25347/19;39784/20;44876/20;54827/20;2992/21;14641/21;14889/21;18901/21;22869/21;24656/21;26959/21;28878/21;29447/21;40094/21;44169/21;60803/21;260/22;1777/22;13169/22

WyrokETPCz2023-11-30ECLI:CE:ECHR:2023:1130JUD002534719

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nadmierna długość postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego z art. 13 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał, odwołując się do swojego ugruntowanego orzecznictwa, w tym sprawy Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, ocenił czas trwania postępowań karnych w świetle kryteriów takich jak złożoność sprawy, zachowanie stron i organów oraz znaczenie przedmiotu sporu. Stwierdził, że w niniejszych sprawach całkowity czas trwania postępowań krajowych był nadmierny i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”. Ponadto Trybunał uznał, że skarżący nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym w odniesieniu do zarzutów dotyczących przewlekłości, co doprowadziło do stwierdzenia naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
Stan faktyczny
Skarżący, których lista znajduje się w załączonej tabeli, byli stronami postępowań karnych w Polsce, które trwały od kilku do ponad dwudziestu lat. W wielu przypadkach postępowania te były nadal w toku w momencie składania skarg do Trybunału. Skarżący podnosili, że czas trwania tych postępowań był nadmierny, a także, że nie mieli dostępu do skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w celu zaradzenia tej przewlekłości.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: decyduje o połączeniu skarg; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji; orzeka, że pozwane państwo winno uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem zadośćuczynienia, wraz z odsetkami.

