22839/93
WyrokETPCz1997-08-26ECLI:CE:ECHR:1997:0826JUD002283993
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział tego samego sędziego w rozstrzygnięciu skargi w pierwszej instancji, a następnie w postępowaniu odwoławczym dotyczącym tej samej decyzji, narusza prawo do bezstronnego sądu z art. 6 ust. 1 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że obiektywne obawy skarżącej dotyczące braku bezstronności sądu były uzasadnione, ponieważ ten sam sędzia (sędzia S.) przewodniczył sądowi apelacyjnemu, który miał rozstrzygać odwołanie od decyzji podjętej wcześniej przez niego samego. ETPCz podkreślił, że dla celów art. 6 ust. 1 Konwencji istotne jest nie tylko subiektywne przekonanie sędziego, ale także to, czy sędzia zapewnił wystarczające gwarancje, aby rozwiać wszelkie uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Trybunał stwierdził, że późniejsza kontrola przez Centralny Sąd Apelacyjny nie była wystarczająca do naprawienia tej wady, ponieważ sąd ten nie miał pełnej jurysdykcji do ponownej oceny dowodów medycznych ani do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca, pani de Haan, obywatelka Holandii, otrzymywała świadczenia chorobowe. Po orzeczeniu stowarzyszenia zawodowego, że jest zdolna do pracy, jej świadczenia zostały wstrzymane. Odwołała się od tej decyzji, a jej skarga została odrzucona przez sędziego S., pełniącego funkcję przewodniczącego sądu apelacyjnego, bez rozprawy ustnej. Pani de Haan ponownie odwołała się od tej decyzji, wnioskując o wyłączenie sędziego S., co zostało odrzucone. Sąd apelacyjny, któremu przewodniczył sędzia S., ponownie odrzucił jej skargę. Następnie skarżąca złożyła odwołanie do Centralnego Sądu Apelacyjnego, podnosząc naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji, ale jej odwołanie zostało odrzucone 26 kwietnia 1993 r.Rozstrzygnięcie
Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Oddalił roszczenie o odszkodowanie za szkodę majątkową i niemajątkową, uznając, że samo stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczające zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową. Zasądził pełne pokrycie kosztów i wydatków.Pełny tekst orzeczenia
d e ha a ni ni d e r l a nd ebi s wi na a R md eg
De Haan v. The Netherlands
st r asbur gi , 26 agvi st o , 1997 wel i wl is 26 agvist os, st r asbur gSi de haani nider l andebis winaaRmdeg saqmeze gamot anil
gadawyvet il ebaSi adamianis uf l ebaTa evr opis sasamar Tl om eqvsi xmiT samis winaaRmdeg
ganacxada, r om dair Rva adamianis uf l ebaTa evr opis konvenciis me-6 muxl is pir vel i punqt i imis
gamo, r om momCi vni s saqme ar ganuxi l avs "mi uker Zoebel sasamar Tl os".
gadawyvet il eba saj ar o sxdomaze gamoacxada sasamar Tl os Tavmj domar em, b-nma r ol f r i sdal ma.
I. s a qmi s ga r emo ebebi
A. mT a va r i f a qt ebi
momCivani nider l andebis moqal aqea da cxovr obs ude pekel aSi.
q-ni de haani muSaobda qi mwmendaSi . gar kveul i dr oi s ganmavl obaSi , 1989-i dan 1990 wl amde, i gi
ver akmayof i l ebda samuSaosTvi s var gi si anobi s moTxovnebs. am per i odSi i gi i Rebda avadmyof i s
daxmar ebas. 1990 wl is 14 maiss, qimiur i mr ewvel obis pr of esiul ma asociaciam daadgina, r om q-n
de haans SeeZl o muSaobis ganaxl eba. Sesabamisad, man dakar ga avadmyof is daxmar ebis miRebis
uf l eba.
q-nma de haanma es dadgenil eba gaasaCivr a saapel acio sasamar Tl oSi. igi Seamowma mudmivmoqmedma
samedicino eqsper t ma, r omel mac daadgina misi samuSaosaTvis var gisianoba. am daskvnis
saf uZvel ze, saapel aci o sasamar Tl os moqmedma Tavmj domar em, mosamar Tl e S-ma, ar daakmayof i l a
mi si saCi var i zepi r i ganxi l vi s gar eSe saqmi s war moebi s gamar t i vebul i wesi T war mar Tvaze.
q-nma de haanma moqmedi Tavmj domar is gadawyvet il eba gaasaCivr a saapel acio sasamar Tl oSi. amave
dr os, man moi Txova, r om mosamar Tl e S-s aRar mi eRo monawi l eoba saqmi s Semdgom war moebaSi .
magr am es moTxovna ar dakmayof il da.
saqmis Semdgomi war moebis Sedegad, r omel Sic momCivani war modgenil i iyo advokat is mier ,
saj ar o sxdomi s CaTvl i T, saapel aci o sasamar Tl om, mosamar Tl e S-i s Tavmj domar eobi Ta da or i
ar apr of esional i mosamar Tl is Semadgenl obiT, aseve ar daakmayof il a q-ni de haani s saCi var i.
