2422/06;3712/08;3714/08;3715/08;3717/08;3718/08;3719/08;3724/08;3725/08;3728/08;3730/08;3731/08;3733/08;3734/08;3735/08;3737/08;3739/08;3740/08;3745/08;3746/08

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   TUNCE VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 2422/06, 3712/08, 3714/08, 3715/08, 3717/08, 3718/08, 3719/08, 3724/08,   3725/08, 3728/08, 3730/08, 3731/08, 3733/08, 3734/08, 3735/08, 3737/08, 3739/08, 3740/08,   3745/08 ve 3746/08 )   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (2422/06, 3712/08, 3714/08, 3715/08, 3717/08,   3718/08, 3719/08, 3724/08, 3725/08, 3728/08, 3730/08, 3731/08, 3733/08, 3734/08, 3735/08,   3737/08, 3739/08, 3740/08, 3745/08 ve 3746/08) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀları   Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ, Hasan Süsli, Murat Salur, ꢁahin Yapıcı,   Mustafa Demir, Mehmet Duman, Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen, Sedat   ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa Sevim,   Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli’nın (baꢀvuranlar) 10 Aralık 2005 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin   (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi- AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Diyarbakır Barosu   avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar T.C. vatandaꢀı olup halen Diyarbakır Cezaevi’nde mahkum bulunmaktadır.   ve 3 Haziran 1994 tarihlerinde, Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,   Hasan Süsli ve Murat Salur yasadıꢀı silahlı terör örgütü Hizbullah’a karꢀı yürütülen bir   operasyon kapsamında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. 30 Haziran 1994 tarihinde hakim   önüne çıkarılan bu kiꢀiler, tutuklanarak cezaevine konmuꢀtur. 19 Temmuz 1994 tarihli   iddianame ile özellikle Türkiye’nin anayasal düzenini silah zoruyla yıkmaya teꢀebbüs etmek,   yasadıꢀı silahlı bir terör örgütüne üye olmak ve bu örgüte yardım ve yataklık etmek   suçlarından bu kiꢀiler hakkında kamu davası açılmıꢀtır. 9 Aralık 1999 tarihinde, Diyarbakır   Devlet Güvenlik Mahkemesi bu kiꢀileri ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Yargıtay,   Haziran 2000 tarihinde ilk derece mahkemesinde verilen bu kararı bozmuꢀtur. 22 Haziran   tarihinde, esas hakimleri baꢀvuranları bir kez daha ömür boyu hapis cezasına mahkûm   etmiꢀtir. 10 Nisan 2008 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   ve 14 Eylül 1994 tarihleri arasında, Bay ꢁahin Yapıcı, Mustafa Demir, Mehmet Duman,   Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen, Sedat ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan   Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa Sevim, Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli yine   aynı suç örgütüne karꢀı yürütülen bir operasyon kapsamında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.   Ekim 1994 tarihinde hakim önüne çıkarılan bu kiꢀiler, tutuklanarak cezaevine konmuꢀtur.   Ekim 1994 tarihli iddianame ile bu kiꢀiler hakkında kamu davası açılmıꢀtır. 26 ꢁubat 2007   tarihinde, esas hakimleri baꢀvuranları ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. 16 Nisan   tarihinde, Yargıtay ilk derece mahkemesinin bu kararını onamıꢀtır.   Baꢀvuranların tutuklandıkları tarihten itibaren tekrarladıkları tahliye talepleri adli   makamlar tarafından sürekli olarak reddedilmiꢀ ve her defasında « isnad edilen suçun   niteliği», « delil durumu» ve « dosya içeriği » gibi benzer ifadeler yinelenerek tutukluluk   halinin devamına karar verilmiꢀtir. Dolayısıyla, esas hakimlerinin verdiği mahkûmiyet   kararına kadar bu kiꢀilerin hepsi tutuklu kalmıꢀtır.   