24846/94;34165/96;34166/96;34167/96;34168/96;34169/96;34170/96;34171/96;34172/96;34173/96
WyrokETPCz1999-10-28ECLI:CE:ECHR:1999:1028JUD002484694
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy interwencja ustawodawcy francuskiego (ustawa nr 94-43 z 18 stycznia 1994 r.) w toczące się postępowania sądowe dotyczące sposobu obliczania specjalnego dodatku dla pracowników służb ubezpieczeń społecznych naruszyła prawo skarżących do rzetelnego procesu sądowego z art. 6 ust. 1 Konwencji?
2. Czy przewlekłość postępowania sądowego w sprawie niektórych skarżących naruszyła prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał przypomniał, że prawo do rzetelnego procesu sądowego z art. 6 ust. 1 Konwencji wyklucza interwencję ustawodawcy, która ma na celu wpłynięcie na wynik toczącego się postępowania sądowego, chyba że jest to uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym. W niniejszej sprawie, ustawa nr 94-43 z 18 stycznia 1994 r. retroaktywnie ustaliła wysokość spornego dodatku na poziomie 3,95 jednostki, co było zgodne ze stanowiskiem rządu, a sprzeczne z korzystnymi dla skarżących orzeczeniami sądów niższych instancji. Trybunał uznał, że argumenty rządu dotyczące zapobiegania sprzecznym orzeczeniom sądowym i ochrony stabilności finansowej systemów ubezpieczeń społecznych nie stanowiły wystarczająco nadrzędnego interesu publicznego, aby uzasadnić taką interwencję. Trybunał podkreślił, że państwo, będące stroną sporu (pośrednio, poprzez nadzór nad organami ubezpieczeń społecznych), nie może wykorzystywać swojej władzy ustawodawczej do rozstrzygania sporów na swoją korzyść, zwłaszcza gdy orzeczenia sądów krajowych były już korzystne dla skarżących lub wskazywały na takie rozstrzygnięcie. Interwencja ta pozbawiła skarżących realnej możliwości kontynuowania postępowania i uzyskania korzystnego dla nich rozstrzygnięcia, czyniąc proces bezprzedmiotowym. W odniesieniu do długości postępowania, Trybunał stwierdził, że znaczne opóźnienie w postępowaniu apelacyjnym, trwające prawie trzy lata, za które odpowiedzialne były władze sądowe, naruszyło prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.Stan faktyczny
Skarżący, pracownicy służb ubezpieczeń społecznych w regionie Alzacja-Mozela we Francji, domagali się wypłaty specjalnego dodatku za trudności (IDP) w wysokości ustalonej pierwotną umową z 1953 roku (12-krotność jednostki), która została jednostronnie zmieniona przez pracodawców na 3,95 jednostki. Krajowe trybunały pracy i sądy apelacyjne wydawały sprzeczne orzeczenia, przy czym niektóre z nich (np. Sąd Apelacyjny w Besançon) były korzystne dla skarżących. W trakcie toczących się postępowań, francuski parlament uchwalił ustawę nr 94-43 z 18 stycznia 1994 r., która retroaktywnie ustaliła wysokość dodatku na 3,95 jednostki, rozstrzygając tym samym spór na korzyść państwa. W przypadku dziewięciu skarżących (Gonzalez i inni), ich skarga kasacyjna została uznana za niedopuszczalną z przyczyn proceduralnych, co uniemożliwiło im dalsze dochodzenie roszczeń.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji w odniesieniu do rzetelności postępowania.
2. Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji w odniesieniu do długości postępowania w przypadku skarżących Gonzalez, Mari, Delakerie, Schreiber, Kern, Gontie, Schreiber, Memeto i Kosuta.
3. Nie ma potrzeby rozpatrywania skargi na podstawie art. 13 Konwencji.
4. Zasądza zadośćuczynienie na podstawie art. 41 Konwencji.
5. Oddala pozostałą część roszczeń o słuszne zadośćuczynienie.Pełny tekst orzeczenia
saqme `zelinski, pradali da gonzalesi safrangeTis winaaRmdeg~
CASE OF ZELINSKI AND PRADAL AND GONZALEZ AND OTHERS v. FRANCE
(# 24846/94 da 34165/96-34173/96 gaerTianebuli ganacxadebi)
ganCineba
strasburgi G wlis 28 oqtomberi
saqmeSi `zelinski, pradali da gonzalesi safrangeTis winaaRmdeg~
adamianis uflebaTa evropulma sasamarTlom, Seikriba ra didi palatis saxiT
adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciis (SemdgomSi
`konvencia~) 27-e muxlis (romelic Sesworebulia #11 oqmiT1) da sasamarTlos
reglamentis2 Sesabamisi debulebebis safuZvelze Semdegi SemadgenlobiT:
b-ni l. vildhaberi, prezidenti
b-ni l. ferari bravo
b-ni l. kafliSi
b-ni j. makarCiki
b-ni u. furmani
b-ni k. iungvierti
b-ni m. fiSbaxi
b-ni b. zupanCiCi
q-ni n. vajiCi
b-ni j. hedigani
q-ni u. Tomaseni
q-ni m. caca-nikolovska
b-ni t. pantiru
b-ni e. levici
b-ni k. traja
q-ni s. botuCarova
b-ni a. bake _ ad hoc mosamarTle
da aseve registratoris moadgile, b-ni boer-bukikio,
imsjela ra ganmartoebiT 1999 wlis 26 maissa da 29 seqtembers, wlis 29 seqtembers gamoitana Semdegi ganCineba:
procedura
1. saqme `zelinski da pradali safrangeTis winaaRmdeg~ gadaeca sasamarTlos
konvenciis3 adre moqmedi me-19 muxlis Sesabamisad adamianis uflebaTa komisiis
(SemdgomSi `komisia~) mier 1997 wlis 25 oqtombers da safrangeTis mTavrobis mier
(SemdgomSi `mTavroba~) 1997 wlis 11 dekembers. saqme `gonzalesi da sxvebi
safrangeTis winaaRmdeg~ sasamarTlos gadaeca 1998 wlis 9 dekembers komisiis mier
konvenciis Sesworebuli me-19 muxlis Sesabamisad. orive saqme ganxiluli iqna
konvenciis adre moqmedi 32-e muxlis pirveli punqtisa da 47-e muxlis Sesabamisad.
am ori saqmis safuZveli iyo safrangeTis 11 moqalaqis 11 ganacxadi (# 24846/94 da
# 34165/96-dan 34173/96-mde, es ukanasknelni komisiam SeaerTa 1997 wlis 9 aprils)
safrangeTis winaaRmdeg konvenciis adre moqmedi 25-e muxlis Sesabamisad. pirveli
ganacxadi Seitanes b-nma benua zelinskim da b-nma martin pradalma 1994 wlis 5
ivliss, meore ganacxadi – q-nma Janin gonzalesma 1996 wlis 19 agvistos, xolo
danarCeni 8 ganacxadi – q-nma martin marim, q-nma anita delakeriem, b-nma gi
Sreiberma, q-nma monika kernma, b-nma paskal gontiem, q-nma nikol Sreiberma, q-nma
Josian memetom da b-nma klod kosutam 1996 wlis 9 seqtembers.
komisiis Txovna Seexeboda adre moqmed 44-e da 48-e muxlebs da safrangeTis
deklaracias, romelSic man aRiara sasamarTlos savaldebulo iurisdiqcia (adre
moqmedi muxli 46). mTavrobis ganacxadi exeboda adre moqmed 48-e muxls. Txovnisa
da ganacxadis mizani iyo, miRebuliyo gadawyvetileba imis Taobaze, warmoadgenda
Tu ara saqmeSi gamoaSkaravebuli faqtebi mopasuxe saxelmwifos mier misTvis
konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtiTa da me-13 muxliT dakisrebuli
valdebulebebis darRvevas.
2. sasamarTlos adre moqmedi A wesebis4 33-e wesis me-3 punqtis `d~ qvepunqtis
Sesabamisad Catarebuli gamokvlevis pasuxad b-nma zelinskim da b-nma pradalma
ganacxades, rom surdaT procesSi monawileoba da daniSnes iuristi, romelic maT
warmoadgenda (adre moqmedi 30-e wesi).
3. pirveli saqmis, ganaskuTrebiT ki me-11 oqmis ZalaSi Sesvlamde wamoWrili
proceduruli sakiTxebis gansaxilvelad Seqmnili palatis (konvenciis adre
moqmedi 43-e muxli da adre moqmedi 21-e wesi) Tavmjdomarem b-nma bernardtma
registratoris
meSveobiT
werilobiTi
proceduris
Catarebis
Sesaxeb
konsultaciebi gamarTa mTavrobis warmomadgenelTan, b-ni zelinskisa da b-ni
pradalis advokatTan da komisiis delegatTan. amis Sedegad miRebuli
gadawyvetilebis Sesabamisad registratorma miiRo ganmcxadebelTa memorandumi da
mTavrobis memorandumi 1998 wlis 27 aprils.
4. 1998 wlis 1 noembers me-11 oqmis ZalaSi Sesvlis Semdeg da misi me-5 muxlis me-5
punqtis debulebebis Sesabamisad saqme gadaeca sasamarTlos did palatas. did
palataSi ex officio Sedioda b-ni j.p. kosta, safrangeTis sasargeblod arCeuli
mosamarTle (konvenciis 27-e muxlis me-2 punqti da sasamarTlos wesebis 24-e wesis
me-2 wesi), b-ni vildhaberi, sasamarTlos Tavmjdomare, q-ni e. palmi, sasamarTlos
Tavmjdomaris moadgile, da b-ni m. fiSbaxi, seqciis Tavmjdomaris moadgile
(konvenciis 27-e muxlis me-3 punqti da 24-e wesis me-3 da 5(a) punqtebi). didi
palatis danarCen wevrebad dainiSnen b-ni l. ferari bravo, b-ni gaukur
iorundsoni, b-ni l. kafliSi, b-ni l. furmani, b-ni k. iungvierti, b-ni b. zupanCiCi,
q-ni n. vajiCi, b-ni j. hedigani, q-ni u. Tomaseni, q-ni m. caca-nikolovska, b-ni t.
pantiru, b-ni e. levici da b-ni k. traJa (24-e wesis me-3 punqti da me-100 wesis me-4
punqti).
Semdeg b-ni kosta gadaayenes didi palatis wevrobidan (wesi 28). Sesabamisad,
mTavrobam ad hoc mosamarTled airCia b-ni a. bake (konvenciis 27-e muxli da 29-e
wesis pirveli punqti). mogvianebiT b-nma makarJikma da q-nma botuCarovam Secvales
q-ni palmi da b-ni gaukur iorundsoni, romelTac aRar SeeZloT monawileoba
saqmis Semdgom ganxilvaSi (24-e wesis me-5 (b) punqti).
5. me-100 wesis pirvel punqtTan da 24-e wesis me-6 punqtTan erTobliobaSi me-11
oqmis me-5 muxlis me-4 punqtis debulebebis Sesabamisad, didi palatis kolegiam wlis 14 ianvars gadawyvita, rom gonzalesisa da sxvebis saqme ganexila imave
did palatas, romelic Seikriba zelinskisa da pradalis saqmis gansaxilvelad.
mogvianebiT mTavrobis ganacxadis safuZvelze didma palatam gadawvita ori saqmis
SeerTeba (43-e wesis pirveli punqti).
6. registratoris meSveobiT b-nma vildhaberma gamarTa konsultaciebi werilobiTi
proceduris organizebis Sesaxeb mTavrobis warmomadgenelTan, ganmcxadeblebis
advokatTan da komisiis delegatTan. amis Sedegad miRebuli gadawyvetilebis
Sesabamisad registratorma miiRo ganmcxadebelTa memorandumi 1999 wlis 23 marts
da mTavrobis memorandumi 1999 wlis 25 marts.
7. sasamarTlos miwveviT (99-e wesi) komisiam wargzavna Tavisi erT-erTi wevri b-ni
noviki didi palatis winaSe procesSi monawileobis misaRebad.
8. Tavmjdomaris gadawyvetilebis Sesabamisad, sajaro sxdoma Catarda adamianis
uflebaTa SenobaSi, strasburgSi, 1999 wlis 26 maiss.
sasamarTlos winaSe gamocxaddnen:
(a) mTavrobis saxeliT
b-ni abrahami, sagareo saqmeTa saministros
samarTlebrivi sakiTxebis direqtori, warmomadgeneli,
b-ni busaroki, saagreo saqmeTa saministros
samarTlebrivi sakiTxebis departamentis
adamianis uflebaTa seqcia,
q-ni e. dukosi, iusticiis saministros
evropuli da saerTaSoriso saqmeebis departamentis
adamianis uflebaTa ofisi, mrCevlebi.
(b) ganmcxadebelTa saxeliT
q-ni h. mas-deseni, evropis sabWosa da sakasacio
sasamarTlos advokatura, advokati;
(c) komisiis saxeliT
b-ni m. noviki, delegati
q-ni m.t. Seferi, komisiis mdivani.
sasamarTlom mousmina b-ni novikis, q-ni mas-desenis da b-ni abrahamis gamosvlebs.
faqtebi
9. b-ni zelinski, b-ni pradali, q-ni gonzalesi, q-ni meri, q-ni delakerie, b-ni
Sreiberi, q-ni kerni, b-ni gontie, q-ni Sreiberi da b-ni kosuta arian safrangeTis
moqalaqeni, romlebic daibadnen Sesabamisad 1954, 1955, 1956, 1953, 1955, 1948, 1949, 1957,
1950, 1954 da 1957 wels. isini cxovroben merte-e-mozelis (b-ni zelinski), mozelis
(b-ni pradali), da ot-rinis (yvela danarCeni ganmcxadebeli) departamentebSi da
muSaoben socialuri uzrunvelyofis samsaxurSi elzas-mozelSi.
I. saqmis garemoebebi
A. saqmis winmswrebi movlenebi
1. Sesavali
10. 1953 wlis 28 marts strasburgis regionis socialuri uzrunvelyofis
samsaxurebma
xeli
moaweres
xelSekrulebas
profkavSiris
regionul
warmomadgenlebTan. xelSekrulebis Sesabamisad SemoRebuli iqna `specialuri
danamati sirTulisaTvis~ (indemnité de difficultés particulières – “IDP”) (SemdgomSi
`specialuri danamati~) socialuri uzrunvelyofis sistemis TanamSromelTaTvis,
vinaidan ot-rinis, ba-rinisa da mozelis departamentebis adgilobrivi samarTlis
gamoyeneba gansakuTrebiT rTuli samuSao iyo. SeTanxmebis Tanaxmad, danamati
iqneboda 12-jer meti, vidre socialuri uzrunvelyofis muSakTaTvis erovnul
xelSekrulebaSi gaTvaliswinebuli xelfasis `erTeuli~.
dasaqmebisa da socialuri uzrunvelyofis ministrma SeTanxmeba daamtkica 1953
wlis 2 ivniss. SeTanxmebis ganxorcieleba molodinisamebr moxda.
11. 1963 wlis 10 ivnisisa da 1974 wlis 17 aprilis cvlilebebis Sesabamisad,
romlebic Seexeboda xelfasis gamoTvlis meTodsa da samuSaoebis klasifikacias
da gavlena moaxdina erTeulis Rirebulebaze, socialuri uzrunvelyofis
samsaxurebis sabWoebma Seamcires specialuri danamati, romelic 1963 wels
warmoadgenda 6 erTeuls, xolo 1974 wels – 3,95 erTeuls 1953 wlis SeTanxmebiT
gaTvaliswinebuli 12 erTeulis nacvlad. amasTan, specialur danamats ar
iTvaliswinebdnen saSobao premiis gamoTvlis mizniT, romlis gadaxdac xdeboda
erovnuli koleqtiuri SeTanxmebis Sesabamisad.
12. 1998 wels ramdenime socialuri uzrunvelyofis samsaxurma gadawyvita,
gaeTvaliswinebina specialuri danamati wliuri premiis gamoangariSebisas da am
gadawyvetilebas misca 5 wlis ukuqceviTi Zala. janmrTelobisa da socialuri
sakiTxebis regionulma departamentma, romelic zedamxedvelobda am sajaro
organoebs, gaauqma gadawyvetileba TanamSromelTaTvis aRniSnuli Tanxebis
gadaricxvis Sesaxeb.
2. socialuri uzrunvelyofis samsaxurebis TanamSromlebis – ganmcxadeblebis
garda – mier Setanili sarCelebi
(a)
forbaxis,
sareburgisa
da
saregemines
samewarmeo
tribunalebis
gadawyvetilebebi
13. socialuri uzrunvelyofis samsaxurebis 136 TanamSromelma Seitana sarCeli
xuT samewarmeo tribunalSi. es TanamSromlebi moiTxovdnen 1953 wlis SeTanxmebis
zustad Sesrulebas da saTanado xelfasis gadaxdas 1983 wlis 1 dekembridan
moyolebuli (kanonis Tanxmad, gadaxdasTan dakavSirebiT sarCelebis Setanis
xandazmulobis vadaa 5 weli).
14. 1989 wlis 22 dekembris da 1990 wlis 26 aprilis (sareburgis samewarmeo
tribunali, sxvadasxva saqmianobis danayofi), 1989 wlis 20 dekembris (sareburgis
samewarmeo tribunali, aRmasrulebeli TanamSromlebis danayofi) da 1990 wlis 10
aprilisa da 12 ivnisis (forbaxis samewarmeo tribunali, aRmasrulebeli
TanamSromlebis danayofi) gadawyvetilebebis Tanaxmad, TanamSromelTa sarCelebi
erTeulze 12-jer didi specialuri danamatis ukuqceviTi ZaliT gadaxdis Sesaxeb
ar dakmayofilda.
15. 1990 wlis 23 aprilisa da 14 maisis gadawyvetilebebSi (forbaxis samewarmeo
tribunali,
sxvadasxva
saqmianobis
danayofi)
da
wlis
martis
gadawyvetilebaSi
(saregemines
samewarmeo
tribunali,
aRmasrulebeli
TanamSromlebis danayofi) saregemines janmrTelobis dazRvevis samsaxurs (Caisse
primaire d’assurance maladie – “CPAM”) daevala, gadaexada TanamSromelTaTvis (officials)
specialuri danamatis 12-jer gazrdili Tanxa ukuqceviTi ZaliT.
(b) mecis saapelacio sasamarTlos 1991 wlis 26 Tebervlis gadawyvetileba
16. 1991 wlis 26 Tebervals mecis saapelacio sasamarTlom 25 saqme gadawyvita 136
TanamSromlis sasargeblod. saxelmwifos warmomadgenelma – regionis prefeqtma
da janmrTelobisa da socialuri saqmeebis regionulma direqtorma – gaasaCivra
gadawyvetileba samarTlebriv sakiTxebze dayrdnobiT.
(c) ministris 1991 wlis 30 ivlisis da 1992 wlis 8 ivlisis gadawyvetilebebi
ministris mier damtkicebasTan dakavSirebiT
17. 1991 wlis 30 ivliss socialur saqmeTa ministrma gaauqma 1953 wlis 2 ivnisis
ministris Tanxmoba. es gadawyvetileba ministrma gaauqma 1992 wlis 8 ivliss.
(d) sakasacio sasamarTlos 1992 wlis 22 aprilis gadawyvetileba
18. 1992 wlis 22 aprilis sami gadawyvetilebiT sakasacio sasamarTlom nawilobriv
gaauqma mecis saapelacio sasamarTlos 1991 wlis 26 Tebervlis 25 gadawyvetileba TanamSromlis sarCelTan dakavSirebiT. sasamarTlom miiCnia, rom 1963 wels
ganxorcielebuli klasifikaciis cvlilebis Sedegad aRar arsebobda 1953 wlis
SeTanxmebaSi gaTvaliswinebuli indeqsis gamoyenebis SesaZlebloba. sasamarTlom
saqme daabruna qveda instanciaSi, raTa am ukanasknels Seeswavla, damkvidrda Tu
ara praqtika da Tu ar damkvidrebula, ganesazRvra, Tu ras miaRwevda indeqsis
Rirebuleba, Tu igi ar gauqmdeboda.
19. sakasacio sasamarTlom gadawyvita, rom saqme xelaxla unda moesmina bezansonis
saapelacio sasamarTlos.
(e) kolmaris saapelacio sasamarTlos 1993 wlis 23 seqtembris gadawyvetilebebi
20. kolmaris saapelacio sasamarTlom, romelSic aseve gaasaCivres specialur
danamatTan dakavSirebuli gadawyvetilebebi, 1993 wlis 23 seqtembers gamoitana
gadawyvetilebebi da, daeyrdno ra sakasacio sasamarTlos 1992 wlis 22 aprilis
gadawyvetilebebs, ganacxada, rom indeqsi aRar arsebobda da 1974 wlis 17 aprilis
cvlilebebis Semdeg damkvidrebuli praqtikis Tanaxmad specialuri danamatis
gadaxda xdeboda 3,95-jeradi erTeulis odenobiT.
(f) 1993 wlis 13 oqtombers bezansonis saapelacio sasamarTlos mier gamotanili
gadawyvetileba sakasacio sasamarTlos gadawyvetilebis Sesabamisad saqmis
xelaxali mosmenis Semdeg
21. 1993 wlis 13 oqtombers bezansonis saapelacio sasamarTlom sakasacio
sasamarTlos gadawyvetilebis Sesabamisad saqmis xelaxali mosmenis Semdeg
daadgina, rom 1953 wlis 28 martis SeTanxmeba kanonieri iyo, rom mas Zala ar
daukargavs da sxva praqtika ar damkvidrebula. Sesabamisad, man ganacxada, rom
specialuri danamati gamoangariSebuli unda iqnes minimaluri xelfasis 6,1055%-is
safuZvelze, vinaidan es procenti Seesabameboda specialur danamats, romelic 1953
wels gamoiangariSeboda Tormetjer erTeulis formuliT, kerZod, bezansonis
saapelacio sasamarTlom ganacxada:
`vinaidan 1953 wlis SeTanxmeba ar gauqmebula da specialuri danamatis gadaxda
kvlav unda gagrZeldes, mecis saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebebis
nawilobriv gauqmebis Semdeg erTaderTi Sesaswavli sakiTxia premiis gamoTvlis
meTodi 1963 wels; es SesaZlebelia praqtikis safuZvelze, xolo aseTi meTodis
gamoyenebis SeuZleblobis SemTxvevaSi indeqsis im Rirebulebis gansazRvriT,
rasac igi miaRwevda konkretuli TariRebisTvis.
... 1963 wels specialuri danamatis gamoangariSebis meTodis calmxriv Secvlas ar
SeiZleboda mohyoloda iseTi praqtikis Camoyalibeba, romelic, Tavis mxriv, kvlav
Seicvleboda 1974 wels arsebuli wesebis darRveviT ...
Tu indeqsi gaqreba, unda Seiqmnas damakavSirebeli indeqsi xelSemkvreli mxareebis
nebis Sesabamisad. da 1974 wlebSi miiCnies, rom specialuri danamati fiqsirebuli iyo da igi
gaiyo erTeulis axal Rirebulebaze, raTa mieRoT erTeulebis raodenoba,
romelic saWiro iyo specialuri danamatis gamosaTvlelad. aseTi meTodi ar
iTvaliswinebs xelfasebis saerTo zrdas da misi Sedegi iyo specialuri danamatis
progresuli Semcireba, rasac adasturebs specialuri danamatis progresis
ZiriTad xelfasTan Sedarebis Taobaze Catarebuli gamokvleva da rac
mosarCeleebma mtkicebulebad moiyvanes.
mxareTa ganzraxvis Sesasruleblad danamati sam departamentSi unda iyos
erTnairi, miuxedavad TanamSromelTa kategoriisa, da daqiravebulTa mier
mopovebuli SeRavaTebi unda SenarCundes.
specialuri danamatis Sedareba minimalur xelfasTan yvelafers naTels hfens...
magaliTad, 1990 wlis ianvarSi specialuri danamati gamoiangariSeboda 3,96
erTeulis safuZvelze, erTeulis Rirebuleba iyo 38,652 franki, specialuri
danamatis Rirebuleba ki 152,67 franki, xolo Tu misi gamoTvla moxdeboda kanoniT
gaTvaliswinebuli xelfasis 6,1055%-is safuZvelze, rac im dros warmoadgenda 5,596
franks, specialuri danamati iqneboda 341,66 franki.
. . .~
22. Sesabamisad, saapelacio sasamarTlom daadgina, rom unda Catarebuliyo
xelaxali
mosmenebi,
rac
saSualebas
miscemda
TiToeul
mosarCeles,
daeangariSebina misTvis kuTvnili gadasaxdeli Tanxa.
(g) 1994 wlis 18 ianvris kanoni #94-43
23.
sazogadoebis
janmrTelobisa
da
socialuri
keTildReobis
Sesaxeb
kanonproeqti parlamentSi 1993 wlis 26 oqtombers Seitanes; safrangeTis mTavroba
gaxda 85-e muxlSi cvlilebebis sakiTxis ganxilvis inciatori. ZiriTadi debatebi
amis Taobaze gaimarTa 1993 wlis 30 noembers erovnul asambleaSi da 1993 wlis 13
dekembers senatSi. kanonproeqtis 85-e muxli miRebuli iqna.
24. 85-e muxlis mixedviT, sawinaaRmdegos Sesaxeb sasamarTlos nebismieri saboloo
arsebiTi gadawyvetilebis ararsebobis SemTxvevaSi, 1953 wlis 28 martis
SeTanxmebiT ba-rinis, ot-rinisa da mozelis departamentebis socialuri
uzrunvelyofis samsaxurebis TanamSromelTaTvis SemoRebuli specialuri danamati wlis 1 dekembridan iqneboda 3,95-jer erTeulis Rirebuleba, rogorc es
ganisazRvra gadaxdis xelSekrulebebiT, da gadaixdeba weliwadSi 12-jer. es
debuleba gamoiyeneba miuxedavad nebismieri sawinaaRmdego individualuri an
koleqtiuri xelSekrulebisa, romelic ZalaSi iyo 85-e muxlis amoqmedebis
droisaTvis.
25. parlamentis wevrebis nawilma sarCeli Seitana sakonstitucio sabWoSi, vinaidan
miiCnia, rom kanonis miRebiT dairRva xelisuflebis danawilebis principi, radgan
sasamarTlos am sakiTxze gadawyvetileba gamohqonda; garda amisa, aRniSnuli
muxli aregulirebda Sromis samarTalurTierTobebs, rac aranairad ar iyo
dakavSirebuli Tavad kanonis mizanTan.
26. 1994 wlis 13 ianvris gadawyvetilebiT sakonstitucio sabWom daadgina, rom
gasaCivrebuli debulebebi ar iyo arakonstituciuri, vinaidan:
`daawesa ra `sirTuleebisTvis specialuri danamatis~ odenoba 3,95-jer erTeulis
Rirebulebad, rac gansazRvruli iyo 1957 wlis
xelSekrulebebiT da 1983 wlis 1 dekembridan ukuqceviTi moqmedebiT, kanonmdebels
miznad hqonda, SeeCerebina Semdgomi winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebi
Tebervlis gadaxdis
sasamarTlos mier da, amgvarad, Tavidan aecilebina axali davebi, romelTa
arsebobac arasasurvel gavlenas moaxdenda socialuri uzrunvelyofis sqemebis
stabilurobaze.
kanonmdebelma aSkarad daicva im moqalaqeTa inetresebi, romelTa sasargeblodac
sasamarTlos mier gamotanili gadawyvetileba arsebiTad Sevida ZalaSi. ar
arsebobs imis mtkicebis safuZveli, rom kanonmdebels surda sisxlis samarTlis
debulebebisaTvis ukuqceviTi Zalis micema. zemoxsenebli principebis dacvis
mizniT kanonmdebeli uflebamosili iyo, gamoeyenebina Tavisi Zalaufleba da
debulebebisaTvis ukuqceviTi Zala mieca, vinaidan mxolod mas gaaCnda es
Zalaufleba
da
aRniSnuli
xels
Seuwyobda
sasamarTloebis
mier
araTanmimdevruli gadawyvetilebebis miRebiT Seqmnili situaciis gadaWras.
Sesabamisad, gasaCivrebuli debulebebi ar ewinaaRmdegeba da arc ugulebelyofs
konstituciur principebs...~
27. Sesabamisad, aqtis (#94-43 kanonis) 85-e muxli konstituciurad CaiTvala.
promulgireba moxda 1994 wlis 18 ianvars.
(h) sakasacio sasamarTlos 1995 wlis 15 Tebervlis da 2 martis gadawyvetilebebi
28. 1995 wlis 15 Tebervals sakasacio sasamarTlom Sarreguemines CPAM-is, loranis
regionis prefeqtis da elzasis socialuri da janmrTelobis saqmeebis regionuli
direqtoris
mier
bezansonis
saapelacio
sasamarTlos
gadawyvetilebis
gasaCivrebis Sesaxeb sakasacio saCivris ganxilvisas nawilobriv gaauqma
gadawyvetileba da ar daudgenia, rom saqme xelaxla unda moesmina romelime
saapelacio sasasamrTlos:
`... 1994 wlis 18 ianvris aqtis 85-e muxli awesebs specialuri danamatis odenobas
gadaxdis TiToeuli periodisaTvis 3,95-jer erTeulis RirebulebiT, rac
gamomdinareobs gadaxdis Sesaxeb xelSekrulebidan, romelic, Tavis mxriv,
dadebulia 1957 wlis 8 Tebervlis koleqtiuri SeTanxmebis Sesabamisad da Seexeba
socialuri uzrunvelyofis organoebis TanamSromlebs. vinaidan gasaCivrebuli
gadawyvetileba awesebs aRniSnuli debulebisagan gansxvavebul gamoTvlis
meTodebs, igi unda gauqmdes.
samoqalaqo saproceso kodeqsis 627-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad saqme unda
gadawydes Sesabamisi samarTlis gamoyenebis safuZvelze.
am mizezebis gamo . . .:
auqmebs bezansonis saapelacio sasamarTlos mier 1993 wlis 13 oqtombers
gamotanil gadawyvetilebas, magram mxolod im nawilSi, sadac sasamarTlom
daadgina, rom specialuri danamatis gamoangariSeba unda moxdes kanoniT
gaTvaliswinebuli minimaluri xelfasis 6,1055%-iT;
miiCnevs, rom ar aris aucilebeli saqmis xelaxali mosmena;
miiCnevs, rom specialuri danamatis Rirebuleba nebismieri gadaxdis momentisaTvis
unda ganisazRvros 3,95-jer erTeulis RirebulebiT, rogorc es gansazRvrulia
socialuri uzrunvelyofis organoebis TanamSromelTa 1957 wlis 8 Tebervlis
koleqtiuri dasaqmebis xelSekrulebaSi;
. . .~
29. 1995 wlis 2 martis gadawyvetilebiT sakasacio sasamarTlom analogiurad uari
ganacxada
kolmaris
saapelacio
saasmarTlos
wlis
seqtembris
gadawyvetilebebis Sesaxeb sakasacio saCivris dakmayofilebaze imave safuZvliT.
B. b-n zelinskisTan da b-n pradalTan dakavSirebuli procesi
1. mecis samewarmeo tribunalis 1991 wlis 4 dekembris da 1992 wlis 21 oqtombris
gadawyvetilebebi
30. 1991 wlis 15 da 17 aprils b-nma zelinskim 47 pirTan erTad, romelTac
warmoadgenda
safrangeTis
demokratiuli
Sromis
konfederaciis
oficeri
(Confédération française démocratique du travail – “CFDT”), mimarTa tribunals specialuri
danamatis (romelic TiToeul mosarCeleze 31 131,11 frankad iyo Sefasebuli)
davalianebis
gadaxdis
da
momavalSi
specialuri
danamatis 1953
wlis
xelSekrulebis safuZvelze gamoTvlis TxovniT.
31. mecis samewarmeo tribunalis winaSe regionis prefeqtma da janmrTelobisa da
socialuri saqmeebis direqtorma iTxoves procesis Catareba mas Semdeg, rac
sakasacio
sasamarTlo
gamoitanda
gadawyvetilebas
identuri
saqmeebis
gadawyvetilebebze sakasacio saCivarTan dakavSirebiT, romlebic gamoitana mecis
saapelacio sasamarTlom 1991 wlis 26 Tebervals.
32. 1991 wlis 28 ivnissa da 12 ivliss meore ganmcxadebelma da 48 sxva
TanamSromelma, romelTac warmoadgendaT CFDT-is oficeri, Seitanes analogiuri
sarCeli mecis samewarmeo tribunalSi.
33. 1991 wlis 4 dekembris (b-ni zelinski) da 21 oqtombris (b-ni pradali)
gadawyvetilebebiT mecis samewarmeo tribunalma dakmayofila mosarCeleebis
moTxovna gadaxdaze da daadgina, rom specialuri danamati unda gamoiTvlebodes
Tormet Tviur erTeulad 1953 wlis xelSekrulebis Sesabamisad. man ganacxada, inter
alia:
`SeTanxmeba iTvaliswinebs, rom premia udris Tormetjer im erTeulis
Rirebulebas, romelic gansazRvrulia socialuri uzrunvelyofis TanamSromelTa
Sesaxeb erovnuli SeTanxmebiT.
xelfasis gamoTvlis meTodisa da samsaxurebis klasifikaciis Sesaxeb 1963 wlis 10
ivnisis da 1974 wlis 17 aprilis cvlilebebis da am cvlilebebis Sedegad
erTeulis Rirebulebis Secvlis gaTvaliswinebiT 1953 wels xelSekrulebis
xelmomwerma sabWoebma gadawyvites, SeenarCunebinaT specialuri danamatis mudmivi
Rirebuleba koreqtirebis saSualebiT.
dadgenilia, rom aRniSnuli koreqtirebis mixedviT specialuri danamati Semcirda
Sesabamisad 6 da Semdeg 3,95 erTeulamde. wlis SeTanxmebis debulebebi zustad aris formulirebuli da 12 erTeulis
odenobis safuZvlis calmxrivi Secvla ar SeiZleboda.
socialuri uzrunvelyofis samsaxurebs unda gaeuqmebinaT SeTanxmeba, Tu miaCndaT,
rom 1963 da 1974 wlebis koreqtireba gadametebuli tvirTi iyo.
aseTi cvlileba ar unda iqnes gaTvaliswinebuli, Tu mxareebi winaswar ar
daTanxmdnen amaze da erTi xelSemkvreli mxaris dumili ar unda CaiTvalos
Tanxmobis niSnad (muxli L. 134-4, Sromis kodeqsi) ...~ (1991 wlis 4 dekembris
gadawyvetilebis amonaridi).
34. regionis prefeqtis saxeliT moqmedma janmrTelobisa da socialuri saqmeebis
direqtorma gaasaCivra es gadawyvetilebebi.
2. mecis saapelacio sasamarTlos 1993 wlis 19 da 20 aprilis gadawyvetilebebi
35. 1993 wlis 19 aprilis (b-ni pradali) da 20 aprilis (b-ni zelinski)
gadawyvetilebebSi mecis saapelacio sasamarTlom ZalaSi datova samewarmeo
tribunalis gadawyvetilebebi da miiCnia, rom premia Seicvala calmxrivad, riTac
dairRva koleqtiuri SeTanxmebebis Sesaxeb 1950 wlis kanoni, kerZod, Semdegi
mizezebis gamo:
`premiis gamoTvla unda efuZnebodes erTeulis Rirebulebas, rogorc is
gansazRvrulia 1963 wlis 10 ivnisis da 1974 wlis 17 aprilis da sxva Zalis mqone
SeTanxmebebiT yovel konkretul SemTxvevaSi.
samoqalaqo
xelSekruleba savaldebuloa maTTvis, vinc isini dado. isini SesaZlebelia
gauqmdes saerTo TanxmobiT an kanoniT gaTvaliswinebul safuZvlebze.
kodeqsis
1134-e
muxlis
Sesabamisad,
kanonierad
dadebuli
analogiurad, Sromis kodeqsis 135-1 muxliT koleqtiuri dasaqmebis xelSekruleba
savaldebuloa yvelasaTvis, vinc mas xeli moawera.
. . .
ar SeiZleba imis uaryofa, rom 1953 wlis 28 martis xelSekruleba ar yofila
denonsirebuli romelime mxaris mier. Sesabamisad, unda gagrZeldes misi
Sesruleba. mamravlis Semcirebis mizniT ganxorcielebuli ori cvlileba
ewinaaRmdegeboda samoqalaqo kodeqsis 1134-e muxls da koleqtiuri dasaqmebis
Sesaxeb xelSekrulebebs.
Sesabamisad, danamatis gadaxda unda xdebodes 12-jeradi erTeulis safuZvelze,
rogorc is dadgenilia zemoaRniSnuli xelSekrulebiT.
. . .~
3. sakasacio sasamarTlos 1995 wlis 2 martis gadawyvetileba
36. 1995 wlis 2 marts sakasacio sasamarTlom gadawyvetileba gamoitana mecis
saapelacio sasamarTlos 1993 wlis 19 da 20 aprilis gadawyvetilebebis (b-n
pradalTan da b-n zelinskisTan mimarTebiT) Sesaxeb sakasacio saCivris
safuZvelze, romelic Seitanes regionis prefeqtma da janmrTelobisa da
socialuri saqmeebis direqtorma, aseve 1993 wlis 21 aprilisa da 6 seqtembris
gadawyvetilebebTan
TanamSromels.
dakavSirebiT,
romlebic
exeboda
mTlianobaSi
`sazogadoebis janmrTelobisa da socialuri keTildReobis Sesaxeb 1994 wlis 18
ianvris aqtis (kanoni #94-34) 85-e muxlis gamoyenebis Sesaxeb:
. . . wlis 18 ianvris aqtis (kanoni #94-34) 85-e muxlis (romelic gamoiyeneba
SeCerebul saqmeebTan, maT Soris sakasacio sasamarTlos mier gansaxilvel
saqmeebTan mimarTebiT) mizania, mxareTa Soris uTanxmoebisas gamoasworos indeqsis
ararseboba da amgvarad SesaZlebeli gaxados premiis odenobis gamoTvla. es
sakanonmdeblo
debuleba,
romlis
gamoyenebis
Sesaxeb
mxareebs
SeeZloT
warmoedginaT mtkicebuleba, ar niSnavs saxelmwifos Carevas saxelmwifosa da
individebs Soris procesis msvlelobisas. igi ar ayenebs kiTxvis niSnis qveS
sasamarTloTa saboloo gadawyvetilebebs da sakonstitucio sabWom igi
konstituciurad gamoacxada. aqedan gamomdinareobs, rom igi ar ewinaaRmdegeba
adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciis me-6 muxlis
pirvel punqts an me-13 muxls.
sasamarTlos mier sakuTari iniciativiT wamoWrili safuZvlis Sesaxeb mxareebs
Seatyobines:
sazogadoebis janmrTelobisa da socialuri keTildReobis Sesaxeb 1994 wlis 18
ianvris aqtis (kanoni #94-43) 85-e muxlis gaTvaliswinebiT,
sasamarTlom miiCnia, rom e.w. specialuri danamati sirTulisaTvis unda
gamoiTvlebodes Tormetjer erTeulis safuZvelze, rogorc es gaTvaliswinebulia wlis SeTanxmebiT, da erTeulis Rirebuleba unda iyos is, rac miRebulia
moqmedi
koleqtiuri
SeTanxmebis
gadaxdebis
dasaTvlelad.
saapelacio
sasamarTlom aRniSna, rom xelSekrulebaSi ar iyo debuleba, romlis Tanaxmadac
arCeuli indeqsis moqmedeba damokidebuli iyo xelSekrulebis dadebisas arsebuli
klasifikaciis
moqmedebaze
da
sxvagvari
gadawyvetilebis
miReba
niSnavs
xelSekrulebisaTvis, romelic sakmarisad naTeli da zusti iyo, axali
debulebebis damatebas da Tavad xelSekrulebis bunebis Secvlas. man aseve
aRniSna, rom SeTanxmeba ar gamoricxavda erTeulis Rirebulebis cvlilebaTa
gaTvaliswinebas rangirebis reorganizaciis Sedegad da rom Sesabamisad erTeulis
Rirebuleba, romelic damtkicda 1963 wlis 10 ivnisisa da 1974 wlis 17 aprilis
xelSekrulebebiT, unda gamoiyenebodes specialuri danamatis Rirebulebis
gamosaTvlelad. man aseve aRniSna, rom specialuri danamatis gamoangariSebis
axali meTodi, romelic miiRes 1963 da 1974 wlebSi ganxorcielebuli
klasifikaciis cvlilebebis Semdeg, ar iyo SeTanxmebuli 1953 wlis 28 martis
SeTanxmebis
yvela
xelmomwerTan
da
vinaidan
arsebuli
indeqsi
kvlav
gamoiyeneboda, ar iyo aucilebeli imis dadgena, arsebobda Tu ara sxva praqtika.
da bolos, sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom 1953 wlis 28 martis SeTanxmeba
koleqtiuri xelSekruleba iyo, romlis kiTxvis niSnis qveS dayeneba SesaZlebeli
iqneboda mxolod misi gadasinjvis an gauqmebis SemTxvevaSi, rac ar momxdara. wlis 18 ianvris aqtis (kanoni #94-43) 58-e punqti awesebs e.w. sirTulisaTvis
specialuri danamatis odenobas yoveli gadaxdis periodisaTvis 3,95-jer erTeulis
RirebulebiT, rogorc es gansazRvrulia 1957 wlis 8 Tebervlis socialuri
uzrunvelyofis organoebis Sesaxeb erovnuli koleqtiuri xelSekrulebis
safuZvelze
dadebuli
gadaxdis
xelSekrulebebis
Sesabamisad.
vinaidan
gasaCivrebuli gadawyvetilebebi awesebs zemoaRniSnuli aqtisgan gansxvavebul
gamoTvlis meTods, es gadawyvetilebebi unda gauqmdes.
axali samoqalaqo kodeqsis 627-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad saqme unda
gadawydes Sesabamisi kanonis wesebis safuZvelze.
am mizezTa gamo:
sakasacio sasamarTlo auqmebs mecis saapelacio sasamarTlos mier am saqmeebze wlis 19, 20 da 21 aprils da 6 seqtembers gamotanil gaadwyvetilebebs, magram
mxolod im nawilSi, sadac saapelacio sasamarTlo acxadebda, rom e.w.
sirTulisaTvis specialuri danamati unda gamoiTvlebodes 12-jer erTeulis
safuZvelze da erTeulis Rirebuleba Seesabameba amJamad moqmedi koleqtiuri
SeTanxmebebiT gansazRvruls;
adgens, rom ar aris aucilebeli saqmis xelaxla mosmena;
adgens, rom specialuri danamatis Rirebuleba unda ganisazRvros yoveli
gadaxdis
periodisaTvis
3,95-jer
erTeulis
RirebulebiT,
rogorc
is
ganisazRvreba im periodisaTvis moqmedi socialuri uzrunvelyofis organoebis
Sesaxeb 1957 wlis 8 Tebervlis koleqtiuri dasaqmebis xelSekrulebis Sesabamisad
dadebuli gadaxdis xelSekrulebebiT;
...~
C. q-n gonzalesTan da sxvebTan dakavSirebuli gadawyvetilebebi
1. kolmaris samewarmeo tribunalis 1991 wlis 2 ivlisis gadawyvetilebebi
37. ganmcxadeblebma 1990 wlis 17 agvistos (q-nma gonzalesma, q-nma marim, q-nma
delakeriem, b-nma Sreiberma, q-nma kernma, b-nma gontiem, q-nma Sreiberma da b-nma
kosutam) da 1990 wlis 28 agvistos (q-nma memetom) mimarTes samewarmeo tribunals wlis SeTanxmebis safuZvelze da iTxovdnen specialuri danamatis
davalianebis gadaxdas da danamatis gamoTvlas 12-jer erTeulis safuZvelze
momavalSic. 1990 wlis 18 dekembers gamarTul samomrigeblo sxdomaze morigeba
ver moxerxda da 1991 wlis 9 aprils saqme gansaxilvelad gadaeca Sesabamis
kolegias.
38. 1991 wlis 2 ivlisis cxra gadawyvetilebaSi kolmaris samewarmeo tribunalma
daakmayofila mosarCeleebis moTxovna Semdeg safuZvelze:
`... 1953 wlis 28 marts xelmowerili xelSekruleba ..., romelmac SemoiRo 12-jer
erTeulis odenobis specialuri danamati sirTulisTvis, kvlav ZalaSia da SeiZina
kanonis Zala. wlis 2 ivniss saministrom daamtkica xelSekruleba.
socialuri
uzrunvelyofis
organoebis
TanamSromelTa
klasifikaciaSi
cvlilebebis Semdeg 1963 da 1974 wlebSi es danamati Seamcira socialuri
uzrunvelyofis samsaxurebis saerTo interesebisa da koordinaciis departamentma.
es departamenti aris sazedamxedvelo organo da igi ar warmoadgenda 1953 wlis
xelSekrulebis
mxares;
man
miiRo
calmxrivi
gadawyvetileba,
romelic
daamtkicebina socialuri uzrunvelyofis regionul ofissa da adgilobrivi
ofisebis sabWoebs.
Sesabamisad,
es
cvlilebebi
ar
aris
savaldebulo
[mosarCeleebisaTvis],
gansakuTrebiT imis gaTvaliswinebiT, rom 1989 wlis 11 Tebervlis weriliT
solidarobis,
janmrTelobisa
da
socialuri
keTildReobis
saministrom
cvlilebisa,
ganacxada, rom xelSekruleba srulad unda Sesruldes.
garda
erTeulis
RirebulebaSi
ganxorcielebuli
calmxrivi
xelmomwer mxareebs ar SeutaniaT cvlilebebi 1953 wlis xelSekrulebaSi.
erovnuli koleqtiuri xelSekrulebis 63-e muxli – me-7 cxrili – iTvaliswinebs:
es xelSekruleba arc erT SemTxvevaSi ar SeiZleba warmoadgendes TanamSromelTa
mier xelmoweris dRisaTvis miRebuli SeRavaTebis Semcirebis safuZvels.~
Sesabamisad, 1953 wlis xelSekruleba gamoiyeneba mTlianad.
...~
2. kolmaris saapelacio sasamarTlos 1995 wlis 18 maisis gadawyvetileba
39. kolmaris CPAM-ma da elzasis regionis prefeqtma, romelTac warmoadgenda
elzasis regionis janmrTelobisa da socialuri saqmeebis direqtori, gaasaCivres
es gadawyvetilebebi 1991 wlis 10 seqtembers.
40. 1994 wlis 12 ivliss kolmaris saapelacio sasamarTlom saqmis ganxilvis
TariRad CaniSna 1994 wlis 18 oqtomberi. 1994 wlis 30 seqtembers, mas Semdeg, rac
apelantebma Seitanes ganacxadi 1994 wlis 18 ianvris aqtis safuZvelze,
mosarCeleebma Seitanes Sepasuxeba.
41. 1995 wlis 18 maisis xuT gadawyvetilebaSi kolmaris saapelacio sasamarTlom
gamoitana gadawyvetileba mosarCeleTa winaaRmdeg Semdeg safuZvelze:
`... [1994 wlis 18 ianvris aqtis (kanoni #94-43) 85-e muxlis] Sesabamisad
gasaCivrebuli gadawyvetileba unda gauqmdes, vinaidan sarCeli exeba periods 1983
wlis Semdeg. ...~
3. sakasacio sasamarTlos 1996 wlis 18 ivnisis gadawyvetileba
42. 1995 wlis 13 da 17 ivliss mosarCeleebma sakasacio saCivari Seitanes sakasacio
sasamarTloSi. maT sruli saCivari Seitanes 1995 wlis 13 oqtombers da damatebiTi
saCivari 1996 wlis 10 Tebervals. Sepasuxeba Seitanes 1995 wlis 22 dekembers. 1996
wlis 1 Tebervals arCeulma momxsenebelma mosamarTlem angariSi waradgina 1996
wlis 16 Tebervals.
43. 1996 wlis 6 maisis mosmenis Semdeg 1996 wlis 18 ivniss sakasacio sasamarTlom
mosarCeleebis sakasacio saCivari miuReblad gamoacxada:
`... im saqmeebSi, romlebSic ar aris aucilebeli, rom mxareebi warmodgenilni
iyvnen saxelmwifo sabWos (Conseil d’Etat) wevris mier da sakasacio sasamarTlos
kolegiis mier, samarTlebriv sakiTxebze saCivari unda waradginos da gadasces
TviT mxarem an misma warmomadgenelma, visac gaaCnia saTanado uflebamosileba.
mxareebis mier Setanili sakasacio saCivari ar Seicavs saCivris safuZvelze
miTiTebas; amgvar informacias Seicavs gancxadeba, romelic daigzavna axali
samoqalaqo saproceso kodeqsis 983-e muxlis Sesabamisad samTvian periodSi, Tumca
igi Seadgina warmomadgenelma, romelsac ar gaaCnda uflebamosilebis
damadasturebeli dokumenti.
Sesabamisad, sakasacio saCivari miuRebelia.~
II. Sesabamisi Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdebloba
A. socuzrunvelyofis organoebis maregulirebeli zogadi principebi
44. janmrTelobis dazRvevis erovnul, regionul da adgilobriv ofisebs akisriaT
sazogadoebis momsaxurebis funqcia (sakonstitucio sabWos gadawyvetileba # 82- DC, 1982 wlis 14 dekemberi) da swored amitom aqvT miniWebuli specialuri
samTavrobo uflebamosilebebi da amave mizezis gamo zedamxedvelobs maT
socuzrunvelyofaze pasuxismgebeli ministri. isini marTaven savaldebulo
socuzrunvelyofis sqemas, gaaCniaT saxelmwifo biujetidan gamocalkevebuli
sakuTari biujeti.
socuzrunvelyofaze pasuxismgebel ministrs akisria maTi zedamxedvelobis
funqcia, raSic mas exmarebian saministros departamentebi, kerZod, centraluri
departamenti da janmrTelobisa da socuzrunvelyofis adgilobrivi regionuli
departamentebi, aseve socialuri saqmeebis erovnuli inspeqtorati. ministrs aseve
warmoadgenen departamentis an regionis prefeqtebi, rogorc pirebi, romlebic
warmoadgenen saxelmwifo xelisuflebas, da mTavrobis delegatebis saxiT premier-
ministris da yoveli ministris uSualo warmomadgenlebi.
zedamxedvelobis funqcia vrceldeba upirveles yovlisa pirebze, iTvaliswinebs
garkveul SemTxvevebSi socuzrunvelyofis ofisebis sabWos daSlas an saqmianobis
SeCerebas, aseTi sabWoebis nebismieri wevris moxsnas an misi gadayenebis moTxovnas,
menejmentis TanamSromelTa daniSvnaze Tanxmobis gamoxatvas an uaris Tqmas, aseve
Sesaferisi kandidatebis siis Sedgenas. zedamxedvelobis funqcia aseve moicavs
gadawyvetilebebsac. saministros departamentebs aqvT uflebamosileba, gaauqmon an
SeaCeron garkveul garemoebebSi adgilobrivi socuzrunvelyofis sabWoebis an
direqtorebis gadawyvetilebebi da winaaRmdegoba gauwion erovnuli organoebis
gadawyvetilebebs. maT unda daamtkicon socuzrunvelyofis ofisebis zogierTi
gadawyvetileba, kerZod, sakonstitucio da saproceduro wesebi da koleqtiuri
xelSekrulebebi TanamSromelTa saqmianobis reglamentirebisa da pensiaze gasvlis
wesebis Sesaxeb.
da bolos, socuzrunvelyofis organoebi arian ekonomikur saqmeTa da finansTa
ministris zedamxedvelobis qveS da maTi monitoringi SeiZleba Caataron
regionulma saxazino oficrebma da saaudito sasamarTlom, aseve sajaro
finansebis inspeqtoratis auditorebma.
B. 1994 wlis 18 ianvris #94-43 kanoni
45. kanonis Sesabamisi debulebis Tanaxmad:
muxli 85
`sawinaaRmdegos Sesaxeb sasamarTlos saboloo arsebiTi gadawyvetilebis
ararsebobis SemTxvevaSi, 1953 wlis 28 martis SeTanxmebiT ba-rinis, ot-rinisa da
mozelis
departamentebis
socialuri
uzrunvelyofis
organoebis
TanamSromelTaTvis SemoRebuli specialuri danamati 1983 wlis 1 dekembridan
dawesdeba 3,95-jer erTeulis RirebulebiT, rogorc is ganisazRvreba gadaxdis
xelSekrulebebiT, da gadaixdeba weliwadSi 12-jer. es debuleba gamoiyeneba
miuxedavad
nebismieri
sawinaaRmdego
individualuri
Tu
koleqtiuri
xelSekrulebisa, romelic 85-e muxlis amoqmedebisaTvis kvlav ZalaSia. amave
periodidan wliuri saSobao premia gaizrdeba imgvarad, rom aisaxos dekembris
Tvis specialuri danamati.~
procedura komisiis winaSe
46. b-nma zelinskim da b-nma pradalma komisias mimarTes 1995 wlis 5 ivliss; q-nma
gonzalesma – 1996 wlis 16 agvistos; q-nma marim, q-nma delakeriem, b-nma Sreiberma,
q-nma kernma, b-nma gontiem, q-nma Sreiberma, q-nma memetom da b-nma kosutam – 1996
wlis 9 seqtembers. ganmcxadeblebi asaCivrebdnen konvenciis me-6 muxlis pirveli
punqtis da me-13 muxlis darRvevas.
47. 1996 wlis 26 noembers komisiam b-ni zelinskisa da b-ni pradalis ganacxadi
(#24846/94) dasaSvebad miiCnia. 1997 wlis 22 oqtombers komisiam q-ni gonzalesisa da
sxvebis
ganacxadebic
(##34165/96-34173/96)
dasaSvebad
miiCnia
procesis
samarTlianobasa da xangrZlivobasTan mimarTebiT, xolo sxva nawilebTan
mimarTebiT – dauSveblad. 1997 wlis 3 seqtembris da 1998 wlis 21 oqtombris
angariSebSi (konvenciis adre moqmedi 31-e muxli) komisiam erTxmad miiCnia, rom
dairRva konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti procesis samarTlianobasTan
dakavSirebiT da ar iyo aucilebeli saqmis ganxilva konvenciis me-13 muxlTan
mimarTebiT; q-ni gonzalesis, q-ni maris, q-ni delakeries, b-ni Sreiberis, q-ni
kernis, b-ni gonties, q-ni Sreiberis, q-ni memetosa da b-ni kosutas SemTxvevaSi aseve
dairRva konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti procesis xangrZlivobasTan
mimarTebiT. komisiis mosazrebis sruli teqsti am gadawyvetilebas Tan aqvs
darTuli5.
sasamarTlosaTvis wardgenili saboloo poziciebi
48. sasamarTlosaTvis wardgenil memorandumSi (axsna-ganmartebaSi) mTavrobam
sTxova sasamarTlos, daedgina, rom axali aqtis debulebebis gamoyeneba
ganmcxadebelTa mieré Setanil saqmeze, romelTa ganxilvac im momentisaTvis
droebiT SeCerebuli iyo, ar warmoadgenda konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis
da me-13 muxlis darRvevas.
49. ganmcxadeblebi sTxovdnen sasamarTlos, daedgina, rom dairRva konvenciis me-6
muxlis pirveli punqti da maTTvis konvenciis 41-e muxlis Sesabamisad mieniWebina
samarTliani dakmayofileba.
samarTali
I. konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis savaraudo darRveva procesis
samarTlianobasTan dakavSirebiT
50. ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom 1994 wlis 18 ianvris aqtis (kanoni #94-43)
miRebam gamoiwvia konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis darRveva. am muxlis
Tanaxmad:
`samoqalaqo uflebaTa da movaleobaTa gansazRvrisas ... yvelas aqvs... gonivrul
vadaSi misi saqmis samarTliani ... ganxilvis ufleba ... sasamarTlos mier.
51. ganmcxadeblebma aRniSnes, rom mas Semdeg, rac sakasacio sasamarTlo ar
daeTanxma msgavs saqmeebze gamotanil gadawyvetilebebs, bezansonis saapelacio
sasamarTlo, xelaxla ixilavda ra am saqmeebs sakasacio sasamarTlos
gadawyvetilebaSi miTiTebul sakiTxebTan dakavSirebiT, daadgina, rom specialuri
danamatis gamoangariSeba unda momxdariyo minimaluri xelfasis 6,1055%-is
safuZvelze; amasTan, saapelacio sasamarTlom daniSna damatebiTi mosmena, raTa
ganxorcielebuliyo saTanado gaangariSeba (ix. punqtebi 21-22). am gadawyvetilebis
gamotanamde b-ni zelinskisa da b-ni pradalis sasargeblod ukve gamotanili iyo
kidev ufro xelsayreli gadawyvetileba, vinaidan mecis saapelacio sasamarTlom
specialuri danamatis Rirebulebad daadgina 12-jer erTeuli (ix. punqti 33).
ganmcxadebelTa sasargeblo gadawyvetilebebi gamoitanes gansaxilveli aqtis
miRebamde. ganmcxadeblebs miaCniaT, rom aqtis miRebas Sedegad mohyva, sul mcire,
saqmis Sedegebis Secvla saxelmwifos sasargeblod.
ganmcxadeblebi ar daeTanxmnen mosazrebas, rom aqtis miRebis mizani iyo
momavalSi winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis miRebis Tavidan acileba. pirvel
rigSi maT aRniSnes, rom franguli samarTlis Tanaxmad, saqmis faqtobriv mxares
swavlobs pirveli instanciisa da saapelacio sasamarTlo, xolo sakasacio
sasamarTlo ixilavs mxolod samarTlebriv sakiTxebs. Sesabamisad, sasamarTlo
sistemis damaxasiaTebeli niSani iyo is, rom erTi da imave saqmis ganxilvisas
sxvadasxva sasamarTlos SeiZleboda gansxvavebulad Seefasebina `faqtobrivi
garemoebebi~. aseTi gansxvavebebi TavisTavad ar amarTlebs kanonmdeblis mxridan
Carevas. meore, mocemul saqmeze ar arsebobda aseTi riski. saqme Seexeboda
eqskluziur danamats sami departamentis TanamSromlebisaTvis; Sesabamisad,
mxolod bezansonisa da mecis saapelacio sasamarTloebs gaaCndaT Cveulebrivi
iurisdiqcia saqmeebis gansaxilvelad. 1992 wlis 22 aprilis gadawyvetilebis
Semdeg saqme gansaxilvelad gadaeca sakasacio sasamarTlos, romelmac gaauqma
gadawyvetilebebi da daadgina, rom saqme xelaxla unda moesmina isev meore
saapelacio sasamarTlos, kerZod, bezansonis saapelacio sasamarTlos (ix. zemoT,
punqti 19).
rac Seexeba sakanonmdeblo Carevis saWiroebas socuzrunvelyofis sqemebis
stabilurobis SesanarCuneblad, ganmcxadeblebma ganacxades, rom saqme exeboda
mxolod sami departamentis TanamSromlebs da, Sesabamisad, Tanxa metismetad
mcire iyo socuzrunvelyofis mTlian biujetTan SedarebiT.
ganmcxadebelTa azriT, am SemTxvevaSi usargeblo iyo saqmeze The National & Provincial
Building Society, Leeds Permanent Building Society and Yorkshire Building Society v. the United Kingdom
(1997 wlis 23 oqtombris gadawyvetileba, Reports of Judgments and Decisions 1997-VII)
miTiTeba. mocemul saqmeSi ganmcxadeblebi ar cdilobdnen, esargeblaT SecdomiT,
romelic ewinaaRmdegeboda kanonmdebelTa nebas, aramed isini cdilobdnen,
daedginaT damqiravebelTa da daqiravebulTa neba koleqtiuri xelSekrulebis
dadebis momentisaTvis, saidanac gamomdinareobda sadavo uflebebi. kanonis
pirdapiri
mizani
iyo,
xeli
SeeSala
xelSekrulebis
mxareTa
nebis
ganxorcielebisaTvis saxelmwifosTvis xelsayreli mdgomareobis SeqmniT. amasTan
dakavSirebiT ganmcxadeblebma miuTiTes saqmeze Papageorgiou v. Greece (1997 wlis 22
oqtomberi, Reports 1997-VI). erTaderTi da, rogorc aRmoCnda, realuri safrTxe
saxelmwifosaTvis iyo is, rom SeiZleboda sasamarTlos ar gaeziarebina misi
pozicia. ukuqceviTi Zalis mqone sakanonmdeblo aqtis miRebis mTavari mizani is
iyo, rom saxelmwifos pretenzias upiratesi Zala hqonoda, miuxedavad imisa, Tu ra
daadgina sasamarTlom. sakasacio sasamarTloc da kolmaris saapelacio
sasamarTloc iZulebulni iyvnen, gamoeyenebinaT aqtis debulebebi q-ni gonzalesis,
q-ni maris, q-ni delakeries, b-ni Sreiberis, q-ni kernis, b-ni gonties, q-ni Sreiberis,
q-ni memetosa da b-ni kosutas saqmis ganxilvisas.
52. sakanonmdeblo debulebaTa ukuqceviT ZalasTan dakavSirebiT mTavrobam
upirveles yovlisa aRniSna, rom orsafexuriani gamokvleva uzrunvelyofs
samarTlebriv Tanamimdevrulobas, rac sasamarTlos procesis mniSvnelovani
elementia. pirveli gamokvleva Catarda sakonstitucio sabWos mier aRniSnuli
debulebebis ganxilvisas. sabWom ar ganixila debulebaTa Sesabamisoba adamianis
uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciasTan; unda aRiniSnos, rom
sakonstitucio sabWos precedentuli samarTali araerT sakiTxTan mimarTebiT
srul SesabamisobaSia evropuli sasamarTlos praqtikasTan. sakonstitucio sabWo
gansakuTrebuli sifrTxiliT ekideboda im kanonebis gamoyenebis Zalian viwrod
ganmartebas, romelTa mizani iyo arsebuli praqtikis kanonier CarCoSi moqceva (lois
de validation). sabWom gansazRvra, rom sami kriteriumi unda dakmayofildes, raTa
aseTi kanoni konstituciuri iyos. kanonmdebloba SeiZleba iyos mxolod
prevenciuli; sakanonmdeblo aqti ar unda ewinaaRmdegebodes princips, rom
sisxlissamarTlebriv normas ara aqvs ukuqceviTi Zala; kanonmdebeli unda Caerios
mxolod saerTo interesis safuZvelze. meore gamokvleva Caatares Cveulebrivma
sasamarTloebma
axali
kanonmdeblobis
SeCerebul
saqmeebze
gamoyenebisas.
arsebuli praqtikis dakanonebis mizniT kanonebi ZiriTadad gamoicemoda
administraciuli samarTlis sferoSi; swored amitom aris sakasacio sasamarTlos
praqtika esoden mwiri am sakiTxTan mimarTebiT. Tumca sasamarTlos araerTi
gadawyvetileba arsebobda normatiuli aqtis ukuqceviTi Zalisa da ganmartebis
Sesaxeb. sasamarTloebi SezRudulad iyenebdnen aseT kanonebs mimdinare saqmeebze,
vinaidan isini [kanonebi] ar SeiZleba pirvelad gamoiyenos sakasacio sasamarTlom
da ar SeiZleba maT safuZvelze gadawyvetilebis gauqmeba, Tu am ukanasknelis
gasaCivreba Cveulebrivi wesiT SeuZlebelia.
53. mTavrobas miaCnda, rom ganmcxadeblebs ar SeeZloT kanonmdeblis mier
aRniSnuli debulebebis miRebis gasaCivreba. konvenciis 34-e muxli krZalavs actio
popularis gancxadebis Setanas da 1994 wlis 18 ianvars miRebuli aqtis 85-e muxli
dakavSirebuli iyo mxareTa Tanasworobis sakiTxTan. Sesabamisad, problema
arsebobda kanonis saqmis garemoebebTan gamoyenebasTan mimarTebiT.
mTavrobis gancxadebis Tanaxmad, gansaxilveli debulebebi miiRes saerTo
interesis safuZvelze da maT `kanonieri mizani~ gaaCnda. pirvel rigSi, mizani iyo
momavalSi winaaRmdegobrivi sasamarTlo gadawyvetilebebis gamotanis Tavidan
acileba. 1992 wlis 22 aprilis sam gadawyvetilebaSi sakasacio sasamarTlom miiRo
logikuri gadawyvetileba, rom danamatis gamoangariSebis indeqsi aRar arsebobda;
am gadawyvetilebis Sedegad dabali instanciis sasamarTloebs SeiZleboda mieRoT
winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebi, vinaidan saqmeebi sam sxvadasxva saapelacio
sasamarTlos unda ganexila. bezansonis, kolmarisa da mecis saapelacio
sasamarTloebma saqmeebi erTmaneTisagan gansxvavebulad gadawyvites (ix. zemoT,
punqtebi 16, 20, 21, 35 da 41). aseTi gansxvavebuli gadawyvetilebebis miReba
mosalodnelia momavalSic. meores mxriv, mTavrobam ganacxada, rom aucilebeli
iyo socuzrunvelyofis sqemebis finansuri mdgradobisTvis safrTxis Tavidan
acileba, rac aRniSna kidec sakonstitucio sabWom. garda amisa, sasamarTlos
qmedebas SeiZleboda safrTxe Seeqmna socuzrunvelyofis sajaro samsaxuris
arsebobisaTvis.
TanamSromelTa
xarjebis
uecari
zrda
gamoiwvevda
socuzrunvelyofis sistemaSi dazRveul pirTaTvis gadasaxdelad asignebuli
Tanxebis odenobis Semcirebas, vinaidan kanonis miRebis momentisaTvis 9 000
TanamSromlidan 5 000 TanamSromelma sarCeli Seitana sasamarTloSi. Tu es
sarCelebi dakmayofildeboda, maSin am organoebis biujeti Semcirdeboda
daaxloebiT 350 000 000 frankiT. Sesabamisad, 1994 wlis 18 ianvris aqtis miRebis
safuZveli iyo saerTo interesi (ix. gadawyvetileba saqmeze The National & Provincial
Building Society, Leeds Permanent Building Society and Yorkshire Building Society).
54. mTavrobis azriT, xelisuflebis keTilsindisiereba ar iyo sadavo. aqtis
miRebis mizani iyo ara specialuri danamatis dausabuTebeli Semcireba, aramed
specialuri danamatis fiqsirebulad gansazRvra TanamSromelTa SemosavlebSi.
amisaTvis kanonSemoqmedma gaiziara kolmaris saapelacio sasamarTlos mier
gamoyenebuli gza (ix. zemoT, punqti 20). kanonmdeblis ganzraxva Zalian martivi
iyo: momxdariyo gadasvla gamoangariSebis im meTodze, rac gaTvaliswinebuli iyo
gadaxdis Tavdapirveli xelSekrulebiT. garda amisa, papageorgius saqmisagan (ix.
zemoT miTiTebuli gadawyvetileba) gansxvavebiT, 1994 wlis 18 ianvris aqtis 85-e
muxlsa da aqtis danarCen debulebebs Soris kavSiri aSkarad daadgina da
daadastura sakonstitucio sabWos gadawyvetilebam. mTavrobam aseve miiCnia, rom
mocemuli saqme aseve unda ganvasxvavoT saqmisgan Stran Greek Refineries and Stratis
Andreadis v. Greece (1994 wlis 9 dekembris gadawyvetileba, Series A #301-B).
garda amisa, mTavrobas miaCnda, rom arsebobda `marTlzomieri proporciuli
damokidebuleba~ kanonSemoqmedis mizansa da mis mier gamoyenebul saSualebebs
Soris. pirvel rigSi, sakasacio sasamarTlos ar SeeZlo, erTiani gadawyvetileba
daekisrebina sxvadasxva saapelacio sasamarTloebisaTvis, radgan misi saqmea
mxolod saqmis samarTlebrivi da ara faqtobrivi mxaris ganxilva. vinaidan manamde
arsebul saqmeebSi sakasacio sasamarTlom daadgina, rom xelSekrulebis dadebisas
mxareTa ganzraxvis garkveva an praqtikis SeTanxmeba faqtobrivi mxare iyo,
Sesabamisad, kanonmdeblis Careva, raTa qveyanaSi damkvidrebuliyo specialuri
danamatis gamoTvlis erTiani meTodi, aucilebeli iyo. meores mxriv, es saqme
dakavSirebulia saqmesTn National & Provincial Building Society, Leeds Permanent Building Society
and Yorkshire Building Society (ix. zemoT miTiTebuli gadawyvetileba): zogierTma
profkavSirma mogvianebiT daiwyo `teqnikuri xarvezidan~ gamomdinare sargeblis
miReba koleqtiuri xelSekrulebis kanonieri moqmedebis dawyebidan ramdenime
weliwadSi.
Sesabamisad,
SeuZlebelia,
ganmcxadeblebma
ar
icodnen,
rom
xelisufleba ar dauSvebs, rom `teqnikurma xarvezma~ safrTxe Seuqmnas
socuzrunvelyofis sqemebs. mTavrobam aseve aRniSna, rom saxelmwifom, romelsac
specifikuri adgili ekava am davaSi, ar mimarTa dainteresebuli mxaris
gansaxilvel kanonmdeblobas (intuitu personae), rogorc saberZneTi iyo braldebuli
amis gakeTebaSi saqmeSi Stran Greek Refineries and Stratis Andreadis (ix. zemoT miTiTebuli
gadawyvetileba). ganmcxadeblebi ar iyvnen saxelmwifo moxeleebi, maTi saqmianoba
xvdeboda kerZo samarTlis moqmedebis sferoSi da isini dasaqmebulni iyvnen
adgilobrivi
socuzrunvelyofis
ofisebSi,
romelTac
gaaCniaT
finansuri
avtonomia. swored amitom iurisdiqcia am saqmeze gaaCnda Cveulebriv da ara
administraciul sasamarTlos. Sesabamisad, sasamarTlo procesSi saxelmwifo iyo
mxare Zalian arapirdapiri saxiT, rogorc socuzrunvelyofis ofisebis `mcveli~
da socuzrunvelyofis sqemebis saerTo interesebidan gamomdinare. da bolos,
mTavrobam miiCnia, rom sakanonmdeblo aqtis farglebi SeZlebisdagvarad viwro
iyo. saqmeSi Stran Greek Refineries and Stratis Andreadis (ix. zemoT miTiTebuli
gadawyvetileba) arsebuli poziciisgan gansxvavebiT, aqtis mizani ar yofila,
CaSliliyo SeCerebuli saqmeebi, vinaidan naTlad iyo miTiTebuli, rom aqtis
moqmedebis sferos scildeboda sasamarTloTa is gadawyvetilebebi arsebiT
sakiTxebze, romlebic sabolood Sevida ZalaSi.
55. rac Seexeba davis gadasaWrelad axali kanonis gamoyenebis Sedegebs, mTavrobam
miiCnia, rom mocemuli saqmis garemoebebi gansxvavdeboda saqmeebSi National &
Provincial Building Society, Leeds Permanent Building Society and Yorkshire Building Society, Stran Greek
Refineries and Stratis Andreadis and Papageorgiou miTiTebuli garemoebebisagan (ix.
zemoxsenebuli gadawyvetilebebi).
mecis saapelacio sasamarTlom gamoitana b-ni zelinskisa da b-ni pradalis
sasargeblo gadawyvetileba, Tumca misi dasabuTeba ewinaaRmdegeboda sakasacio
sasamarTlos mosazrebas, romelmac CaTvala, rom indeqsi aRar arsebobda (ix.
zemoT, punqtebi 18 da 35). samarTalwarmoebis Sedegi Sesabamisad iyo bevrad ufro
sadavo, vidre adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos mier aqamde ganxilul
saqmeebSi. mTavrobam aRniSna, rom axali kanonis retrospeqtiuli gamoyeneba
SeCerebuli saqmeebis mimarT Seesabameboda konvencias, Tu jer ar iyo gamotanili
gadawyvetileba, romlis gasaCivreba aRar SeiZleba Cveulebrivi proceduris
gamoyenebiT.
mecis
saapelacio
sasamarTlos
ukve
gamotanili
hqonda
gadawyvetileba b-ni zelinskisa da b-ni pradalis sasargeblod maSin, rodesac
axali kanoni SeviZa ZalaSi. miuxedavad amisa, sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom
ar arsebobda axali kanonis gamoyenebis xelisSemSleli garemoebebi, vinaidan
aqtis mizani iyo indeqsis gaqrobis Sedegad Seqmnili situaciis gamosworeba.
rac Seexeba q-n gonzaless, q-n maris, q-n delakeries, b-n Sreibers, q-n kerns, b-n
gonties, q-n Sreibers, q-n memetos da b-n kosutas, mTavrobam ganacxada, rom
kolmaris saapelacio sasamarTlos 1991 wlis
ivlisis gadawyvetilebis
gasaCivreba SeiZleboda, isini gasaCivrebuli iyo maTi SeCerebis moTxovniT.
Sesabamisad, ganmcxadeblebis sasargeblod gamotanili gadawyvetileba arc
saboloo iyo da arc aRsrulebas eqvemdebareboda. SeuZlebeli iyo [praqtikis]
kanonierad gadaqcevis mizniT miRebuli aqtis miReba imgvarad, rom mas gavlena ar
moexdina mimdinare saqmeebze, miuxedavad imisa, ganxilvis ra etapze iyvnen isini.
Tu aqtis gamoyeneba ar moxdeboda mimdinare saqmeebTan mimarTebiT, maSin aqtis
arseboba mniSvnelobas dakargavda da gamoiwvevda diskriminaciul midgomas im
pirTa mimarT, romelTac ukve Setanili hqondaT sarCeli, maT Soris im pirTa
mimarTac,
visac
kanonis
miRebis
momentisaTvis
ar
hqonda
mimarTuli
sasamarTlosaTvis da momavalSi sarCelis Setanis SemTxvevaSi aqti maT winaaRmdeg
iqneboda gamoyenebuli. mTavrobam aRniSna, rom sakanonmdeblo aqts ar hqonia
araproporciuli Sedegi ganmcxadeblebTan mimarTebiT, vinaidan marTalia, aqti
savaldebulod Sesasrulebeli iyo kolmaris saapelacio sasamarTlosaTvis, ar
unda daviviwyoT, rom imave sasamarTlom 1993 wlis 23 seqtembers miiRo
gadawyvetileba, romelSic sasamarTlom igive pozicia daiWira, rac 1994 wlis 18
ianvris aqtma (ix. zemoT, punqti 20).
56. komisiam miiCnia, rom 1974 wlis 18 ianvris aqtma Zalze martivad daakanona
saxelmwifos pozicia mis winaaRmdeg Setanil saqmeebSi, romlebic jer kidev ar
iyo dasrulebuli. komisiam aRniSna, rom saxelmwifos pozicia uaryves saqmis
ganmxilvelma sasamarTloebma, romlebic upiratesobas ganmcxadebelTa pozicias
aniWebdnen. man aseve miiCnia, rom sakanonmdeblo aqtma Secvala gadawyvetilebebi
erTxel da samudamod da ganamtkica mTavrobis pozicia, vinaidan aqti pirdapir
iTvaliswinebda mis ukuqceviT moqmedebas. mas Semdeg, rac sakonstitucio sabWom
daadastura
aqtis
Sesabamisoba
konstituciasTan,
sakasacio
sasamarTlos
gadawyvetileba gardauvali gaxda. rac Seexeba kolmaris saapelacio sasamarTlos wlis 23 seqtembris gadawyvetilebebis Sedegad Camoyalibebul `praqtikas~,
romelic gansaxilveli aqtis debulebebis analogiurad udgeboda Seqmnil
situacias, komisiam miiCnia, rom, miuxedavad amisa, saxelmwifo ar Tavisufldeboda
valdebulebisagan,
ar
Careuliyo
sasamarTlos
gansaxilveli
saqmeebis
msvlelobaSi gadawyvetilebaze gavlenis moxdenis mizniT.
Sesabamisad, komisiam daaskvna, rom saxelmwifo motyuebiT Caeria im saqmis
msvlelobaSi, romlis Sedegi naTeli iyo, romlis mxaresac igi warmoadgenda da
romelic arsebiTad gadawyvetili iyo [saxelmwifos] winaaRmdeg.
57. sasamarTlom kidev erTxel aRniSna, rom kanonmdebels aqvs uflebamosileba,
samoqalaqo samarTlis sferoSi miiRos ukuqceviTi Zalis mqone debulebebi,
romlebic aregulirebs kanonidan gamomdinare uflebebs, Tumca me-6 muxliT
ganmtkicebuli samarTliani sasamarTlos ufleba gamoricxavs kanonmdeblis
mxridan nebismier Carevas, garda imisa, romelic xdeba namdvilad saerTo
interesis mizniT
–
samarTalwarmoebaSi, romlis mizania davis Taobaze
sasamarTlos gadawyvetilebis dadgena (ix. zemoT miTiTebuli gadawyvetilebebi
saqmeebze Stran Greek Refineries and Stratis Andreadis, punqti 49; Papageorgiou, punqti 37; da
National & Provincial Building Society, Leeds Permanent Building Society and Yorkshire Building Society,
punqti 112).
58. mocemul saqmeSi, zemoaRniSnuli saqmeebis msgavsad, sasamarTlos ar SeuZlia
ganixilos 1994 wlis 18 ianvris aqtis (kanoni #94-43) 85-e muxlis Sinaarsis gavlena
(efeqti) misi miRebis meTodsa da droSi moqmedebasTan erTad.
aqtis 85-e muxli pirdapir gamoricxavda moqmedebis sferodan im gadawyvetilebebs,
romlebic
ukve
ZalaSi
Sevida,
Tumca
gansazRvravda
Cveulebrivi
sasamarTloebisaTvis gadacemuli msgavsi saqmeebis pirobebs da Tanac ukuqceviTi
ZaliT,
xelSekrulebebis
momentisaTvis (ix. zemoT, punqti 45).
`miuxedavad
amis
sawinaaRmdego
koleqtiuri
ZalaSia
an
individualuri
gamoqveynebis
debulebebisa,
romlebic
aqtis
meores
mxriv,
85-e
muxli
iyo
`sazogadoebis
janmrTelobisa
da
socuzrunvelyofis~ Sesaxeb aqtis nawili (ix. zemoT, punqti 23). mimdinareobda am
aqtis saparlamento ganxilva da mxolod bezansonis saapelacio sasamarTlos 1993
wlis 13 oqtombris gadawyvetilebis Semdeg Sevida cvlileba specialuri
danamatis Sesaxeb.
da bolos, 85-e muxlma Zalze martivad daakanona procesis dros saxelmwifos
mier gamoxatuli pozicia. sasamarTlo aRniSnavs, rom saqmis faqtobrivi
garemoebebis
ganmxilveli
sasamarTloebis
gadawyvetilebaTa
rom mecis
umravlesoba
saapelacio
ganmcxadebelTa
sasargeblod
iyo. aRsaniSnavia,
sasamarTlom saqme gadawyvita Tavidan bolomde socuzrunvelyofis ofisebis
TanamSromelTa sasargeblod (ix. zemoT, punqti 35), kolmaris saapelacio
sasamarTlom ki, kolmaris samewarmeo tribunalisgan gansxvavebiT, uaryo
sarCelebi (ix. punqtebi 20, 38 da 41). amasTan, gansakuTrebiT unda aRiniSnos
bezansonis saapelacio sasamarTlos specialuri roli, vinaidan man xelaxla
ganixila saqme sakasacio sasamarTlos 1992 wlis 22 aprilis gadawyvetilebebis
Semdeg (ix. zemoT, punqtebi 19 da 12). bezansonis saapelacio sasamarTlos unda
gadaewyvita
dava
faqtobriv
garemoebebTan
dakavSirebiT
TviT
sakasacio
sasamarTlos mier manamde Camoyalibebul samarTlebriv CarCoebSi (ix. zemoT,
punqtebi 18 da 19). mihyveboda ra zedmiwevniT sakasacio sasamarTlos 1992 wlis 22
aprilis gadawyvetilebebSi gansazRvrul sakiTxebs, bezansonis saapelacio
sasamarTlom daadgina, rom ar Camoyalibebula aranairi praqtika da uaryo
saxelmwifos mier SeTavazebuli meTodi. man daadgina axali indeqsi da neba
darTo socuzrunvelyofis organoebis zogierT TanamSromels, ganmeorebiT
Seetana sarCeli; saapelacio sasamarTlom ganacxada, rom specialuri danamatis
gamoangariSeba unda moxdes minimaluri xelfasis 6,1055%-is safuZvelze, vinaidan
es
procenti
Seesabameboda
specialuri
danamatis
odenobas,
romelic
gamoiTvleboda 1953 wels arsebuli erTeulis Tormetze gamravlebiT. es
gadawyvetileba sakiTxs naTels hfenda, amave dros, ar gascilda sakasacio
sasamarTlos mier dadgenil farglebs da ganmcxadebelTaTvis sasargeblo iyo,
vinaidan aseTi gadawyvetilebis Sedegad TiTqmis gaormagda socuzrunvelyofis
organoebis mier faqtobrivad gadaxdili danamati; man ganamtkica, agreTve,
mosarCeleebis ufleba, moeTxovaT ramdenime wlis gamavlobaSi gansxvavebis saxiT
dagrovili davalianebis gadaxda (ix. zemoT, punqtebi 21-22).
59. sasamarTlo ver xsnis, Tu ratom iyo aucilebeli sakanonmdeblo Careva
winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis arsebobisas, rodesac procesi jer kidev ar
iyo dasrulebuli. igi miiCnevs, rom aseTi gansxvavebebi damaxasiaTebelia
safrangeTis
msgavsi
sasamarTlo
mqone
sistemebisaTvis,
pirveli
romlebic
da
eyrdnoba
teritoriuli
iurisdiqciis
instanciisa
saapelacio
sasamarTloebis qsels. vinaidan sakasacio sasamarTlos roli swored isaa, rom
gadaWras winaaRmdegobani qveda instanciis sasamarTloebis gadawyvetilebebs
Soris, rTulia imis gansazRvra, Tu ra gadawyvetilebas miaRwevda igi [sakasacio
sasamarTlo] arsebuli winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis arsebobisas im
SemTxvevaSi, Tu parlamenti ar miiRebda 1994 wlis 18 ianvris aqts.
sasamarTlos azriT, saqmis garemoebebi ar iZleva saSualebas, vamtkicoT, rom
kanonmdeblis Careva winaswarganWvretadi iyo; piriqiT, isini ganamtkiceben
mosazrebas, rom Tavdapirveli mizani Selaxuli iyo (ix. zemoT miTiTebuli
gadawyvetileba saqmeze The National & Provincial Building Society, Leeds Permanent Building
Society and Yorkshire Building Society, gv. 2362-63, punqtebi 110-12), vinaidan dava Seexeboda im
xelSekrulebis
gamoyenebas,
romelic
saTanado
procedurebis
Sesabamisad
ganixiles da miiRes dainteresebulma damqiraveblebma da profkavSirebma.
sasamarTlo miiCnevs, rom saxelmwifos winaSe wamoWrili finansuri safrTxe (ix.
zemoT, punqti 53), rac sakonstitucio sabWom pirdapir aRniSna gadawyvetilebis
dasabuTebisas (ix. zemoT, punqti 26), ver amarTlebs kanonmdeblis mier davis
gadaWris mizniT koleqtiuri xelSekrulebis mxareebis Secvlas. amasTan
dakavSirebiT sasamarTlom aRniSna, rom mTavrobis gancxadebis Tanaxmad, Tu
Setanili
sarCelebi
dakmayofildeboda,
socuzrunvelyofis
organoebi
dakargavdnen 350 000 000 franks, Tumca mas ar warmoudgenia SedarebiTi monacemebi,
kerZod, 9 000 TanamSromlis mTliani xarji da elzas-mozelis socuzrunvelyofis
organoebSi jandacvaze danaxarjebis detalebi.
85-e
muxlis
miRebam
arsebiTad
gadawyvita
dava.
Sidasaxelmwifoebrivi
sasamarTloebis mier am debulebis gamoyenebam, gansakuTrebiT ki sakasacio
sasamarTlos 1995 wlis 2 martis gadawyvetilebebSi, uazrobad aqcia procesis
gagrZeleba.
komisiis msgavsad, sasamarTlo miiCnevs, rom sakonstitucio sabWos gadawyvetileba
ar aris sakmarisi imis dasadgenad, namdvilad Seesabameba Tu ara 1994 wlis 18
ianvris aqtis 85-e muxli konvencias (ix. zemoT, punqti 26).
zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT sasamarTlo miiCnevs, rom ar SeiZleba
gansxvavebis daweseba im pirebs, romelTa saqmeze gadawyvetilebac ukve ZalaSi
Sevida, da im pirebs Soris, romelTa saqmeze gadawyvetileba ZalaSi jer ar
Sesula.
60. rac Seexeba mTavrobis gancxadebas, rom es ar yofila dava ganmcxadeblebsa da
saxelmwifos Soris (ix. zemoT, punqti 54), vinaidan socuzrunvelyofis organoebi
kerZo samarTlis safuZvelze Seqmnili iuridiuli pirebia, sasamarTlo aRniSnavs,
rom socuzrunvelyofis organoebi axorcieleben sajaro samsaxuris funqcias da
eqvemdebarebian socuzrunvelyofaze pasuxismgebeli ministris da ekonomikur
saqmeTa da finansTa ministris zedamxedvelobas. garda imisa, rom axorcielebda
mniSvnelovan zedamxedvelobas, maT Soris zedamxedvelobas TanamSromelTa
sxvadasxva kategoriis Sesaxeb xelSekrulebebisa (ix. zemoT, punqti 44),
sasamarTlo aRniSnavs, rom prefeqti – saxelmwifos warmomadgeneli departamentSi
an regionSi – an socialuri saqmeebisa da janmrTelobis regionuli departamenti,
romelic
iyo
zedamxedvelobis
departamentis
teritoriuli
departamenti,
sistematurad iyvnen CarTulni procesis msvlelobaSi, rogorc mxareebi,
mosarCeleebisa da maT damqiraveblebs Soris mimdinare davisas. franguli sistema,
romelSic
Sedis
sazogadoebis
momsaxurebis
marTva,
gaaCnia
specialuri
samTavrobo uflebamosileba da eqvemdebareba saministros zedamxedvelobas, aris
evropis sabWos wevri saxelmwifos rolisa da valdebulebebis gamoxatuleba misi
mosaxleobis
socialuri
keTildReobis
miznebisaTvis,
rac
SeiZleba
gamomdinareobdes evropis socialuri qartiidan. Sesabamisad, SeuZlebelia, ar
davaskvnaT, rom kanonmdebeli Caeria saqmeSi maSin, rodesac saxelmwifo iyo
mimdinare procesis monawile.
61. Sesabamisad, dairRva konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti samarTlian
sasamarTlosTan dakavSirebiT.
ii. konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis savaraudo darRveva procesis
xangrZlivobasTan dakavSirebiT
62. q-ni gonzalesi, q-ni mari, q-ni delakerie, b-ni Sreiberi, q-ni kerni, b-ni gontie,
q-ni Sreiberi, q-ni memeto da b-ni kosuta amtkicebdnen, rom procesi ar Catarda
gonivrul vadaSi, rogorc amas iTvaliswinebs konvenciis me-6 muxlis pirveli
punqti.
63. komisiam gaiziara ganmcxadeblebis mosazreba, Tumca mTavroba acxadebda, rom
saqmis garemoebebidan ar gamomdinareobda aRniSnuli muxlis darRveva.
A. dro, romelic mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli
64. sasamarTlo miiCnevs, rom konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtiT
gaTvaliswinebuli `gonivruli vadis~ gamosaTvleli periodi gamoiTvleba 1990
wlis 17 da 28 agvistodan – kolmaris samewarmeo tribunalSi sarCelebis Setanis
dRidan (ix. zemoT, punqti 37) da dasrulda 1996 wlis 18 ivniss sakasacio
sasamarTlos gadawyvetilebis gamotaniT (ix. zemoT, punqti 43). Sesabamisad,
procesi gagrZelda daaxloebiT 5 weli da 10 Tve.
B. procesis xangrZlivobis gonivruloba
65. procesis xangrZlivobis gonivruloba unda Sefasdes saqmis garemoebebisa da
sasamarTlos
precedentul
samarTalSi
Camoyalibebuli
kriteriumebis
gaTvaliswinebiT; gansakuTrebuli yuradReba unda mieqces saqmis sirTules da
mosarCeleebisa da Sesabamisi saxelisuflebo organos qmedebas (ix. 1991 wlis 20
Tebervlis gadawyvetileba saqmezeThe Vernillo v. France, seria A, # 198, gv. 12-13, punqti
30).
1. poziciebi sasamarTlos winaSe
66. ganmcxadeblebi miiCneven, rom kolmaris saapelacio sasamarTloSi mimdinare
oTxwliani procesi, aseve daaxloebiT erTi weli saqmis ganxilva pirveli
instanciis sasamarTloSi da sakasacio sasamarTloSi saqmis ganxilvis periodi
gadametebulia. maTi ganmartebiT, saqme ar iyo rTuli da arc imis mtkiceba
SeiZleba, rom maT daigvianes poziciebis wardgena, vinaidan amas gavlena ar
mouxdenia winaswar CaniSnuli sxdomebis TariRebze meore da mesame instanciebSi.
saqmis mosmena daniSna saapelacio sasamarTlom da am gadawyvetilebis safuZvelze
gansazRvres mxareebma maTi momavali qmedebebis ganrigi. TariRis daniSvnisaTvis
ar iyo aucilebeli mxareTa mier werilobiTi dokumentebis winaswar wardgena,
vinaidan sasamarTlo saqmes ganixilavda saapelacio saCivris safuZvelze da
procesi zepiri iyo. ganmcxadeblebma aRniSnes, rom am saqmeze saapelacio saCivari
Seitanes 1991 wlis 10 seqtembers, magram mxolod 1994 wlis 12 ivliss dainiSna
procesis Catarebis TariRi _ 1994 wlis 18 oqtomberi (ix. zemoT, punqti 40).
Sesabamisad, mxareTa poziciebis Setanas azri hqonda mxolod 1994 wlis 12 ivliss;
apelantebis mier wardgenili gancxadebebi eyrdnoboda 1994 wlis 18 ianvris aqts.
ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom Tu saapelacio sasamarTlo mecis saapelacio
sasamarTlos msgavsad ar moicdida, sanam aqts miiRebdnen, aqtis miRebis
momentisaTvis ukve gamotanili iqneboda sasamarTlos kanonier ZalaSi myofi
gadawyvetileba, romlis aRsruleba SesaZlebeli iqneboda. amitom ganmcxadeblebma
ganacxades, rom procesis gadametebuli xangrZlivobis Sedegad SesaZlebeli gaxda wlis 18 ianvris aqtis maT winaaRmdeg gamoyeneba.
67. mTavroba ar daeTanxma aseT analizs. man miiCnia, rom sasamarTloTa
gansxvavebuli gadawyvetilebebis arsebobis gaTvaliswinebiT SeiZleba miviCnioT,
rom saqme namdvilad rTuli iyo. sakasacio sasamarTlos gadawyvetileba ar hqonda
gamotanili, rodesac kolmaris samewarmeo tribunalma gamoitana gadawyvetileba wlis 2 ivliss (ix. zemoT, punqti 38). mxareebis mieré wamoWrili yvela sakiTxi
droebiT SeCerebuli iyo.
rac Seexeba ganmcxadebelTa qmedebas, mTavrobam ganacxada, rom samoqalaqo
saqmeebSi mxareTa qmedeba gansakuTrebiT mniSvnelovania; procesis Catarebis
iniciativa swored maTzea damokidebuli. ganmcxadebelTa warmomadgenels ar
warudgenia axsna-ganmarteba 1994 wlis 30 seqtembramde, anu procesis dawyebidan
sami wlis Semdeg (ix. zemoT, punqti 40). procesis xangrZlivoba pirvel
instanciaSi sruliad gonivruli iyo da sakasacio sasamarTloc gansakuTrebuli
gulmodginebiT moqmedebda. saapelacio etapze procesis gaWimvaze pasuxismgebloba
ganmcxadeblebs ekisrebaT.
68. komisiam miiCnia, rom procesi met-naklebad rTuli iyo; rac Seexeba mxareTa
qmedebebs, procesis xangrZlivoba ar iyo gonivruli; yuradReba unda mieqces imas,
rom garkveul periodebSi SeiniSneboda aqtiurobis Seneleba, razec, komisiis
azriT, xelisuflebas ekisreboda pasuxismgebloba.
2. sasamarTlos Sefaseba
(a) saqmis sirTule
69. sasamarTlo miiCnevs, rom sasamarTlos mier gansaxilveli saqmis arsebiTi
mxare namdvilad rTuli iyo, rasac adasturebda sakasacio sasamarTlos 1992 wlis aprilis gadawyvetilebac (ix. zemoT, punqti 18).
(b) ganmcxadebelTa qmedebebi
70. sasamarTlo ar miiCnevs, rom ganmcxadeblebi pasuxismgebelni iyvnen procesis
gawelvaze. kerZod, ganmcxadebelTa mier saapelacio saCivris Setanis dRes gavlena
ar mouxdenia kolmaris saapelacio sasamarTlos mier procesis dagegmvaze (ix.
zemoT, punqti 40).
(c) sasamarTlo xelisuflebis qmedebani
71. sasamarTlo adgens, rom kolmaris saapelacio sasamarTloSi procesis
xangrZlivoba iyo sami weli, rva Tve da rva dRe. miuxedavad imisa, rom saapelacio
saCivari Seitanes 1991 wlis 10 seqtembers (ix. zemoT, punqti 39), saapelacio
sasamarTlom ar daniSna mosmenis dRe 1994 wlis 12 ivlisamde, anu TiTqmis sami
weli (ix. zemoT, punqti 40). sasamarTlos azriT, aseTi dagvianebis damarwmunebeli
axsna-ganmarteba
aravis
warmoudgenia.
kolmaris
saapelacio
sasamarTlom
specialur danamatTan dakavSirebiT gadawyvetileba gamoitana 1993 wlis 23
seqtembris gadawyvetilebiT (ix. zemoT, punqti 20), anu aRniSnul saqmeze
saapelacio saCivris Setanidan daaxloebiT ori wlis Semdeg. amasTan, kolmaris
saapelacio sasamarTlos gadawyvetileba gamotanili iqna 1995 wlis 18 maiss (ix.
zemoT, punqti 41), anu 1994 wlis 18 ianvris aqtis miRebidan daaxloebiT
weliwadnaxevarSi.
(d) daskvna
72. yvela mtkicebulebis ganxilvis Sedegad sasamarTlo miiCnevs, rom dairRva me-6
muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli `gonivruli vada~.
Sesabamisad,
dairRva
konvenciis
me-6
muxlis
pirveli
punqti
procesis
xangrZlivobasTan mimarTebiT.
III. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva
73. ganmcxadeblebi miiCneven, rom 1994 wlis 18 ianvris aqtis (kanoni 94-43) 85-e
muxlis miRebiT dairRva konvenciis me-13 muxli, romelic iTvaliswinebs:
`yvelas,
visac
daerRva
am
konvenciiT
gaTvaliswinebuli
uflebebi
da
Tavisuflebebi, unda hqondes samarTlebrivi dacvis efeqtiani saSualeba erovnuli
xelisuflebisagan, Tundac es darRveva Caidinos pirma, romelic samsaxurebriv
uflebamosilebas axorcielebda.~
74. zemoT, 61-e punqtSi Camoyalibebuli daskvnebis gaTvaliswinebiT sasamarTlo ar
miiCnevs aucileblad gadawyvetilebis gamotanas aRniSnul sakiTxze.
IV. konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba
75. konvenciis 41-e muxli iTvaliswinebs:
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi
maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod
nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi,
sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs.~
A. ziani
76. ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom maT ganicades materialuri ziani im Tanxis
saxiT, romelsac miiRebdnen, parlaments rom ar mieRo 1994 wlis 18 ianvris kanoni.
b-ni zelinski da b-ni pradali TavianT materialur zians afasebdnen TiToeuli 47 frangul frankad da ar mouTxoviaT raime aramaterialuri ziani. q-ni
gonzalesi, q-ni mari, q-ni delakerie, b-ni Sreiberi, q-ni kerni, b-ni gontie, q-ni
Sreiberi, q-ni memeto da b-ni kosuta TiToeuli moiTxovda 21 343 franks
specialuri danamatis 5 wlis gadaxdasTan dakavSirebiT 1990 wlis 17 agvistodan
da 22 257 franks – 1990 wlis 18 agvistodan 1995 wlis 30 noembramde gadasaxdeli
specialuri danamatis dasafarad da kidev 15 000 franks kanoniT dadgenili
procentis saxiT. maT procesis gawelviT gamowveuli aramaterialuri zianis
kompensacia Seafases 20 000 frankad da samarTalwarmoebis usamarTlobidan
gamomdinare aramaterialuri zianis kompensacia – 50 000 frankad.
77. mTavrobam ar gamoxata mosazreba.
78. komisiis delegatma isurva, sakiTxi gadawyvetiliyo sasamarTlos mier
diskreciuli uflebamosilebis gamoyenebiT.
79. sasamarTlo aRniSnavs, rom samarTliani anazRaureba ganmcxadeblebs SeiZleba
mieniWoT mxolod imitom, rom maT ver isargebles me-6 muxliT gaTvaliswinebuli
garantiebiT, maT Soris procesis gonivruli xangrZlivobiT q-ni gonzalesis, q-ni
mari, q-ni delakeries, b-ni Sreiberis, q-ni kernis, b-ni gonties, q-ni Sreiberis, q-ni
memetosa da b-ni kosutas SemTxvevaSi. rac Seexeba procesis samarTlianobas,
sasamarTlo miiCnevs aramizanSewonilad, rom ganmcxadeblebma dakarges realuri
SesaZlebloba (ix. 1985 wlis 12 Tebervlis gadawyvetileba saqmeze The Colozza and
Rubinat v. Italy, seria A, # 89, gv. 17, punqti 38). amas unda daematos aramaterialuri
ziani, vinaidan mocemul saqmeSi darRvevis faqtis dadgena ar aris sakmarisi
misagebeli garda b-ni zelinskisa da b-ni pradalisa, romelTac amasTan
dakavSirebiT ganacxadi ar warudgeniaT. 41-e muxlis Sesabamisad samarTlianobis
safuZvelze analizis Sedegad sasamarTlo aniWebs 47 000 franks b-n zelinskisac
da b-n pradalsac da 80 000 franks TiToeuls danarCeni cxra ganmcxadeblidan
nebismier zianTan dakavSirebiT.
B. xarjebi da danaxarjebi
80. yoveli ganmcxadebeli moiTxovda 30 000 franks warmomadgenlobis mizniT
gaweuli xarjebisa da danaxarjebisaTvis.
81. mTavrobam ar gamoxata mosazreba.
82. komisiis delegatma isurva, sakiTxi gadawyvetiliyo sasamarTlos mier
diskreciuli uflebamosilebis gamoyenebiT.
83. b-n zelinskisa da b-n pradals komisiisa da sasamarTlos winaSe erTi da igive
advokati warmoadgenda; rac Seexeba danarCen cxra ganmcxadebels, isini
sargeblobdnen imave advokatis momsaxurebiT mxolod mas Semdeg, rac didma
palatam gadawyvita ori saqmis SeerTeba. Sesabamisad, mis xelT arsebul
informaciaze
dayrdnobiT
da
samarTlianobis
principis
gaTvaliswinebiT
sasamarTlo aniWebs b-n zelinskisa da b-n pradals 30 000 franks komisiisa da
sasamarTlos winaSe procesisaTvis da TiToeuls danarCeni ganmcxadeblebidan 4 franks.
C. sauravi
84. sasamarTlos xelT arsebuli informaciis Tanaxmad, gadawyvetilebis gamotanis
dRes kanoniT gaTvaliswinebuli saprocento ganakveTi safrangeTSi aris 3,47%
weliwadSi.
xsenebulidan gamomdinare sasamarTlo erTxmad
1. adgens, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti sasamarTlo
procesis samarTlianobasTan dakavSirebiT;
2. adgens, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti procesis
xangrZlivobasTan dakavSirebiT q-ni gonzalesis, q-ni maris, q-ni delakeries, b-ni
Sreiberis, q-ni kernis, b-ni gonties, q-ni Sreiberis, q-ni memetosa da b-ni kosutas
mimarT;
3. adgens, rom ar aris aucilebeli gadawyvetilebis gamotana konvenciis me-13
muxlis Sesabamisad warmodgenil saCivarze;
4. adgens:
(a) mopasuxe saxelmwifom sami Tvis vadaSi unda gadauxados 47 000 (ormocdaSvidi
aTasi) franguli franki b-n zelinskisa da b-n pradals materialuri zianisaTvis, 000 (oTxmoci aTasi) franguli franki - q-n gonzaless, q-n maris, q-n delakeries,
b-n Sreibers, q-n kerns, b-n gonties, q-n Sreibers, q-n memetos da b-n kosutas
materialuri da aramaterialuri zianisaTvis, agreTve, 30 000 (ocdaaTi aTasi)
franguli franki b-n zelinskisa da b-n pradals da 4 000 (oTxi aTasi) franguli
franki TiToeuls cxra ganmcxadeblidan xarjebisa da danaxarjebisaTvis;
(b) aRniSnul Tanxebs samTviani vadis gasvlis Semdeg gadaxdis dasrulebamde
daericxeba procenti weliwadSi 3,47%-is odenobiT;
5. uaryofs samarTliani dakmayofilebis Sesaxeb Txovnis darCenil nawils.
Sesrulebulia inglisur da frangul enebze, gacxadebulia Ria mosmenaze
adamianis uflebaTa SenobaSi, strasburgSi, 1999 wlis 28 oqtombers.
lucius vildhaberi,
Tavmjdomare
mo de bor-bukikio,
registratoris moadgile
konvenciis 45-e muxlis me-2 punqtisa da sasamarTlos wesebis Sesabamisad am
gadawyvetilebas Tan erTvis mosamarTle bakes Tanmxvedri mosazreba.
l.v.
m.b.
mosamarTle bakes Tanmxvedri mosazreba
(Targmani)
me xma miveci am gadawyvetlebas, romelic dabalansebul pasuxs iZleva principul
sakiTxze _ Seesabameba Tu ara konvencias kanonebi, romlebic akanonebs arsebul
praqtikas (lois de validation), da Semdeg mkacrad, Tumca logikurad iyenebs am princips
mocemul saqmesTan dakavSirebiT.
1. zogad sakiTxze sasamarTlo konvenciis me-6 muxlis pirvel punqtze dayrdnobiT
ganamtkicebs princips, rom kanonmdebeli ar unda Caerios imgvarad, rom
ukuqceviTi ZaliT gansazRvros an Secvalos samarTlebrivi urTierToba da
gavlena
moaxdinos
davis
Taobaze
sasamarTlo
gadawyvetilebaze;
Tumca
sasamarTlo gamonakliss uSvebs im saqmeebze, sadac aseTi Careva aucilebelia
saerTo interesis gadaudebeli mizeziT. sasamarTlo kidev erTxel adasturebs
Tavissave gadawyvetilebas adrindel saqmeebSi, romlebSic gancxadebuli iyo, rom
kanonmdebeli ar unda Caerios samarTalwarmoebis ganxorcielebaSi (1994 wlis 9
ivnisis gadawyvetileba saqmeze Stran Greek Refineries and Stratis Andreadis v. Greece, seria A
# 301-B, da Papageorgiou v. Greece, 1997 wlis 22 oqtombris gadawyvetileba, Reports of
Judgments and Decisions 1997-VI), aseve im ideas, rom aseTi Careva SeiZleba
gamarTlebuli iyos saerTo interesiT (1997 wlis 23 oqtombris gadawyvetileba
saqmeze National & Provincial Building Society, Leeds Permanent Building Society and Yorkshire Building
Society v. the United Kingdom case, Reports 1997-VII); aseT safuZvels sasamarTlo afasebs
saqmis winaistoriisa da garemoebebis gaTvaliswinebiT da igi SeiZleba miCneuli
iqnes ufro legitimurad da individis uflebebTan SedarebiT upiratesoba
mieniWos.
2. mocemul saqmeSi kanonmdeblis Carevis (1994 wlis 18 ianvris aqtis 85-e muxli)
ZiriTadi, Tu erTaderTi ara, mizezi iyo winaaRmdegobrivi sasamarTlo
precedentebi
faqtobriv
mxareze
kolmarisa
da
bezansonis
saapelacio
sasamarTloebSi; am ukanasknelma gadawyvetileba gamoitana mecis saapelacio
sasamarTlos gadawyvetilebis gauqmebis Semdeg. Cemi azriT, kanonmdeblis CarevaSi
gadamwyveti roli ar Seusrulebia am sasamarTloebis mier gamotanili
gadawyvetilebis Sedegad socuzrunvelyofis organoebze SesaZlo finansuri
valdebulebebis dakisrebas.
rodesac SeuZlebelia, sakasacio sasamarTlom gamoasworos situacia, pirveli
instanciis da saapelacio sasamarTloebis mier gamotanili winaaRmdegobrivi
gadawyvetilebebi
rasakvirvelia
ganacvifrebs,
aRaSfoTebs
an
gaaognebs
sazogadoebas, Tumca es aris sasamarTloebis decentralizebuli sistemis
safasuri; am sistemis uzenaesi zedamxedvelia sakasacio sasamarTlo, romelic
srul Tavisuflebas aniWebs tribunalebsa da saapelacio sasamarTloebs
faqtobrivi garemoebebis Sefasebisas da gadawyvetilebas iRebs mxolod
samarTlebriv sakiTxebze. Sesabamisad, evropuli sasamarTlo ase martivad, anu
racionalurobisa
da
samarTalwarmoebis
ideis
abstraqtuli
gamoyenebis
safuZvelze, ver miiCnevs, rom winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis arseboba aris
saerTo interesis aucilebeli moTxovna, romelsac SeuZlia gaamarTlos
kanonmdeblis mxridan amgvari Careva.
Tumca
SeiZleba
arsebobdes
sruliad
droebiT da
udavo
mizezebi
aseTi
Carevis
sadac
gasamarTleblad
zogierT
geografiul
garemoSi,
winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis Sedegi realobaSi samarTlianobis darRvevaa,
magaliTad, rodesac winaaRmdegobrivi gadawyvetilebebis aRsruleba fizikurad
SeuZlebelia an, Tu mTlianad SeuZlebeli ara, gamoiwvevs mxareTa poziciebSi
aSkara uTanasworobas.
es saqme swored aseTi magaliTia. 1988 wels elzas-mozelis socuzrunvelyofis
adgilobriv
organoTa
TanamSromlebma
gaasaCivres
ramdenime
samewarmeo
sasamarTlos winaSe meTodi, romelsac samsaxurebi iyenebdnen 15 wlis
ganmavlobaSi 1953 wlis xelSekrulebiT SemoRebuli specialuri danamatis
dasaTvlelad. 1992 wlis aprilSi sakasacio sasamarTlom gaauqma mecis saapelacio
sasamarTlos gadawyvetileba zogierT am saqmesTan dakavSirebiT, miiCnia ra, rom wlis xelSekruleba aRar gamoiyeneboda Tavdapirveli formiT, da daadgina,
rom saqme xelaxla unda ganixilos saapelacio sasamarTlom imis gadasawyvetad,
arsebobda Tu ara dadgenili praqtika (socuzrunvelyofis organoebis mier didi
xnis ganmavlobaSi gamoTvlis am meTodis gamoyenebiT) da Tu aseTi praqtika ar
arsebobda, maSin gamoTvlis meTodis dasadgenad. 1993 wlis seqtemberSi kolmaris
saapelacio sasamarTlom daadgina, rom arsebobda praqtika, romlis mixedviTac
socuzrunvelyofis ofisebi ixdidnen danamats, Tumca oqtomberSi bezansonis
saapelacio sasamarTlom daadgina amis sawinaaRmdego, anu rom ar iyo
Camoyalibebuli aranairi praqtika, da gansazRvra gamoTvlis axali meTodi;
Sesabamisad, gamotanili iqna ori gadawyvetileba, romelTa gasaCivreba SeiZleboda
da romlebic sxvadasxvanairad afasebdnen erTsa da imave faqts, anu arsebobda Tu
ara praqtika. am etapze, ra Tqma unda, arsebobda gaumarTlebeli araTanaswori
mdgomareoba elzas-mozelis socuzrunvelyofis organoTa TanamSromlebs Soris
danamatTan dakavSirebiT imis mixedviT, maT saqmes bezansonis saapelacio
sasamarTlo ganixilavda Tu kolmaris saapelacio sasamarTlo. rogor unda
gamoeyenebinaT
socuzrunvelyofis
organoebs
aseTi
gansxvavebuli
gadawyvetilebebi praqtikaSi?
warmoadgenda es situacia 1993 wlis Semodgomaze saerTo interesis gadaudebel
safuZvels kanonmdeblis CarevisaTvis? Cemi azriT, es ase iqneboda, kanonmdebeli
rom erTaderTi yofiliyo, visac SeeZlo situaciis gamosworeba; Tumca mxareebs
kvlav SeeZloT sakasacio sasamarTlosaTvis mimarTva swored winaaRmdegobrivi
gadawyvetilebebis arsebobis gamo. Sesabamisad, sirTulis gadalaxva sasamarTlos
meSveobiT SesaZlebeli iyo, rac gamoasworebda samarTlianobis darRvevas. swored
am mizezis gamo iyo, rom 1993 wlis Semodgomaze mecisa da kolmaris
sasamarTloebis
mier
gamotanili
winaaRmdegobrivi
gadawyvetilebebi
ar
warmoadgenda sakmaris mizezs kanonmdeblis CarevisaTvis; amasTan, unda gvaxsovdes,
rom miuxedavad aseTi dabneulobisa, TviT winaaRmdegoba gadawyvetilebebs Soris
ar iwvevda finansur sirTuleebs socuzrunvelyofis organoebisaTvis.
registratoris SeniSvnebi
1-2.me-11 oqmi da sasamarTlos wesebi ZalaSi Sevida 1998 wlis 1 noembers.
3. mas Semdeg, rac ZalaSi Sevida me-11 oqmi, romelmac Sesworebebi Seitana me-19
muxlSi, sasamarTlo mudmiv safuZvelze funqcionirebs.
4. registratoris SeniSvna. sasamarTlos A wesebi gamoiyeneba sasamarTlos mier
miTiTebuli yvela saqmis mimarT me-9 oqmis ZalaSi Sesvlamde (1994 wlis 1
oqtomberi), xolo amis Semdeg 1998 wlis 1 oqtombramde mxolod im saqmeebis
mimarT, romlebic Seexeba oqmis arawevr saxelmwifoebs.
5. registratoris SeniSvna. praqtikuli mizezebis gamo es danarTebi gamoqveyndeba
mxolod
gadawyvetilebis
saboloo
dabeWdil
variantSi
(sasamarTlos
gadawyvetilebebis oficialur JurnalSi), Tumca komisiis angariSebis miReba
SesaZlebelia registratorisagan.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 29.07.2026. · Źródło