2235/02

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.ms.gov.pl [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.ms.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA     SEKCJA CZWARTA       SPRAWA KLIBISZ przeciwko POLSCE   (Skarga nr 2235/02)           WYROK W niniejszej wersji dokonano sprostowania w dniu 24 października 2016 r. na podstawie Reguły 81 Regulaminu Trybunału.     STRASBOURG   4 października 2016   OSTATECZNY 04/01/2017  Wyrok ten stał się ostateczny zgodnie z warunkami określonymi w Artykule 44 § 2 Konwencji. Wyrok może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Klibisz przeciwko Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Czwarta), zasiadając jako Izba w składzie:  András Sajó, Przewodniczący,  Vincent A. De Gaetano,  Nona Tsotsoria,  Krzysztof Wojtyczek,  Iulia Motoc,  Gabriele Kucsko-Stadlmayer,  Marko Bošnjak, sędziowie, oraz Marialena Tsirli, Kanclerz Sekcji, Obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2016,  wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1.  Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 2235/02) przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej wniesionej do Trybunału w dniu 14 grudnia 2000 roku, na podstawie Artykułu 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja") przez obywatela polskiego, pana Andrzeja Klibisza (“Skarżący”). 2.  Skarżący był reprezentowany przez Panią A. Sadowską, adwokata prowadzącego praktykę w Poznaniu oraz Pana K. Karkoszka adwokata prowadzącego praktykę w Łodzi. Rząd Polski ("Rząd") był reprezentowany przez Pełnomocników, Pana J. Wołąsiewicza w toku sprawy zastąpionego przez Panią J. Chrzanowską, z Ministerstwa Spraw Zagranicznych. 3.  Skarżący wnioskował głównie na podstawie artykułów 3, 5 § 3, 6 § 1, 8 i 10 Konwencji w odniesieniu do różnych aspektów jego procesu karnego, tymczasowego aresztowania oraz okresu po skazaniu. 4.  W dniu 24 maja 2011 roku Przewodniczący Sekcji Czwartej zdecydował o zakomunikowaniu skargi Rządowi. Trybunał postanowił również o łącznym rozpatrzeniu dopuszczalności i meritum skargi (Artykuł 29 § 1). STAN FAKTYCZNY I.  OKOLICZNOŚCI SPRAWY 5. Skarżący, Pan Andrzej Klibisz, jest obywatelem polskim, urodził się w 1968 roku i przebywa obecnie w Zakładzie Karnym we Włocławku. A.  Zatrzymanie skarżącego, jego późniejsze tymczasowe aresztowanie i prowadzone przeciwko niemu postępowania 6.  W dniu 31 sierpnia 1995 roku Prokurator Generalny Litwy zwrócił się do polskiej prokuratury o prowadzenie postępowania przeciwko skarżącemu, który był oskarżony o popełnienie przestępstw na Litwie. Na podstawie dwustronnej Umowy o Współpracy z 1993, władze polskie nadały bieg sprawie. 7.  W dniu 7 marca 1996 roku Prokurator Okręgowy w Warszawie wydał postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec skarżącego na okres siedmiu dni. Skarżący był podejrzany o zabójstwo T.K., usiłowanie zabójstwa W.S. w Wilnie w 1994 roku i nielegalne posiadanie broni. 8.  W dniu 8 marca 1996 roku o godzinie 13:00 skarżący dobrowolnie stawił się w Komendzie Policji w Warszawie, w związku ze sprawą niezwiązaną z postępowaniem, które jest przedmiotem niniejszej skargi. Został natychmiast zatrzymany. Skarżącemu nie przedstawiono odpisu postanowienia o tymczasowym aresztowaniu. 9.  W dniu 14 marca 1996 roku Prokurator Okręgowy w Warszawie wydał kolejne postanowienie o pozostawieniu skarżącego w areszcie. Jako powód swojego postanowienia podał wagę zarzutów oraz istnienie uzasadnionego podejrzenia, że skarżący popełnił zarzucane mu czyny. 10. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 1996 roku utrzymano w mocy postanowienie prokuratora. Jako, że ani skarżący, ani jego obrońca nie mogli uczestniczyć w posiedzeniu, nie byli w stanie przedstawić swoich argumentów przed sądem. Ponadto, ani skarżący, ani jego obrońca nie mieli dostępu do akt sprawy w celu przygotowania zażalenia na postanowieni w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec skarżącego. 11.  W dniu 15 marca 1996 roku obrońca skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego, jako powód podając fakt, że jego klient został tymczasowo aresztowany na podstawie postanowienia prokuratora. Wydaje się, że zażalenie nie zostało uwzględnione. 12.  W dniu 21 marca 1996 roku Prokurator Okręgowy w Warszawie odrzucił wniosek obrońcy skarżącego o uchylenie owego środka zapobiegawczego. 13.  W dniu 3 czerwca 1996 roku Sąd Okręgowy w Warszawie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do 30 września 1996. Ani skarżący, ani jego obrońca nie zostali dopuszczeni do udziału w posiedzeniu, ani złożenia ustnych wyjaśnień. Nie mieli oni również dostępu do akt sprawy. 14.  Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 4 lipca 1996 roku. Tylko prokurator uczestniczył w posiedzeniu odwoławczym. Skarżący i jego obrońca nie zostali dopuszczeni do udziału, a także nie uzyskali dostępu do akt sprawy. 15. Następnie tymczasowe aresztowanie skarżącego było przedłużane kolejnymi postanowieniami sądu. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 września 1996 roku (utrzymane w mocy przez Sąd Najwyższy dnia 22 listopada 1996 roku) oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 1996 roku (utrzymane w mocy przez Sąd Najwyższy w dniu 13 stycznia 1997 roku) były uzasadnione przez sądy istnieniem mocnych dowodów przeciwko skarżącemu, zawierających zeznania domniemanego pokrzywdzonego W.S., wyniki okazania i konfrontacji ze świadkami, a także wagą przedstawionych zarzutów i koniecznością podjęcia dodatkowych działań śledczych. 16.  Posiedzenie Sądu Najwyższego w dniu 22 listopada 1996 roku oraz posiedzenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 6 grudnia 1996 roku odbyły się w obecności prokuratora, jednak ani skarżący, ani jego obrońca nie zostali dopuszczeni do uczestnictwa oraz nie mieli dostępu do akt sprawy. 17.  W międzyczasie, Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 16 maja i 12 sierpnia 1996 roku, Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 8 października 1996 roku oraz Sąd Najwyższy w dniu 4 grudnia 1996 roku odmówiły uchylenia środka zapobiegawczego, o co wnioskowali skarżący i jego obrońca. 18. Posiedzenie sądu z dnia 16 maja 1996 roku odbyło się w obecności prokuratora, natomiast skarżący i jego obrońca nie zostali dopuszczeni do uczestnictwa. Ponadto, tylko prokurator miał dostęp do akt sprawy. 19.  W dniu 7 lutego 1997 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do dnia 8 marca 1997 roku, jako powody decyzji podając, inter alia, że podejrzany i jego obrońca byli w trakcie konsultacji akt sprawy. 20.  W dniu 4 marca 1997 roku skarżącemu został oskarżony o zabójstwo T.K., usiłowanie zabójstwa W.S. i nielegalne posiadania broni. 21.  Następnie, tymczasowe aresztowanie skarżącego nie zostało formalnie przedłużone. Mimo to, pozostał on w areszcie po 8 marca 1997 roku. 22.  W dniu 6 maja 1997 roku Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie wydane w dniu 7 lutego 1997 roku. Sąd Najwyższy zauważył jednak, że wniesienie aktu oskarżenia nie przekształciło tymczasowego aresztowania w środek sine die. W konsekwencji, jeżeli oskarżony miał pozostać w areszcie, sąd krajowy musiał każdorazowo wydać postanowienie o przedłużeniu środka zapobiegawczego w obliczu upływającego terminu jego obowiązywania. 23.  W toku postępowania obrońca skarżącego wystąpił z wnioskiem o zwolnienie swojego klienta z aresztu. W dniu 19 maja 1997 roku Sąd Okręgowy w Warszawie odmówił uchylenia środka zapobiegawczego oraz, przeciwnie, przedłużył go do 14 marca 1998 roku. W dniu 20 czerwca 1997 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, ale tylko do dnia 8 marca 1998 roku. 24.  Kolejne wnioski skarżącego o uchylenie tymczasowego aresztowania zostały odrzucone przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 27 czerwca 1997 roku i 26 marca 1998 roku. Ani skarżący, ani jego obrońca nie mieli możliwości uczestnictwa w drugim z posiedzeń oraz nie mieli dostępu do akt sprawy. Prokurator był obecny. 25.  Tymczasowe aresztowanie skarżącego zostało przedłużone przez Sąd Najwyższy w dniu 21 kwietnia 1998 roku do dnia 31 sierpnia 1998 roku oraz w dniu 15 października 1998 roku do 30 listopada 1998 roku, ze względu na istnienie przeciwko niemu mocnych dowodów, wagę zarzutów, stopień skomplikowania sprawy oraz konieczność uzyskania zeznań od świadków, którzy mieszkali na Litwie. 26.  W międzyczasie, pierwsza rozprawa w sprawie skarżącego miała miejsce w dniu 11 lutego 1998 roku. 27. W dniu 23 października 1998 roku Sąd Okręgowy w Warszawie uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i skazał go na karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz dziesięć lat pozbawienia praw obywatelskich.  28.  Tego samego dnia Sąd Okręgowy orzekł o przedłużeniu tymczasowego aresztowania wobec skarżącego, do momentu rozpoczęcia przez niego odbywania kary pozbawienia wolności. W dniu 2 czerwca 1999 roku Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił wniosek obrońcy skarżącego o uchylenie tymczasowego aresztowania. 29.  W dniu 25 stycznia 2000 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok z dnia 23 października 1998 roku oraz orzekł o dalszym stosowaniu tymczasowego aresztowania. W dniu 1 lutego 2000 roku skarżący wniósł zażalenie. Dnia 7 kwietnia 2000 roku postanowienie o tymczasowym aresztowaniu zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie. 30.  W dniu 19 lipca 2000 roku Sąd Okręgowy w Warszawie odmówił zwolnienia skarżącego z aresztu za poręczeniem majątkowym, o co wnosił obrońca skarżącego. W dniu 30 sierpnia i 18 grudnia 2000 roku oraz 7 lutego 2001 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał postanowienia o kontynuowaniu tymczasowego aresztowania wobec skarżącego. Zostały one utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie odpowiednio w dniach 10 października 2000 roku, 16 stycznia i 3 kwietnia 2001 roku. 31. W dniu 7 lutego 2001 roku Sąd Okręgowy w Warszawie uznał skarżącego winnym zarzucanych mu czynów i skazał go na dwadzieścia pięć lat pozbawienia wolności i dziesięć lat pozbawienia praw publicznych. (sygn. VIII K 168/00). 32.  Następnie przedłużono okres stosowania wobec skarżącego tymczasowego aresztowania na mocy postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2001 roku (utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 5 czerwca 2001 roku) oraz z dnia 16 lipca 2001 roku (utrzymane w mocy w dniu 31 sierpnia 2001 roku) oraz na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2001 roku (utrzymane w mocy przez ten sam sąd w dniu 16 listopada 2001 roku). 33.  W dniu 18 grudnia 2001 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy wyrok z dnia 7 lutego 2001 roku (II Aka 467/01). 34.  W dniu 22 października 2002 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji z dnia 18 grudnia 2001 roku oraz postanowił o kontynuowaniu tymczasowego aresztowania skarżącego. 35.  W dniu 29 listopada 2002 roku Sąd Najwyższy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie obrońcy z urzędu wyznaczonego do "wnioskowania o uchylenie postanowień sądu o przedłużeniu stosowania wobec niego tymczasowego aresztowania". 36.  W dniu 7 stycznia 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowił nie uchylać przedmiotowego środka, o co wnosił skarżący, a dnia 17 stycznia 2003 przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego. Drugie z tych postanowień zostało utrzymane w mocy przez ten sam Sąd w dniu 18 lutego 2003 roku. 37.  W dniu 18 lutego 2003 roku i 11 kwietnia 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie ponownie zdecydował o nieuchyleniu środka zapobiegawczego, a ponadto w osobnym postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2003 roku, przedłużył tymczasowy areszt do dnia 22 lipca 2003 roku. To postanowienie zostało utrzymane w mocy przez ten sam Sąd 13 maja 2003 roku. W dniu 17 czerwca 2003 roku oraz w dniu 5 września 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie odmówił uchylenia środka zapobiegawczego. W dniu 11 lipca 2003 roku ten sam sąd postanowił przedłużyć tymczasowe aresztowanie skarżącego. W dniu 18 lipca i 14 sierpnia 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie ponownie nie uchylił tymczasowego aresztowania, ani nie orzekł o zastosowaniu innego środka zapobiegawczego wobec skarżącego. 38.  W dniu 20 października 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał co do zasady wyrok z dnia 7 lutego 2001 roku, zmieniając, z powodu nowelizacji kodeksu karnego, jedynie kwalifikację prawną niektórych przestępstw towarzyszących głównym zarzutom zabójstwa i usiłowania zabójstwa (sygn. II Aka 487/02). 39.  W dniu 12 maja 2004 roku Sąd Najwyższy oddalił ostatecznie kasację skarżącego od skazującego go wyroku. 40.  W toku postępowania karnego skarżący był reprezentowany przez obrońcę z wyboru. Skarżący był obecny na rozprawach wraz ze swoim obrońcą. W końcowym etapie postępowania skarżący był reprezentowany przez adwokata wyznaczonego przez Sąd w celu złożenia kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2003 roku. B.  Postępowanie o zadośćuczynienie za bezprawne tymczasowe aresztowanie. 41.  Skarżący złożył powództwo o zadośćuczynienie, podnosząc, iż jego tymczasowe aresztowanie od 10 marca 1996 roku do 8 marca 1997 roku, między 08 marca 1997 roku a 18 grudnia 2001 roku oraz od 22 października 2002 roku do 20 października 2003 roku, było niezgodne z prawem. W odniesieniu do pierwszego wspomnianego okresu skarżący twierdził, że aresztowanie go na podstawie postanowienia prokuratora, a nie sądu, naruszało artykuł 5 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W odniesieniu do drugiego wymienionego okresu skarżący twierdził, iż po postawieniu go w stan oskarżenia, jego tymczasowe aresztowanie trwało dłużej od okresu wskazanego w odpowiedniej decyzji sądu. Wreszcie, w związku z trzecim wymienionym terminem, skarżący zarzucił, że wraz z uchyleniem wyroku drugiej instancji, Sąd Najwyższy postanowił o przedłużeniu tymczasowego aresztowania pomimo faktu, że skarżący był nieobecny na owej rozprawie, a tym samym naruszono zasadę równości stron. 42.  W bliżej nieokreślonym dniu skarżący zakwestionował bezstronność wielu sędziów, którzy orzekali o przedłużeniu jego tymczasowego aresztowania w oczekiwaniu na wynik postępowania karnego. Skarżący wniósł o wyłączenie tych sędziów od rozpoznania sprawy o odszkodowanie za bezprawne tymczasowe aresztowanie. 43.  W dniu 14 stycznia 2003 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił powództwo skarżącego. W związku z zakwestionowaniem bezstronności sędziego B.S. i sędziego G.S, sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż istniały okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tych sędziów. Sąd stwierdził, że skarżący wyraził jedynie swoje osobiste przekonanie, iż owi sędziowie wydali nieuzasadnione orzeczenia o przetrzymywaniu skarżącego w areszcie. Sąd orzekł, że fakt, iż sędzia wydał postanowienie sprzeczne z wolą strony nie było oznaką jakiegokolwiek osobistego uprzedzenia tego sędziego wobec strony. 44.  W dniu 12 października 2005 roku Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo skarżącego o zadośćuczynienie. W odniesieniu do pierwszego okresu aresztowania, sąd uznał, że było ono zgodne z odpowiednimi przepisami kodeksu postępowania karnego z 1969 roku, który w tamtym czasie stanowił, iż tymczasowe aresztowanie miało być stosowane przez prokuratora, którego decyzja mogła być zaskarżona do sądu. Jeśli chodzi o drugi okres, sąd uznał, że praktyka uznawania tymczasowego aresztowania jako środka sine die na podstawie aktu oskarżenia została zmieniona postanowieniem Sądu Najwyższego z 1996 roku. Jednakże postanowienie o przedłużeniu tymczasowego aresztowania skarżącego w dniu 19 maja 1997 roku zostało uznane za uzasadnione, ponieważ sąd zastosował literalną wykładnię odpowiednich przepisów proceduralnych. W końcu, w odniesieniu do trzeciego wskazanego okresu, sąd uznał, że nie wystąpiły uchybienia w zakwestionowanym postępowaniu przed Sądem Najwyższym oraz, że postanowienie o utrzymaniu tymczasowego aresztowania, w obliczu uchylenia wyroku skazującego, było w pełni uzasadnione. 45.  Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 1 marca 2006 roku. Nie było możliwości złożenia skargi kasacyjnej. C.  Postępowanie na podstawie ustawy z 2004 roku o zadośćuczynienie za przewlekłość postępowania w sprawie przedłużania tymczasowego aresztowania skarżącego 46.  W dniu 13 grudnia 2004 roku skarżący wniósł do Sądu Najwyższego dwie skargi na podstawie ustawy z 2004 roku. Skarżący wnioskował o zadośćuczynienie za rzekome opóźnienia w rozpoznawaniu przez Sąd Najwyższy jego środków odwoławczych od orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dni 19 września 1996 roku oraz 7 lutego 1997 roku, przedłużających jego tymczasowe aresztowanie. 47.  W dniu 14 stycznia 2005 roku Sąd Najwyższy wydał dwa orzeczenia oddalające obie skargi skarżącego. 48.  W obu postanowieniach sąd uznał, że przedmiotowe postępowania nie były nadmiernie długie, mając na uwadze fakt, że sędziowie Sądu Najwyższego musieli zbadać obszerny materiał skomplikowanej sprawy. 49.  W dniu 17 grudnia 2004 roku skarżący wniósł do Sądu Najwyższego dwie skargi na podstawie ustawy z 2004 roku. Wnioskował o odszkodowanie za rzekome opóźnienia w rozpoznawaniu przez Sąd Najwyższy zażaleń na postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczących przedłużenia tymczasowego aresztowania z dnia 4 marca 1998 roku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1998 roku) oraz z dnia 25 sierpnia 1998 roku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1998 roku). 50.  W dniu 14 stycznia 2005 roku Sąd Najwyższy oddalił obie skargi skarżącego stwierdzając, iż nie miało miejsca żadne opóźnienie w postępowaniach, o których mowa. 51.  W dniu 27 kwietnia 2005 roku Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania zażalenia skarżącego na te orzeczenia. D.  Postępowanie o zadośćuczynienie za przewlekłość głównego postępowania karnego przeciwko skarżącemu. 52.  Skarżący wniósł trzydzieści skarg na podstawie Ustawy z 2004 roku o naruszeniu jego prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie na różnych etapach prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. 53.  W dniu 16 czerwca 2005 roku Sąd Najwyższy (nr SPK 12/05) pozostawił bez rozpoznania skargi odnoszące się do postępowań przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie sygn. II AKa 467/01 i II AKa 487/02. Sąd Najwyższy uznał, że skarżący spełnił wymogów formalnych właściwego prawa krajowego, ponieważ jego skarga do ETPC nie została złożona w trakcie kwestionowanego postępowania odwoławczego, ale w trakcie rozprawy w pierwszej instancji sygn. VIII K 168/00. 54.  W dniu 16 czerwca 2005 roku Sąd Najwyższy (sygn. KSP 05/05) pozostawił bez rozpoznania skargę na naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie odnoszącą się do trwającego postępowania (no. II S 3/05), na podstawie tego, że taka skarga nie była dopuszczalna na mocy obowiązującego prawa krajowego. 55.  W dniu 16 czerwca 2005 roku Sąd Najwyższy (nr WZ 38/05) utrzymał w mocy decyzję Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2005 roku. E.  Postępowanie karne przeciwko skarżącemu o wypowiadanie gróźb 56.  W dniu 16 sierpnia 2000 roku Prokurator Okręgowy w Warszawie wszczął śledztwo w sprawie zarzutów, iż skarżący podczas pobytu w więzieniu w Barczewie wypowiadał groźby oraz podżegał osoby trzecie do zabójstwa sędziego B.P., który przewodniczył rozprawie w sprawie karnej skarżącego. 57.  W dniu 28 grudnia 2001 roku skarżącemu postawiono zarzut popełnienia wymienionego powyżej przestępstwa. 58.  W dniu 30 listopada 2004 roku Prokurator Okręgowy w Warszawie zamknął śledztwo, uznając, że skarżący nie dopuścił się przedmiotowego przestępstwa. F.  Postępowania cywilne o zadośćuczynienie wszczęte przez skarżącego. 59.  Skarżący wniósł szereg powództw cywilnych o naruszenie jego dóbr osobistych w związku z różnymi zdarzeniami. 60.  W dniu 3 lutego 2005 roku skarżący wniósł powództwo cywilne na podstawie artykułu 417 kodeksu cywilnego o zadośćuczynienie z powodu naruszenia artykułu 6 oraz innych przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, których rzekomo dopuściły się sądy krajowe i zakłady karne w związku z główną sprawą karną skarżącego (VIII K 168/00).    W dniu 8 maja 2007 roku Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo skarżącego, uznając, iż powód nie zdołał uzasadnić niektórych ze swoich twierdzeń oraz wykazać, że pozostała część rzekomych uchybień proceduralnych i działań pozwanego była bezprawna czy powiązana z jakąkolwiek szkodą, którą skarżący mógł ponieść.    W dniu 2 lipca 2008 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację skarżącego.                                                 W bliżej nieokreślonym dniu obrońca skarżącego poinformował go, że kasacja od tego wyroku nie miała szans powodzenia. 61.  W dniu 13 października 2005 roku skarżący wniósł powództwo cywilne na podstawie artykułu 417 kodeksu cywilnego o zadośćuczynienie za określenie skarżącego przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w Radomiu w oficjalnym piśmie z dnia 27 grudnia 2004 roku, winnym stosowania gróźb wobec sędziego B.P.    W dniu 8 czerwca 2006 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo skarżącego. Ustalono, że wymienione oficjalne pismo zawierało informację o toczącym się postępowaniu przeciwko skarżącemu o wypowiadanie gróźb, a nie, jak skarżący zarzucił, sugerowało, że był winny wypowiadania gróźb. W rzeczywistości, kwestionowane postępowanie karne przeciwko skarżącemu zostało zakończone w dniu 21 grudnia 2004 roku, ale administracja aresztu śledczego została poinformowana o tym dopiero w dniu 28 grudnia 2004 roku, czyli dzień po tym jak pismo Zastępcy Dyrektora zostało wysłane.    W dniu 16 listopada 2006 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy. 62.  W dniu 19 listopada 2006 roku skarżący wniósł powództwo cywilne o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych przez to, że sędzia Komisji Penitencjarnej Aresztu Śledczego w Radomiu, który uznał go winnym stosowania gróźb wobec sędziego B. P.    W dniu 21 listopada 2006 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo skarżącego jako oczywiście bezzasadne. W dniu 6 czerwca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy. Skarżący nie złożył skargi kasacyjnej w tej sprawie. 63.  W dniu 5 listopada 2006 roku skarżący wniósł powództwo cywilne o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych poprzez to, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu zgłosił Komisji Penitencjarnej, że skarżący wypowiadał groźby wobec sędziego B. P.    W dniu 30 marca 2007 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo skarżącego.    W dniu 4 lipca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy.    W dniu 23 października 2007 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie przyznał pomoc prawną do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Pismem z dnia 26 listopada 2007 roku pełnomocnik skarżącego poinformował go, iż nie ma podstaw do wniesienia takiej skargi, w związku z tym nie będzie jej składać w imieniu skarżącego. 64.  Wydaje się, że 18 kwietnia 2006 roku skarżący wniósł kolejne powództwo cywilne o zadośćuczynienie w związku z bliżej nieokreślonym zdarzeniem.     W dniu 30 listopada 2006 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo skarżącego.    W dniu 26 czerwca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy. W dniu 13 sierpnia 2007 roku odrzucił wniosek skarżącego o pomoc prawną. 65.  W bliżej nieokreślonym dniu w 2009 roku skarżący wniósł akt oskarżenia o zniesławienie przeciwko niejakiemu M.G., z którym skarżący dzielił celę, a który rzekomo poinformował służby ścigania, że skarżący groził śmiercią sędziemu B.P.    W dniu 22 lipca 2010 roku Sąd Okręgowy we Włocławku oddalił powództwo skarżącego, twierdząc, że nie udowodnił on bezprawności działania pozwanego.   G.  Kontrola korespondencji skarżącego 1.  Listy od władz krajowych 66.  Skarżący przedłożył kserokopie trzech kopert, które zawierały listy wysyłane do niego na adres Aresztu Śledczego w Warszawa-Białołęka przez odpowiednio: Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej, Krajowe Biuro Wyborcze i Centralny Zarząd Służby Więziennej. 67. Pierwsza koperta posiada dwie prostokątne pieczątki z napisem "Areszt Śledczy Warszawa Białołęka Wpłynęło ... L.dz. ...". Data 13 grudnia 2002 jest wydrukowana w środku jednej z pieczęci a data 24 grudnia 2002 roku, na drugiej. Koperta nosi także pieczęć o treści "List ocenzurowano dnia ...". Data 18 grudnia 2002 roku została napisana ręcznie na linii przerywanej, a obok niej widoczny jest nieczytelny podpis.  68. Druga koperta nosi podobne prostokątne pieczątki: "Areszt Śledczy Warszawa Białołęka Wpłynęło ... L.dz. ...". Data 11 grudnia 2002 jest wydrukowana w środku jednej z tych pieczątek a data 19 grudnia 2002 roku, na drugiej. "List ocenzurowano dnia ..." zostało umieszczone nad jedną z prostokątnych pieczątek. Data 17 grudnia 2002 roku została napisana ręcznie na linii przerywanej, a obok niej widoczny jest nieczytelny podpis. 69.  Trzecia koperta nosi dwie prostokątne pieczątki z napisem "Areszt Śledczy Warszawa Białołęka Wpłynęło ... L.dz. ...". Data 11 grudnia 2002 została wydrukowana w środku jednej z tych pieczątek a data 19 grudnia 2002 roku na drugiej. Koperta nosi także pieczątkę z napisem "List ocenzurowano dnia ...". Data 17 grudnia 2002 roku została napisana ręcznie na linii przerywanej, obok niej widoczny jest nieczytelny podpis. 70.  Skarżący złożył skargę do władz penitencjarnych na ingerencję w jego korespondencję. 71.  Skarżący również wniósł powództwo cywilne o naruszenie dóbr osobistych, wnioskując o 100,000 złotych polskich (PLN- około 24,500 euro (EUR)) zadośćuczynienia. 72.  W dniu 27 listopada 2006 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz skarżącego 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych z uwagi na fakt, iż trzy listy wysłane do niego z Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, Krajowego Biura Wyborczego i Centralnego Zarządu Służby Więziennej zostały ocenzurowane przez pomyłkę. 73.  Na mocy tego samego wyroku skarżący, który na początku postępowania został zwolniony od kosztów sądowych, został zobowiązany do zapłaty 5,000 złotych na poczet części nieopłaconej opłaty sądowej. 74.  Skarżący oraz pozwany odwołali się. 75.  W dniu 28 czerwca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji co do meritum sprawy i uchylił część dotyczącą opłat sądowych. 2.  List z ETPC 76.  Skarżący przedłożył również kserokopię koperty zawierającej list, który został wysłany do niego w dniu 12 grudnia 2002 roku przez Kancelarię Trybunału. 77.  Koperta nosi dwie prostokątne pieczątki z napisem "Areszt Śledczy Warszawa Białołęka Wpłynęło ... L.dz. ...". Data 16 grudnia 2002 jest wydrukowana w środku jednej z tych pieczęci a data 24 grudnia 2002 roku na drugiej. Koperta nosi także stempel z napisem "List ocenzurowano dnia ...". Data 18 grudnia 2002 roku została napisana ręcznie na linii przerywanej, a obok niej widoczny jest nieczytelny podpis. 78. Wydaje się, że skarżący złożył skargę do władz penitencjarnych na ingerencję w jego korespondencję. 79.  Skarżący wniósł również powództwo cywilne o naruszenie dóbr osobistych, wnioskując o 100,000 złotych zadośćuczynienia. 80.  W dniu 9 sierpnia 2007 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz skarżącego 1.000 złotych zadośćuczynienia za bezprawną ingerencję w korespondencję skarżącego i zniósł opłaty sądowe. 81.  Skarżący nie odwoływał się. H.  Warunki osadzenia skarżącego 82.  Skarżący przebywał w ciągłym areszcie od 8 marca 1996 roku. 83. Skarżący podnosił, iż przez cały okres osadzenia był przetrzymywany w przepełnionych celach, przysługiwało mu prawo tylko do jednej godziny ćwiczeń na świeżym powietrzu na dzień oraz jednego prysznica na tydzień. W ostatnim czasie skarżący stwierdził, że pomimo twierdzeń władz krajowych o rozwiązaniu problemu przeludnienia w zakładach karnych, jego warunki podczas przebywania w areszcie nie uległy poprawie. 84.  Skarżący utrzymywał, że władze w różnych zakładach karnych prześladowały go za szerzenie informacji o orzecznictwie ETPC, a także za pomoc współwięźniom w pisaniu wniosków prawnych i skarg. Domniemane prześladowania przybierały formy: poddania skarżącego specjalnemu systemowi dla niebezpiecznych więźniów, częstego przenoszenia go pomiędzy różnymi zakładami karnymi, wysyłania go do więzień znajdujących się daleko od miejsca zamieszkania jego rodziny oraz konfiskaty rzeczy osobistych. 1.  Areszt Śledczy Warszawa Mokotów 85.  Skarżący przebywał w tym areszcie (w jego rodzinnym mieście) w następujących okresach: (1) od dnia 8 marca 1996 roku do dnia 26 marca 1997 roku (2) od dnia 14 stycznia do dnia 19 listopada 1998 r (3) od 12 stycznia 2000 roku do dnia 20 lutego 2001 r (4) od 3 grudnia 2001 do 18 marca 2002 roku (5) od dnia 11 lutego do dnia 25 czerwca 2003 roku (6) od dnia 23 lipca do dnia 16 grudnia 2003 roku; (7) od 13 maja do 1 czerwca 2004 roku; oraz (8) od 4 do 14 lutego 2008 r.  (a)  Opis warunków bytowych 86.  Jak ustalił Sąd Okręgowy w Warszawie w toku postępowania cywilnego opisanego poniżej, w ciągu sześciu okresów jego pobytu w Areszcie Śledczym Warszawa Mokotów, warunki osadzenia skarżącego były następujące. 87.  Skarżący przebywał w celach, w których przestrzeń przypadająca na jedną osobę była w każdym czasie mniejsza niż 3 metry kwadratowe. Od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2000 roku maksymalna pojemność aresztu śledczego została przekroczona o prawie 5%. 88.  Jako niepalący, skarżący został przydzielony do cel dla niepalących. Jednakże przepisy wewnętrzne nie były przestrzegane przez współwięźniów i skarżący został narażony na działanie dymu papierosowego. Aneks toaletowy w celach skarżącego był oddzielony od reszty celi albo przez kawałek sklejki z wejściem przykrytym kawałkiem tkaniny lub przez betonową ścianę z przesuwnymi drzwiami. W większości przypadków cele skarżącego nie były wentylowane. 89.  Ponadto skarżący twierdził, że w czasie jego pobytu w Areszcie Śledczym Warszawa Mokotów nie otrzymał diety jarskiej, co było sprzeczne z zaleceniami lekarskimi oraz rzekomo doprowadziło do niedożywienia, a w konsekwencji pogorszenia stanu zdrowia skarżącego. 90.  Podczas przebywania skarżącego pod zaostrzonym reżimem więziennym, od 13 maja do 1 czerwca 2004 roku, skarżący został osadzony w pojedynczej celi, w pełnej izolacji od innych więźniów. Każdego dnia przysługiwała mu jedna godzina ćwiczeń na świeżym powietrzu w odosobnieniu. Co kilka dni miał dostęp do pokoju dziennego aresztu, w którym również przebywał sam. Nie miał dostępu do żadnych zajęć sportowych, edukacyjnych i rekreacyjnych. Skarżący był poddawany kontroli osobistej za każdym razem, kiedy był przyjmowany lub przenoszony z aresztu śledczego, jak również na co dzień, gdy opuszczał celę i do niej wracał. Cela skarżącego (z wyjątkiem obszaru toalety), plac zewnętrzny, pokój dzienny i wszystkie inne miejsca otwarte dla skarżącego, były pod stałym nadzorem kamer.  (b)  Powiązane powództwa cywilne i skargi 91.  W dniu 7 marca 2006 roku skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Aresztowi Śledczemu Warszawa Mokotów. Skarżący powołał się na Artykuł 417 kodeksu cywilnego i artykuł 3 Konwencji. Zażądał 500,000 złotych tytułem zadośćuczynienia za rzekome cierpienia, których doznał podczas całego pobytu w tym areszcie, wynikające z przeludnienia, złych warunków życia, niedobrych warunków sanitarnych oraz narażenia na dym tytoniowy. 92.  W dniu 7 listopada 2008 roku Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo skarżącego. Sąd krajowy rozstrzygnął sprawę na podstawie artykułu 23 Kodeksu Cywilnego w związku z artykułem 448 tego kodeksu. Sąd uznał, że cierpienia, których skarżący doznał z powodu przeludnienia nie były na tyle duże, by przyznać zadośćuczynienie. Podkreślono, że pomimo przeludnienia, ogólne warunki sanitarne i bytowe w areszcie były akceptowalne. Sąd krajowy nie wypowiedział się w kwestii biernego palenia skarżącego. 93.  W dniu 19 grudnia 2008 roku skarżący wniósł apelację od tego wyroku. 94.  Wydaje się, że w bliżej nieokreślonym terminie apelacja została oddalona przez sąd drugiej instancji. 95. Wydaje się, że skarżący składał także skargę do władz penitencjarnych na warunki przebywania pod zaostrzonym rygorem. 2.  Areszt Śledczy w Białymstoku 96.  W tym zakładzie (200 km od rodzinnego miasta skarżącego) skarżący przebywał w następujących okresach: (1) od 26 marca 1997 roku do dnia 14 stycznia 1998 roku; oraz (2) od dnia 11 września do 9 października 2002 roku. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych uwag w odniesieniu do warunków w jakich tam przebywał. 3.  Zakład Karny w Barczewie 97.  W tym zakładzie (230 km od rodzinnego miasta) skarżący przebywał od 19 listopada 1998 roku do 12 stycznia 2000 roku. Twierdził, przebywał w nieogrzewanej celi. (Nr 11 Skrzydło XIV) w tak niskich temperaturach jak 14 stopni Celsjusza, przy średniej temperaturze 16-17 stopni Celsjusza w okresie zimowym. 4.  Zakład Karny Bydgoszcz Fordon 98.  W tym zakładzie (270 km od rodzinnego miasta) skarżący przebywał (1) od dnia 20 lutego do dnia 3 grudnia 2001 roku; oraz (2) od dnia 17 stycznia do 7 lutego 2006 roku. 99.  Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych uwag w odniesieniu do warunków w jakich tam przebywał. 5.  Zakład Karny oraz Areszt Śledczy Warszawa Białołęka 100.  Skarżący przebywał w tym zakładzie (w jego rodzinnym mieście) w następujących okresach: (1) od 18 marca do 24 kwietnia 2002 roku; (2) od 22 maja do 11 września 2002 roku; (3) od 9 października 2002 roku do 11 lutego 2003 roku; (4) od 30 września do 18 listopada 2005 roku; (5) od 7 do 15 lutego 2006 roku; (6) od 30 sierpnia 2007 do 04 lutego 2008 roku; (7) od 14 lutego do 8 kwietnia 2008 roku; (8) od 24 kwietnia do 07 maja 2008 roku; (9) od dnia 1 do dnia 23 października 2008 roku; oraz (10) od nieokreślonego dnia po dniu 13 lutego 2012 roku do bliżej nieokreślonego terminu przed dniem 5 marca 2012 roku.  (a)  Opis warunków życia 101.  W swojej skardze z dnia 15 listopada 2010 roku skarżący wskazywał na warunki w jakich przebywał w Zakładzie Karnym Warszawa Białołęka. Twierdził, że został osadzony wraz z innym więźniem w pojedynczej celi o wymiarach 5 metrów kwadratowych, a następnie, wraz z pięcioma innymi osadzonymi, w celi o powierzchni 13 metrów kwadratowych. Cele te były zniszczone, brudne, niewentylowane i źle oświetlone. Na ścianach była pleśń, a z sufitu kapała woda, gdy ktoś w celi powyżej korzystał z kranu. Skarżący miał dziennie jedną godzinę ćwiczeń na świeżym powietrzu. Więźniowie nie mieli możliwości uczestniczenia w jakichkolwiek zajęciach. Więzienny pokój komputerowy, który został sfinansowany przez Unię Europejską, był ciągle zamknięty. Skarżący miał możliwość korzystania z prysznica raz w tygodniu, ale z trudem mógł się umyć, ponieważ słuchawki prysznicowe zostały zaprojektowane tak, aby ograniczyć zużycie wody. Posiłki zawsze były podawane skarżącemu zimne, półtorej godziny po rozpoczęciu ich podawania. 102.  Skarżący stwierdził również, że został pobity przez strażnika w Zakładzie Karnym Warszawa Białołęka.  (b)  Powiązane powództwo cywilne 103.  W bliżej nieokreślonym dniu skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Zakładowi Karnemu Warszawa Białołęka. Był on reprezentowany przez adwokata praktykującego w Warszawie. 104.  W dniu 12 lutego 2010 roku Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił to powództwo. 105.  W dniu 26 maja 2010 roku skarżący został poinformowany przez swojego pełnomocnika, że ten nie stawił na ostatniej rozprawie i nie był świadomy wydania orzeczenia. W konsekwencji pełnomocnikowi nie udało się wystąpić o uzasadnienie wyroku przez sąd pierwszej instancji oraz złożyć apelacji. Pełnomocnik zaproponował zapłacenie skarżącemu 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia za nienależyte wykonanie obowiązku i poinstruował skarżącego o możliwości wniesienia powództwa cywilnego, jeżeli uzna, że kwota jest niewystarczająca. 106.  Wyrok sądu pierwszej instancji stał się prawomocny w dniu 30 sierpnia 2010 roku.  (c)  Skargi penitencjarne 107.  W 2002 roku skarżący wniósł kilka skarg do różnych władz penitencjarnych, dotyczących braku diety wegetariańskiej, częstych przerw w dostawie energii elektrycznej i innych zagadnień związanych z warunkami życia w Areszcie Śledczym Warszawa Białołęka. Żadna nie zakończyła się powodzeniem. 108.  W dniu 11 lipca 2002 roku Dyrektor Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej poinformował skarżącego, że jednostki penitencjarne nie są zobowiązane do zaspokajania preferencji żywieniowych osadzonych, jeśli, tak jak w przypadku skarżącego, nie były one medycznie uzasadnione. 109.  W dniu 7 stycznia 2003 roku skarżący złożył skargę do właściwego sędziego penitencjarnego, między innymi o to, że został uderzony przez strażnika w trakcie kłótni, którą miała miejsce rano tego samego dnia. W dniu 28 lutego 2003 roku sędzia, który ocenił oświadczenia świadków i raport z badania lekarskiego skarżącego przeprowadzonego natychmiast po incydencie, uznał zarzuty skarżącego za bezpodstawne. 6.  Zakład Karny w Potulicach 110.  Skarżący przebywał w tym zakładzie (287 km od rodzinnego miasta) od 24 kwietnia do 22 maja 2002 roku. Twierdził, że nie otrzymał tam odpowiedniej opieki medycznej. 7. Zakład Karny nr 2 w Łodzi 111.  Skarżący przebywał w tym obiekcie (140 km od rodzinnego miasta) od 25 czerwca do 23 lipca 2003 roku.  (a)  Opis warunków życia 112. W swojej skardze, która wpłynęła do Kancelarii w dniu 30 listopada 2010 roku skarżący wskazywał na warunki swego osadzenia w Zakładzie Karnym w Łodzi, do którego został skierowany na obserwację psychiatryczną. Zarzucił, że jego cela była przepełniona. Toaleta była oddzielona ścianką z cegieł, która mierzyła tylko jeden metr. Ponieważ okna były zablokowane przez ciężkie żaluzje, cela nie była wentylowana, a temperatura wewnątrz osiągała nawet 40 stopni Celsjusza.  (b)  Rzekomy błąd w sztuce lekarskiej 113.  Skarżący miał dziennie jedną godzinę ćwiczeń na świeżym powietrzu. Twierdził on również, że w dniu 4 lipca 2003 roku, podczas badania głowy EMG, które zostało przeprowadzone w więzieniu, jego ręka została poważnie uszkodzona i nie przepisano mu w związku z tym fizjoterapii.  (c)  Powiązane postępowanie cywilne dotyczące błędu w sztuce lekarskiej i warunków osadzenia. 114.  W dniu 6 września 2006 roku skarżący wniósł powództwo cywilne o zadośćuczynienie za uszczerbek na zdrowiu, który miał rzekomo ponieść wskutek zaniedbania ze strony personelu medycznego w Zakładzie Karnym w Łodzi w dniu 4 lipca 2003 roku i nieodpowiedniej opieki, a mianowicie braku późniejszej fizjoterapii. W dniu 14 kwietnia 2008 roku skarżący rozszerzył zakres tego powództwa, zarzucając naruszenie artykułu 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez to, że władzom więziennym nie udało się zapewnić, by warunki jego pobytu w Zakładzie Karnym w Łodzi były odpowiednie. 115.  W dniu 22 stycznia 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo cywilne skarżącego. 116.  Twierdzenie dotyczące domniemanego błędu w sztuce lekarskiej zostało ocenione przez sąd w świetle art. 417 kodeksu cywilnego w związku z art. 445 tego kodeksu, natomiast twierdzenie dotyczące rzekomo nieodpowiednich warunków osadzenia rozważono na podstawie artykułu 24 kodeksu cywilnego w związku z art. 448 tego kodeksu. 117.  W odniesieniu do roszczenia z art. 417 kodeksu cywilnego sąd krajowy szczegółowo przeanalizował przebieg postępowania medycznego, o którym mowa oraz szereg opinii ekspertów medycznych. Stwierdzono, że personel medyczny, który przeprowadzał badanie EMG skarżącego w dniu 4 lipca 2003 roku nie popełnił żadnych błędów. Uszkodzenie nerwu ramienia skarżącego pojawiło się znacznie później i nie można było ustalić jego przyczyny. Sąd uznał jednak, że z pewnością nie ma związku przyczynowego pomiędzy wydarzeniami z dnia 4 lipca 2003 roku a szkodą poniesioną przez skarżącego. 118.   W odniesieniu do roszczenia z art. 24 kodeksu cywilnego, strona pozwana podniosła zarzut, wskazując, że zgodnie z art. 4421 kodeksu cywilnego ustawowy trzyletni okres przedawnienia roszczenia upłynął najpóźniej trzy lata po tym, jak skarżący opuścił zakład karny w Łodzi, czyli w dniu 23 lipca 2006 roku. 119. Sąd krajowy nie odniósł się do zarzutu pozwanego i zbadał istotę sprawy.  120.  Na podstawie danych pochodzących z różnych więziennych i szpitalnych rejestrów oraz sprawozdań z inspekcji więzienia, sąd ustalił następujące fakty. W omawianym okresie skarżący przebywał w celach nr 303 i 305. Przestrzeń na jedną osobę w tych celach przez cały czas była większa niż minimalny ustawowy standard 3 metrów kwadratowych. Cele były dobrze oświetlone i dobrze wentylowane, mimo że okna były rzeczywiście częściowo przykryte przez półprzezroczyste zasłony przymocowane do ściany zewnętrznej pod kątem, tworząc dwudziestosześciocentymetrową lukę pomiędzy oknem i zasłoną. Aneks toaletowy w każdej celi był dostatecznie oddzielony i czysty. 121. W świetle powyższych faktów, sąd uznał, że dobra osobiste skarżącego nie zostały naruszone. 122.  W dniu 20 maja 2010 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. 8.  Zakład Karny we Włocławku 123.  Skarżący przebywał w tym zakładzie karnym (160 km od miasta rodzinnego) (1) od 16 grudnia 2003 do 12 stycznia 2004. Nie przedstawił żadnych konkretnych uwag w odniesieniu do warunków jego pobytu w tym okresie. Skarżący został ponownie osadzony w tym zakładzie karnym (2) od bliżej nieokreślonej daty, nie późniejszej niż 11 sierpnia 2011 roku, do nieokreślonego dnia przed dniem 20 lutego 2012 roku oraz (3) od nieokreślonej daty przed dniem 2 lipca 2012 roku do dnia dzisiejszego. 124.  Skarżący podniósł, że w dniu 11 sierpnia 2011 roku został przydzielony do celi nr 118 w skrzydle S. W dniu 12 sierpnia 2011 roku został przeniesiony do celi nr 213 w skrzydle E, a w dniu 19 sierpnia 2011 roku do innej celi w skrzydle B. W dniu 22 sierpnia 2011 roku został przydzielony do celi nr 214 w skrzydle D, a później do celi nr 210 w skrzydle D. W dniu 28 grudnia 2011 roku został przeniesiony do celi nr 202 w skrzydle D, a w dniu 16 stycznia 2012 roku do celi nr 210 w tym samym skrzydle. 125.  Wspomniane powyżej cele w skrzydle D, zarezerwowane dla więźniów uczęszczających do szkoły, były w przeważającej części współdzielone przez pięciu więźniów (w tym skarżącego). Ustawowy minimalny standard 3 metrów kwadratowych nie był w tych celach zachowany. Były one niedostatecznie oświetlone, a aneks toaletowy był mały. Skarżący miał dostęp do prysznica raz w tygodniu przez 10 minut. Skarżącemu nie przydzielono dodatkowej możliwości skorzystania z prysznica w dniach, w których pracował w pracowni szkolnej. 126.  Od września 2011 roku do września 2012 roku (prawdopodobnie z przerwą, kiedy przebywał w Areszcie Śledczym Warszawa Służewiec - zobacz pkt 250 poniżej) skarżący uczęszczał do liceum zawodowego trzy dni w tygodniu. Od września do późnego października 2012 roku był zapisany na dodatkowy kurs techniczny od poniedziałku do piątku. 127.  Od maja do września więźniowie mogli korzystać z więziennego boiska do piłki nożnej raz w tygodniu przez 45 minut. Przez cały rok mieli godzinę dziennie ćwiczeń na świeżym powietrzu na małym betonowym podwórzu. 128.  Skarżący stwierdził, że często dochodziło do kłótni pomiędzy nim a współwięźniami z celi, a także wybuchały bójki z powodu napięć spowodowanych stałą rotacją pomiędzy celami. 129.  W dniu 23 października 2012 roku skarżący został przeniesiony do pojedynczej celi nr. 114 w skrzydle F. 130.  W dniu 21 listopada 2012 roku Komisja Penitencjarna Włocławskiego Aresztu Śledczego postanowiła cofnąć upoważnienie skarżącego do nauki w świetle umiarkowanego postępu skarżącego w resocjalizacji i niekorzystnej prognozy kryminologicznej, którą otrzymał w dniu 20 listopada 2012. W dniu 11 grudnia 2012 roku decyzja ta została częściowo zmieniona w postępowaniu odwoławczym i skarżącemu pozwolono wznowić naukę. 131.  W dniu 18 grudnia 2012 roku Komisja Penitencjarna Włocławskiego Aresztu Śledczego postanowiła o przedłużeniu osadzenia skarżącego w zakładzie karnym typu zamkniętego w świetle powagi przestępstwa, za które został skazany, a także coraz bardziej dokuczliwego zachowania, nieposłuszeństwa i niekorzystnej prognozy kryminologicznej. 132.  Skarżący obecnie uczęszcza do szkoły przy areszcie. 9.  Areszt Śledczy w Radomiu 133.  Skarżący przebywał w tym obiekcie (100 km od miasta rodzinnego) (1) od dnia 12 stycznia do dnia 13 maja 2004 roku; (2) od 28 czerwca 2004 do 30 września 2005 roku; (3) od 18 listopada 2005 do 17 stycznia 2006 roku; (4) od 15 lutego 2006 do 30 sierpnia 2007 roku; (5) od 7 maja do 1 października 2008 (jeden dzień przepustki 11 sierpnia); (6) od 23 października 2008 do 1 lipca 2009 roku; (7) od 14 do 27 sierpnia 2009 roku; oraz (8) od 24 września 2009 do 12 lutego 2010 roku.  (a)  Osadzenie od 12 do 20 stycznia 2004 roku pod zwiększonym nadzorem 134.  W dniu 10 stycznia 2004 roku Zastępca Dyrektora Generalnego Służby Więziennej poinformował administrację Aresztu Śledczego w Radomiu, że skarżący został oskarżony o kierowanie gróźb wobec sędziego B.P., który był zaangażowany w proces karny skarżącego (patrz paragrafy 56 - 58 powyżej). W rezultacie, w dniu 13 stycznia 2004 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu wydał decyzję, w której ustalił następujący reżim osadzenia skarżącego: 135. (1) Personel monitorujący prywatną korespondencję skarżącego miał zwrócić szczególną uwagę na zawartość listów skarżącego. Każde pismo zawierające groźby wobec sędziego B.P. lub jakiegokolwiek innego funkcjonariusza wymiaru sprawiedliwości, miało być natychmiast przekazane Dyrektorowi aresztu lub jego zastępcy.  (2) Wychowawca skarżącego miał monitorować urzędową korespondencję skarżącego. Dyrektor aresztu lub jego zastępca mieli być niezwłocznie poinformowani jeśli zostaną wykryte jakieś nieprawidłowości.  (3) Dwóch funkcjonariuszy miało być wyznaczonych do monitorowania rozmów telefonicznych skarżącego. Dyrektor aresztu lub jego zastępca mieli być niezwłocznie poinformowani jeśli zostaną wykryte jakieś nieprawidłowości. W przypadku, gdyby skarżący wypowiadał groźby wobec sędziego B.P. lub jakiegokolwiek innego funkcjonariusza wymiaru sprawiedliwości, rozmowa telefoniczna miała zostać przerwana.  (4) Rozmowy skarżącego podczas widzeń miały być poddane "ścisłej kontroli" przez wyznaczonego funkcjonariusza więziennego. Przełożeni  mieli być niezwłocznie poinformowani jeśli zostaną wykryte jakieś nieprawidłowości. W przypadku, gdyby skarżący wypowiadał groźby wobec sędziego B.P. lub jakiegokolwiek innego funkcjonariusza wymiaru sprawiedliwości, rozmowa miała zostać przerwana. 136.  Od 12 do 20 stycznia 2004 roku skarżący przebywał w skrzydle XI Aresztu Śledczego w Radomiu w ramach wyżej opisanego specjalnego systemu nadzoru. Skarżący nie wskazał jednak, czy w tym czasie któreś z jego listów, rozmów telefonicznych czy widzeń były monitorowane w sposób opisany w poprzednim paragrafie. Rząd podniósł, że odpowiednie rejestry korespondencji lub wizyt w areszcie nie istniały. 137. Co do warunków życia w areszcie, skarżący twierdził, że nie otrzymywał żadnego jedzenia i żył z tego co kupił w więziennej stołówce. Prąd w gniazdach elektrycznych był wyłączany codziennie między 9 a 11 rano. 138. W bliżej nieokreślonym dniu w styczniu 2004 roku skarżący poinformował Kierownika Działu Ochrony Aresztu Śledczego w Radomiu, że obawia się o swoje życie i dobre samopoczucie, ponieważ niejaki W.S., skazany przestępca, który był pokrzywdzonym i świadkiem oskarżenia w trakcie procesu skarżącego, został osadzony w Areszcie Śledczym w Radomiu.  (b)  Osadzenie od 20 stycznia do 13 maja 2004 roku oraz od 28 czerwca do 5 października 2004 roku w ramach zaostrzonego reżimu  (i)  Nałożenie specjalnego reżimu 139.  W dniu 20 stycznia 2004 roku Kierownik Działu Ochrony zwrócił się do Komisji Penitencjarnej Aresztu Śledczego w Radomiu o zaklasyfikowanie skarżącego jako "więźnia stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego" i osadzenie go w warunkach zaostrzonego reżimu. Reżim ten miał obejmować (1) ogólne środki bezpieczeństwa zgodne z przepisami prawa, w tym monitorowanie i cenzurę korespondencji skarżącego oraz monitorowanie i kontrolę jego rozmów telefonicznych i wizyt, a ponadto (2) stosowanie kajdanek na rękach i kajdan na nogach podczas transportu skarżącego; (3) transport tylko z pomocą policji; oraz (4) skuwanie rąk skarżącego za jego plecami wszędzie poza obszarem mieszkalnym aresztu. Zaznaczono, jako uzasadnienie tego wniosku, że skarżący został skazany za poważne przestępstwo, na długoterminowy pobyt w zakładzie karnym i że był wrogo nastawiony wobec funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji skarżący został uznany za mogącego stanowić realne zagrożenie dla społeczeństwa i wewnętrznego porządku w areszcie oraz mogącego dokonać ucieczki, w szczególności podczas transportu poza aresztem. 140.  W dniu 20 stycznia 2004 roku Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego w Radomiu, działając na podstawie artykułu 76 § 1 (7) kodeksu karnego wykonawczego (kodeks), zadecydowała umieścić skarżącego pod zaostrzonym reżimem, jako więźnia stwarzającego poważne zagrożenie społeczne lub poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. Status ten jest regulowany przez art. 88 § 5 kodeksu oraz art. 88 (a) § 1 tego kodeksu. Decyzja Komisji nie zawierała żadnych pisemnych podstaw. 141.  Skarżący wniósł skargę. 142.  W dniu 9 lutego 2004 roku Sąd Okręgowy w Radomiu rozpatrzył skargę skarżącego i zauważył, że już w 2003 roku Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego Warszawa Mokotów zaklasyfikowała skarżącego jako więźnia stwarzającego poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa tego zakładu. Zauważono również, że dzień po przeniesieniu skarżącego do Aresztu Śledczego w Radomiu, Zastępca Dyrektora Służby Więziennej poinformował administrację aresztu śledczego, że skarżący wypowiadał groźby wobec sędziego B.P. (patrz pkt 134 powyżej). Wywnioskowano z powyższego pisma, że skarżący może stanowić realne zagrożenie dla bezpieczeństwa pozostałych sędziów składu orzekającego. W związku z powyższym Sąd Okręgowy w Radomiu postanowił podtrzymać decyzję Komisji Penitencjarnej o statusie skarżącego. 143.  W dniu 20 kwietnia i 5 lipca 2004 roku administracja Aresztu Śledczego w Radomiu sporządziła dwa identyczne wnioski o przedłużenie zaostrzonego reżimu wobec skarżącego. Wnioski były uzasadnione, z powołaniem się na: (1) wagę przestępstw, za które skarżący został skazany oraz długość wyroku; (2) fakt, że skarżący objawiał swą wrogość wobec funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości; (3) wysoki stopień demoralizacji; oraz (4) inne nieokreślone właściwości i warunki osobiste, które wraz z wyżej wymienionymi elementami, czyniły z niego osobę, która stanowi poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. 144.  W dniu 20 kwietnia oraz, ponownie, w dniu 5 lipca 2004 roku Komisja Penitencjarna rozpatrzyła powyższe wnioski oraz zweryfikowała sytuację skarżącego. Stwierdzono, że pierwotne przyczyny nałożenia specjalnego reżimu były nadal aktualne. W związku z tym zdecydowano, że status skarżącego zostaje przedłużony, każdorazowo o kolejne trzy miesiące. 145.  Skarżący początkowo zaskarżył decyzję weryfikacyjną z dnia 20 kwietnia 2004 roku. Później jednak wycofał swoją skargę, protestując, że władze penitencjarne nie przyznały mu dostępu do całej jego kartoteki więziennej, ale tylko do raportów odpowiednich władz, które były wykorzystywane w postępowaniu przed Komisją Penitencjarną, a dotyczyły zachowania i charakteru skarżącego. W konsekwencji w dniu 16 września 2004 roku Sąd Okręgowy w Radomiu formalnie umorzył postępowanie odwoławcze. 146.  Podczas trzeciego postępowania weryfikacyjnego, administracja Aresztu Śledczego w Radomiu, stwierdziła, że skarżący przestał stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku wewnętrznego aresztu śledczego i funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości i nie powoduje żadnych problemów dla personelu aresztu śledczego. 147. W konsekwencji, w dniu 5 października 2004 roku Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego w Radomiu zdecydowała o uchyleniu specjalnego statusu skarżącego.  (ii)  Charakterystyka reżimu 148. W dniu 20 stycznia 2004 roku skarżący został przeniesiony do skrzydła dla "niebezpiecznych" więźniów. W dniu 13 maja 2004 roku został tymczasowo przeniesiony do Aresztu Śledczego Warszawa Mokotów, a następnie do Zakładu Karnego w Sztumie. Specjalny reżim został wprowadzony również w tych dwóch zakładach karnych (patrz pkt 90 powyżej i 204 poniżej). W dniu 28 czerwca 2004 roku skarżący wrócił do Aresztu Śledczego w Radomiu (patrz pkt 133 powyżej).  (α)  Izolacja skarżącego i inne specjalne środki 149. Podczas jego pobytu w Areszcie Śledczym w Radomiu, od 20 stycznia do 8 marca, od 14 kwietnia do 13 lipca oraz od 3 do 13 września 2004 roku (w sumie 5 miesięcy), skarżącemu została przydzielona pojedyncza cela. Od 8 marca do 14 kwietnia, 13 lipca do 3 września i od 13 września do 5 października 2004 roku (w sumie 4 miesiące), dzielił celę z jedną lub dwoma innymi osobami. 150. Skarżący twierdził, że od 9 marca do 1 kwietnia 2004 roku został przydzielony do celi nr 109 wraz z palącym współwięźniem.  151. Cele skarżącego, z wyjątkiem aneksu toaletowego, były pod stałym nadzorem kamer. Światło było zapalone przez cały czas. 152.  Skarżący miał zaplanowane codzienne ćwiczenia na świeżym powietrzu w towarzystwie innego więźnia o specjalnym statusie z celi nr 405. Ponieważ więzień ten regularnie odmawiał wyjścia na zewnątrz, skarżący odbywał spacery sam. Skarżący nie został dopuszczony do udziału w zajęciach sportowych z innymi więźniami. W czasie jednej godziny, dwa razy a czasem trzy razy w tygodniu miał indywidualny dostęp do pokoju dziennego z telewizorem, książkami i czasopismami. Rząd stwierdził, że skarżący został dopuszczony do udziału w kursach edukacyjnych i kulturalnych oraz mszy katolickiej, ale nie był w stanie określić, czy skarżący faktycznie z tego korzystał. Skarżący wskazał, że z klasyfikacją "niebezpiecznego więźnia" nie miał dostępu do żadnych takich zajęć. 153.  Skarżącego poddawano rewizji osobistej za każdym razem gdy wychodził i wracał do swojej celi, na przykład, z ćwiczeń na świeżym powietrzu, z budki telefonicznej lub z wizyty u lekarza więziennego. Skarżący twierdził, że poddawano go średnio od czterech do ośmiu kontrolom osobistym dziennie. Podkreślił również, że częstotliwość i sama praktyka tych kontroli była nieuzasadniona w świetle faktu, że skarżący przez cały czas był pod stałym nadzorem kamer lub nadzorem strażników.  (β)  Cenzura korespondencji skarżącego i monitorowanie jego rozmów telefonicznych i widzeń 154.  Przychodząca i wychodząca korespondencja prywatna i oficjalna skarżącego nadal była otwierana i odczytywana, a jego rozmowy telefoniczne i widzenia, pozostawały monitorowane przez administrację aresztu śledczego. 155.  Skarżący twierdził, że ze względu na upływ czasu, nie był w stanie przechować paragonów lub kopii właściwej korespondencji. Stwierdził on jednak, że w 2004 roku wysłał około 4000 listów i że wszystkie z nich zostały ocenzurowane. Wymienił 1,128 takich listów, a dodatkowo 48 przychodzących listów, które były ocenzurowane.    Skarżący wskazał również, że kiedy był osadzony w Areszcie Śledczym w Radomiu w 2004 roku, miały miejsce następujące wizyty (łącznie jedenaście): 23 lutego, 15 i 29 marca, 12 lipca, 23 sierpnia, 27 września, 4 października, 11 i 21 listopada oraz 30 grudnia 2004 roku - brata skarżącego K. K. oraz w dniu 26 lipca 2004 roku - niejakiego A.W.    Dodatkowo 180 rozmów telefonicznych, które skarżący odbył w 2004 roku w Areszcie Śledczym w Radomiu było kontrolowanych.  156. Rząd stwierdził, iż nie istniały rejestry korespondencji lub wizyt w areszcie śledczym, ale przyznał, że stosowano praktykę rutynowej kontroli i cenzury korespondencji, rozmów telefonicznych i wizyt skarżącego.     (iii) Powiązane skargi penitencjarne i powództwo cywilne   157. Skarżący wnosił liczne skargi do władz penitencjarnych w związku z warunkami osadzenia pod zaostrzonym reżimem. Były one bezskuteczne. 158. W dniu 30 stycznia 2007 roku skarżący wniósł powództwo cywilne o zadośćuczynienie z tytułu osadzenia w warunkach zaostrzonego reżimu w okresie od 20 stycznia do 5 października 2004 roku oraz o fałszywe oskarżenia o to, że kierował groźby wobec sędziego B.P. Rezultat tego postępowania jest nieznany.   c)      Osadzenie skarżącego pod wzmocnionym nadzorem od 5 października do 24 listopada 2004 roku       (i) Warunki osadzenia skarżącego 159. W dniu 5 października 2004 roku skarżący został przeniesiony do celi numer 404 w ogólnym skrzydle IX.       (ii) Korespondencja skarżącego                  (α) Kontrola korespondencji 160. W dniu 11 listopada 2004 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu zdecydował, że pomimo tego, iż skarżący nie był w owym czasie zaklasyfikowany jako więzień, który stwarzał poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu, niemniej jednak będzie traktowany ze szczególną ostrożnością, ze względu na groźby, jakie kierował w przeszłości wobec sędziego B.P. W tym celu korespondencja skarżącego miała być sprawdzana przez inspektora działu ochrony w obecności skarżącego. 161. Jest niekwestionowane, iż cała przychodząca, jak i wychodząca korespondencja skarżącego była otwierana i czytana. 162. Skarżący stwierdził, iż w dniach 18 i 19 listopada 2004 roku chciał wysłać dwa prywatne listy do współwięźniów K. S. i P. K. Listy zawierały informacje o prawach więźniów i procedurze przewidzianej w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Załącznikiem do jednego z listów była broszura zawierająca przegląd orzecznictwa Trybunału. 163. Koperty były sprawdzane, a listy czytane przez funkcjonariusza aresztu. W związku z tym, że listy zawierały komentarze skarżącego, które odebrano jako zagrożenie dla wewnętrznego porządku aresztu, zostały one skonfiskowane. 164. Niejasnym jest czy wspomniana wyżej kontrola korespondencji została przeprowadzona podczas jej nadania w skrzydle skarżącego i w jego obecności, czy raczej w skrzydle adresata K.S, przy odbiorze. 165. Wydaje się, że listy zostały ostatecznie dostarczone do adresatów. Jednak broszura Europejskiego Trybunału Praw Człowieka została wyjęta i przekazana do depozytu aresztu (zobacz paragraf 175 poniżej).          (β) Zarzuty skarżącego dotyczące kontroli jego korespondencji   166. W listopadzie i grudniu 2004 roku skarżący wnosił liczne skargi do Sądu Okręgowego w Radomiu dotyczące kontroli jego korespondencji w warunkach reżimu wzmożonego nadzoru, konfiskaty jego prywatnego listu do S.N., a także arbitralności i bezprawności kary dyscyplinarnej z 23 listopada 2004 roku oraz warunków bytowych w jednoosobowej celi. 167. W oficjalnym piśmie z dnia 27 grudnia 2004 roku Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w Radomiu poinformował Sąd Okręgowy w Radomiu, iż ustalenia dotyczące korespondencji skarżącego, zostały podjęte podczas wewnętrznego dochodzenia. 168. Po decyzji z 11 października 2004 roku, urzędowa korespondencja skarżącego była kontrolowana przez upoważnionego funkcjonariusza w obecności skarżącego. Listy były otwierane, a ich zwartość sprawdzana. Procedura była zgodna z artykułami 90 (8) i 242 § 6 kodeksu karnego wykonawczego. 169. W dniach 18 i 19 listopada 2004 roku, skarżący wysłał dwa prywatne listy do współwięźnia K.S. który był w tym czasie osadzony w skrzydle XIII tego samego aresztu. Listy otwarto i przeczytano. Okazało się, że koperty zawierały dokumenty z postępowania karnego skarżącego i listy urzędowe, które zostały wysłane przez różne władze penitencjarne do skarżącego. Na niektórych dokumentach znajdowały się odręczne notatki skarżącego. Skarżący zrobił obraźliwe uwagi o Zastępcy Dyrektora Służby Więziennej. Poinformował on również K.S., iż przygotowuje skargę do ETPC, dotyczącą warunków bytowych w areszcie śledczym, oraz, że zamierza rozpowszechnić jej kopie wśród więźniów. Później będą oni mogli z łatwością podpisać wzór skargi i wysłać go do ETPC w swoim imieniu.     W piśmie z dnia 19 listopada 2004 roku skarżący poinformował również K.S, że podjął kroki, aby zachęcić więźniów do składania skarg do ETPC. Zdaniem skarżącego, sprawiłoby to, że władze aresztu śledczego zredukowałyby przeludnienie i zastosowałyby się do minimalnych standardów określonych w Konwencji. 170. Strażnik więzienny, który kontrolował wymienione listy, stwierdził, że ich celem było wywołanie wzrostu napięcia wśród więźniów. Zwrócił się on do Dyrektora Aresztu Śledczego o upoważnienie do skonfiskowania tej korespondencji. Po przeczytaniu wymienionych listów, Dyrektor zdecydował o ich zajęciu i załączeniu do akt osobowych skarżącego. Stwierdził, że treść listów może stanowić zagrożenie dla wewnętrznego porządku i bezpieczeństwa aresztu. Skarżący został poinformowany o decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego zgodnie z artykułem 105 § 4 kodeksu karnego wykonawczego. 171. W związku z tym, iż działania skarżącego były postrzegane jako poważne naruszenie wewnętrznej dyscypliny i porządku aresztu, dnia 23 listopada 2004 roku został złożony do Dyrektora Aresztu Śledczego wniosek o wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej (patrz paragrafy 176-178 poniżej). 172. Dnia 30 grudnia 2004 roku Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Radomiu przeanalizował pięć skarg wniesionych przez skarżącego, dotyczących m.in. kontrolowania jego korespondencji, i uznał wszystkie za bezzasadne. 173. Co do kwestii korespondencji, sąd uznał, że decyzja Dyrektora z 11 listopada 2004 roku o kontroli korespondencji skarżącego była zgodna z prawem i uzasadniona w przypadku skarżącego. Co więcej, Sąd Okręgowy doszedł do następującego wniosku:    “Nie ma żadnych podstaw do podważenia decyzji o przejęciu listów [skarżącego] do [K.S] i [P.K], ponieważ listy te zawierały informacje i dokumenty inne niż instrukcje jak, gdzie i co pisać o warunkach [osadzenia]. [Frazy takie jak] ‘‘więźniowie traktowani są nieludzko’’ pojawiały się w tych listach. Takie stwierdzenia są bezpodstawne i [zostały] użyte w celu wywołania konkretnego wrażenia oraz [zwiększenia] “efektywności działań[skarżącego].’” 174. Dnia 10 stycznia 2005 roku skarżący złożył skargę do Sędziego Penitencjarnego na to, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu skonfiskował jego prywatną kopię broszury dotyczącej orzecznictwa ETPC, którą zamierzał wysłać K.S, współwięźniowi przebywającemu w innej jednostce. 175. W odpowiedzi, pismem z dnia 9 lutego 2005 roku Sędzia Penitencjarny poinformował skarżącego, że jego skarga była w sposób oczywisty bezzasadna. Sędzia przedstawił zdarzenia, które doprowadziły do owej skargi. Stwierdził, iż decyzja Dyrektora o konfiskacie przedmiotowej broszury była uzasadniona, gdyż skarżący w liście do K.S., podżegał go do wnoszenia skarg przeciwko władzom aresztu do ETPC. Broszura ta została załączona, by pomóc K.S. w przygotowaniu własnej skargi do ETPC. Zauważono również, iż mimo, że dnia 22 listopada 2004 roku skarżący mógł poprosić o zwrot broszury z więziennego depozytu, nie zrobił tego.   d)      Karą dyscyplinarną skarżącego od 23 listopada do 8 grudnia 2004 roku          (i) Nałożenie kary i jej cechy   176. W dniu 23 listopada 2004 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu otrzymał wniosek o ukaranie skarżącego za podżeganie współwięźniów do buntu, poprzez rozpowszechnianie informacji o prawach zawartych w Konwencji oraz procedurze składania skarg do ETPC. 177. Tego samego dnia, wysłuchawszy skarżącego oraz jego wychowawcę, Dyrektor nałożył na skarżącego karę dyscyplinarną w postaci umieszczenia w celi izolacyjnej na czternaście dni. 178. Kara została wykonana w okresie od 24 listopada do 8 grudnia 2004 roku.         (ii) Skarga skarżącego na zastosowaną karę. 179. W dniu 23 listopada 2004 roku skarżący wniósł skargę do Sądu Okręgowego w Radomiu na decyzję Dyrektora o zastosowaniu kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi izolacyjnej. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania kary do momentu rozpatrzenia skargi. 180. Dnia 30 grudnia 2004 roku Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Radomiu wysłuchał stanowisk prokuratora i skarżącego. Sąd utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. 181. Sąd Penitencjarny odnotował, iż skarżący przyznał, że rozpowszechniał informacje pośród współwięźniów w Areszcie Śledczym w Radomiu o prawach więźniów zawartych w Konwencji, oraz że przekazywał takie informacje w listach do K.S. i P.K. Informacje te dotyczyły w szczególności wymaganych przez Konwencję minimalnych warunków bytowych w zakładach karnych oraz instrukcje, jak złożyć skargę do Trybunału. Skarżący potwierdził, że zachęcał współwięźniów do wysyłania skarg do Strasburga, poprzez zapewnianie ich, że przygotuje dla nich wzory listów. Podkreślił jednak, iż jego działania nie miały na celu wszczęcie buntu, a raczej poprawę warunków bytowych w tym zakładzie. 182. Dodatkowo, Sąd Penitencjarny odnotował, że słyszano groźby wypowiadane przez skarżącego w następujących słowach: „Chcieliście mnie [Areszcie Śledczym] w Radomiu, to teraz macie, to dopiero początek! Zrobię [w tym miejscu] porządek, rozumiecie ?!’’ 183. Sąd uznał, że skarżący, poprzez swoje działania, podżegał innych więźniów do buntu, więc wymierzenie mu kary dyscyplinarnej przez Dyrektora było uzasadnione. 184. Ponadto, Sąd Penitencjarny uznał, że Dyrektor działał zgodnie z artykułami 144 i 145 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, decydując, że jego decyzja z dnia 23 listopada 2003 roku nie zostanie ogłoszona publicznie. 185. Sąd nie odniósł się do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania wykonania kary dyscyplinarnej.   (iii) Skarga na przewlekłość postępowania dotyczącego kary dyscyplinarnej skarżącego . 186. W dniu 3 grudnia 2004 roku skarżący wniósł do Sądu Apelacyjnego w Lublinie za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Radomiu skargę na podstawie ustawy z 2004 roku wskazując na nieuzasadnione opóźnienie w postępowaniu dotyczącym zaskarżenia jego kary dyscyplinarnej. Skarga została odrzucona przez Sąd Okręgowy w Radomiu 2 lutego 2005 roku.       (iv) Warunki osadzenia skarżącego podczas odbywania kary dyscyplinarnej           (α) Opis warunków bytowych   187. Podczas odbywania kary dyscyplinarnej, od 24 listopada 2004 roku do 8 grudnia 2004 roku, skarżący przebywał kolejno w celach nr 305 i 306. Skarżący twierdził, iż temperatura w celach, o których mowa, spadła do 12 stopni Celsjusza. Okna były zabite gwoździami i nie można było ich otworzyć. Szyby były pomalowane na biało i nie przepuszczały do środka światła.           (β) Powiązane skargi penitencjarne   188. Skarżący, w bliżej nieokreślonym dniu grudnia 2004 roku, wniósł skargę do Sądu Okręgowego w Radomiu, dotyczącą m.in. nieodpowiedniej temperatury, oświetlenia i wentylacji w jego jednoosobowych celach. 189. W piśmie z dnia 27 grudnia 2004 roku Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w Radomiu poinformował Sąd Okręgowy w Radomiu, iż temperatura we wspomnianych celach była utrzymywana przez automatyczny system na poziomie 20 stopni Celsjusza. Oświetlenie i wentylacja spełniały wymagane standardy. Okna nie były zabite gwoździami. 190. W dniu 30 grudnia 2004 roku Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Radomiu rozpatrzył pięć skarg złożonych przez skarżącego, dotyczących, m.in. nieodpowiednich warunków bytowych w jednoosobowych celach.       Sąd Penitencjarny ustalił, iż temperatura w celach skarżącego była utrzymywana automatycznie na poziomie 20 stopni Celsjusza. System grzewczy został sprawdzony, a skarżący nie zgłaszał uwag. Oświetlenie i wentylacja w obu przedmiotowych celach były właściwe. Okna nie były zamknięte na stałe. Kiedy skarżący zgłosił, iż jego łóżko jest uszkodzone, został bez zwłoki przeniesiony do celi nr 306.        Skarga dotycząca warunków osadzenia skarżącego została uznana za bezzasadną.        (γ) Powództwo cywilne dotyczące kary dyscyplinarnej skarżącego.   191. W dniu 9 maja 2005 roku skarżący wniósł powództwo cywilne na podstawie artykułu 417 kodeksu cywilnego oraz szeregu artykułów Konwencji. Skarżący wnioskował o zadośćuczynienie w związku z domniemanym poniżającym i nieludzkim traktowaniem, wynikającym z nałożenia i warunków wykonywania jego kary dyscyplinarnej. 192. Dnia 30 marca 2007 roku Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo skarżącego. Dnia 29 maja 2008 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację skarżącego. Skarżącemu przysługiwała zgodnie z polskim prawem skarga kasacyjna od tego wyroku. Jednakże pozostaje niejasne, czy skorzystał on z tego środka.      (e) Osadzenie skarżącego w 2005 i 2006 roku   193. W dniu 18 lipca 2005 roku skarżący spotkał więźnia W.S. na dziedzińcu Aresztu Śledczego w Radomiu, ale żadnego incydentu nie odnotowano. 194. Skarżącego regularne odwiedzali krewni i znajomi. Łącznie pięćdziesiąt osób zostało upoważnionych do ubiegania się o wizytę w areszcie. Wiele z nich odwiedzało skarżącego regularnie. Rząd zauważył, iż niemożliwym jest ustalenie, kto dokładnie odwiedzał skarżącego we wskazanym przedziale czasowym. 195. Dnia 5 czerwca 2006 roku oraz w bliżej nieokreślonym dniu Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił zatwierdzenia wizyt w areszcie krewnego skarżącego: P.W. oraz byłego więźnia: Z.W. Uznano, iż wymienione osoby nie były spokrewnione ze skarżącym, a jedna z nich to były więzień. Władze wyraziły również opinię, że lista osób upoważnionych do ubiegania się o wizytę jest wystarczająco długa, aby zapewnić mu odpowiedni kontakt ze światem zewnętrznym i utrzymać więzi rodzinne. 196. W dniach 23 sierpnia oraz 11 października 2006 roku Sąd Okręgowy w Radomiu utrzymał w mocy decyzje Dyrektora.         (f) Powództwo cywilne wniesione przez skarżącego dotyczące jego odosobnienia i ograniczenia prawa przyjmowania odwiedzających 197. Dnia 19 lipca 2005 roku skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Aresztowi Śledczemu w Radomiu na podstawie artykułu 417 kodeksu cywilnego o zadośćuczynienie za rzekome naruszenie jego dóbr osobistych. Skarżący podniósł, iż w ramach kary dyscyplinarnej za rozpowszechnianie informacji o ETPC, został osadzony w izolacji od innych więźniów. Zarzucił również naruszenie Artykułu 8 Konwencji poprzez to, że: (1) władze aresztu nie zezwoliły na wizyty jego brata, P.W. oraz bliskiego znajomego, Z.W.; (2) jego listy i rozmowy telefoniczne były monitorowane, a numery osób, do których dzwonił, były rejestrowane; (3) przez 18 miesięcy w Areszcie Śledczym nie było gorącej wody; a także (4) W.S., skazany przestępca, z którym skarżący pozostawał w konflikcie, przebywał w tej samej placówce, co narażało skarżącego na ciągłe niebezpieczeństwo. 198. W dniu 7 maja 2007 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo skarżącego.      W toku postępowania cywilnego zeznania złożyło szereg współwięźniów skarżącego oraz personel aresztu. Ustalono, iż zastosowano wobec skarżącego typowe rygory bezpieczeństwa dla jego ochrony i na jego prośbę. Rygory te nie miały na celu izolacji skarżącego od innych więźniów, a także z pewnością nie zostały nałożone jako kara za jego aktywną rolę w rozpowszechnianiu informacji o standardach więziennych wynikających z Konwencji Europejskim Trybunale Praw Człowieka i ETPC. 199. Fakt, że skarżący odbywał ćwiczenia na zewnątrz w odosobnieniu, był przypadkowym skutkiem tego, że więzień, który był również objęty specjalnym reżimem i miał mu towarzyszyć, odmawiał wychodzenia na zewnątrz. Władze aresztu zasadnie nie wyraziły zgody, aby skarżący uczestniczył w uprawianiu sportu wraz z innymi więźniami na siłowni lub boisku, ponieważ taka zgoda uznawana jest za nagrodę za dobre zachowanie więźnia, a skarżący na taką nagrodę nie zasłużył. 200. Kontrola listów i rozmów telefonicznych skarżącego została uznana za uzasadnioną ze względu na fakt, iż z uwagi na charakter zarzutów, na podstawie których skarżący został skazany oraz opinie strażników więziennych, skarżący został zaklasyfikowany przez Komisję Penitencjarną jako ”więzień niebezpieczny’’. 201. Ustalono wreszcie, iż skarżący regularnie odbywał widzenia z krewnymi i przyjaciółmi. Łącznie pięćdziesiąt osób zostało upoważnionych do ubiegania się o wizytę w areszcie. Dlatego też odmowa przyznania upoważnienia dodatkowo dwóm osobom, czyli P.W. oraz Z.W. przez władze aresztu, była uzasadniona i nie spowodowała dla skarżącego żadnej szkody. 202. Trybunał stwierdził, iż wszelkie działania podjęte przez administrację i personel aresztu były zgodne z prawem i uzasadnione potrzebą zachowania wewnętrznego porządku aresztu, a także zapewnienia bezpieczeństwa skarżącemu oraz innym więźniom. 203. W dniu 18 września 2007 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji.                                    W dniu 15 lutego 2008 roku pełnomocnik skarżącego poinformował go, iż nie ma podstaw, aby wnieść skargę kasacyjną.     10. Zakład Karny w Sztumie 204. Skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w Sztumie (301 km od miejsca zamieszkania) od 1 do 28 czerwca 2004 roku. W tym czasie był on wciąż klasyfikowany jako „więzień stwarzający poważne zagrożenie dla społeczeństwa lub bezpieczeństwa zakładu karnego” oraz, odpowiednio do tego, osadzony był w warunkach zaostrzonego reżimu.     Skarżący nie wniósł szczególnych uwag co do warunków pobytu w tym zakładzie.    Rząd wskazał, iż cela skarżącego była pod ciągłym nadzorem kamer. Obrazy z obszaru aneksu toaletowego były zamazane.    Skarżący miał godzinne ćwiczenia na zewnątrz, i był poddawany kontroli osobistej za każdym razem gdy opuszczał celę lub do niej wracał.    Skarżący nie wnosił żadnych skarg penitencjarnych dotyczących jego pobytu w tym zakładzie.     11. Zakład Karny w Kamińsku 205. Skarżący przebywał w tym zakładzie (287 km od miejsca jego zamieszkania) od 8 do 24 kwietnia 2008 roku. Nie zgłosił żadnych szczególnych uwag co do warunków pobytu w tym zakładzie.     12. Zakład Karny w Płocku 206. Skarżący przebywał w tym zakładzie (110 km od miejsca jego zamieszkania) od 1 lipca do 13 sierpnia 2009 roku. Nie zgłosił żadnych szczególnych uwag co do warunków pobytu w tym zakładzie.    13. Zakład Karny w Katowicach 207. Skarżący przebywał w tym zakładzie (290 km od miejsca jego zamieszkania) od 27 sierpnia do 4 września 2009 roku. Nie zgłosił żadnych szczególnych uwag co do warunków pobytu w tym zakładzie.    14. Zakład Karny we Wrocławiu 208. Skarżący przebywał w tym zakładzie (343 km od miejsca jego zamieszkania) od 4 do 24 września 2009 roku. Nie wnosił żadnych szczególnych uwag co do warunków pobytu w tym zakładzie.    15. Zakład Karny w Opolu Lubelskim 209. Skarżący przebywał w tym zakładzie (165 km od miejsca jego zamieszkania) od 12 lutego do 13 maja 2010 roku.      (a) Warunki bytowe w zakładzie karnym 210. Skarżący nie wniósł żadnych szczególnych uwag dotyczących warunków bytowych w tym zakładzie. Jednakże stwierdził, iż był prześladowany przez personel więzienny, który nakładał na niego kary dyscyplinarne pod każdym pretekstem. Zapytania o kary wymierzone skarżącemu zostały wysłane do Sądu Penitencjarnego 6, 13, 18, 19 i 20 kwietnia 2010 roku.      (b) Kara dyscyplinarna skarżącego   211. Dnia 6 stycznia 2011 roku skarżący przedstawił informację dotyczącą kary dyscyplinarnej w Zakładzie Karnym w Opolu Lubelskim. 212. Dnia 20 kwietnia 2010 niejaki S.M., Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną w postaci umieszczenia w celi izolacyjnej na okres 14 dni. 213. Skarżący zaskarżył tę decyzję, twierdząc, że minął termin do ukarania za rzekome przewinienia, które miały miejsce 22 marca 2010 roku. 214. W dniu 24 czerwca 2010 roku Sąd Penitencjarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając obliczenia terminu przez skarżącego za niedokładne. Postanowienie Sądu zostało doręczone skarżącemu 9 lipca 2010 roku. 215. Skarżący wskazał Trybunałowi, iż kara nie została nałożona zgodnie z prawem, ponieważ zgodnie z artykułem 144 § 1 kodeksu karnego wykonawczego tylko Dyrektor Zakładu Karnego ma prawo nakazania umieszczenia w celi izolacyjnej.    16. Zakład Karny w Pińczowie 216. Skarżący przebywał w tym zakładzie (220 km od miejsca jego zamieszkania) od 13 do 20 maja 2010 roku.      (a) Zastosowanie zaostrzonego reżimu   217. W dniu 13 maja 2010 roku administracja Zakładu Karnego w Pińczowie wniosła o zakwalifikowanie skarżącego jako więźnia stwarzającego poważne zagrożenie społeczne oraz poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu na następujących podstawach: (1) skarżący został skazany za zabójstwo z użyciem broni oraz za usiłowanie zabójstwa; (2) skarżący był już wcześniej klasyfikowany jako więzień o specjalnym statusie w rozumieniu Artykułu 88 § 3 kodeksu; (3) w Zakładzie Karnym w Opolu Lubelskim gromadził informacje o funkcjonariuszach Aresztu Śledczego w Radomiu oraz podżegał więźniów do buntu; (5) podczas pobytu w zakładzie karnym wiele razy otrzymywał kary dyscyplinarne; (6) był dokuczliwy i wysoce zdemoralizowany (7) miał bliskie powiązania ze światem przestępczym; (8) więźniowie szanowali go ze względu na jego umiejętności przywódcze oraz łatwość zdominowania innych, przez co stał się samozwańczym głosicielem praw więźniów.   218. W dniu 13 maja 2010 roku Komisja Penitencjarna Zakładu Karnego w Pińczowie, po wysłuchaniu skarżącego i rozważeniu powodów wyżej wspomnianej prośby, zaklasyfikowała skarżącego jako więźnia stwarzającego poważne zagrożenie społeczne oraz poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu, w rozumieniu artykułu 88 § 3 kodeksu. 219. Skarżący zaskarżył decyzję Komisji twierdząc, iż zachowywał się właściwie, więc zaklasyfikowanie go jako więźnia niebezpiecznego jest niesprawiedliwe. 220. W dniu 6 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Kielcach rozpatrzył skargę skarżącego na podstawie artykułu 7 § 1 kodeksu, co do formalnej zgodności z prawem kwestionowanej decyzji Komisji oraz co do rzekomej arbitralności oceny charakteru i zachowania skarżącego.      Sąd Okręgowy uznał, iż kwestionowana decyzja została wydana zgodnie z prawem i podstawy, na których się opierała, zostały w pełni potwierdzone przez materiał zawarty w aktach osobowych skarżącego, zawierających dokumenty, transkrypcje przechwyconych rozmów telefonicznych skarżącego oraz informacje pochodzące z kontrolowanej korespondencji innych więźniów. 221. Specjalny status skarżącego został zniesiony w Zakładzie Karnym w Tarnowie 9 sierpnia 2010 roku (zobacz paragraf 230 poniżej).      (b) Cechy reżimu więziennego   222. Skarżący przebywał w jednoosobowej celi. Był on uprawniony do jednej godziny ćwiczeń na zewnątrz każdego dnia. Jednakże skarżący trzy razy zdecydował się nie opuszczać celi. Skarżący porównywał celę do lochu, która w jego ocenie była ciemna i niewentylowana. 223. Zgodnie ze specjalnym reżimem osadzenia, skarżący był monitorowany całodobowo przez kamerę zainstalowaną w jego celi. Toaleta nie była odseparowana od mieszkalnej części celi. Rząd wskazał, iż system nagrywania automatycznie zamazywał intymne części ciała. 224. Skarżący był również poddawany rewizjom osobistym każdorazowo podczas opuszczania i powrotu do celi. Według skarżącego, były one przeprowadzane od dwóch do ośmiu razy dziennie. Zdaniem rządu skarżący nie opuszczał celi tak często jak twierdzi. W tamtym czasie nie spotykał się z żadnymi odwiedzającymi oraz nie chciał brać udziału w zajęciach edukacyjnych i kulturalnych, które były dostępne w zakładzie. W zależności od tego, czy zdecydował się wyjść na podwórze, spędzał w celi 23 lub 24 godziny. W konsekwencji nie był poddawany rewizjom osobistym tak często, jak twierdził.     Skarżący utrzymywał, iż podczas rewizji osobistych, musiał się rozbierać w obecności kilku strażników. Rząd nie kwestionował tego, stwierdził natomiast, że wszyscy funkcjonariusze przeprowadzający rewizję byli płci męskiej i nikt z osób trzecich nie był obecny. 225. Skarżący stwierdził również, iż raz w tygodniu podczas jego drogi pod prysznic oraz z powrotem, był zakuty w kajdanki i eskortowany przez czterech strażników. Dwóch z nich pilnowało go podczas kąpieli.   (c) Powiązane skargi penitencjarne, postępowania karne i cywilne 226. Wydaje się, że skarżący złożył szereg skarg penitencjarnych w związku z jego osadzeniem w Zakładzie Karnym w Pińczowie pod zaostrzonym reżimem więziennym. 227. Dnia 1 lipca 2010 roku Prokurator Rejonowy w Opolu Lubelskim odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie zarzutów skarżącego, iż funkcjonariusze Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim umyślnie zarejestrowali w aktach osobowych skarżącego fałszywą informację o jego staraniach zorganizowania buntu więziennego, co z kolei doprowadziło do przeniesienia go do Zakładu Karnego w Pińczowie i objęcia go zaostrzonym reżimem więziennym w tej placówce. 228. W toku czynności wyjaśniających zebrano rozległy materiał. Zawierał on kopie opinii psychologa więziennego, funkcjonariusza nadzorującego skarżącego, strażników oraz wielu innych członków personelu oraz administracji Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim, którzy w danym czasie badali i kontrolowali zachowanie skarżącego i postęp jego resocjalizacji, a także wypytywali i monitorowali współwięźniów skarżącego. Kopie wszystkich tych dokumentów zostały również dostarczone Trybunałowi. Wymienione dokumenty, bez żadnego wyjątku, stwierdzały, iż skarżący był głęboko zdemoralizowany, stwarzał kłopoty i podżegał współwięźniów do buntu. Akcja była zaplanowana na 1 czerwca 2010 roku i miała polegać na wyłamaniu plastikowych zasłon okiennych we wszystkich celach. 229. W świetle więziennej przeszłości skarżącego, prokurator doszedł do wniosku, iż wspomniany wyżej materiał był wiarygodny. W konsekwencji, zapis odpowiednich informacji, dotyczących zachowania skarżącego w życiu osobistym, zawarty w jego aktach osobowych, nie stanowił naruszenia praw i obowiązków funkcjonariuszy więziennych. Podobnie, późniejsze postanowienie Komisji Penitencjarnej Zakładu Karnego w Opolu Lubelskim dotyczące przeniesienia skarżącego do Zakładu Karnego w Pińczowie było podyktowane uzasadnioną obawą, iż skarżący stwarzał poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa Zakładu Karnego w Opolu.        17. Zakład Karny w Tarnowie 230. Skarżący przebywał w tym zakładzie karnym (300 km od miejsca zamieszkania), prawdopodobnie od 20 maja do bliżej nieokreślonego dnia przed październikiem 2010 roku. Specjalny reżim więzienny został co do niego utrzymany do 9 sierpnia 2010 roku. 231. Skarżący przebywał pod zaostrzonym reżimem więziennym w jednoosobowej celi. Według skarżącego cela ta była mała, słabo oświetlona i źle wentylowana. 232. Skarżącemu był upoważniony do jednej godziny ćwiczeń na świeżym powietrzu pod nadzorem. Dwukrotnie zdecydował się nie opuszczać celi. Rząd oświadczył że od 20 maja do 11 czerwca 2010 roku skarżącemu przysługiwało uprawnienie uczestnictwa w zajęciach kulturalnych i sportowych, organizowanych w zakładzie karnym. Pomimo tego skarżący zdecydował się pozostać w celi.     Skarżący mógł słuchać transmisji radiowej katolickiej mszy i spotykać się z księdzem. 233. Cela skarżącego była stale monitorowana przez kamerę, która, według Rządu, zamazywała miejsca intymne ciała skarżącego. 234. Skarżący przechodził rewizje osobiste za każdym razem, kiedy wychodził i wracał do celi. Rząd twierdził, iż dokonywał ich jeden funkcjonariusz płci męskiej. Skarżący wskazywał, że rewizje osobiste były przeprowadzane od dwóch do ośmiu razy dziennie, często wewnątrz jego celi pod nadzorem kamery. 235. Podczas przebywania w Zakładzie Karnym w Tarnowie, korespondencja oraz rozmowy telefoniczne skarżącego były kontrolowane. Skarżący twierdził, że wizyty rodziny i przyjaciół zostały ograniczone do dwóch godzin miesięcznie. 236. Skarżący wskazał, że 20 maja 2010 roku strażnicy w więzieniu w Zakładzie Karnym w Tarnowie zabrali wszystkie dokumenty dotyczące jego postępowań przed sądami krajowymi oraz ETPC, a także jego własne książki prawnicze. Dnia 28 czerwca 2010 roku skarżący po raz pierwszy dostał zgodę na zapoznanie się z tymi dokumentami i książkami w oddzielnym pokoju. Przydzielono mu na to 30 minut oraz nie pozwolono niczego ze sobą zabrać do celi. 237. Skarżący wniósł skargi penitencjarne oraz wystąpił z powództwem cywilnym o zadośćuczynienie z tytułu nieodpowiednich warunków jego osadzenia w Zakładzie Karnym w Tarnowie (sygnatura I C 864/10). Postępowanie to toczy się obecnie przed sądem krajowym.     18. Zakład Karny w Czerwonym Borze- Łomża 238. Skarżący odbywał karę w tym zakładzie karnym (150 km od miejsca zamieszkania) przez bliżej nieokreślony okres.        (a) Warunki życia w tym zakładzie karnym 239. Skarżący wskazał, iż był umieszczony w przepełnionych, źle oświetlonych i niewentylowanych celach. Przysługiwała mu tylko godzina na aktywne spędzenie czasu na zewnątrz dziennie oraz nie były dla niego dostępne żadne kulturalne ani rekreacyjne zajęcia. Jedzenie podawane w Zakładzie Karnym w Czerwonym Borze - Łomży było słabej jakości i niskiej wartości odżywczej. We wrześniu 2010 roku skarżący poinformował Trybunał, iż więźniowie nie mieli dostępu do gorącej wody. 240. Skarżący twierdził również, iż był prześladowany przez administrację więzienną. Twierdził, że władze więzienia nakłałożyły na niego karę dyscyplinarną, aby go ‘‘złamać’’ i zniechęcić do pisania skarg do ETPC. 241. Podniósł również, że: 13 grudnia 2010 roku był werbalnie i fizycznie zaatakowany przez strażnika więziennego; 20 grudnia 2010 roku został zaatakowany przez A.C., członka służby więziennej, oraz 7 stycznia 2011 roku niektóre z rzeczy osobistych skarżącego (takich jak pasta do zębów i inne przybory higieniczne, papier do pisania, worki na śmieci, kawa i kiełbasa) zostały skradzione lub zniszczone przez A.C., strażnika więziennego.   (b) Kara dyscyplinarna skarżącego 242. W dniu 31 stycznia 2011 roku skarżący przedłożył informacje dotyczące jego kary dyscyplinarnej w Zakładzie Karnym w Czerwonym Borze – Łomży. 243. W dniu 5 listopada 2010 roku S.S. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Czerwonym Borze - Łomży wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną w postaci umieszczenia w celi izolacyjnej na okres 28 dni. Zastosowano ten środek po tym, jak skarżący obraził Zastępcę Dyrektora. 244. Skarżący złożył skargę na tę decyzję, twierdząc, że jego zachowanie nie uzasadniało umieszczenia w celi izolacyjnej. Skarżący poprosił także aby wykonanie środka zostało wstrzymane podczas trwania postępowania przed Sądem Penitencjarnym. 245. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 roku Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Łomży odmówił odroczenia wykonania kary dyscyplinarnej. 246. Skarżący zaskarżył to postanowienie, twierdząc, iż kara dyscyplinarna została nałożona na niego niezgodnie z prawem, ponieważ na mocy artykułu 144 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, tylko Dyrektor Zakładu Karnego jest upoważniony do nakazania umieszczenia w celi izolacyjnej.  247. Sąd Penitencjarny (Sąd Okręgowy w Łomży) w dniu 10 stycznia 2011 roku utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 listopada 2010 roku, ustalając, iż skarżący napisał notatkę, w której poważnie obraził Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego. 248. W oddzielnym postanowieniu z tego samego dnia Sąd Penitencjarny utrzymał w mocy postanowienie Sędziego Penitencjarnego z 22 listopada 2010 roku. Ponownie zostało stwierdzone, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami, kara dyscyplinarna zawsze powinna zostać niezwłocznie wykonana. Ponadto, sąd uznał, że pojęcie „Dyrektor Zakładu Karnego” w artykule 144 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, powinno być interpretowane jako rozszerzające się na Zastępcę Dyrektora. Kara dyscyplinarna skarżącego została zatem nałożona zgodnie z prawem.           19. Zakład Karny w Zamościu 249. Od bliżej nieokreślonej daty skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w Zamościu (253 km od miejsca zamieszkania). Nie zgłaszał żadnych szczególnych uwag związanych z warunkami bytowymi w tym zakładzie.           20. Areszt Śledczy w Warszawie- Służewcu 250. Wydaje się, że skarżący przebywał w tej placówce od bliżej nieokreślonej daty przed 5 marca 2012 roku do bliżej nieokreślonej daty przed 2 lipca 2012 roku.      Skarżący nie zgłaszał żadnych szczególnych uwag związanych z warunkami bytowymi i reżimem w tym areszcie.       I. Przeniesienia skarżącego   251. Ponadto, skarżący wskazywał na niedogodności związane z ciągłym przenoszeniem między różnymi zakładami karnymi. Stwierdził, że powinien przebywać w Areszcie Śledczym w Warszawie, ponieważ jego rodzina mieszka w tym mieście. Natomiast był on wysyłany do placówek w różnych częściach kraju. Od 1996 roku skarżący był przenoszony z jednego zakładu do drugiego co najmniej czterdzieści cztery razy. Wiele z nich była zlokalizowana nawet 300 km od miasta rodzinnego.      Ta praktyka przysporzyła skarżącemu i jego rodzinie dodatkowego stresu i cierpienia oraz skutecznie ograniczyła skarżącemu kontakt z krewnymi. 252. Skarżący i jego rodzina składali wiele skarg i wniosków do właściwych organów penitencjarnych o ostateczne przeniesienie skarżącego do zakładu znajdującego się blisko jego miasta rodzinnego.      J. Twierdzenia skarżącego dotyczące skuteczności środków cywilnych 253. Skarżący podniósł, że krajowe sądy cywilne nie wprowadziły w życie ostatnio wydanych orzeczeń ETPC, wydanych w sprawach Orchowskiego i Sikorskiego. Powództwa cywilne wniesione przez więźniów, którzy zgłosili naruszenie ich dóbr osobistych z powodu przeludnienia oraz nieodpowiednich warunków osadzenia, były zawsze oddalane przez sądy, a powodowie musieli pokrywać koszty postępowania. Skarżący stwierdził, iż środek cywilny był zatem iluzoryczny. 254. Skarżący przedłożył kopię listu wysłanego do niego 15 maja 2009 roku przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Warszawie. List zawierał informacje, iż z ogólnej liczby piętnastu powództw deliktowych, które zostały wniesione przez więźniów przeciw Aresztowi Śledczemu Warszawa - Białołęka, w czternastu przypadkach sąd oddalił roszczenia, a w jednym (z 17 października 2007 roku) powodowi przyznano zadośćuczynienie w wysokości 10,000 zł. 255. Skarżący załączył kopie dwunastu innych orzeczeń sądów krajowych, w których roszczenia dotyczące przeludnienia i nieodpowiednich warunków osadzenia zostały oddalone.       K. Wybory do rad gmin, rad powiatów oraz sejmików województw.   256. Dnia 27 października 2002 roku, kiedy skarżący przebywał w Areszcie Śledczym Warszawa - Białołęka, nie pozwolono mu oddać głosu w wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Złożył on liczne skargi w tej sprawie. 257. Poprzez pismo Sędziego Penitencjarnego Sądu Najwyższego z 7 listopada 2002 roku oraz pismo Warszawskiego Komisarza Wyborczego z 3 grudnia 2002 roku, skarżący został poinformowany, że powinien zostać dopuszczony do głosowania w tych wyborach, ponieważ 23 października 2002 roku zarząd aresztu został oficjalnie powiadomiony, iż orzeczenie pozbawiające skarżącego praw publicznych zostało uchylone przez Sąd Najwyższy 22 października 2002 roku. Skarżący został również poinformowany, iż, w następstwie orzeczenia Sądu Najwyższego, powinien natychmiast złożyć reklamację na nieprawidłowości w spisie wyborców. 258. W dniu 9 grudnia 2002 roku Prokurator Rejonowy w Warszawie odmówił wszczęcia postępowania karnego w sprawie zarzutów skarżącego dotyczących niedopełnienia obowiązków służbowych przez pracowników Aresztu Śledczego w Warszawie - Białołęce, na skutek czego skarżący nie mógł brać udziału w lokalnych wyborach w dniu 27 października 2002 roku.     II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I PRAKTYKA A. Środki zapobiegawcze, w tym tymczasowe aresztowanie 259. Właściwe prawo krajowe i praktyka dotycząca stosowania tymczasowego aresztowania, podstawy jego wydłużenia, zwolnienia z aresztu i zasady regulujące inne „środki zapobiegawcze” są zawarte w orzeczeniach Trybunału w sprawach: Gołek przeciwko Polsce, nr 31330/02, §§ 27-33, 25 kwietnia 2006 roku, oraz Celejewski przeciwko Polsce, nr 17584/04, §§ 22-23, 4 sierpnia 2006 roku. B. Środki dotyczące przewlekłości postępowania 260. Właściwe prawo krajowe i praktyka w zakresie środków dotyczących nadmiernej długości postępowania, w szczególności obowiązujących przepisów zawartych w ustawie z 2004 roku, są zawarte w orzeczeniach Trybunału w sprawach: Charzyński przeciwko Polsce, nr 15212/03 (dec.), §§ 12-23, ETPC 2005-V; Ratajczyk przeciwko Polsce nr 11215/02 (dec.), ETPC 2005-VIII; oraz Krasuski przeciwko Polsce, nr 61444/00, §§ 34-46, ETPC 2005-V.  C. Ogólne zasady dotyczące warunków osadzenia 261. Właściwe prawo i praktyka odnoszące się do warunków osadzenia oraz wnoszenia powództwa cywilnego o zadośćuczynienie od Skarbu Państwa, są określone w orzeczeniu w sprawie Orchowski przeciwko Polsce, nr 17885/04, §§ 64-75, 22 października 2009 roku. Nowsze okoliczności opisane są w decyzji Trybunału w sprawie Łatak przeciwko Polsce (nr 52070/08) z 12 października 2010 roku (zobacz §§ 25-54). D. Korespondencja osadzonych, rozmowy telefoniczne oraz kontakt z rodziną i inne formy zwykłego reżimu osadzenia w zakładach karnych typu zamkniętego 262. Zasady odnoszące się do warunków osadzenia, środków kontroli korespondencji, rozmów telefonicznych oraz kontaktu z rodziną skazanych są określone w Kodeksie karnym wykonawczym („Kodeks”), który wszedł w życie 1 września 1998 roku. 263. Odpowiednie fragmenty art. 90 Kodeksu obowiązujące w tamtym czasie (po nowelizacji z 1 września 2003 roku i przed nowelizacją z 1 stycznia 2012 roku), brzmiały następująco: ‘‘ W zakładzie karnym typu zamkniętego:   ...   (4) ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w sposób          zorganizowany i pod nadzorem, ...    (6) skazani mogą korzystać z dwóch widzeń w miesiącu, a za zgodą dyrektora zakładu karnego, mogą wykorzystać je jednorazowo    (7) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzeń podlegają kontroli administracji zakładu karnego,     (8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego, z wyjątkiem korespondencji, o której mowa w art. 8 § 3, 102 (11) i 103 § 1, która może podlegać jedynie nadzorowi.     (9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zakładu Karnego’’ 264. Odpowiednia część artykułu 103 § 1 Kodeksu (przed nowelizacją z 1 stycznia 2012) stanowiła:    ”Skazani ... mają prawo kierować skargi do organów powołanych na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka. Korespondencja w tych sprawach...  powinna być bezzwłocznie przekazywana do adresata i nie podlega cenzurze” 265. Zgodnie z art. 105 Kodeksu obowiązującym w tamtym czasie (po nowelizacji z 1 września 2003 roku i przed nowelizacją z 1 stycznia 2012), nadzór wizyt, cenzura korespondencji, kontrola rozmów w trakcie widzeń i rozmów telefonicznych, są uzależnione od rodzaju i typu zakładu karnego, w którym skazany odbywa karę, a także od wymogów indywidualnego programu (artykuł 105 § 3). Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania i cenzurowania korespondencji oraz monitorowania i kontrolowania rozmów, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu. Dyrektor zakładu karnego ma obowiązek informować sędziego penitencjarnego oraz skazanego o takiej decyzji (Artykuł 105 § 4).  266. Artykuł 105 (a) mający zastosowanie w tamtym czasie, stanowił: „§ 1 Widzenie trwa 60 minut...  § 4 . Widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską, skazany może otrzymać za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego.  § 5 Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza, w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego z osobą odwiedzającą, przy oddzielnym stoliku ...  § 7 W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go odwiedzającą ustalonych zasad ... może być ono przerwane lub zakończone przed czasem’’ 267. Artykuł 242 Kodeksu wówczas (po nowelizacji z 1 września 2003 roku i przed nowelizacją z 11 marca 2011 roku) określał następujące definicje pojęć: „... § 6 Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości. § 7 Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się z treścią pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym § 8 Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie się nieprzekazanie jej adresatowi i dołączenie do akt osobowych skazanego § 9 Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się zapewnienie porządku w czasie jego trwania § 10 Przez pojęcie kontroli rozmowy w trakcie widzenia lub rozmowy telefonicznej rozumie się zapoznawanie się z jej treścią oraz możliwość przerwania jej ....”   268. Procedura w sprawie środków bezpieczeństwa podczas eskortowania więźnia wewnątrz lub na zewnątrz jego miejsca osadzenia była uregulowana wówczas (do 13 sierpnia 2010 roku) głównie przez ustawę z 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej.   Artykuł 19 tej ustawy stanowił co następuje: Funkcjonariusze podczas pełnienia obowiązków służbowych są uprawnieni do stosowania względem osób pozbawionych wolności środków przymusu bezpośredniego w postaci: (...) 2) umieszczenia w celi zabezpieczającej (...) 4) założenia kajdan lub prowadnic (...) Środki przymusu bezpośredniego, wymienione w ust.1, mogą być stosowane, jeżeli jest to konieczne, wyłącznie w celu przeciwdziałania: usiłowania zamachu na życie lub zdrowie własne albo innej osoby, nawoływaniu do buntu, rażącemu nieposłuszeństwu, groźnemu zakłóceniu spokoju i porządku, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolności. (...) w uzasadnionych przypadkach można w czasie konwojowania lub doprowadzania osoby pozbawionej wolności zastosować kajdany, pas obezwładniający lub prowadnice w celu zapobieżenia ucieczce tej osoby lub objawom jej czynnej agresywności  środków przymusu bezpośredniego nie wolno stosować dłużej niż wymaga tego potrzeba. 269. Co więcej, szczegółowe zasady użycia środków przymusu fizycznego w areszcie, zostały ustanowione w tamtym czasie (do 13 sierpnia 2010 roku) w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 20 listopada 1996 roku w sprawie szczegółowych warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz sposobu postępowania w tym zakresie, które weszło w życie 12 grudnia 1996 roku. 270. Paragraf 12 powyższego rozporządzenia brzmiał następująco:      “1. Założenie kajdan lub prowadnic stosuje się, w celu częściowego unieruchomienia kończyn górnych osadzonego...     2. Kajdany lub prowadnice zakłada się na ręce trzymane z przodu. W przypadku gdy osadzony ... jest agresywn[y] lub niebezpieczn[y], można założyć kajdany na ręce trzymane z tyłu, oraz na nogi.” 271. Artykuł 116 § 3 kodeksu karnego wykonawczego reguluje kwestie kontroli osobistej.       ‘‘ Kontrola osobista polega na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu odzieży, bielizny i obuwia, a także przedmiotów posiadanych przez skazanego. Oględziny ciała oraz sprawdzenie odzieży i obuwia przeprowadza się w pomieszczeniu, podczas nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej płci i dokonywane są za pośrednictwem osoby tej samej płci.’’      E. Przepisy odnoszące się do organizacji komisji penitencjarnych, kwalifikowania więźniów i nakładania elementów zaostrzonego reżimu dla specjalnych kategorii więźniów   272. Więzienna komisja penitencjarna działa na podstawie artykułów 75 i 76 kodeksu karnego wykonawczego (dalej: „Kodeks”) oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z odpowiednim przepisami Rozporządzenia (§ 36-38), komisja penitencjarna jest powoływana i kierowana przez dyrektora zakładu karnego, który decyduje o jej składzie oraz trybie rozpatrywania spraw.               Komisja penitencjarna składa się z co najmniej trzech członków, wybieranych w szczególności spośród pracowników sektorów penitencjarnego i bepieczeństwa. Wychowawca więźnia bierze udział w posiedzeniach komisji penitencjarnych, które tego więźnia dotyczą. Komisja penitencjarna ogłasza decyzję oraz wyraża opinię po wysłuchaniu więźnia i w jego obecności. Decyzje i opinie sporzadza się wraz z uzasadnieniem oraz doręcza się je na piśmie. Zamieszcza sie je w aktach osobowych więźnia. 273. Decyzja o skierowaniu skazanego do określonego zakładu karnego oraz systemu odbywania kary spoczywa na komisji penitencjarnej, jeżeli nie określił tego sąd w wyroku (artykuł 76 § 2 Kodeksu). Pośród szeregu kategorii więziennych, komisja penitencjarna może sklasyfikować skazanego jako „więźnia stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu’’ w rozumieniu artykułu 88 Kodeksu i umieścić go w zakładzie karnym typu zamkniętego lub w wyznaczonym skrzydle tego zakładu w warunkach zapewniających bezpieczeństwo dla społeczeństwa i samego zakładu (artykuł 76 § 7 Kodeksu). Taka decyzja powinna być weryfikowana co najmniej raz na trzy miesiące (ibid.). 274. Artykuł 88 wymieniał sytuacje, które mogą spowodować klasyfikację skazanego do określonej kategorii. Odpowiednia część przepisu w brzmieniu obowiązującym wówczas (po nowelizacji z 1 września 2003 roku i przed nowelizacją z 1 stycznia 2012 roku) stanowiła:       ‘‘ § 3 Skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu osadza się w zakładzie karnym typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu.         § 4 W zakładzie karnym, o którym mowa w § 3, osadza się również skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie ..., chyba że szczególne okoliczności przemawiają przeciwko takiemu osadzeniu.         § 5 Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności albo na karę 25 lat pozbawienia wolności osadza się w zakładzie karnym typu zamkniętego.         § 6 W zakładzie karnym typu zamkniętego można także osadzić, ze względu na zagrożenie społeczne albo zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu...        (2) skazanego, który podczas pobytu w areszcie śledczym lub zakładzie karnym naruszył w poważnym stopniu dyscyplinę i porządek ...        (4) skazanego, który popełnił przestępstwo o znacznym stopniu społecznej szkodliwości, jeżeli jego postawa i zachowanie przemawiają za przebywaniem w zakładzie karnym typu zamkniętego” 275. Dalsze przepisy dotyczące kategorii skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu zostały przedstawione w Artykule 88 (a), który w tym okresie brzmiał:         „§ 1 Skazanego... [stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu] osadza się w wyznaczonym oddziale lub celi zakładu karnego typu zamkniętego, zawiadamiając o tym sędziego penitencjarnego.            § 2 Przepis § 1 stosuje się do skazanego, którego właściwości, warunki osobiste, motywacje, sposób zachowania się przy popełnieniu przestępstwa, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, sposób zachowania się w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub stopień demoralizacji stwarzają poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu i który: 1.popełnił przestępstwo ... b) ze szczególnym okrucieństwem ... e) z użyciem broni... 2. podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego w ten sposób, że: a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym 276. Inne elementy odbywania kary pod wzmocnionym nadzorem zostały ustanowione w tamtym okresie w artykule 88 (b) Kodeksu, który stanowił:  ‘‘§ 4 poruszanie się skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbędnych potrzeb.   § 5 skazanych poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym wyjściu i powrocie do cel   § 6 spacer skazanych odbywa się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem   § 8 widzenia skazanych odbywają się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem...   § 9 widzenia mogą być udzielane w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobami odwiedzającymi, jeżeli zachodzi poważne zagrożenie bezpieczeństwa osób odwiedzających. Decyzje w tej sprawie podejmuje dyrektor zakładu karnego...” 277. Ponadto, Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 roku w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej („Rozporządzenie z 2003 roku”), przewiduje że osadzeni wymagający zwiększonych środków bezpieczeństwa, mogą poruszać się po terenie zakładu tylko pojedynczo. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się poruszanie się osadzonych w grupach trzyosobowych, ale przy wzmocnionym dozorze funkcjonariuszy (§ 91(1) i (2) Rozporządzenia z 2003 roku). § 91 (4) stanowi, iż poza celą i obiektami przeznaczonymi dla tego typu osadzonych, osadzony musi być stale i bezpośrednim nadzorowany przez co najmniej dwóch strażników więziennych. Ograniczenie to może zostać zniesione tylko w wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach, przez Dyrektora zakładu. 278. W dniu 18 czerwca 2009 roku do Kodeksu został dodany artykuł 88(c) (wszedł w życie w dniu 22 października 2009 roku), na mocy którego dopuszczalne jest stałe monitorowanie skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu w celi mieszkalnej wraz z częścią przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych. Otrzymywany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu. Co więcej, nowo wprowadzony Artykuł 73(a) stanowi:         ‘‘§ 1 Zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji przemysłowej  § 2 Monitorowanie, zapewniające możliwość obserwowania zachowania skazanego, można stosować w szczególności w celach mieszkalnych wraz z częścią przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych, w łaźniach, w pomieszczeniach wyznaczonych do widzeń, w miejscach zatrudnienia osadzonych, w ciągach komunikacyjnych, na placach spacerowych, a także do obserwacji terenu zakładu karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia zewnętrznego  § 3 Monitorowany obraz lub dźwięk może być utrwalany za pomocą odpowiednich urządzeń.  § 4 Monitorowanie i utrwalanie dźwięku nie może obejmować informacji objętych tajemnicą spowiedzi lub tajemnicą prawnie chronioną.  § 5 Obraz z kamer systemu telewizji przemysłowej, zainstalowanych w części celi mieszkalnej przeznaczonej do celów sanitarno-higienicznych oraz w łaźniach, jest przekazywany do monitorów lub urządzeń, o których mowa w § 3, w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała skazanego oraz wykonywanych przez niego intymnych czynności fizjologicznych.      ...” 279. Zgodnie z Artykułem 73 (a) §§ 6 i 7 jeżeli utrwalony materiał nie nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania. 280. Przed nowelizacjami Kodeksu z 2009 roku, zasady monitorowania więźniów były zawarte w § 81 ust. 2 Rozporządzenia z 2003 roku, zgodnie z którym cela więzienna mogła być dodatkowo wyposażona w kamery video i urządzenia umożliwiające nasłuch.        PRAWO   I. SKARGI NA PODSTAWIE ARTYKUŁÓW 3, 5 § 3, 6 § 1 ORAZ 10 KONWENCJI   281. Przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego były warunki panujące podczas jego osadzenia, w szczególności przeludnienie. Skarżący powołał się na Artykuł 3 Konwencji, który w odpowiednim zakresie stanowi co następuje: "Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu." 282. Skarżący wniósł również skargę na postawie artykułu 5 § 3 Konwencji na nieuzasadnioną długość tymczasowego aresztowania. Odpowiednia część tego przepisu brzmi następująco: "Przy rozstrzyganiu o ... zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej, każdy ma prawo do ... rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez .. sąd ..." 283. Skarżący wniósł także skargę na podstawie artykułu 6 § 1 Konwencji z tytułu nadmiernej długości toczącego się przeciwko niemu głównego postępowania karnego. Odpowiednia część tego artykułu brzmi następująco:    "Przy rozstrzyganiu o ... zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej, każdy ma prawo do ... rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez .. sąd ..."   284. Skarżący również wniósł skargę na podstawie artykułu 10 Konwencji z tytułu ingerencji władz więziennych w jego swobodę przekazywania informacji na temat Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Odpowiednia część tego przepisu brzmi następująco: "1. Każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność ... otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych ... 2. Korzystanie z tych wolności pociągających za sobą obowiązki i odpowiedzialność może podlegać takim wymogom formalnym, warunkom, ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez ustawę i niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, terytorialnej integralności lub bezpieczeństwa publicznego, ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej." 285. Pismem z dnia 8 marca 2008 roku Rząd poinformował Trybunał o swojej propozycji jednostronnej deklaracji celem rozwiązania kwestii podniesionych w tej części skargi. Ponadto, Rząd zwrócił się do Trybunału o skreślenie skargi z listy spraw na podstawie Artykułu 37 Konwencji.   Deklaracja Rządu stanowiła co następuje: „...Mając na uwadze szczególne okoliczności niniejszej sprawy Rząd pragnie wyrazić - w drodze jednostronnej deklaracji – że uznaje: 1)      naruszenie artykułu 3 Konwencji z powodu niezapewnienia skarżącemu odpowiednich warunków osadzenia, 2)      naruszenie artykułu 5 § 3 Konwencji ze względu na nieuzasadnioną długość tymczasowego aresztowania skarżącego, 3)      naruszenie artykułu 6 § 1 Konwencji z powodu nadmiernej długości postępowania sądowego prowadzonego w sprawie skarżącego, 4)      naruszenie artykułu 10 przez ograniczanie wolności skarżącego do przekazywania informacji współwięźniom. Jednocześnie Rząd deklaruje, że jest gotów zapłacić skarżącemu kwotę w wysokości 25.000 zł, którą Rząd uważa za rozsądną w świetle orzecznictwa Trybunału. Wyżej wymieniona kwota, przeznaczona na pokrycie szkody zarówno materialnej jak i niematerialnej, a także kosztów i wydatków, będzie wolna od wszelkich mogących mieć zastosowanie podatków. Zostanie ona wypłacona w terminie trzech miesięcy od dnia notyfikacji ostatecznego orzeczenia Trybunału wydanego[1] zgodnie z Artykułem 37 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W przypadku niewypłacenia przedmiotowej kwoty w wyżej wymienionym terminie trzech miesięcy, Rząd zobowiązuje się zapłacić odsetki, począwszy od upływu wyznaczonego terminu do dnia rozliczenia, według stawki równej krańcowej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w okresie zalegania z płatnością, plus trzy punkty procentowe...”   286. Jak wynika z jednostronnej deklaracji, Rząd zdecydował się na wypłacenie kwoty 25.000 zł na rzecz skarżącego w przypadku wykreślenia przez Trybunał tej części skargi z listy spraw.   287. W piśmie z dnia 6 maja 2013 roku pełnomocnicy skarżącego wyrazili opinię, iż kwota wymieniona w deklaracji Rządu jest nieakceptowalnie niska i sprzeciwili się wykreśleniu tej części skargi z listy spraw.   288. Trybunał przypomina, że artykuł 37 Konwencji przewiduje możliwość skreślenia skargi z listy spraw na każdym etapie postępowania – w sytuacji, jeżeli okoliczności prowadzą do jednego z wniosków określonych w punktach (a), (b) lub (c) ustępu 1 tego artykułu. Artykuł 37 ust. 1 (c) Konwencji, umożliwia w szczególności Trybunałowi skreślenie skargi z listy spraw, jeżeli: „z jakiejkolwiek innej przyczyny ustalonej przez Trybunał nie jest uzasadnione dalsze rozpatrywanie skargi.” 289. Trybunał przypomina również, że w pewnych okolicznościach może on skreślić skargę z listy spraw zgodnie z Artykułem 37 ust. 1(c) Konwencji na podstawie jednostronnej deklaracji pozwanego Rządu – nawet jeśli skarżący domaga się kontynuacji rozpatrywania sprawy.   290. Dlatego też Trybunał rozważył deklarację Rządu w świetle zasad wynikających ze swojego orzecznictwa, w szczególności z wyroku w sprawie Tahsin Acar (Tahsin Acar przeciwko Turcji, [GC], nr 26307/95, §§ 75-77, ETPC 2003-VI); WAZA Spółka z o.o. przeciwko Polsce (dec.), nr 11602/02, 26 czerwca 2007 roku; oraz Sulwińska przeciwko Polsce (dec.), nr 28953/03, 18 września 2007 roku). 291. W szeregu spraw, w tym w sprawach wniesionych przeciwko Polsce, Trybunał ustalił pewną praktykę w zakresie skarg dotyczących naruszenia Artykułu 3 Konwencji z powodu przeludnienia i nieodpowiednich warunków osadzenia (patrz, na przykład, wyroki pilotażowe w sprawach Orchowski przeciwko Polsce, nr 17885/04, 22 października 2009 roku oraz Norbert Sikorski przeciwko Polsce, nr 17599/05, 22 października 2009 roku oraz główna wynikająca z nich decyzja w sprawie Łatak przeciwko Polsce (dec.), nr 52070/08, 12 października 2010 roku). Trybunał określił również w wielu sprawach swoja praktykę dotyczącą skarg na podstawie artykułu 5 ust. 3 Konwencji w przedmiocie długości stosowania tymczasowego aresztowania (patrz Kauczor przeciwko Polsce, nr 45219/06, 3 lutego 2009 roku z dalszymi odniesieniami) oraz skarg na podstawie artykułu 6 ustęp 1 Konwencji na naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (patrz, na przykład, Frydlender przeciwko Francji [GC], nr 30979/96, § 43, ETPC 2000-VII; Cocchiarella przeciwko Włochom [GC], nr 64886/01, §§ 69-98, ETPC 2006-V; Majewski przeciwko Polsce, nr 52690/99, 11 października 2005 roku; oraz Wende i Kukówka przeciwko Polsce, nr 56026/00, 10 maja 2007 roku).   292. Mając na uwadze charakter oświadczeń zwartych w deklaracji Rządu, jak również proponowaną kwotę zadośćuczynienia – odpowiadającą kwotom przyznanym w podobnych sprawach – Trybunał stwierdza, że nie jest uzasadnione dalsze rozpatrywanie skargi (Artykuł 37 ust. 1 (c) Konwencji).   293. Trybunał zauważa ponadto, że decyzja ta ostatecznie kończy rozpoznanie tej części skargi tylko w zakresie postępowania przed Trybunałem. Nie stoi to na przeszkodzie skorzystaniu przez skarżącego z innych środków prawnych przed sądami krajowymi w celu dochodzenia dalszych roszczeń o zadośćuczynienie w związku z długością zakwestionowanych postępowań.   294. Ponadto, w świetle powyższych rozważań, w szczególności uwzględniając jasne i obszerne orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał wyraża satysfakcję z faktu, że poszanowanie dla praw człowieka wyrażone w Konwencji i jej Protokołach nie wymaga kontynuowania rozpatrywania tej części skargi (Artykuł 37 ust. 1 in fine Konwencji). 295. Ostatecznie Trybunał podkreśla, że jeśli Rząd nie spełni warunków swojej jednostronnej deklaracji, skarga może zostać ponownie wpisana na listę spraw zgodnie z art. 37 ust. 2 Konwencji (Josipović przeciwko Serbii (dec.), nr 18369/07, 4 marca 2008 roku).   296. Dlatego też ta część skargi powinna zostać skreślona z listy spraw.   II. ZARZUT NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 3 KONWENCJI DOTYCZĄCY OSADZENIA SKARŻĄCEGO POD ZAOSTRZONYM REŻIMEM WIĘZIENNYM W 2004 ORAZ 2010 ROKU     297. Skarżący podniósł zarzut na podstawie artykułu 3 Konwencji, że objęcie go zaostrzonym reżimem więziennym w 2004 oraz 2010 roku, które pociągnęło za sobą osadzenie w odosobnieniu, kontrole osobiste oraz inwigilację, stanowiło nieludzkie i poniżające traktowanie.     Dopuszczalność     298. Rząd stwierdził, że tę część skargi należy uznać za niedopuszczalną z powodu niewyczerpania krajowych środków, gdyż skarżący nie wniósł odpowiedniego powództwa cywilnego o zadośćuczynienie.   299. Skarżący nie zgodził się z tym.   300. Trybunał przypomina, że pomimo tego, że art. 35 ust. 1 Konwencji nakłada obowiązek wyczerpania wszystkich krajowych środków zanim skarga zostanie złożona do Trybunału, nie wymaga powzięcia takich środków, które są nieadekwatne lub nieskuteczne. (zob. Egmez przeciwko Turcji, nr 30873/96, ETPCz 2000-XII, § 65 i nast.). Podobnie, w przypadkach, gdy prawo krajowe przewiduje kilka równoległych środków, unormowanych zarówno prawem cywilnym, jak i karnym, nie można stwierdzić, że dana osoba po podjęciu działań w celu uzyskania rekompensaty poprzez skorzystanie z jednego z dostępnych środków, zakończonych niepowodzeniem, obowiązana jest podjąć próbę wykorzystania wszystkich pozostałych środków (H.D.  przeciwko Polsce (dec.), nr 33310/96, 7 czerwca 2001 roku).   301. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący składał odwołania do sądu penitencjarnego od dwóch z czterech decyzji w sprawie sklasyfikowania go jako skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu (patrz paragrafy 141 i 219 powyżej). W konsekwencji Trybunał nie uważa, że po tym, jak odwołania te zostały oddalone (patrz paragrafy 142 i 220 powyżej), skarżący powinien w celu wypełnienia swego obowiązku wynikającego z artykułu 35 ust. 1, złożyć również powództwo cywilne na podstawie artykułu 24 w związku z artykułem 448 kodeksu cywilnego (patrz Głowacki przeciwko Polsce, nr 1608/08, § 61, 30 października 2012 roku). 302. Dlatego też Trybunał uznaje, iż nie oczekuje się dodatkowo od skarżącego użycia drugiego środka, na który powołuje się pozwany Rząd. Wynika z tego, iż wstępny zarzut Rządu musi zostać odrzucony (patrz Kawiecki przeciwko Polsce (dec.), nr 15593/07, § 96, 23 października 2012 roku).  303. Trybunał zaznacza również, że przedmiotowa skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu Artykułu 35 ust. 3 (a) Konwencji. Trybunał stwierdza ponadto, że nie jest ona niedopuszczalna z jakichkolwiek innych względów. Należy zatem uznać ją za dopuszczalną.     Meritum   Argumenty stron   (a)  Skarżący    304. Skarżący podniósł, że wprowadzenie zaostrzonego reżimu więziennego w 2004 oraz 2010 roku, który w efekcie spowodował umieszczenie go w izolacji oraz rewizje osobiste i inwigilację, stanowiło nieludzkie i poniżające traktowanie z naruszeniem artykułu 3 Konwencji.   (b)  Rząd    305. Rząd argumentował co do zasady, że zastosowanie zaostrzonego reżimu więziennego w latach 2004 i 2010 oraz różnych środków bezpieczeństwa związanych z tym reżimem nie osiągnęło minimalnego poziomu niedogodności wymaganego przez artykuł 3. W szczególności, rzekome cierpienie będące wynikiem objęcia skarżącego reżimem “więźnia niebezpiecznego” nie wykroczyło poza nieunikniony element poniżenia związany z zastosowaniem osadzenia wobec osoby uznanej za stwarzającą zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu – zasadnego środka mającego pełne umocowanie w polskim porządku prawnym.   Ocena Trybunału   306. Powtórzenie ogólnych zasad odnoszących się do rozpatrywania na podstawie artykułu 3 Konwencji, podobnych skarg dotyczących osadzenia pod zaostrzonym reżimem można znaleźć w ostatnio wydanym orzeczeniu Trybunału dotyczącym osadzonego zaklasyfikowanego jako „niebezpieczny” w sprawie Piechowicz przeciwko Polsce (patrz Piechowicz przeciwko Polsce, nr 20071/07, §§ 158-165, 17 kwietnia 2012 roku; oraz, ostatnio, Prus przeciwko Polsce, nr 5136/11, § 27, 12 stycznia 2016 roku oraz Paluch przeciwko Polsce, nr 57292/12, § 36, 16 lutego 2016 roku).   307. Wracając do okoliczności niniejszej sprawy, należy zauważyć, że od 20 stycznia do 5 października 2004 roku (dziesięć i pół miesiąca) skarżący był zakwalifikowany jako więzień stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego (patrz paragrafy 90 i 139-147 powyżej). Był również objęty podobnym reżimem wzmocnionego nadzoru od 12 do 20 stycznia 2004 roku (patrz paragrafy 134-136 powyżej).   308. Podstawą prawną nałożenia oraz przedłużenia statusu „więźnia niebezpiecznego” były decyzje Komisji Penitencjarnej Aresztu Śledczego w Radomiu, podjęte w dniu 20 stycznia (utrzymana w mocy po odwołaniu w dniu 9 lutego 2004), 20 kwietnia i 5 lipca 2004 roku na podstawie artykułu 76 Kodeksu karnego wykonawczego („Kodeks”), ze względu na wagę przestępstw za jakie skarżący został skazany, opinie strażników więziennych oraz fakt, że słyszano jak skarżący wypowiada groźby wobec sędziów biorących udział w jego procesie karnym (patrz paragrafy 134, 139, 142 i 144 powyżej)   309. W tym czasie skarżący przebywał w Areszcie Śledczym w Radomiu, od 20 stycznia do 13 maja 2004 roku oraz od 28 czerwca do 5 października 2004 roku; w Areszcie Śledczym Warszawa Mokotów, od 13 maja do 1 czerwca 2004 roku oraz w Zakładzie Karnym w Sztumie, od 1 do 28 czerwca 2004 roku (patrz paragrafy 85, 90, 133 i 204 powyżej).   310. Na podstawie dostępnych materiałów ustalono, że zaostrzony rygor, jakiemu był poddany skarżący obejmował następujące środki.   311. Podczas całego okresu ponad pięciu bądź sześciu miesięcy (brak danych co do miesiąca osadzenia skarżącego w Zakładzie Karnym w Sztumie), skarżący był przydzielony do odbywania wyroku w celach jednoosobowych (patrz paragrafy 90, 149 i 204 powyżej). W okresie pozostałych czterech miesięcy dzielił swoją celę w Areszcie Śledczym w Radomiu z jedną bądź dwiema osobami (patrz pkt 149 powyżej).   312. W tym samym czasie skarżący był również w pełni odizolowany od innych więźniów. Miał jedną godzinę dziennie na samotne ćwiczenia na zewnątrz (patrz: paragrafy 90, 149 i 204 powyżej) oraz indywidualny dostęp do świetlicy (z telewizją, książkami i czasopismami) dwa razy lub trzy razy w tygodniu przez jedną godzinę (patrz paragrafy 90 i 152 powyżej). Skarżący nie uczestniczył w zajęciach sportowych, edukacyjnych lub wypoczynkowych, ogólnie dostępnych w wymienionych zakładach (patrz: paragrafy 90 i 152 powyżej).   313. Podczas całego okresu dziesięciu i pół miesiąca osadzenia w warunkach zaostrzonego rygoru, skarżący był poddawany kontrolom osobistym od dwóch do ośmiu razy dziennie (patrz: paragrafy 90, 153 i 204 powyżej).   314. W tym samym czasie był pod stałym nadzorem kamer, co wymagało, przynajmniej w jednym zakładzie (Areszcie Śledczym w Radomiu), aby światło w celi było włączone w nocy (patrz: paragrafy 90, 151 i 204 powyżej). W Zakładzie Karnym w Sztumie nadzór kamery obejmował również aneks toaletowy w celi skarżącego, jakkolwiek Rząd stwierdził, że obraz z tego obszaru był zamazany (patrz paragraf 204 powyżej).   