23323/02

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÇERKEZ KAÇAR- TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 23323/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Nisan 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23322/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni Çerkez   Kaçar’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 13 Mayıs 2002 tarihinde   Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi   uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından Y.   Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuran 1938 doğumlu olup ꢁanlıurfa’da ikamet etmektedir.   Mart 1999 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) baꢀvuranın ꢁanlıurfa Đli   Birecik Đlçesi Keskince Köyünde bulunan taꢀınmazını kamulaꢀtırmıꢀtır. Đdarenin bilirkiꢀi   heyeti sözkonusu arsa bedelini 8.042.460.000 T.L. olarak belirlemiꢀtir (yaklaꢀık 20.510 Euro).   Bu miktar baꢀvurana kamulaꢀtırma tarihinde ödenmiꢀtir.   Ödenen miktarı yetersiz bulan baꢀvuran bedel artırımı istemiyle 5 Nisan 1999 tarihinde   Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.   Asliye Hukuk Mahkemesi 30 Haziran 1999 tarihli kararıyla Đdarenin baꢀvurana 29 Nisan   tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte 8.785.512.500 T.L. (yaklaꢀık 20.552 Euro) ek   bedel ödemesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   Yargıtay 13 Aralık 1999 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.   Kasım 2001 tarihinde Đdare baꢀvurana ek istimlak bedeli olarak 21.288.941.179 T.L.   (yaklaꢀık 15.778 Euro) ödemiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   1. EK 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLMESĐ HAKKINDA   Baꢀvuran, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetkililerin ödediği ek bedelin   yetersiz olmasından ꢀikayetçi olmakta, bu konuda AĐHS’nin Ek 1 No’lu Protokolün 1.   maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.   A. Kabul edilebilirliğe iliꢁkin   Hükümet öncelikle AĐHS’nin 35. maddesi uyarınca altı ay kuralına uyulmadığından AĐHM’yi   baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Sözkonusu sürenin ilk günü Yargıtay’ın ilk derece   mahkemesi kararını onadığı tarih olan 13 Kasım 1999 tarihidir. Oysa baꢀvuran 13 Mayıs 2002   tarihinde, yani nihai karar tarihinden yaklaꢀık altı ay sonra AĐHM’ye baꢀvurmuꢀtur.   Baꢀvuran itiraz etmektedir.   Mevcut davada, AĐHM değerlendirmeye alınacak tarihin kamulaꢀtırmayı yapan Đdare   tarafından tutarın tamamının ödendiği yani 15 Kasım 2001 tarihi olduğunu düꢀünmektedir. Bu   nedenle 13 Mayıs 2002 tarihinde AĐHM’ye baꢀvurarak baꢀvuran AĐHS’nin 35. maddesinde   belirtilen koꢀulları yerine getirmiꢀtir.   Bu nedenle Hükümet’in itirazı reddedilmelidir.   Hükümet ikinci olarak, baꢀvuranın Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile tanınan baꢀvuru   yolunu kullanmadığını belirtmektedir. Gecikme faizleriyle karꢀılanan zararın dıꢀında bir   zarara uğranıldığı ortaya konulması koꢀuluyla, ek istimlak bedelinin geç ödenmesi nedeniyle   meydana geldiği iddia edilen zararların tazmini, bu hüküm çerçevesinde mümkün olabilirdi.   AĐHM, Aka-Türkiye (adıgeçen karar, s. 2678-2679, §§ 34-37) davasında bu davadakine   benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM bu kararından ayrılmasını gerektirecek   bir neden görmemekte ve bu nedenle Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   AĐHM, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (Bkz. özellikle sözü edilen Akkuꢀ kararı) ve   elindeki mevcut unsurlar ıꢀığında baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği görüꢀündedir.   Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.   B. Esas Hakkında   AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu   Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ   kararı, s. 1317, § 31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).   AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AĐHM’yi,   baꢀvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında   hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak   zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak AĐHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLMESĐ HAKKINDA   Baꢀvuran, kamulaꢀtırmanın yapıldığı 1999 yılında baꢀlayan ve 2001 yılı Kasım ayında ek   istimlak bedelinin ödenmesi ile son bulan hukuki yargılama sürecinin AĐHS’nin 6§1   maddesini ihlal ettiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.   AĐHM sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun ilan   edilemeyeceğine kanaat getirmiꢀtir. Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi   bulunmamaktadır. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonuç dikkate   alındığında, AĐHM ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek   olmadığına karar vermiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran 19.860 Euro (on dokuz bin sekiz yüz altmıꢀ) tutarında maddi zarara uğradığını iddia   etmektedir. Baꢀvuran ayrıca rakam belirtmeksizin manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır. Ayrıca, AĐHM’den bu konuda bir tazminat   ödenmesine karar verdiği takdirde, bu durumun hiçbir ꢀekilde haksız bir zenginliğe sebep   olmaması hususunu dikkate almasını istemektedir.   AĐHM, Akkuꢀ (adıgeçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen hesaplama   yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvurana maddi   tazminat olarak 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.   Manevi tazminat konusunda ise, AĐHM olayların mevcut koꢀulları ıꢀığında ihlal kararının   baꢀlı baꢀına bir tazmin olacağını ifade etmektedir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran, AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için 2.000 Euro (iki bin) tazminat   talebinde bulunmaktadır. Herhangi bir belge sunmamaktadır.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM masraf ve harcamalar konusunda, AĐHS’nin 41. maddesi alanında, gerçekliği,   zorunluluğu ortaya konulan ve makul miktarlarda olan masraf ve harcamaların geri   ödenebileceğini hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Nikolava-Bulgaristan [Gc9,   no:31195/96, § 79, CEDH 1999-II).   Baꢀvuranın talebi belgelendirilmemiꢀ ve rakam belirtilmemiꢀ olsa da, baꢀvuranın AĐHM   nezdinde temsil edilmek üzere bir takım masraflarda bulunmuꢀ olabileceği   değerlendirilmektedir. Sonuç olarak AĐHM ilgili kiꢀiye tüm masraflarla birlikte 500 Euro   ödenmesinin makul olduğuna kanaat getirmiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına üç puan eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;   2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6§1 maddesine yönelik yapılan ꢀikayetin incelenmesine gerek olmadığına;   4. Đhlal kararının tespitinin manevi tazmin için yeterli olacağına;   5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü   vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat için   2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz), masraf ve harcamalar için 500 Euro (beꢀ yüz) ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5