HUKUK   I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ   ꢁikâyetlerin olgu ve esas bakımından benzerliğini dikkate alan AĐHM, baꢀvuruların   birleꢀtirilmesine ve tek dava halinde incelenmesine karar vermiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN 3 VE 4. PARAGRAFLARININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, öncelikle tutuklu kaldıkları sürenin aꢀırı uzunluğundan ꢀikâyetçi olmakta ve   tutukluluğun yasallığına itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolu bulunmadığını   savunmaktadır. Sözkonusu ꢀikâyetlerin dile getiriliꢀ ꢀeklini göz önüne alan AĐHM, bunların   AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragrafları kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatine   varmaktadır.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Hükümet, baꢀvuranların hiçbir zaman, özet olarak bile, ulusal mahkemeler önünde   tutukluluk süresinin uzunluğundan yakınmadıklarını kaydetmekte ve iç hukuk yollarının   tüketilmediğini ileri sürmektedir. Hükümete göre, ilgili ꢀahısların, ayrıca, ilgili hükümleri 1   Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141.   maddesinde yinelenen, 466 sayılı Kanun Dıꢀı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere   Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun’a uygun olarak ulusal mahkemeler önünde tazminat   davası açması gerekirdi.   Baꢀvuranlar, bu iddialara karꢀı çıkmakta ve esas hakimlerinden her duruꢀma sonunda   serbest bırakılmayı talep ettiklerini, ancak ilk derece mahkemesinin tekrarlanan bu taleplerini   sistematik olarak reddettiğini hatırlatmaktadır.   Hükümetin ilk argümanıyla ilgili olarak AĐHM, daha önce benzer bir davada konuyu   incelediğini ve bu ön itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (bakınız Türkiye aleyhine Koꢀti ve   diğerleri davası, no 74321/01, prg. 16-26, 3 Mayıs 2007). AĐHM, daha önce vardığı   sonuçlardan farklı düꢀünmesini gerektirecek hiçbir gerekçe görmemekte ve Hükümetin bu ön   itirazını reddetmektedir.   Tazminat davası açılmamasıyla ilgili olarak ise AĐHM, mevcut davada incelenen   ꢀikâyetlerin AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragraflarına iliꢀkin olduğunu, oysa Hükümetin   dile getirdiği kanun dıꢀı tutuklama için tazminat elde etme hakkının AĐHS’nin 5. maddesinin   5. paragrafı alanına girdiğini gözlemlemektedir (bakınız, Türkiye aleyhine Barıꢀ davası,   no 26170/03, prg. 17, 31 Mart 2009). Bu nedenle, AĐHM bu ön itirazı da reddetmektedir.   AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit   etmektedir. Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.   B. Esasa iliꢀkin   AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafına dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak Hükümet, tutukluluk   hali süresinin özellikle isnat edilen suçların niteliğine, öngörülen cezaların ağırlığına ve   baꢀvuranların ciddi suç iꢀleme ihtimaline oranla aꢀırı bulunamayacağını savunmaktadır.   Hükümet, ayrıca mevcut kaçma riskinin, tekrar suç iꢀleme tehlikesinin ve kamu düzenini   koruma gerekliliğinin baꢀvuranların tutukluluk halinin devamı için haklı nedenler   oluꢀturduğunu belirtmiꢀtir.   Dikkate alınacak tutukluluk süresinin belirlenmesiyle ilgili yerleꢀik içtihadı bakımından   AĐHM (bakınız, özellikle, Türkiye aleyhine Solmaz davası, no 27561/02, prg. 23-37,   CEDH 2007-...(alıntılar), ve Türkiye aleyhine Baltacı davası, no 495/02, prg. 44-46,   Temmuz 2006), mevcut davada Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,   Hasan Süsli ve Murat Salur’un on iki yıl altı aydan fazla ve diğer baꢀvuranların ise on iki yıl   beꢀ aydan fazla tutuklu kaldıklarını tespit etmektedir. AĐHM, benzer durumları daha önce   incelediğini ve hemen hepsinde AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafının ihlal edildiğine   hükmettiğini hatırlatmaktadır (bakınız, diğer birçoğu arasından, Türkiye aleyhine Dereci   davası, no 77845/01, prg. 34-41, 24 Mayıs 2005, ve Türkiye aleyhine Taciroğlu davası,   no 25324/02, prg. 18-24, 2 ꢁubat 2006). Hükümetin farklı bir sonuca varılmasını sağlayacak   herhangi bir olgu ya da argüman ortaya koymadığını tespit eden AĐHM, mevcut davada   AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.   AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafına dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak Hükümet, tutukluluk   halinin yasallığını denetlemek amacıyla öngörülen itiraz yolunun etkin olduğunu   yinelemektedir. Bu konuyla ilgili olarak AĐHM, geçmiꢀte buna benzer birçok davada ceza   mahkemelerinin – mevcut davada olduğu gibi - basmakalıp gerekçelerle bir baꢀvuranın   tutukluluk halinin devamına karar vermesinin, hem 5. maddenin 3. paragrafının ihlal edildiği   sonucuna varılmasına neden olan en önemli unsurlardan birini teꢀkil ettiğini ve hem de bu   gerekçelere karꢀı çıkmak için öngörülen itiraz yolunun düꢀük baꢀarı ihtimali vaat ettiğini   açıkça gösterdiğini hatırlatmaktadır (Koꢀti ve diğerleri, ilgili bölüm). Ayrıca AĐHM, birçok   defa, hukuki nitelikten yoksun ve özgürlükten mahrum bırakmada usule iliꢀkin teminatları   sunmayan böylesi bir yargılamanın 5. maddenin 4. paragrafındaki gereksinimleri yerine   getirmediğine hükmetmiꢀtir. AĐHM, özellikle bu yargılamanın hem çeliꢀik olması ve hem de   her durumda iddia makamı ile tutuklu arasında « silahların eꢀitliği»’ni garanti etmesi   gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, ilgili ꢀahsın bizzat veya avukatı aracılığı ile kamuya açık   bir duruꢀmada bu yargılamaya katılması sağlanmalıydı (bakınız, Türkiye aleyhine Bağrıyanık   davası, no 43256/04, prg. 51, 5 Haziran 2007, bu sorunun tüm sistemi etkileyen niteliğiyle   ilgili olarak bakınız Türkiye aleyhine Cahit Demirel davası, no 18623/03, prg. 44-48, 7   Temmuz 2009). Mevcut davada farklı sonuca varmayı gerektirecek hiçbir unsur göremeyen   AĐHM, AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafının ihlal edildiğine hükmetmektedir.   III. AĐHS’NĐN 6 VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, davalarının makul süre içerisinde sonuçlandırılmadığından ve aynı zamanda   haklarında yürütülen ceza yargılaması süresine itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolunun   bulunmadığından ꢀikâyetçi olmakta ve bu baꢀlık altında AĐHS’nin 6 ve 13. maddelerine atıfta   bulunmaktadır.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Hükümet, baꢀvuranların hiçbir zaman, özet olarak bile, ulusal mahkemeler önünde söz   konusu yargılama süresinin uzunluğundan yakınmadıklarını kaydetmekte ve iç hukuk   yollarının tüketilmediğini iddia etmektedir. Hükümete göre, ilgili ꢀahıslar, Adalet Bakanlığı   aleyhine tam yargı davası açmalı ve yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141 ve 142.   maddeleri uyarınca bu yönde tazminat talep etmeliydi.   AĐHM, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni Ceza Muhakemeleri Usulü   Kanunu’nun 141 ve 142. maddelerine atıfla yapılan itiraz dıꢀında Hükümet tarafından dile   getirilen benzer ön itirazları daha önce de reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM, aslında Türk   hukuk sisteminin yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden önce   davacılara AĐHS’nin 13. maddesi anlamında aꢀırı uzun yargılama süresine itiraz etme imkânı   veren etkili bir hukuk yolu sunmadığını daha önce de tespit etmiꢀtir (Türkiye aleyhine Tendik   ve diğerleri davası, no 23188/02, prg. 36, 22 Aralık 2005).   Hükümetin yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141 ve 142. maddelerine atıfla   yaptığı itirazla ilgili olarak AĐHM, konunun baꢀvuranların AĐHS’nin 13. maddesi kapsamında   dile getirdikleri ꢀikâyetin özüyle yakından bağlantılı olduğunu düꢀünmekte ve esasla   birleꢀtirilerek incelenmesine karar vermektedir.   Söz konusu ꢀikâyetlerin baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit eden   AĐHM, bu ꢀikâyetleri kabuledilebilir ilan etmektedir.   B. Esasa iliꢀkin   1. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı   Hükümet, davanın karmaꢀıklığına, dosyaların büyüklüğüne, baꢀvuranlara isnat edilen   suçların niteliğine, iꢀlenen suçların çokluğuna, davaya dahil edilen sanık, tanık, davalı ve   mağdurların sayısına bakıldığında ve özellikle organize suçlarla ilgili yargılamaların önündeki   zorluklar dikkate alındığında ihtilaflı yargılama süresinin makul olmadığının   söylenemeyeceğini ve ayrıca ulusal mahkemelerin söz konusu yargılamaları yürütürken çabuk   davranmadığının iddia edilemeyeceğini savunmaktadır.   Baꢀvuranlar, bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, dikkate alınacak dönemin Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,   Hasan Süsli ve Murat Salur için tutuklandıkları 2 ve 3 Haziran 1994 tarihlerinde, Bay ꢁahin   Yapıcı, Mustafa Demir, Mehmet Duman, Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen,   Sedat ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa   Sevim, Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli için ise 8 ila 14 Eylül 1994 tarihlerinde baꢀladığını tespit   etmektedir. AĐHM, söz konusu yargılamaların sırasıyla 10 Nisan 2008 ve 16 Nisan 2009   tarihlerinde Yargıtay’ın ilk derece mahkemelerinin baꢀvuranları ömür boyu hapis cezasına   mahkûm eden kararlarını onaylamasıyla son bulduğunu not etmektedir. Dolayısıyla   Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ, Hasan Süsli ve Murat Salur   hakkında yürütülen ceza davası iki dereceli yargılama için on üç yıl on aydan fazla sürerken,   diğer baꢀvuranlar hakkında yürütülen ceza davası da yine iki dereceli yargılama için on dört   yıl yedi aydan fazla sürmüꢀtür.   AĐHM bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve baꢀta   davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kıstaslar ile baꢀvuran ve   yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bakınız,   diğer birçoğu arasından, Fransa aleyhine Pélissier ve Sassi davası [GC], no 25444/94, prg. 67,   CEDH 1999-II).   Öte yandan AĐHM, yargı makamlarının – adaletin en kısa zamanda tecelli etmesiyle   yükümlü olduğu bir konumda – baꢀvuranları bütün yargılama süreci boyunca tutuklu   bulundurduklarını gözlemlemektedir (bakınız, diğerleri arasından, Rusya aleyhine   Kalachnikov davası, no 47095/99, prg. 132, CEDH 2002-VI ve Türkiye aleyhine Gezici ve   Đpek davası, no 71517/01, prg. 54, 10 Kasım 2005).   AĐHM, organize suçlarla ilgili bu yargılamaların özellikle davaya dahil olan sanık, tanık,   davacı sayısı ile sanıklara isnat edilen suçların çokluğu ve dosyaların büyüklüğü nedeniyle   bazı karmaꢀıklıklar içerdiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte, bu karmaꢀıklık tek baꢀına   bir yargılamanın on üç yıl on aydan fazla ya da on dört yıl yedi aydan fazla sürmesini haklı   gösteremez.   