme Faizi   45. AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz   oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvuranın tutuklu yargılanmasının uzunluğuna iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir,   baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna,   2. AĐHS’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,   3. a) sorumlu Devlet’in, kararın AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’ne göre kesinlik kazandığı   tarihten itibaren üç ay içerisinde baꢀvurana, uygulanabilecek her tür vergi çıkarıldıktan   sonra, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden sorumlu Devlet’in ulusal para birimine   çevrilmek üzere aꢀağıdaki miktarları ödemesine:   (i) manevi zarar için 750 Euro (yedi yüz elli Euro),   (ii) masraf ve harcamalar için 1,500 Euro (bin beꢀ yüz Euro),   b) yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz   oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü   olduğuna karar vermiꢀ,   4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup 10 Ocak 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Michael O’BOYLE   Sekreter   Nicolas BRATZA   Baꢀkan

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło