21865/02

COUNCIL   OF EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   EVCĐMEN – TÜRKĐYE DAVASI   (B a ꢀvuru no. 21865/02)   KARAR   STRAZBURG   Kasım 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 21865/02 no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı olan   Kemal Evcimen’in (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Ocak 2000   tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından A. ꢁahin tarafından temsil   edilmiꢀtir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1971 doğumludur ve Edirne’de yaꢀamaktadır. Olayların meydana geldiği   tarihte Trabzon’da yayınlanan Özgür Karadeniz adlı yerel gazetenin sahibi ve editörüydü.   Baꢀvuran 15 Ocak 1995 tarihinde yasadıꢀı örgüt mensubu olduğu ꢀüphesiyle gözaltına   alınmıꢀ, 20 Ocak 1995 tarihinde Hakim tarafından tutuklanmasına karar verilmiꢀtir.   Mart 1995 tarihinde Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı baꢀvuran ve diğer   sanık hakkında bir iddianame hazırlamıꢀ, baꢀvuran yasadıꢀı DHKP-C örgütüne üye   olmakla suçlanmıꢀtır. Đddianameye göre baꢀvuranın evinde yasadıꢀı dergiler, gazeteler,   kitaplar ve bir mermi bulunmuꢀtur. Savcı baꢀvuranın aynı zamanda DHKP-C propagandası   içeren bir gazete yayınladığı, yasadıꢀı gösterilere katıldığı, afiꢀ yapıꢀtırdığı, örgütü destekler   nitelikte broꢀür dağıttığı ve yasadıꢀı örgüte eleman kazandırmak amacıyla Karadeniz   Üniversitesi’nde faaliyet yürüttüğünü iddia etmiꢀtir.   yılı içinde değiꢀik tarihlerde ve değiꢀik mahkemelerde baꢀvuran aleyhine 5 dava   açılmıꢀ, baꢀvuran bölücü propaganda yapmak ve gazetesinde nefret ve düꢀmanlığa teꢀvikle   suçlanmıꢀ, davalar daha sonra Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde birleꢀtirilmiꢀtir.   Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kaldırılıp Erzurum Devlet Güvenlik   Mahkemesi’nin kurulmasına iliꢀkin 4210 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girmesiyle 1997 yılında   dava dosyası Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne gönderilmiꢀtir.   Kasım 1998 tarihinde Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranı TCK’nın   168/2. maddesi uyarınca DHKP-C adlı yasadıꢀı örgüt üyeliğinden mahkûm etmiꢀtir.   Mahkeme 15 Kasım 1994 ve 1 Mart 1995 tarihlerinde Özgür Karadeniz gazetesinde   yayınlanan makalelerin bölücü propaganda içerdiği ve nefrete teꢀvik ettiğini tespit etmiꢀtir.   Baꢀvuranın ayrıca yasadıꢀı gösterilere katıldığı, afiꢀ yapıꢀtırdığı, örgütü destekler nitelikte   broꢀür dağıttığı ve yasadıꢀı örgüte eleman kazandırmak amacıyla Karadeniz Üniversitesi’nde   faaliyet yürüttüğünü belirlemiꢀtir. Mahkeme baꢀvuranı 12 yıl 6 ay hapse mahkûm etmiꢀtir.   Kasım 1999 tarihinde Yargıtay baꢀvuran hakkındaki 27 Kasım 1998 tarihli kararı   onamıꢀ, baꢀvuran 29 Mayıs 2004 tarihinde ꢀartlı tahliye edilmiꢀtir.   EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, kendisini yargılayıp mahkûm eden Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi   heyetinde askeri bir yargıcın yer alması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme   tarafından adil yargılanmadığını iddia etmiꢀtir.   A. Kabuledilebilirlik   Hükümet, iç hukuktaki nihai kararın 18 Kasım 1999 tarihinde Yargıtay tarafından   baꢀvuranın temsilcisi huzurunda okunmuꢀ ancak baꢀvurunun 10 Mayıs 2001 tarihinde; yani   altı aylık süre geçtikten sonra yapılmıꢀ olması nedeniyle baꢀvurunun kabuledilemez olarak   ilan edilmesi gerektiğini ifade etmiꢀtir. Ayrıca tarihin belirtildiği bir yazı kendilerine tebliğ   edilmediğinden, baꢀvurunun 28 Ocak 2000 tarihinde yapıldığının kanıtlanmadığını   belirtmiꢀlerdir.   Baꢀvuran Hükümetin görüꢀlerine itiraz etmiꢀ ve baꢀvurusunu Mahkemeye 28 Ocak 2000   tarihli mektupla, öngörülen süre içinde yaptığını iddia etmiꢀtir.   Elindeki belgelere dayanarak Mahkeme baꢀvuranın baꢀvurusunu, somut davaya neden   olan olaylar ve ꢀikâyetlerini belirttiği 28 Ocak 2000 tarihli mektupla yapmıꢀ olduğunu   kaydeder. Baꢀvuranın iç hukuktaki nihai kararı 18 Kasım 1999 tarihinde öğrenmiꢀ olması   nedeniyle Mahkeme baꢀvurunun altı aylık süre içinde yapılmıꢀ olduğunu gözlemler. Bu   nedenle hükümetin altı ay kuralına uyulmadığı yönündeki itirazını reddeder.   Ayrıca AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan   yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da   kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir   niteliktedir.   B. Esas   Hükümet Devlet Güvenlik Mahkemelerinin devletin güvenliği ve bütünlüğüne karꢀı   tehditleri ele almak amacıyla yasayla kurulduğunu savunmuꢀtur. Somut davada baꢀvuranın   Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ile ilgili meꢀru bir ꢀüphesi   olabileceğini tespit için dayanak bulunmadığını ifade etmiꢀlerdir. Hükümet ayrıca Devlet   Güvenlik Mahkemelerinin 2004 yılında kaldırılmasına değinmiꢀtir.   Mahkeme somut davadakine benzer hususları ortaya çıkaran birçok dava incelemiꢀ,   bunlarda AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Özel – Türkiye, no.   42739/98; Özdemir – Türkiye, no. 59659/00).   Mahkeme somut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için neden görmemektedir. Buna göre   AĐHS’nin 6/1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete   uygun surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢀvuran 379,320 Yeni Türk Lirası (YTL) (yaklaꢀık 202,600 Euro) maddi, 150,000   YTL (yaklaꢀık 80,115 Euro) manevi tazminat talep etmiꢀtir.   Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu iddia etmiꢀtir.   Mahkeme, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı   kuramamaktadır; bu nedenle talebi reddeder. Ayrıca 6/1. maddenin ihlali tespitinin baꢀvuran   tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararlar için tek baꢀına yeterli tatmin sağladığı görüꢀündedir   (bkz. Incal – Türkiye, Karar Raporları 1998-IV; Çıraklar – Türkiye, Raporlar 1998-VII).   AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi, bir kiꢀinin AĐHS’nin bağımsızlık ve tarafsızlık   ꢀartlarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından hüküm giymesi durumunda, istenirse   yargılamanın yeniden yapılması veya davanın yeniden açılmasının, prensipte ihlalin   düzeltilmesi için uygun bir yol olduğu görüꢀündedir (bkz. Öcalan – Türkiye, no. 46221/99   [BD]).   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki masraf ve giderler için 19,500   Euro talep etmiꢀ, ancak talebini destekleyen herhangi bir makbuz ya da belge sunmamıꢀtır.   Hükümet baꢀvuranın talebinin temelsiz olduğunu savunmuꢀtur.   AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için   yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.   Sözkonusu davada elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak AĐHM   bu baꢀlık altında tazminata hükmetmez.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Đhlal tespitinin baꢀvuran tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararları tazmin için yeterli   olduğuna;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine   EVCĐMEN – TÜRKĐYE KARARI   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3.   paragrafları uyarınca 29 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Santiago QUESADA   Kâtip   Boštjan M. ZUPANČIČ   Baꢀkan   4