Konuyla ilgili yerleꢀik içtihadını (bakınız, diğer birçoğu arasından, Pélissier ve Sassi, ilgili   bölüm, ve Türkiye aleyhine A. Yılmaz davası, no 10512/02, prg. 46-53, 22 Temmuz 2008) ve   mevcut dava koꢀullarını dikkate alan AĐHM, ihtilaflı yargılamaların aꢀırı uzun sürdüğü ve   dolayısıyla « makul bir sürede yargılanma hakkı » gereksinimine cevap vermediği kanaatine   varmaktadır.   Bu itibarla, söz konusu ꢀikâyetle ilgili olarak AĐHS’nin 6. maddenin 1. paragrafı ihlal   edilmiꢀtir.   2. AĐHS’nin 13. maddesi   AĐHM, bu maddedeki hükmün, bireyin, 6. maddenin 1. paragrafında getirilen, davanın   makul bir süre içerisinde görülmesi zorunluluğuna uyulmaması gibi ꢀikayetlerini ulusal bir   mahkeme önünde dile getirebileceği etkin bir baꢀvuru yapma hakkını garanti altına aldığını   hatırlatmaktadır (bakınız Polonya aleyhine Kudła davası [GC], no 30210/96, prg. 156, CEDH   2000-XI).   ꢁüphesiz, yalnızca tazminat elde etmeye yönelik bir itiraz yolunun görülmekte olan bir   yargılamayı hızlandıramayacağı gerçeği, tek baꢀına belirleyici bir unsur olamaz. AĐHM, bu   konuyla ilgili olarak, bir baꢀvuranın iç hukukta yargılama süresinin uzunluğundan ꢀikayet   etmek amacıyla kullanabileceği itiraz yollarının AĐHS’nin 13. maddesi anlamında « etkili »   olması için, «iddia edilen ihlalin ortaya çıkmasını veya devam etmesini engellemesi veya   gerçekleꢀmiꢀ tüm ihlaller için elveriꢀli bir düzeltme yapması» gerektiğini hatırlatmaktadır   (bakınız Çek Cumhuriyeti aleyhine Hartman davası, no 53341/99, prg. 81, CEDH 2003–VIII   (alıntılar)). O halde, 13. madde konuyla ilgili bir seçimlik ꢀart sunmaktadır: bir baꢀvuru yolu   ya daha ziyade baꢀvurulan mercilerin kararlarını ivedilikle açıklamasını sağlayarak ya da ilgili   kiꢀiye, tespit edilen gecikmeler için elveriꢀli bir tazmin imkanı sağladığı zaman « etkin »   olarak nitelendirilebilir (Kudla, ilgili bölüm, prg. 159). AĐHM’ne göre, AĐHS’nin 13 ve 35/1.   maddelerindeki (bakınız Kudla, prg. 152) « yakın benzerlikler » göz önüne alındığında, aynı   durum bu ikinci maddede yer alan « etkin » baꢀvuru kavramı için de kaçınılmaz olarak   geçerlidir (Fransa aleyhine Mifsud davası (karar), no 57220/00, CEDH 2002–VIII).   AĐHM, yeni Türk Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 142. maddesinin, hızlı   yürütülmeyen bir ceza yargılamasında ancak karar kesinleꢀtikten sonra ilgili ꢀahıslara yetkili   mercilerden tazminat talep etme imkânı sunduğunu not etmektedir (iç hukukta ilgili   hükümlere bakınız ve Mifsud kararının ilgili bölümüyle karꢀılaꢀtırınız). Bu hüküm, her türlü   itiraz baꢀvurusu için kesin karar olmasını öngördüğünden, makul sürede yargılanma hakkının   ihlal edildiğine inanan kimselere dava devam ettiği sürece iddia edilen ihlalin engellenmesini   sağlamak ya da elveriꢀli bir düzeltme elde etmek amacıyla dava açma imkanı sunmamaktadır.   AĐHM, baꢀvuranlar hakkında yürütülen ceza yargılamalarının bu baꢀvurunun sunulduğu 10   Aralık 2005 tarihinde görülmeye devam etmesi dolayısıyla, iç hukuk sisteminin, mevcut   davada yargılama süreleri makul süreyi çoktan geçmiꢀ olmasına rağmen, baꢀvuranlara böyle   bir itiraz yolu sunmadığını kaydetmektedir.   Diğer taraftan Hükümet, atıfta bulunulan itiraz yolunun baꢀvuranlara isnat edilen suçlarla   ilgili kararı hızlandırabileceğini ya da baꢀvuranlara gecikmeden dolayı tazminat elde etme   imkanı sunabileceğini iddia etmemektedir. Üstelik, Hükümet iç hukukta baꢀvuranların söz   konusu itiraz yolunu kullanarak böylesi bir tazminat elde ettiklerini kanıtlayan bir karar   örneği gösterememektedir (Kudła, ilgili bölüm, prg. 159).   AĐHM’nin gözünde hem hukuken ve hem de uygulamada etkili olması gereken bu itiraz   yolunun, mevcut davada, 13. maddede öngörülen « etkinlik » kıstasını yerine getirmediği   anlaꢀılmaktadır.   