315. Od 13 maja do 9 sierpnia 2010 roku (trzy miesiące) skarżącego ponownie zaklasyfikowano jako „skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego” (patrz paragrafy 217-221 powyżej).   316. Tym razem zaostrzony rygor został nałożony na niego na podstawie decyzji podjętej przez Komisję Penitencjarną Zakładu Karnego w Pińczowie w związku z tym, że skarżący, który był uważany za osobę o wysoce zdemoralizowaną i dokuczliwą, podżegał więźniów do buntu oraz został liderem kryminalnego półświatka. W dniu 6 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Kielcach, po odwołaniu skarżącego, utrzymał w mocy tę decyzję (patrz paragrafy 218 i 220 powyżej).   317. W ramach tego systemu skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w Pińczowie, od 13 do 20 maja 2010 roku oraz w Zakładzie Karnym w Tarnowie, od 20 maja do 9 sierpnia 2010 roku (patrz paragrafy 217 i 230 powyżej).   318. W obu wyżej wymienionych zakładach karnych, skarżący pozostawał w odosobnionych celach (patrz paragrafy 222 i 231 powyżej). Codziennie miał jedną godzinę ćwiczeń na świeżym powietrzu (przypuszczalnie samotnie lub z niewielką liczbą wyselekcjonowanych wcześniej więźniów) (patrz paragrafy 222 i 232 powyżej). Jego cele, w tym obszar toalety, były pod stałym nadzorem kamer, chociaż Rząd twierdził, że obraz intymnych części ciała skarżącego był zamazany (patrz paragrafy 223 i 233 powyżej). Skarżący był także poddawany kontrolom osobistym za każdym razem, gdy wychodził i wracał do swojej celi, od dwóch do ośmiu razy dziennie. Skarżący stwierdził, że czasami musiał rozebrać się w obecności kilku strażników lub pod nadzorem kamery (patrz paragrafy 224 i 234 powyżej). Rząd wskazał, że osobiste kontrole skarżącego były prowadzone wyłącznie przez funkcjonariuszy płci męskiej, w Zakładzie Karnym w Tarnowie - tylko przez jednego funkcjonariusza, a kamery zainstalowane w celach skarżącego automatycznie zamazywały obraz jego intymnych części ciała (patrz ibid.). Skarżący podniósł także, że rygor jakim go objęto w Zakładzie Karnym w Pińczowie zakładał również zakuwanie go w kajdanki w drodze pod prysznic raz w tygodniu i nadzorowanie go przez dwóch strażników podczas kąpieli (patrz paragraf 225 powyżej).   319. Trybunał zauważa, że ​​wszystkie decyzje nakładające zaostrzony rygor na skarżącego w 2004 i 2010 roku były środkami prawnie uzasadnionymi, w związku z tym, że skarżący został skazany za poważne przestępstwa, w tym, zabójstwo i usiłowanie zabójstwa (patrz paragraf 38​​powyżej); od sierpnia 2000 roku do końca listopada 2004 roku był sądzony pod zarzutem wypowiadania gróźb karalnych i podżegania osoby trzeciej do zabójstwa sędziego, który był przewodniczącym składu sędziowskiego w jego sprawie karnej (patrz: paragrafy 56-58 powyżej); i że w czasie jego pobytu w Zakładzie Karnym w Opolu Lubelskim w 2010 roku został złapany na podżeganiu współwięźniów do buntu oraz przewodzeniu kryminalnemu podziemiu w zakładzie karnym (patrz paragraf 217 powyżej).   320. Nie było zatem nieuzasadnione ze strony władz przyjęcie, że ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa w wymienionych zakładach karnych, skarżący powinien być poddany zaostrzonym kontrolom bezpieczeństwa, obejmującym pewną formę oddzielenia od społeczności więziennej i stały nadzór nad przemieszczaniem się skarżącego wewnątrz i na zewnątrz celi, w tym za pośrednictwem kamer. Monitorowanie zachowania skazanego, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie, choć na pewno natarczywe, nie jest samo przez się niezgodne z artykułem 3. Środek ten służy zarówno zapewnieniu bezpieczeństwa w zakładzie karnym jak i ochrony skazanego przed ryzykiem presji, a nawet ataku fizycznego ze strony społeczności więziennej, który w związku z przestępczością zorganizowaną, generalnie nie może zostać wykluczony. Co do ostatniego, Trybunał zaznacza, że w styczniu 2004 roku skarżący poinformował władze, że obawia się o swoje życie, ponieważ pewien skazany przestępca, który był świadkiem oskarżenia w trakcie procesu skarżącego, został osadzony w Areszcie Śledczym w Radomiu w tym samym czasie co skarżący (patrz paragraf 138 powyżej).    321. Jednak z powodów podanych poniżej, Trybunał nie może uznać, że ciągłe i bezkrytyczne stosowanie pełnej gamy środków, którymi dysponowały władze w ramach systemu dla "skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego” przez ponad dziesięć miesięcy w roku 2004 i przez trzy miesiące w 2010 roku, było konieczne dla utrzymania bezpieczeństwa więzienia i zgodne z artykułem 3 Konwencji.    322. W większości (ponad pięć lub sześć miesięcy w 2004 roku i całe trzy miesiące w 2010 roku) skarżący pozostawał w jednoosobowych celach i był poddany niemal całkowitej izolacji społecznej (patrz: paragrafy 311, 312 i 318 powyżej). Jedynymi wyjątkami było umieszczenie wraz ze skarżącym jednego lub dwóch współwięźniów na okres czterech miesięcy w Areszcie Śledczym w Radomiu (patrz paragraf 149 powyżej). utrzymanie przez niego minimalnego poziomu codziennego kontaktu z personelem więziennym podczas eskorty na codzienny spacer bądź pod prysznic (patrz paragrafy 152, 225, 311 i 318 powyżej) oraz posiadanie ograniczonych możliwości komunikacji z odwiedzającymi z zewnątrz (patrz: paragrafy 155, 224 i 235 powyżej; zob. Głowacki, cytowany powyżej, § 87 z dalszymi odniesieniami).   323. Ponadto negatywne psychologiczne i emocjonalne skutki izolacji społecznej skarżącego, nawet jeśli nie były całkowite, zostały spotęgowane przez rutynowe stosowanie innych specjalnych środków bezpieczeństwa, w szczególności kontroli osobistych.   324. Trybunał zgadza się, że kontrole osobiste mogą być konieczne od czasu do czasu w celu zapewnienia bezpieczeństwa zakładu karnego lub w celu zapobieżenia zakłóceniu porządku lub popełnienia przestępstwa (patrz Iwańczuk przeciwko Polsce, nr 25196/94, § 59, 15 listopada 2001 roku). Jednak nie jest przekonany, że systematyczne, natarczywe i wyjątkowo krępujące kontrole przeprowadzone wobec skarżącego codziennie, nawet osiem razy dziennie, były konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa w zakładzie karnym (patrz Piechowicz, § 176; Głowacki, § 93, oba cytowane powyżej).    325. Mając na uwadze fakt, że skarżący był już pod stałym nadzorem kamer wewnątrz celi, pod obserwacją strażników, na zewnątrz lub w pomieszczeniach każdego zakładu karnego, a w większości przypadków, w izolacji od pozostałych osadzonych, Trybunał uważa, że praktyka kontroli osobistych przeprowadzonych przy każdym jego wyjściu i powrocie do celi, co najmniej dwa razy dziennie, a prawdopodobnie częściej, przez dziesięć miesięcy w roku 2004 i trzy miesiące w 2010 roku (patrz paragrafy 313 i 318 powyżej), musiała umniejszać ludzką godność skarżącego i powodować u niego poczucie niższości, udręki i nagromadzonego cierpienia, wykraczających poza zakres nieuniknionego cierpienia i poniżenia w związku z tymczasowym aresztowaniem (patrz Horych, § 101; Piechowicz, § 176 i Głowacki, § 94, wszystkie cytowane powyżej).    326. Konkludując, biorąc pod uwagę skumulowany efekt nałożenia statusu "więźnia niebezpiecznego" na skarżącego, Trybunał stwierdza, że władze nie przedstawiły wystarczających i odpowiednich powodów, które mogłyby uzasadnić, w okolicznościach niniejszej sprawy, surowość podjętych środków. W szczególności władze nie wykazały, że kwestionowane środki były konieczne jako całość do osiągnięcia zgodnego z prawem celu zapewnienia bezpieczeństwa zakładu karnego.    327. Doszło więc do naruszenia artykułu 3 Konwencji.   III. ZARZUT NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 8 KONWENCJI DOTYCZĄCY KONTROLOWANIA KORESPONDECJI SKARŻĄCEGO W 2002 ROKU   328. Skarżący zarzucił również (w dniu 23 listopada 2004 roku) na podstawie artykułu 8 Konwencji, że w 2002 roku trzy listy z różnych instytucji krajowych i jeden list z Trybunału zostały skontrolowane przez władze (patrz paragrafy 66, 81 powyżej). Odpowiednia część tego przepisu brzmi następująco:        "1. Każdy ma prawo do poszanowania ... swojej korespondencji. 2. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. " Natomiast artykuł 34 Konwencji stanowi, w odpowiedniej części, co następuje: "Trybunał może przyjmować skargi każdej osoby ... która uważa, że stała się ofiarą naruszenia przez jedną z Wysokich Umawiających się Stron praw zawartych w Konwencji lub jej Protokołach ..."   329. Rząd podniósł, że skarżący nie jest już ofiarą tego naruszenia, ponieważ na mocy orzeczeń sądów krajowych z dnia 27 listopada 2006 roku i 28 czerwca 2007 roku zostało na jego rzecz zasądzone 5000 złotych (około 1.200 euro) tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych ze względu na fakt, że trzy listy, wysłane do niego z Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, Krajowego Biura Wyborczego i Centralnego Zarządu Służby Więziennej zostały ocenzurowane przez pomyłkę. Ponadto, na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2007 roku skarżący zasądzono na jego rzecz 1.000 złotych (około 250 euro) z tytułu skontrolowania listu z ETPC.   330. Skarżący podniósł, że w istocie miał jeszcze status ofiary w rozumieniu Konwencji.   331. Podążając za argumentacją w decyzji niedopuszczalności w bardzo podobnej sprawie Sobolewski przeciwko Polsce (nr 1) ((dec.), nr 39655/05, 16 grudnia 2008 roku), uwzględniając okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że zasądzono na rzecz skarżącego tytułem zadośćuczynienia 5.000 zł za skontrolowanie pierwszych trzech wymienionych listów i 1.000 zł za skontrolowanie ostatniego z listów (patrz: paragrafy 71-75 i 79-81 powyżej), Trybunał stwierdza, że władze krajowe uznały naruszenie i przyznały za nie wystarczające zadośćuczynienie, pozbawiając tym samym skarżącego jego statusu "ofiary" w rozumieniu artykułu 34 Konwencji. Wynika z tego, że ta część skargi jest oczywiście bezzasadna i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 §§ 3 i 4 Konwencji.   IV. ZARZUT NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 8 KONWENCJI DOTYCZĄCY OTWIERANIA, CZYTANIA I ZAJMOWANIA KORESPONDENCJI SKARŻĄCEGO I KONTROLI JEGO ROZMÓW TELEFONICZNYCH ORAZ WIDZEŃ W 2004 ROKU     332. Skarżący zakwestionował również na podstawie artykułu 8 Konwencji praktykę otwierania, czytania i zajmowania jego korespondencji oraz monitorowania jego rozmów telefonicznych i widzeń, co miało miejsce w Areszcie Śledczym w Radomiu od lutego do grudnia 2004 roku (patrz paragrafy 135-136 i 154-156; 160 - 165 powyżej);    Skarżący wskazał, że w 2004 roku wysłał około 4000 listów prywatnych i urzędowych, i wszystkie z nich zostały ocenzurowane przez administrację aresztów śledczych. Skarżący wymienił 1228 ocenzurowanych listów, które wysłał z Aresztów Śledczych w Radomiu i Warszawie-Mokotowie w okresie od 26 lutego do 31 grudnia 2004 roku oraz 48 listów przychodzących, które również zostały ocenzurowane.    Skarżący nie zarzucił, że w nadzorowanej i ocenzurowanej korespondencji były listy do lub z instytucji, które były chronione przed kontrolą władz zgodnie z polskim prawem, takich jak Trybunał i Rzecznik Praw Obywatelskich, albo tych, które zostały uznane przez Trybunał za zasługujące na szczególną poufność, takie jak oskarżony.    Zamiast tego, skarżący podkreślił kwestię cenzury i zajęcia dwóch prywatnych listów z dni 18 i 19 listopada 2004 roku, które chciał wysłać do współwięźniów K.S. i P. K. (patrz paragrafy 162-165 powyżej).   333. Skarżący twierdził również, że kiedy był przetrzymywany w Areszcie Śledczym w Radomiu w 2004 roku, odbyło się jedenaście widzeń, głównie z jego bratem K.K. oraz jedno z niejakim A.W. Skarżący odbył również 180 rozmów telefonicznych w 2004 roku w Areszcie Śledczym w Radomiu. Wszystkie były kontrolowane (patrz paragraf 155 powyżej).   334. Rząd stwierdził, że nie zachował się rejestr korespondencji osób osadzonych z 2004 roku, ale przyznał, że otwarcie, czytanie i, jeśli to konieczne, zatrzymanie korespondencji skarżącego oraz monitorowanie jego rozmów telefonicznych i widzeń miały miejsce w Areszcie Śledczym w Radomiu w 2004 roku i podniósł, że było to uzasadnione na podstawie artykułu 8 ust. 2 Konwencji.   335. Trybunał zwraca uwagę na zgodne oświadczenia stron, że w czasie osadzenia skarżącego od dnia 13 stycznia 2004 roku do bliżej nieokreślonego dnia, przypuszczalnie w grudniu 2004 roku, cała korespondencja przychodząca i wychodząca skarżącego miała być otwierana i czytana w obecności skarżącego przez personel Aresztów Śledczych w Radomiu i Warszawie-Mokotowie oraz, że jego rozmowy telefoniczne i widzenia miały być nadzorowane i kontrolowane (patrz paragrafy 135, 136, 139, 154-156 i 160-164 powyżej). Skarżący nie wskazał jednak, że w okresie, gdy był osadzony pod zwiększonym nadzorem, od 12 do 20 stycznia 2004 roku otrzymał on lub wysłał listy, wykonywał rozmowy telefoniczne lub miał wizyty (patrz paragraf 136 powyżej). Z drugiej strony, oczywisty jest fakt, że znaczna liczba listów, rozmów telefonicznych i wizyt była rzeczywiście pod obserwacją władz od lutego do grudnia 2004 roku.   To niewątpliwie stanowi "ingerencję" w prawo skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i korespondencji na podstawie artykułu 8 Konwencji.   336. Jakakolwiek "ingerencja władzy publicznej" w prawo do poszanowania życia prywatnego i korespondencji będzie sprzeczna z artykułem 8 Konwencji, chyba że jest „przewidziana przez ustawę”, tj. realizuje jeden lub więcej z uzasadnionych celów, o których mowa w ustępie 2 tego artykułu i jest "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" w celu ich osiągnięcia (patrz Piechowicz, cytowany powyżej, § 232).   337. Co do wymagań legalności, należy zauważyć, że ingerencja miała miejsce pomiędzy lutym a grudniem 2004 roku, podczas gdy skarżący odbywał karę pozbawienia wolności (patrz paragraf 38 ​​powyżej) i była regulowana przez art. 90, 105 i 242 kodeksu karnego wykonawczego (patrz paragrafy 262 - 266 powyżej). Praktyka ta została wprowadzona i podtrzymana na podstawie następujących decyzji: decyzji Komisji Penitencjarnej z dnia 20 stycznia, 20 kwietnia i 5 lipca 2004 roku (patrz paragrafy 140 i 144 powyżej) oraz decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Radomiu z dnia 11 listopada 2004 roku (patrz paragraf 160 powyżej).   Trybunał zauważa, że ​​ingerencja była w związku z tym przewidziana przez ustawę w rozumieniu drugiego ustępu artykułu 8.   338. Trybunał uznał, że pewien poziom kontroli korespondencji i łączności osadzonych jest wymagany i nie jest to samo w sobie niezgodne z Konwencją, biorąc pod uwagę zwyczajne i uzasadnione wymagania dotyczące pozbawienia wolności (zob. Piechowicz, cytowany powyżej, § 232, z dalszymi odniesieniami). Pozostaje zatem upewnić się, czy ingerencja była konieczna w demokratycznym społeczeństwie, zgodnie z wymogami artykułu 8 ust. 2 Konwencji.   339. Od 20 stycznia do dnia 5 października 2004 roku skarżący został objęty zaostrzonym rygorem, ponieważ został zaklasyfikowany jako skazany stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego. Ten status z kolei był uzasadniony przez władze z następujących powodów: (1) Skarżący został skazany za poważne przestępstwo oraz na długi okres pobytu w zakładzie karnym. (2) Był wrogo nastawiony wobec funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości poprzez to, że wypowiadał groźby pod adresem sędziego B.P. i w konsekwencji był uważany za stwarzającego realne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych sędziów składu orzekającego oraz istniało realne ryzyko jego ucieczki, w szczególności podczas transportu poza aresztem (3) Skarżącemu był głęboko zdemoralizowany. (4) Pozostałe cechy charakteru skarżącego, wraz z wyżej wymienionymi elementami, uczyniły z niego osobę, która stanowi poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu śledczego (patrz paragrafy 139, 142, 143 powyżej).   340. Od 11 listopada do 31 grudnia 2004 roku lub późniejszego nieokreślonego dnia, skarżący nie był już klasyfikowany jako skazany stwarzający poważne zagrożenie dla społeczeństwa lub bezpieczeństwa zakładu karnego, ale został uznany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Radomiu za wymagającego traktowania ze szczególną ostrożnością, z powodu gróźb jakie wypowiadał wobec sędziego B.P. (patrz paragrafy 160 i 168 powyżej).   341. Władze krajowe, które później rozpatrywały różne skargi skarżącego dotyczące wyżej wymienionych środków, uznały, że praktyka otwierania, czytania i, jeśli to konieczne, zajęcia korespondencji skarżącego była w pełni uzasadniona w sytuacji skarżącego (patrz paragrafy 166 - 175 powyżej).   342. W świetle wszystkich powyższych informacji, Trybunał zauważa, że ​​władze krajowe miały istotne powody dla ustanowienia i utrzymania praktyki otwierania i czytania korespondencji skarżącego oraz monitorowania i kontrolowania jego rozmów telefonicznych i wizyt. Trybunał nie znajduje żadnych powodów, by wątpić, że kontrola korespondencji skarżącego była przeprowadzana w celu zapewnienia, że ​​nie zawierała ona materiałów, które mogłyby być szkodliwe dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub bezpieczeństwa innych osób lub mieć charakter przestępczy. Skarżący nie przedstawił wreszcie żadnych informacji, takich jak na przykład charakter lub tematyka przedmiotowych listów, które mogłyby wykazać, że zaskarżona ingerencja nie była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie", nie wykazał przed Trybunałem, że cenzura jego korespondencji była nieuzasadniona na podstawie artykułu 8 Konwencji.    343. Z tego wynika, że ta część skargi jest niedopuszczalna jako oczywiście bezzasadna i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 §§ 3 (a) i 4 Konwencji.   V. ZARZUT NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 8 KONWENCJI DOTYCZĄCY ODMOWY UDZIELENIA DWÓCH WIDZEŃ W 2006 ROKU      344. Skarżący zarzucił także na podstawie artykułu 8 Konwencji, że w czerwcu 2006 roku władze odmówiły zgody na odwiedzeni go w zakładzie karnym przez kuzyna P.W. i znajomego, Z.W. (patrz paragraf 195 powyżej).    345. Rząd podniósł, że artykuł 8 Konwencji nie znajduje zastosowania oraz, alternatywnie, że ingerencja była konieczna w demokratycznym społeczeństwie.    346. Trybunał przypomina, że ​​ostatnio uległa zmianie jego linia orzecznicza dotycząca prawa więźniów do odwiedzin (Khoroshenko przeciwko Rosji [GC], nr 41418/04, §§ 116-126, ETPC 2015). Zauważa, że pozbawienie wolności wiąże się nieodłącznie z ograniczeniami dotyczącymi życia prywatnego i rodzinnego osadzonego, w tym z ograniczeniami dotyczącymi liczby osób uprawnionych do ubiegania się o wizyty. Jednak rozszerzony zakaz kontaktu z członkami rodziny jest zgodny z art. 8 jedynie w takim zakresie, w jakim władze spełniły swój obowiązek na podstawie tego przepisu i pomogły skarżącemu w utrzymaniu kontaktu z jego najbliższą rodziną oraz zapewniły odpowiednią równowagę pomiędzy jego prawami a celami specjalnego reżimu (patrz Piechowicz, cytowany powyżej, § 129, z dalszymi odniesieniami).   347. Należy zauważyć, że w przedmiotowym okresie skarżący regularnie spotykał się ze swoimi krewnymi i przyjaciółmi, którzy znajdowali się wśród pięćdziesięciu osób uprawnionych do ubiegania się o wizyty (patrz paragrafy 195 i 201 powyżej). W czerwcu 2006 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w Radomiu odmówił zgody na widzenie dwóm dodatkowym osobom (patrz paragraf 195 powyżej). Decyzje te zostały wydane na podstawie artykułu 105 (a) kodeksu karnego wykonawczego i były z tego względu zgodne z prawem (patrz paragraf 265 powyżej). Uznano, że jeden z odwiedzających, o których mowa, nie był blisko spokrewniony ze skarżącym, a drugi z nich był byłym skazanym. Zgoda na te widzenia stworzyłaby pewne zagrożenie dla wewnętrznego porządku w areszcie i dla bezpieczeństwa skarżącego oraz współwięźniów (patrz: paragrafy 195, 201 i 202 powyżej).    348. Trybunał jest zdania, że okoliczności niniejszej sprawy pokazują, iż ​​skarżący miał wystarczający kontakt ze światem zewnętrznym i dobre warunki do utrzymania więzi rodzinnych. W każdym razie, pomijając kwestię stosowalności art. 8 podniesioną przez Rząd, Trybunał uznaje, że w okolicznościach niniejszej sprawy, pewne ograniczenia kontaktu skarżącego z rodziną i znajomymi były nieuniknione oraz, że zaskarżona ingerencja była konieczna w społeczeństwie demokratycznym dla ochrony porządku wewnętrznego w areszcie śledczym. Nie była ona także nieproporcjonalna, ponieważ dotyczyła tylko dwóch osób, natomiast regularne widzenia pięćdziesięcioma innymi osobami, które były na liście upoważnionych odwiedzjących, były możliwe i rzeczywiście miały miejsce.    349. Z powyższego wynika, że ​​skarga ta jest oczywiście bezzasadna i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 §§ 3 (a) i 4 Konwencji.   VI. ZARZUT NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 8 KONWENCJI DOTYCZĄCY OSADZENIA Z DALA OD MIASTA RODZINNEGO     350. Ponadto skarżący na podstawie artykułu 8 Konwencji zarzucił naruszenie jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w świetle praktyki osadzania go w zakładach położonych daleko od swojego rodzinnego miasta.   351. Rząd podniósł, że artykuł 8 Konwencji nie gwarantuje prawa do odbycia kary pozbawienia wolności w zakładzie w pobliżu swojego miejsca zamieszkania. Alternatywnie stwierdzono, że nie doszło do ingerencji w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż skarżącego odwiedzało wiele osób  przez cały okres jego osadzenia, w szczególności w Areszcie Śledczym w Radomiu i Zakładzie Karnym we Włocławku, które były położone odpowiednio 100 i 160 km od jego rodzinnego miasta. Rząd stwierdził również, że gdyby Trybunał uznał, że ingerencja rzeczywiście miała miejsce w przypadku skarżącego, to w każdym razie była na uzasadniona na podstawie artykułu 8 ust. 2 Konwencji.   Ostatnio rząd przedłożył kopię wyroku sądu pierwszej instancji z dnia 8 grudnia 2014 roku, w którym Sąd Okręgowy w Warszawie częściowo uwzględnił powództwo skarżącego o zadośćuczynienie w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności z dala od swojego rodzinnego miasta w latach 1996 i 2010 oraz zasądził na jego rzecz 3.000 zł (około 750 euro). Rząd argumentował, że skarżący zataił przed Trybunałem informację o tym wyroku i że ta część jego skargi powinna być zatem uznana za niedopuszczalną z uwagi na nadużycie prawa do skargi.   352. Skarżący nie odniósł się do żadnego z argumentów Rządu.   353. Trybunał bierze pod uwagę ostatnie stanowisko Rządu dotyczące powództwa cywilnego skarżącego i brak uwag skarżącego w tym względzie. Trybunał wszakże powstrzyma się od rozpatrywania skargi w świetle nowego rozwoju wydarzeń, ponieważ nie jest pewne, czy zakwestionowany wyrok z 2014 roku jest ostateczny oraz dlatego, że zarzut skarżącego jest w każdym razie niedopuszczalny ze względów, które zostały przedstawione poniżej.   354. Trybunał przypomina, że ​​każde pozbawienie wolności, które jest zgodne z prawem w rozumieniu artykułu 5 Konwencji (a nie ma wątpliwości, że osadzenie skarżącego w następstwie skazania nastąpiło zgodnie z art. 5 § 1 (a) Konwencji) wiąże się ze swej natury z różnymi ograniczeniami związanymi z życiem prywatnym i rodzinnym (patrz Silver i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 25 marca 1983 roku, § 98, Seria a, nr. 161). Byłoby zasadniczo niewłaściwe, aby analizować każde bez wyjątku, pozbawienie wolności następujące po skazaniu z punktu widzenia art. 8 i aby rozważać w taki sam sposób "legalność" i "proporcjonalność” kary pozbawienia wolności jako takiej.   Jednakże Konwencja nie może przestać obowiązywać za bramą zakładu karnego (patrz Hirst przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (nr. 2) [GC], nr 74025/01, § 70, ETPC 2005-IX) i nie może być mowy o tym, że skazany traci wszystkie wynikające z artykułu 8 prawa tylko dlatego, że posiada status osoby osadzonej w następstwie wyroku skazującego (zobacz Płoski przeciwko Polsce, nr 26761/95, 12 listopada 2002 roku). Trybunał nie będzie przymykać oka na takie ograniczenia, które wykraczają poza to, co normalnie byłoby akceptowane w przypadku zwyczajnego osadzonego. Tak więc, przykładowo, niezbędnym elementem prawa osadzonego do poszanowania jego życia rodzinnego jest to, że władze więzienne pomagają mu w utrzymaniu kontaktu z jego bliską rodziną (patrz Messina przeciwko Włochom (nr 2), nr 25498/94, § 61, ETPC 2000-X).    355. Umieszczenie skazanego w konkretnym zakładzie karnym może potencjalnie wywołać kwestię artykułu 8, jeśli jego skutki dla życia prywatnego i rodzinnego skarżącego wykraczają poza "normalne" trudności i ograniczenia związane z samą koncepcją pozbawienia wolności (Khodorkovskiy i Lebiediew przeciwko Rosji, NOS. 11082/06 i 13772/05, § 837, 25 lipca 2013 roku z dalszymi odniesieniami).   Komisja uznała już w sprawie Wakefield (Wakefield przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 15817/89, decyzja z dnia 1 października 1990 roku, DR 66, str. 251), że odmowa umożliwienia skarżącemu stałego przeniesienia z Yorkshire do Szkocji (odległość około 500 km), aby być blisko jego narzeczonej, stanowiła ingerencję w prawo skarżącego do poszanowania życia prywatnego. Podobny wniosek został powzięty w sprawie Khodorkovskiy i Lebiediew, w której Trybunał uznał, że skarżący uzyskali mniej wizyt swoich małych dzieci i innych członków rodziny, niż by uzyskali w przypadku, gdyby nie zostali osadzeni w kolonii w Krasnokamensk lub kolonii Kharp, które znajdują się odpowiednio ponad 6000 i 3000 km od Moskwy (patrz Khodorkowski, cytowany powyżej paragraf 838).   356. W przeciwieństwie do powyższych przykładów, skarżący w niniejszej sprawie był osadzony w wielu zakładach karnych, z czego najbardziej odległe znajdowały się 300 i 343 km od Warszawy, gdzie mieszkała rodzina skarżącego (patrz: paragrafy 85, 96, 97, 98, 100, 110, 111, 123, 133, 204, 205, 206, 207, 208, 209, 216, 230, 238, 249 i 250 powyżej). Skarżący został przydzielony do tych najbardziej odległych placówek na okres krótszy niż siedem miesięcy (patrz: paragraf 204, 208 i 230 powyżej), podczas gdy jego osadzenie w jego rodzinnym mieście lub w odległości do 160 km od niego, trwało około dwanaście lat (patrz: paragrafy 85, 100, 111, 123, 133, 206, 238 i 250 powyżej).   Ponadto skarżący zarzucił, że jego umieszczenie w odległych placówkach spowodowało pewną niedogodność dla jego odwiedzających. Nie wykazano jednak, że sytuacja osobista któregokolwiek z odwiedzających skarżącego uczyniła lub uczyniłaby ich podróże do miejsca osadzenia skarżącego niemożliwymi lub szczególnie trudnymi. Materiały sprawy w rzeczywistości pokazują, że skarżący był regularnie odwiedzany przez wiele osób, w tym jego matkę, innych krewnych i prawników (patrz paragrafy 155, 194 i 201 powyżej).   357. W świetle powyższych rozważań Trybunał stwierdza, że nie doszło do ingerencji w prawo skarżącego do poszanowania jego życia rodzinnego. Z powyższego wynika, że ​​skarga ta jest oczywiście bezzasadna i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 §§ 3 (a) i 4 Konwencji.   VII. POZOSTAŁE ZARZUTY   358. Skarżący zarzuca na podstawie artykułu 5 ust 1 (c) Konwencji że: (1)  został zatrzymany w dniu 8 marca 1996 roku, kiedy dobrowolnie stawił się na policji w związku ze sprawą niezwiązaną z przedmiotowym postępowaniem (patrz paragraf 8 powyżej); wniesiono w dniu 25 sierpnia 2002 roku; (2)  od 7 marca do 1 kwietnia 1996 roku przebywał w areszcie tymczasowym na podstawie orzeczenia wydanego przez prokuratora, a nie sądu (patrz paragraf 7 i 9 - 12 powyżej); wniesiono w dniu 25 sierpnia 2002 roku; (3)  jego tymczasowe aresztowanie, które zostało dokonane na podstawie aktu oskarżenia i po wygaśnięciu postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z dnia 7 lutego 1997 roku (czyli od 8 marca do 19 maja 1997 roku), nie było „zgodne z prawem” (patrz: paragrafy 20-23 powyżej); wniesiono w dniu 13 grudnia 2000 roku; (4)  wszystkie postanowienia sądu o przedłużeniu jego tymczasowego aresztowania na okres ponad trzech miesięcy nie były zgodne z procedurą przewidzianą przez prawo (m.in. postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 czerwca 1996 roku; postanowienie Sądu Najwyższego 21 kwietnia 1998; postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2000 roku oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2003 roku) (patrz: paragrafy 13, 25, 30 i 37 powyżej); po raz pierwszy wniesiono w dniu 25 sierpnia 2002 roku; (5)  był przetrzymywany tymczasowo w areszcie tymczasowym, mimo że kilkakrotnie wygasło postanowienie sądu o zastosowaniu środka zapobiegawczego a nowe postanowienie o przedłużeniu tego środka nie zostało jeszcze wydane; okresy, o których mowa, były następujące: od 8 marca do 19 maja 1997 roku (postanowienie z dnia 7 lutego 1997 roku), 14 marca do 21 kwietnia 1998 roku oraz od 31 sierpnia do 15 października 1998 roku (patrz paragrafy 19-23 i 25 powyżej); wniesiono w dniu 25 sierpnia 2002 roku; (6)  w dniu 23 października 1998 roku jego tymczasowe aresztowanie zostało przedłużone do nieokreślonego dnia, kiedy miał zacząć odbywanie kary (patrz paragraf 28 powyżej); wniesiono w dniu 11 września 2002 roku.   359. Trybunał zauważa, że ​​powództwo o zadośćuczynienie za oczywiście bezprawne tymczasowe aresztowanie na podstawie art. 552 § 4 kodeksu postępowania karnego, które w sprawie skarżącego zostało oddalone w 2006 roku (patrz paragrafy 41 - 45 powyżej), nie jest środkiem, który musi zostać użyty, jako że dotyczy artykułu 5 § 5 (patrz Nowicka przeciwko Polsce (dec.) nr. 30218/96, 16 października 2001 roku). Wynika z tego, że wspomniane wyżej skargi zostały wniesione po upływie terminu.   Wydaje się, że skarżący uzasadnia opóźnienie w składaniu powyższych skarg, twierdząc, że nie miał dostępu do akt sprawy na czas (patrz paragraf 368 poniżej). Jednak Trybunał stwierdza, że skarżący miał wiedzę na temat wszystkich istotnych faktów dotyczących skarg i domniemany brak dostępu do akt sprawy nie mógł powstrzyma go od złożenia tych skarg do Trybunału w terminie określonym przez Konwencję.   360. Skarżący skarży się również na swoje tymczasowe aresztowania na podstawie: (1) Artykułu 5 §§ 1 (c) i 2, że w dniu zatrzymania nie doręczono mu postanowienia prokuratora o tymczasowym aresztowaniu (patrz paragraf 8 powyżej); wniesiono w dniu 10 listopada 2004 roku; (2) Artykułu 5 § 3, że po zatrzymaniu nie został niezwłocznie postawiony przed sędzią, a zamiast tego przed prokuratorem i to po upływie sześciu dni po zatrzymaniu (patrz paragraf 8 i 9 powyżej); wniesiono w dniu 10 listopada 2004 roku; (3) Artykułu 5 § 4, że: (a) pomiędzy rokiem 1996 i 1998 procedura rozpatrywania kwestii jego tymczasowego aresztowania nie była kontradyktoryjna, ponieważ nie pozwalała mu lub jego obrońcy na udział w posiedzeniach, na których sąd postanowił wystąpić o przedłużenie jego tymczasowego aresztowania poza ustawowy termin, lub na którym Sąd Najwyższy zdecydował o przedłużeniu środka (patrz paragrafy 10-24 powyżej); wniesiono w dniu 10 listopada 2004 roku; (b) w tym samym okresie, jego obrońca nie uzyskał dostępu do akt sprawy (patrz paragrafy 10-24 powyżej); wniesiono w dniu 10 listopada 2004 roku; (c) jego wnioski o zwolnienie w 1996 i 1997 roku nie zostały rozpoznane szybko (patrz paragrafy 12-23 powyżej); wniesiono w dniu 10 listopada 2004 roku.   361. Trybunał stwierdza, że powyższe skargi zostały wniesione po upływie terminu i muszą zostać odrzucone zgodnie z artykułem 35 §§ 1 i 4 Konwencji.   362. Skarżący podnosi inne zarzuty, mianowicie na podstawie: (1) Artykułu 3 Konwencji, że jego tymczasowe aresztowanie miało negatywny wpływ na jego rodzinę i życie prywatne, i że był prześladowany przez władze za rzekome podżeganie innych skazanych do buntu; (2) Artykułu 6 § 1 Konwencji na niesprawiedliwość i rezultat: (a) głównego postępowania karnego przeciwko niemu (patrz: paragrafy 20 - 40 powyżej); (b) wszystkich postępowań cywilnych, które zostały wszczęte przeciwko władzom publicznym lub osobom prywatnym (patrz: paragrafy 41-45, 46-51, 52-55, 59, 91-95, 65, 114-122, 103-106, 191, 158 192 i 197-203 powyżej) (c) postępowanie na podstawie art. 552 Kodeksu postępowania karnego o zadośćuczynienie za bezprawne tymczasowe aresztowanie (patrz paragrafy 41-45 powyżej); (3) Artykułu 6 § 1 (a), że kara dyscyplinarna nałożona w dniu 23 listopada 2004 roku była arbitralna, gdyż skarżący nie był w stanie bronić się osobiście przed władzami krajowymi, nie miał dostępu do swoich akt osobowych, decyzja Dyrektora została wydana przy drzwiach zamkniętych, nie został ustanowiony obrońca, a świadkowie nie zostali przesłuchani (patrz paragrafy 176, 185 i 188-192 powyżej); (b) że długość postępowania dyscyplinarnego była nieuzasadniona (patrz paragraf 186 powyżej), (c) że jego skarga na przewlekłość postępowania w sprawie jego kary dyscyplinarnej w Areszcie Śledczym w Radomiu, która została złożona na podstawie ustawy z 2004 roku, nie została rozpatrzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ponieważ Sąd Okręgowy w Radomiu nie był właściwym sądem, działając jako "sędzia we własnej sprawie"; skarga została rozpoznana przez jednego sędziego, a nie przez skład trzech sędziów; oraz że postępowanie nie było jawne (patrz paragraf 186 powyżej); (d) że jego dyscyplinarne kary w Zakładach Karnych w Opolu Lubelskim oraz Czerwonym Borze - Łomży nie zostały nałożone zgodnie z prawem krajowym, ponieważ zgodnie z art. 144 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, tylko Dyrektor Zakładu Karnego, a nie jego zastępca, miał prawo nakazać umieszczenie w celi izolacyjnej (patrz: paragrafy 211-215 i 242-248 powyżej); (4) Artykułu 6 § 2 i 7 Konwencji, że: (1) jego dyscyplinarna kara w Areszcie Śledczym w Radomiu została wprowadzona natychmiast, chociaż decyzja stała się ostateczna dopiero po oddaleniu odwołania skarżącego (patrz paragrafy 176-185 powyżej); (2) domniemanie niewinności zostało naruszone, ponieważ administracja Aresztu Śledczego w Radomiu złożyła oświadczenia, z których wynika, że skarżący ​​był uznany za winnego zarzucanych przestępstw, podczas gdy rozprawa karna w jego sprawie trwało (patrz: paragrafy 56-58, 61-65, 134 i 142 powyżej); (5) Artykułu 13 Konwencji, że środki cywilnoprawne oraz system nadzoru penitencjarnego (patrz: paragrafy 253-255 powyżej); oraz środek przewidziany przez ustawę z 2004 roku były nieskuteczne.   363. Trybunał stwierdza, ​​w świetle całego materiału będącego w jego posiadaniu, oraz w zakresie zaskarżenia i swoich kompetencji, że nie nastąpiło naruszenie praw i wolności określonych w Konwencji lub jej Protokołach.   364. Na podstawie art. 8 Konwencji, skarżący zarzucił, że: (1) pismo wysłane przez Kancelarię ETPCz w dniu 26 listopada 2004 roku zostało otwarte przez personel więzienny; oraz (2) przez okres jednego miesiąca (nie podano dat), nie pozwolono mu odbierać paczek od rodziny.   365. Trybunał stwierdza, że ​​zarzuty te muszą zostać odrzucone z powodu braku wyczerpania środków krajowych.   366. Na podstawie artykułu 3 w związku z art. 14 Konwencji, skarżący zarzucił, że podczas gdy przebywał w Areszcie Śledczym Warszawa - Mokotów po dniu 14 stycznia 1998 roku oraz po dniu 13 stycznia 2000 roku nie otrzymywał dań wegetariańskich, ale posiłki z mięsem i białkiem zwierzęcym (patrz paragraf 89 powyżej).   367. Trybunał zauważa, że ​​skarżący twierdził, że jest wegetarianinem tylko podczas krótkiej części swego osadzenia. Fakty pokazują, że w pozostałej części osadzenia kupował w stołówce więziennej lub otrzymywał od swojej rodziny kiełbasy wieprzowe (patrz paragraf 241 powyżej). W każdym razie, wybór diety skarżącego w danym czasie nie został poparty żadnymi względami religijnymi lub medycznymi i wszelkie cierpienia, których mógł doświadczyć, były poniżej progu minimalnej dotkliwości (patrz Krowiak przeciwko Polsce, nr 12786/02, § 34, 16 października 2007 roku). Z powyższego wynika, że ​​skarga ta jest oczywiście bezzasadna.   368. Na podstawie artykułu 34 Konwencji, skarżący zarzucił, że: (1) nie uzyskał dostępu do akt sprawy, która była przedmiotem skargi do Trybunału w odpowiednim czasie dla zachowania zasady sześciu miesięcy; (2) podczas osadzenia brakowało książek i publikacji na temat orzecznictwa i praktyki Trybunału; (3) książki i dokumenty uzyskane od jego rodziny, a także materiały piśmiennicze, zostały usunięte lub zniszczone; (4) skarga wysłana przez niego w dniu 14 grudnia 2001 roku została wstrzymana przez władze krajowe na trzy tygodnie; (5) dniu 20 maja 2010 roku pracownicy więzienia zajęli prywatne dokumenty i notatki dotyczące Trybunału.   369. Zarzuty te są częściowo oczywiście nieuzasadnione, podczas gdy pozostała ich część podlega pod artykuł 10 Konwencji i została objęta jednostronną deklaracją Rządu (patrz paragraf 285).   370. Na podstawie artykułu 3 Protokołu nr 1, skarżący zarzucił, że nie mógł głosować w wyborach do rad gminnych i powiatowych oraz sejmików wojewódzkich w 2002 roku (patrz: paragrafy 256-258 powyżej). Trybunał stwierdza, że skarga jest niezgodna ratione materiae z przepisami Konwencji w rozumieniu artykułu 35 § 3 (a) (patrz Mółka przeciwko Polsce (dec.), nr 56550/00, ETPCz 2006 IV).   371. Podsumowując, Trybunał stwierdza, że wszystkie powyższe skargi podlegają odrzuceniu odpowiednio zgodnie z artykułem 35 §§ 1, 3 i 4 Konwencji.     VIII. ZASTOSOWANIE ARTUKUŁU 41 KONWENCJI     372. Artykuł 41 Konwencji stanowi: "Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie. "   Szkoda     373. Skarżący domagał się 120.000.000 euro z tytułu szkody majątkowej i niemajątkowej.   374. Rząd podniósł, że żądanie skarżącego było wygórowane.   375. Trybunał, mając na względzie własne orzecznictwo oraz dokonując oceny na zasadzie słuszności, przyznaje skarżącemu kwotę 3.500 euro z tytułu szkody niemajątkowej w związku z naruszeniem artykułu 3.   Koszty i wydatki     376. Skarżący, któremu została przyznana pomoc prawna domagał się również 150.000 euro z tytułu kosztów i wydatków poniesionych przed Trybunałem przez jego adwokatów i 56.900 złotych (około 14.000 EUR) z tytułu kosztów i wydatków poniesionych przed sądami krajowymi w toku wszczętych przez niego wymienionych postępowań cywilnych.   377. Rząd nie przedstawił żadnych uwag co do tego żądania.   378. Reguła 43 § 4 Regulaminu Trybunału przewiduje, że: "W razie skreślenia skargi, kwestia kosztów należy do swobodnego uznania Trybunału....”   379. Zgodnie z orzecznictwem, skarżący jest uprawniony do zwrotu kosztów i wydatków tylko w takim zakresie, w jakim wykazano, że zostały rzeczywiście poniesione i były konieczne oraz w rozsądnej wysokości. W niniejszej sprawie, w związku z posiadanymi informacjami oraz przez fakt, że skarżący jest reprezentowany przed Trybunałem przez adwokatów z urzędu, Trybunał odrzuca żądanie zwrotu kosztów i wydatków poniesionych w postępowaniach krajowych i postępowaniu przed Trybunałem.   C. Odsetki za zwłokę     380. Trybunał uznaje za stosowne, że odsetki za zwłokę powinny być oparte na marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego, do której należy dodać trzy punkty procentowe.         Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOMYŚLNIE   Przyjmuje postanowienia deklaracji pozwanego Rządu w odniesieniu do skarg na podstawie artykułów 3, 5 § 3, 6 § 1 i 10 Konwencji oraz sposobów wykonania zobowiązań tam wymienionych; Postanawia skreślić skargę z listy spraw w zakresie, w jakim odnosi się do powyższych zarzutów zgodnie z artykułem 37 § 1 (c) Konwencji; Uznaje skargę na podstawie artykułu 3 dotyczącą objęcia skarżącego zaostrzonym rygorem za dopuszczalną, natomiast pozostałą część skargi za niedopuszczalną; Stwierdza, że doszło do naruszenia artykułu 3 Konwencji, w zakresie, w jakim skarżący został osadzony w 2004 i 2010 roku w ramach zaostrzonego rygoru; Stwierdza, (a)  że pozwane Państwo ma wypłacić skarżącemu, w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym wyrok stanie się ostateczny zgodnie z artykułem 44 ust. 2 Konwencji, 3500 euro (trzy tysiące pięćset euro), przeliczone na walutę pozwanego Państwa według kursu dacie zapłaty, plus jakikolwiek podatek, jaki może być nałożony, w zakresie szkody niemajątkowej; (b)  że od upływu powyższego trzymiesięcznego terminu do momentu zapłaty, płatne od tej sumy będą zwykłe odsetki według stopy równej marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego we wskazanym okresie plus trzy punkty procentowe; Oddala w pozostałym zakresie żądanie skarżącego o słuszne zadośćuczynienie.   Sporządzono w języku angielskim oraz obwieszczono pisemnie w dniu 4 października 2016 roku, zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.  Marialena Tsirli András Sajó  Kanclerz Przewodniczący       [1] Sprostowano w dniu 24 października 2016 r.: poprzedni tekst był następujący: „decyzji wydanej”