23324/02

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   HALĐL KENDĐRCĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 23324/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   HALĐL KENDĐRCĐ 2006   Đꢀbu karar Sözleꢀmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23324/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke   vatandaꢀı Halil Kendirci’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 13   Mayıs 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca   yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde ꢁanlıurfa   Barosu avukatlarından Y. Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 1947 doğumlu olup ꢁanlıurfa’da ikamet etmektedir.   Türkiye Elektrik Kurumu (Đdare) 1999 yılında baꢀvurana ait Keskin Köyü, Birecik (ꢁanlıurfa)   mevkiinde bulunan araziyi Birecik Barajı’nın yapımı için kamulaꢀtırmıꢀtır. Bilirkiꢀi heyeti   parsel değerini 1.582.840.000 TL. [yaklaꢀık 4.039 Euro] olarak belirlemiꢀtir.   Baꢀvuran kamulaꢀtırma bedelinin artırılması istemiyle 5 Nisan 1999 tarihinde Birecik Asliye   Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.   Asliye Hukuk Mahkemesi 27 Mayıs 1999 tarihinde, Đdarenin 28 Nisan 1999 tarihinden   itibaren yasal faiziyle birlikte baꢀvurana 1.456.653.000 TL. ödemesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   Yargıtay 8 Kasım 1999’da Đlk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Đdare 15 Kasım 2001 tarihinde baꢀvurana 3.475.065.087 TL. [yaklaꢀık 2.575 Euro] ödemiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran yargı kararıyla ödenmesine hükmedilen tazminatın ve yasal faizin geç ödendiğinden   ve Devletin borçlarına uygulanan yasal faiz oranının yetersiz olmasından ꢀikayetçi olmakta ve   Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümete göre baꢀvuran tarafından icra takibi baꢀlatılmadığı için AĐHS’nin 35. maddesinde   öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiꢀtir.   AĐHM, adli bir süreç sonunda Devlet karꢀısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin tazminat   alabilmesi için icra takibi baꢀlatmasının ꢀart koꢀulmasının, Mahkeme içtihatlarınca uygun   bulunmadığını hatırlatır (Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, § 19, 27 Mayıs 2004, ve   Karahalios – Yunanistan, no: 62503/00, § 23,11 Aralık 2003). Sonuç olarak Hükümet’in bu   itirazı kabuledilemez bulunmuꢀtur.   AĐHM, yerleꢀik içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle Akkuꢀ, adıgeçen karar)   ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, baꢀvurunun esastan incelenmesi   gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   karꢀılaꢀılmadığını ifade etmiꢀtir.   B. Esas hakkında   AĐHM daha önce bu davadakine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da incelemiꢀ   ve I No’lu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz., Akkuꢀ,   adıgeçen karar, s. 1317, §§ 31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).   AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespiti ve delili sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Bu gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranın genel menfaatin gerektirdikleri ile   mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk   etmektedir. Akkuꢀ (sözü edilen) kararında belirlenen hesaplama yönteminden hareketle sözü   edilen gecikme ile baꢀvuranın zarara uğradığı saptamasını yapmaktadır.   Sonuç olarak, Ek I No’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran yürütülen yargı sürecinin uzunluğu ile AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal   edildiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.   AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun bulunmadığına   itibar etmiꢀtir. Kabuledilemezlik bakımından hiçbir gerekçe yer almamaktadır. Bununla   birlikte Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde alınan sonuç dikkate alındığında,   AĐHM ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6 § 1 maddesi açısından incelenmesine gerek   olmadığına karar vermiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran 3.515 Euro maddi zarara uğradığını ileri sürmekte, ayrıca rakam belirtmeksizin   manevi tazminat ödenmesini talep etmektedir.   Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Akkuꢀ (sözü edilen karar, s.1311, §§ 35-36 ve 39) kararında kabul edilen hesaplama   yöntemi ve ilgili ekonomik kayıplar dikkate alındığında baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesini   kararlaꢀtırmıꢀtır.   Manevi zarara gelince, AĐHM olayların mevcut koꢀulları göz önünde bulundurulduğunda ihlal   kararının tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olacağını kaydetmektedir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 2.000 Euro talep etmektedir. Bu   yönde kanıtlayıcı belge sunmamıꢀtır.   Hükümet AĐHM’den ispat edici belgeden yoksun bu miktarı reddetmesi talebinde   bulunmuꢀtur.   AĐHM masraf ve harcamalarla ilgili olarak, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca yalnızca   gerçekliği ve gerekliliği ispat edilen makul orandaki miktarların ödendiğini hatırlatmaktadır   (Bkz. Nikolova-Bulgaristan kararı no: 31195/96, § 79, AĐHM 1999-II).   Baꢀvuranın hiçbir rakam telaffuz etmemesine ve kanıtlayıcı belge sunmamasına karꢀın AĐHM   nezdinde temsil giderinde bulunduğunu kabul etmek gerekir. Bu nedenle AĐHM, hakkaniyete   uygun olarak tüm masraf ve giderler için baꢀvurana 500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6 § 1 maddesine dayalı ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   4. Mevcut kararın manevi tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna;   5. a) Savunmacı Devletin, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf ve ödeme tarihinde   döviz kurundan Y.T.L.’ye çevrilmek üzere baꢀvurana maddi tazminat olarak 1.000 (bin) Euro,   masraf ve harcamalar için 500 (beꢀ yüz) Euro’yu ödemesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez   Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin   uygulanmasına;   6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.