Dolayısıyla, mevcut davada Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki ön   itirazı kabul edilemez. Bu durumda, AĐHM, baꢀvuranların davalarının, AĐHS’nin 6.   maddesinin 1. paragrafında belirtildiği ꢀekilde, makul bir süre zarfında çözüme ulaꢀtırılması   haklarını kullanabilmelerine olanak tanıyan bir baꢀvuru yolunun iç hukukta bulunmamasından   dolayı AĐHS’nin 13.maddesinin ihlal edildiği kanaatine varmaktadır.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, uğradıkları manevi zarar karꢀılığında her biri için 50 000 Euro (EUR) talep   etmektedir. Baꢀvuranlar ayrıca, ziyarete gelen aile fertlerinin yol giderleri ve kendilerinin   tutukluluk süresince yaptıkları masraflar karꢀılığında rakam belirtmeksizin maddi tazminat   talep etmektedir. Baꢀvuranlar, yine rakam belirtmeksizin ve hiçbir kanıt belgesi sunmaksızın   ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki yargılama gider ve masrafları için ayrıca bir tazminat   talep etmektedir.   Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.   Maddi tazminat ve yargılama gider ve masraflarıyla ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranların   taleplerinin Tüzük’ün 60. maddesine uygun olarak dile getirilmediğini ve dolayısıyla bu   baꢀlık altında tazminat ödenmesine yer olmadığını gözlemlemektedir. Buna karꢀın, AĐHM   manevi tazminat olarak baꢀvuranların her birine 14 000 Euro ödenmesinin hakkaniyete uygun   olacağı kanaatindedir.   AĐHM, Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirleneceğini ifade etmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. AĐHS’nin 5/3 ve 4. maddesinin ihlal edildiğine;   4. AĐHS’nin 6/1 ve 13. maddesinin ihlal edildiğine;   5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine 14.000 (on dört bin)   Euro manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   Ek   Baꢀvuranların Listesi   1. 1976 doğumlu baꢀvuran Mesut Tunce tarafından yapılan 2422/06 numaralı baꢀvuru.   2. 1971 doğumlu baꢀvuran Naꢀit Tutar tarafından yapılan 3712/08 numaralı baꢀvuru.   3. 1974 doğumlu baꢀvuran Đhsan Baran tarafından yapılan 3714/08 numaralı baꢀvuru.   4. 1973 doğumlu baꢀvuran Asıf Güneꢀ tarafından yapılan 3715/08 numaralı baꢀvuru.   5. 1974 doğumlu baꢀvuran Hasan Süsli tarafından yapılan 3717/08 numaralı baꢀvuru.   6. 1975 doğumlu baꢀvuran Murat Salur tarafından yapılan 3718/08 numaralı baꢀvuru.   7. 1975 doğumlu baꢀvuran ꢁahin Yapıcı tarafından yapılan 3719/08 numaralı baꢀvuru.   8. 1973 doğumlu baꢀvuran Mustafa Demir tarafından yapılan 3724/08 numaralı baꢀvuru.   9. 1975 doğumlu baꢀvuran Mehmet Duman tarafından yapılan 3725/08 numaralı baꢀvuru.   10. 1970 doğumlu baꢀvuran Seyfettin Kinay tarafından yapılan 3728/08 numaralı baꢀvuru.   11. 1974 doğumlu baꢀvuran Mehmet Ali Eneze tarafından yapılan 3730/08 numaralı baꢀvuru.   12. 1968 doğumlu baꢀvuran Veysi Ülsen tarafından yapılan 3731/08 numaralı baꢀvuru.   13. 1974 doğumlu baꢀvuran Sedat ꢁeran tarafından yapılan 3733/08 numaralı baꢀvuru.   14. 1974 doğumlu baꢀvuran Kasım Erkan tarafından yapılan 3734/08 numaralı baꢀvuru.   15. 1970 doğumlu baꢀvuran Remezan Elaltuntaꢀ tarafından yapılan 3735/08 numaralı baꢀvuru.   16. 1972 doğumlu baꢀvuran Güro Adem tarafından yapılan 3737/08 numaralı baꢀvuru.   17. 1974 doğumlu baꢀvuran Mehmet Zeki Đnal tarafından yapılan 3739/08 numaralı baꢀvuru.   18. 1972 doğumlu baꢀvuran Mustafa Sevim tarafından yapılan 3740/08 numaralı baꢀvuru.   19. 1976 doğumlu baꢀvuran Sıdık Kurt tarafından yapılan 3745/08 numaralı baꢀvuru.   20. 1974 doğumlu baꢀvuran Mahsum Nazli tarafından yapılan 3746/08 numaralı baꢀvuru.   9