22920/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   YUSUF KARATAꢀ -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no:31953/05)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (31953/05) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı   Yusuf Karataꢀ’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 15 Ağustos 2005 tarihinde   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A. Bingöl, G. Kartal ve F. Erceylan tarafından   temsil edilmektedir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuran 1943 doğumludur ve Bursa’da ikamet etmektedir.   Kasım 1987 tarihinde, baꢀvuran, bir parselin tapu kaydının adına tescil edilmesi için tescil   davası açmıꢀtır.   Nisan 1989 ve 11 Ekim 1990 tarihli duruꢀmalarda, mahkeme, bilirkiꢀi raporu   hazırlanmasına karar vermiꢀ ve teknik uzmanları dinlemiꢀtir.   Mayıs 1991 tarihinde, mahkeme, ihtilaflı parselin baꢀvuran adına tescil edilmesine karar   vermiꢀtir.   Aralık 1993 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu hükmü bozmuꢀtur.   Mayıs 2002 tarihli duruꢀmada, mahkeme, teknik uzmanları dinlemiꢀtir.   Mart 2003 tarihinde, mahkeme, tapu kaydının baꢀvuran adına tescil edilmesine karar   vermiꢀtir.   Ekim 2003 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı bir kez daha bozmuꢀtur.   Temmuz 2004 tarihinde, mahkeme, ilgili parselin edinim yoluyla özel mülkiyet olmayacağı   gerekçesi ile baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.   ꢁubat 2005 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu hükmü onamıꢀtır.   Mart 2005 tarihinde, sözkonusu karar baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, yargılama süresinin, AĐHS’nin 6/1 maddesinin öngördüğü ꢀekli ile “makul süre”   ilkesini ihlal ettiğini iddia etmektedir.   Hükümet, sözkonusu iddiaya itiraz etmektedir.   Dikkate alınacak dönem, Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvuru tarihi olan 24 Kasım 1987   tarihinde baꢀlamıꢀ ve Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin kararını onadığı tarih olan 21   ꢁubat 2005 tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla sözkonusu süre iki dereceli yargıda, on yedi   yıl üç ay sürmüꢀtür.   AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı uyarınca, sözkonusu ꢀikayetin açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM, kabuledilemezliğe iliꢀkin   baꢀka hiçbir unsur bulunmadığını belirtmektedir.   AĐHM, dava süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve baꢀta davanın   karmaꢀıklığı olmak üzere AĐHM içtihadı tarafından benimsenen kriterler ile baꢀvuran ve   yetkili mercilerin tutumları ile ilgililer açısından davanın öneminin dikkate alınarak   değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bkz, Daneshpayeh-Türkiye, baꢀvuru no: 21086/04, 16   Temmuz 2009).   AĐHM, müteaddit defalar mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları   incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz, sözü edilen   Daneshpayeh).   Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından, AĐHM, mevcut davada,   ihtilaflı yargılama süresinin çok uzun olduğu ve “makul süre” gerekliliğini karꢀılamadığı   kanaatindedir.   Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, ihtilaf konusu parselin tapu   kaydının adına tescil edilmesi talebinin reddedilmesinden ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet, bu hususta görüꢀ bildirmemiꢀtir.   AĐHM, yerleꢀik içtihadı uyarınca, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin yalnızca mevcut   taꢀınmazlar için geçerli olduğunu hatırlatmaktadır. Belli koꢀullarda, mamelek bir değeri elde   etme “meꢀru beklentisi”, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin güvencesinden faydalanabilir.   Buna karꢀın, iç hukukun uygulanması gereken ꢀekli tartıꢀma konusu olduğunda ve baꢀvuran   tarafından geliꢀtirilen argümanlar ulusal mahkemeler tarafından kesinlikle reddedildiğinde,   “meꢀru bir beklentinin” varlığına ulaꢀılamaz (bkz, Kopecky-Slovakya, baꢀvuru no: 44912/98   ve Bozcada Kimisis Teodoku Rum Ortodoks Kilisesi Vakfı-Türkiye, baꢀvuru no: 22522/03,   28903/03, 28904/03, 28906/03, 28907/03, 28908/03, 28909/03 ve 28910/03, 9 Aralık 2008).   AĐHM, baꢀvuru yapıldığında, baꢀvuranın bir parselin tapu kaydının adına tescil edilmesi   beklentisinde olduğunu belirtmektedir. Bununla birlikte, ulusal mahkemelerin, baꢀvuranın   lehine karar verme beklentisi, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında bir meꢀru   beklenti biçimi olarak değerlendirilemez. Dolayısıyla AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin açıkça   dayanaktan yoksun olduğu ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca   reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuran, 120.000 Euro maddi ve 100.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, baꢀvurana 14.400 Euro manevi   tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.   Baꢀvuran, ulusal mahkemeler önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve gideri 5.000 Euro   talep etmektedir. Bu hususta baꢀvuran, hiçbir belge sunmamaktadır. Baꢀvuran, AĐHM   önündeki yargılama masraf ve giderleri ve avukatlık ücreti için 15.000 Euro talep etmektedir.   Baꢀvuran belge olarak, Đstanbul Barosu asgari ücret tarifesini sunmaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak   gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edilebilir.   Mevcut davada, ilgili belgelerin sunulmamasını göz önüne alan AĐHM, ulusal yargılama ve   AĐHM önündeki yargılama için yargılama masraf ve giderine iliꢀkin talebi reddetmektedir   (Veli Yalçın-Türkiye, baꢀvuru no: 29459/05, 2 Mart 2010).   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faiz oranına üç puanlık   bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun yargılamanın uzunluğu kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının   kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet   tarafından baꢀvurana her türlü vergiden muaf tutularak 14.400 Euro (on dört bin dört yüz   Euro) manevi tazminat ödenmesine;   b) Yukarıda belirtilen sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre   için, sözkonusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankası’nın anılan dönem için geçerli olan   marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenmek suretiyle belirlenecek basit faiz   uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 26 Ekim 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   5