Semdeg, man iCivl a cent r al ur saapel acio sasamar Tl oSi da miuTiTa, inter alia, r om dair Rva
konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i , vi nai dan mosamar Tl e S-ma j er gadawyvet i l eba mi i Ro
mi si saCi vr i s Taobaze, xol o Semdeg monawi l eoba mi i Ro am saCi vr i s wi naaRmd eg Set anil i
saCivr is Taobaze gadawyvet il ebis gamot anaSi. 1993 wl is 26 apr il s misi saCivar i ar
dakmayof i l da.
B. s a qmi s wa r mo eba a d a mi a ni s u f l eba T a evr o pi s ko mi s i a S i
saCivar i, r omel ic Sevida komisiaSi 1993 wl is 5 agvist os, misaRebad gamocxadda 1995 wl is 18
mai ss.
saqmis mor igebiT dasr ul ebis uSedego cdis Semdeg, komisiam 1996 wl is 15 maiss Seadgina
moxseneba, r omel Si c Camoayal i ba f aqt ebi da gamoTqva Tavi si er Tsul ovani mosazr eba, r om
dair Rva konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i .
II. ga d a wyvet i l ebi s S i na a r s i
A. ko nvenc i i s me-6 mu xl i s pi r vel i pu nqt i
miuTiTa r a f el dbr ugi nider l andebis winaaRmdeg saqmeze 1986 wl is
maisis
gadawyvet il ebaze, r omel ic Seexeboda ar sebiTad imave kanonmdebl obasa da saqmis war moebas,
sasamar Tl om daadgina me-6 muxl i s pi r vel i punqt i s gamoyenebis dasaSvebad miCneva.
sasamar Tl om gamoar kvia am saqmesTan dakavSir ebiT gamar Tul i gamar t ivebul i war moebis Semdegi
maxasi aTebl ebi :
pir vel i
-
gadawyvet i l ebi s mi Rebi s pasuxi smgebl oba eki sr eboda saapel aci o kol egi i s
Tavmj domar es (anu moqmed Tavmj domar es), miuxedavad imisa, r om aRniSnul saqmeSi mas r aime sxva
saxiT monawil eoba ar miuRia, gar da samedicino eqsper t is daskvnis kanonier i Zal is
dadast ur ebi sa.
meor e - sasamar Tl om mi uTi Ta, r om gansxvaveba ar sebobda am saqmi s war moebasa da in absentia
si sxl i s samar Tl i s war moebas Sor i s, sadac br al debul i ar c eswr eboda da ar c war modgeni l i
iyo, r is Taobazec sasamar Tl os, Tavisi wina gadawyvet il ebiT (1996 wl is 10 ivniss gamot anil i
gadawyvet i l eba, saqmeze: Tomani Svei car i i s wi naaRmdeg Repor t s 1996-III), ar daudgeni a
mi uker Zoebl obi s moTxovni s dar Rveva. aRni Snul
saqmeze Cat ar ebul i pr ocedur a moi cavda
momCivnis samedicino Semowmebas. mas hqonda iseTi SeniSvnebis gamoTqmis SesaZl ebl oba, r asac
saWir od miiCnevda, magr am eqsper t is da ar a mosamar Tl is mimar T. amdenad, igi aqt iur ad
monawi l eobda eqsper t i s daskvni s gamot anaSi , r ac moqmedi Tavmj domar i s mi er gadawyvet i l ebi s
gamot anis saf uZvel i unda yof il iyo.
miuTiTa r a Tavisi sasamar Tl o pr aqt ikaze, sasamar Tl om aRniSna, r om me-6 muxl i s pi r vel i
punqt i s mi znebi saTvi s sasamar Tl os mi uker Zoebl obis dadgenisas, mxedvel obaSi unda mieRoT ar a
mar t o aRniSnul saqmeze konkr et ul i mosamar Tl is Sinagani r wmena da moqmedeba - subi eqt ur i
mxar e, ar amed i si c, es mosamar Tl e uzr unvel yof da Tu ar a sakmar i s gar ant i ebs am saki TxSi
kanoni er i eWvi s gasabaTi l ebl ad.
war modgenil i ar yof il a r aime var audi mosamar Tl e S-i s mxr i dan wi naswar uar yof i Ti
mosazr ebi s an mi ker Zoebi s Sesaxeb. ami t om saWi r o i yo mxol od obi eqt ur i t est i s gamoyeneba.
sasamar Tl os azr iT, saqmisaTvis gadamwyvet i gar emoeba iyo is, r om mosamar Tl e S-i
Tavmj domar eobda im sasamar Tl os, r omel sac gadawyvet il eba unda gamoet ana im saCivr is
winaaRmdeg, r omel ic mimar Tul i iyo mis mier gamot anil gadawyvet il ebaze. aseve aRsaniSnavia,
r om sasamar Tl o Sedgeboda er Ti pr of esi onal i mosamar Tl i sagan, r omel sac daxmar ebas uwevda
or i mosamar Tl e. uf r o maRal or ganos r aime gadawyvet il eba ar miuRia.