Pełny tekst orzeczenia

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC       SEKCJA PIERWSZA SPRAWA TRELA I INNI przeciwko POLSCE (Skargi nr 25347/19 i 18 innych – zob. wykaz w załączniku)         WYROK   STRASBURG 30 listopada 2023 r.   Wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Trela i Inni przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Pierwsza), zasiadając jako komitet w składzie:  Lətif Hüseynov, Przewodniczący,  Krzysztof Wojtyczek,  Ivana Jelić, sędziowie, i Viktoriya Maradudina, pełniąca obowiązki Zastępcy Kanclerza Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2023 r., mając na uwadze decyzję o przyznaniu skarżącemu w sprawie nr 60803/21 anonimowości na podstawie Reguły 47 § 4 Regulaminu Trybunału, wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1.  Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli. 2.  Skargi zakomunikowano rządowi Rzeczypospolitej Polskiej („Rząd”). STAN FAKTYCZNY 3.  Lista skarżących i odpowiednie informacje dotyczące skarg przedstawiono w załączonej tabeli. 4.  Skarżący podnieśli zarzut nadmiernego czasu trwania postępowań karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym. PRAWO POŁĄCZENIE SKARG 5.  Mając na uwadze podobny przedmiot skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozpatrzenie ich łącznie w ramach jednego wyroku. WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG Z LISTY SPRAW NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI 6.  Odnośnie do wszystkich skarg Rząd przedłożył deklaracje jednostronne, które nie stanowiły wystarczającej podstawy, aby stwierdzić, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga od Trybunału dalszego badania sprawy (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw i w związku z tym będzie kontynuował badanie istoty spraw (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zagadnienie wstępne) [WI], nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003-VI). ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST 1 I ART. 13 KONWENCJI 7.  Skarżący zarzucili, że czas trwania przedmiotowych postępowań karnych był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w tym względzie nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym. Skarżący powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji. 8.  Trybunał przypomina, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i w odniesieniu do następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i właściwych organów oraz znaczenia przedmiotu sporu dla skarżących (zob. m.in Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], nr 25444/94, pkt 67, ETPC 1999-II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000-VII). 9.  W wiodącej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, nr 72287/10 i 2 inne, wyrok z 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w związku z czasem trwania postępowania sądowego. 10.  Po przeanalizowaniu wszystkich przedłożonych mu materiałów Trybunał nie znalazł żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów mogących usprawiedliwić całkowity czas trwania postępowań na szczeblu krajowym. Uwzględniając swoje orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał uznaje, że w niniejszej sprawie czas trwania postępowania był nadmierny i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”. 11.  Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym w odniesieniu do tych skarg. 12.  Skargi niniejsze są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI 13.  Uwzględniając dokumenty znajdujące się w posiadaniu Trybunału oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności Rutkowski i Inni, cyt. pow.), Trybunał uznaje za uzasadnione zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli. Z TYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE: decyduje o połączeniu skarg; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące nadmiernej długości postępowania karnego i braku skutecznego środka odwoławczego w tym względzie; orzeka (a)  że pozwane państwo winno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących wskazane w załączonej tabeli kwoty, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; (b)  że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe. Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie 30 listopada 2023 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.    Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov Pełniąca obowiązki Zastępcy Kanclerza Przewodniczący       ZAŁĄCZNIK Wykaz skarg zawierających zarzuty z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji (nadmierny czas trwania postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym) Lp. Skarga nr Data złożenia skargi Imię i nazwisko skarżącego Rok urodzenia   Imię i nazwisko oraz lokalizacja pełnomocnika Początek postępowania Zakończenie postępowania Całkowity czas trwania Ilość instancji Orzeczenie krajowe w przedmiocie skargi na podst. ustawy z 2004 r. Kwota przyznana w systemie krajowym (w złotych polskich) Kwota przyznana z tytułu szkody majątkowej i niemajątkowej oraz kosztów i wydatków skarżącego (w euro)[1]     25347/19 23.11.2019 Janusz TRELA     18.01.1999   w toku   Ponad 24 lata, 8 miesięcy i 19 dni 2 instancje Sąd Apelacyjny w Katowicach, 02.08.2017, sygn. akt II S 35/17, PLN 8 500 15 100     39784/20 27.08.2020 Piotr ORŁOWSKI Lipski Marcin Gdańsk 30.04.2004   16.12.2020 16 lat, 7 miesięcy i 17 dni instancje Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 19.02.2020, sygn. akt II S 52/19 14 300     44876/20 28.09.2020 Arkadiusz ZAWADZKI Lipski Marcin Gdańsk 18.04.2014   w toku   Ponad 9 lat, 5 miesięcy i 22 dni 1 instancja Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 23.09.2020, sygn. akt II S 23/20 7 800     54827/20 27.11.2020 Piotr ZWIERZYŃSKI     13.05.2014   29.09.2020   6 lat, 4 miesiące i 17 dni 1 instancje Sąd Okręgowy w Warszawie, 25.09.2020, sygn. akt IX S 75/20, PLN 4 000 3 000     2992/21 16.12.2020 Wiktor ZGONDEK     27.05.2014   02.12.2021   7 lat, 6 miesięcy i 6 dni 2 instancje Sąd Okręgowy w Warszawie, 06.10.2020, sygn. akt IX S 17/20, PLN 4 000 3 700     14641/21 04.03.2021 Mieczysław OLSZEWSKI Koehler Paweł Katowice 03.04.2009   16.09.2020   11 lat, 5 miesięcy i 14 dni 2 instancje Sąd Apelacyjny w Katowicach, 19.03.2019, sygn. akt II S 19/19, PLN 5 000 6 700     14889/21 18.02.2021 Robert PIETRZAK     06.06.2009   w toku   Ponad 14 lat, 4 miesiące i 4 dni 2 instancje Sąd Okręgowy w Ostrołęce, 03.09.2020, sygn. akt II S 8/20, PLN 4 000 10 800     18901/21 15.03.2021 Sebastian Dariusz JANUCIK     07.05.2014   w toku   Ponad 9 lat, 5 miesięcy i 3 dni 1 instancja Sąd Okręgowy w Warszawie, 08.12.2020, sygn. akt X S 141/20, Sąd Okręgowy w Warszawie, 24.02.2021, sygn. akt IX S 3/21, PLN 5 000 6 700     22869/21 13.08.2021 Jan Arkadiusz TASIOR     15.08.2014   w toku   Ponad 9 lat, 1 miesiąc i 25 dni 2 instancje Sąd Okręgowy w Warszawie, 27.02.2020, sygn. akt X S 5/20, Sąd Apelacyjny w Warszawie, 29.07.2021, sygn. akt II S 44/21 5 200   24656/21 30.04.2021 Krzysztof PRZYSTUPA Błaszczyk Michał Konrad Lublin 26.08.2011   w toku   Ponad 12 lat, 1 miesiąc i 14 dni 2 instancje Sąd Okręgowy w Lublinie, 05.11.2020, sygn. akt V S 12/20, PLN 8 000 7 400   26959/21 12.07.2021 Karol ZALEWSKI     14.09.2012   w toku   Ponad 11 lat i 26 dni 1 instancja Sąd Okręgowy w Warszawie, 22.04.2021, sygn. akt IX S 18/21, PLN 4 500 9 400   28878/21 25.05.2021 Jacek FIEĆKO     06.09.2016   w toku   Ponad 7 lat, 1 miesiąc i 4 dni 1 instancja Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 19.05.2021, sygn. akt II S 43/21 5 200   29447/21 31.05.2021 Adam FEDYCZKOWSKI Gebauer Beata Bielsko-Biała 30.12.2005   03.12.2020   14 lat, 11 miesięcy i 4 dni 2 instancje   Sąd Apelacyjny w Katowicach, 01.03.2017, sygn. akt II S 8/17, PLN 4 500 Sąd Apelacyjny w Katowicach, 19.11.2019, sygn. akt II S 83/19, PLN 2 000 11 600   40094/21 02.08.2021 Zbigniew KRZYWAKOWSKI Lipski Marcin Gdańsk 01.12.2008   06.11.2020   11 lat, 11 miesięcy i 6 dni 1 instancja Sąd Apelacyjny w Krakowie, 11.02.2021, sygn. akt II S 20/20, PLN 2 000 11 300   44169/21 17.08.2021 Eugeniusz MAJZA     12.06.2007   w toku   Ponad 16 lat, 3 miesiące i 28 dni 3 poziomy jurysdykcji Sąd Apelacyjny w Katowicach, 14.11.2018, sygn. akt II S 47/18, PLN 11 000 10 600   60803/21 01.12.2021 P.H.     17.11.2004   25.02.2021   16 lat, 3 miesiące i 9 dni 2 poziomy jurysdykcji Sąd Apelacyjny w Lublinie, 19.05.2021, sygn. akt II S 4/21, PLN 8 000 12 600   260/22 27.11.2021 Mateusz MICHALSKI Cupiał Dawid Warszawa 19.06.2017   w toku   Ponad 6 lat, 3 miesiące i 21 dni 1 poziom jurysdykcji Sąd Okręgowy w Warszawie, 28.05.2021, sygn. akt VI S 69/21, PLN 2 000 3 500   1777/22 20.12.2021 Rafał PILICHOWSKI Cupiał Dawid Warszawa 09.10.2015   w toku   Ponad 8 lat i 1 dzień 1 poziom jurysdykcji Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, 14.07.2021, sygn. akt VI S 74/21 i VI S 75/21, PLN 3 000 5 900   13169/22 25.02.2022 Maciej PODGÓRSKI Czarnecki Karol Warszawa 22.02.2017   w toku   Ponad 6 lat, 7 miesięcy i 18 dni 1 poziom jurysdykcji Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, 04.10.2021, sygn. akt II S 26/21 5 200   [1] Plus wszelkie należne podatki podlegające zapłacie przez skarżących.

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 29.07.2026. · Źródło