winamdebar e saqme, Tavisi Sinaar siT, gar kveul wil ad, uaxl ovdeba ober Sl ikis saqmes (ober Sl iki
avst r i i s wi naaRmdeg saqmeze (# 1) 1991 wl i s 23 mai si s gadawyvet i l eba, A ser i i s # 204),
sadac mosamar Tl e, r omel mac monawil eoba miiRo pir vel inst anciaSi gadawyvet il ebis gamot anaSi,
aseve monawil eobda amave gadawyvet il ebis winaaRmdeg Set anil i saCivr is saapel acio wesiT
ganxi l vaSi . Sesabami sad, sasamar Tl om daadgi na, r om momCi vni s var audi , aRni Snul saki TxTan
dakavSir ebiT, obieqt ur ad dasabuTebul i iyo.
me-6 muxl i s pi r vel i punqt i ar dai r Rveoda i m SemTxvevaSi , Tuki saapel aci o sasamar Tl os
gadawyvet il eba iqneboda iseTi sasamar Tl o or ganos Semdgomi kont r ol is qvemdebar e, r omel sac
sr ul i i ur i sdi qci a eqneboda da uzr unvel yof da me-6 muxl iT dawesebul gar ant iebs.
cent r al ur i saapel acio sasamar Tl os gadasinj vis mocul oba sakmar isi ar iyo saapel acio
sasamar Tl oSi gamar Tul i pr ocesi s danakl i sebi s aRmosaf xvr el ad. ker Zod, cent r al ur ma
saapel aci o sasamar Tl om ver SeZl o samedi ci no mt ki cebul ebis xel axal i Sef aseba da sadavo
saki Txi s sakuTr i v Tvi Ton gadawyvet a.
meor e mxr iv, cent r al ur i saapel acio sasamar Tl o uf l ebamosil i iyo gaeuqmebina gasaCivr ebul i
gadawyvet i l eba i m saf uZvl i T, r om saapel aci o sasamar Tl os Semadgenl oba ar i yo i mgvar i , r om
uzr unvel eyo sakuTar i mi uker Zoebl oba da, saWi r oebi s SemTxvevaSi , ukan daebr unebi na saqme
saapel aci o sasamar Tl oSi xel axal i ganxi l vi saTvi s. magr am i gi ase ar moi qca da Sedegad, ver
gamoaswor a aRniSnul i nakl i.
aqedan gamomdinar e, dair Rva konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i.
(i x. gad awyvet i l ebi s 43-55-e punqt ebi s d a o per at i ul i d ebul ebebi s pi r vel i nawi l i )
B. ko nvenc i i s 50-e mu xl i
momCivanma moiTxova mat er ial ur i da ar amat er ial ur i xasiaTis zianis, agr eTve, xar j ebisa da
danaxar j ebis anazRaur eba.
sasamar Tl om ver daadgina mizezobr i vi kavSi r i momCi vni s mi er moTxovni l mat er i al ur i xasi aTi s
ziansa da dar Rvevas Sor is da, Sesabamisad, ar daakmayof il a misi moTxovna am nawil Si. gar da
ami sa, war modgeni l i ar yof i l a ar amat er i al ur i xasi aTi s zi ani s anazRaur ebi s saf uZvl ebi da,
Sesabami sad, sasamar Tl om daadgi na, r om dar Rvevi s aRi ar eba ukve Tavi sTavad am saki TxSi
samar Tl ian anazRaur ebas war moadgenda.
momCi vni s moTxovna mi si xar j ebi sa da danaxar j ebi s anazRaur ebi s Taobaze dakmayof i l da sr ul i
mocul obiT.
(i x. gad awyvet i l ebi s 56-63-e punqt ebi d a o per at i ul i d ebul ebebi s meo r e d a mesame nawi l ebi )
sasamar Tl om gadawyvet il eba gamoit ana pl enar ul sxdomaze Semdegi Semadgenl obiT;
Tavmj domar e: b-ni r i sdal i (nor vegi a). mosamar Tl eebi : b-ni f . mat Ser i (avst r i a), b-ni J. de
meier i (bel gia), b-ni i. f uagel i (dania), b-ni a.n. l uazu (kvipr osi), b-ni a.b. baka (ungr eTi), b-ni
a. l opes r oCa (por t ugal i a), b-ni d. goCevi (bul gar eTi ) da b-ni p. van dei ki (ni der l andi ),
aseve, bat onebi m.a. ai seni (mdi vani ) da h. pet zol di (mdi vni s moadgi l e).
samma mosamar Tl em gamoTqva gansxvavebul i azr i, r oml ebic mocemul ia gadawyvet il ebis danar TSi.
3
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło