25347/19;39784/20;44876/20;54827/20;2992/21;14641/21;14889/21;18901/21;22869/21;24656/21;26959/21;28878/21;29447/21;40094/21;44169/21;60803/21;260/22;1777/22;13169/22
WyrokETPCz2023-11-30ECLI:CE:ECHR:2023:1130JUD002534719
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nadmierna długość postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego z art. 13 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał, odwołując się do swojego ugruntowanego orzecznictwa, w tym sprawy Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, ocenił czas trwania postępowań karnych w świetle kryteriów takich jak złożoność sprawy, zachowanie stron i organów oraz znaczenie przedmiotu sporu. Stwierdził, że w niniejszych sprawach całkowity czas trwania postępowań krajowych był nadmierny i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”. Ponadto Trybunał uznał, że skarżący nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym w odniesieniu do zarzutów dotyczących przewlekłości, co doprowadziło do stwierdzenia naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.Stan faktyczny
Skarżący, których lista znajduje się w załączonej tabeli, byli stronami postępowań karnych w Polsce, które trwały od kilku do ponad dwudziestu lat. W wielu przypadkach postępowania te były nadal w toku w momencie składania skarg do Trybunału. Skarżący podnosili, że czas trwania tych postępowań był nadmierny, a także, że nie mieli dostępu do skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w celu zaradzenia tej przewlekłości.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: decyduje o połączeniu skarg; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji; orzeka, że pozwane państwo winno uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem zadośćuczynienia, wraz z odsetkami.Pełny tekst orzeczenia
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA TRELA I INNI przeciwko POLSCE
(Skargi nr 25347/19 i 18 innych – zob. wykaz w załączniku)
WYROK
STRASBURG
30 listopada 2023 r.
Wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Trela i Inni przeciwko Polsce
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Pierwsza), zasiadając jako komitet w składzie:
Lətif Hüseynov, Przewodniczący,
Krzysztof Wojtyczek,
Ivana Jelić, sędziowie,
i Viktoriya Maradudina, pełniąca obowiązki Zastępcy Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2023 r.,
mając na uwadze decyzję o przyznaniu skarżącemu w sprawie nr 60803/21 anonimowości na podstawie Reguły 47 § 4 Regulaminu Trybunału,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli.
2. Skargi zakomunikowano rządowi Rzeczypospolitej Polskiej („Rząd”).
STAN FAKTYCZNY
3. Lista skarżących i odpowiednie informacje dotyczące skarg przedstawiono w załączonej tabeli.
4. Skarżący podnieśli zarzut nadmiernego czasu trwania postępowań karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym.
PRAWO
POŁĄCZENIE SKARG
5. Mając na uwadze podobny przedmiot skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozpatrzenie ich łącznie w ramach jednego wyroku.
WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG Z LISTY SPRAW NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI
6. Odnośnie do wszystkich skarg Rząd przedłożył deklaracje jednostronne, które nie stanowiły wystarczającej podstawy, aby stwierdzić, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga od Trybunału dalszego badania sprawy (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw i w związku z tym będzie kontynuował badanie istoty spraw (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zagadnienie wstępne) [WI], nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003-VI).
ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST 1 I ART. 13 KONWENCJI
7. Skarżący zarzucili, że czas trwania przedmiotowych postępowań karnych był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w tym względzie nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym. Skarżący powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
8. Trybunał przypomina, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i w odniesieniu do następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i właściwych organów oraz znaczenia przedmiotu sporu dla skarżących (zob. m.in Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], nr 25444/94, pkt 67, ETPC 1999-II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000-VII).
9. W wiodącej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, nr 72287/10 i 2 inne, wyrok z 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w związku z czasem trwania postępowania sądowego.
10. Po przeanalizowaniu wszystkich przedłożonych mu materiałów Trybunał nie znalazł żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów mogących usprawiedliwić całkowity czas trwania postępowań na szczeblu krajowym. Uwzględniając swoje orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał uznaje, że w niniejszej sprawie czas trwania postępowania był nadmierny i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”.
11. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie dysponowali skutecznym środkiem odwoławczym w odniesieniu do tych skarg.
12. Skargi niniejsze są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI
13. Uwzględniając dokumenty znajdujące się w posiadaniu Trybunału oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności Rutkowski i Inni, cyt. pow.), Trybunał uznaje za uzasadnione zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli.
Z TYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE:
decyduje o połączeniu skarg;
oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy spraw;
uznaje skargi za dopuszczalne;
stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące nadmiernej długości postępowania karnego i braku skutecznego środka odwoławczego w tym względzie;
orzeka
(a) że pozwane państwo winno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących wskazane w załączonej tabeli kwoty, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności;
(b) że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie 30 listopada 2023 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov
Pełniąca obowiązki Zastępcy Kanclerza Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK
Wykaz skarg zawierających zarzuty z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji
(nadmierny czas trwania postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)
Lp.
Skarga nr
Data złożenia skargi
Imię i nazwisko skarżącego
Rok urodzenia
Imię
i nazwisko oraz lokalizacja pełnomocnika
Początek postępowania
Zakończenie postępowania
Całkowity czas trwania
Ilość instancji
Orzeczenie krajowe
w przedmiocie skargi
na podst. ustawy z 2004 r.
Kwota przyznana w systemie krajowym
(w złotych polskich)
Kwota przyznana z tytułu szkody majątkowej i niemajątkowej oraz kosztów i wydatków skarżącego
(w euro)[1]
25347/19
23.11.2019
Janusz
TRELA
18.01.1999
w toku
Ponad 24 lata, 8 miesięcy i 19 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Katowicach, 02.08.2017, sygn. akt II S 35/17,
PLN 8 500
15 100
39784/20
27.08.2020
Piotr
ORŁOWSKI Lipski Marcin
Gdańsk
30.04.2004
16.12.2020
16 lat, 7 miesięcy i 17 dni
instancje
Sąd Apelacyjny w Gdańsku,
19.02.2020, sygn. akt II S 52/19
14 300
44876/20
28.09.2020
Arkadiusz ZAWADZKI Lipski Marcin
Gdańsk
18.04.2014
w toku
Ponad 9 lat, 5 miesięcy i 22 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 23.09.2020, sygn. akt II S 23/20
7 800
54827/20
27.11.2020
Piotr ZWIERZYŃSKI
13.05.2014
29.09.2020
6 lat, 4 miesiące i 17 dni
1 instancje
Sąd Okręgowy w Warszawie, 25.09.2020, sygn. akt IX S 75/20,
PLN 4 000
3 000
2992/21
16.12.2020
Wiktor
ZGONDEK
27.05.2014
02.12.2021
7 lat, 6 miesięcy i 6 dni
2 instancje
Sąd Okręgowy w Warszawie, 06.10.2020, sygn. akt IX S 17/20,
PLN 4 000
3 700
14641/21
04.03.2021
Mieczysław OLSZEWSKI Koehler Paweł
Katowice
03.04.2009
16.09.2020
11 lat, 5 miesięcy i 14 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Katowicach, 19.03.2019, sygn. akt II S 19/19,
PLN 5 000
6 700
14889/21
18.02.2021
Robert
PIETRZAK
06.06.2009
w toku
Ponad 14 lat, 4 miesiące i 4 dni
2 instancje
Sąd Okręgowy w Ostrołęce, 03.09.2020, sygn. akt II S 8/20,
PLN 4 000
10 800
18901/21
15.03.2021
Sebastian Dariusz JANUCIK
07.05.2014
w toku
Ponad 9 lat, 5 miesięcy i 3 dni
1 instancja
Sąd Okręgowy w Warszawie, 08.12.2020, sygn. akt X S 141/20,
Sąd Okręgowy w Warszawie, 24.02.2021, sygn. akt IX S 3/21,
PLN 5 000
6 700
22869/21
13.08.2021
Jan Arkadiusz TASIOR
15.08.2014
w toku
Ponad 9 lat, 1 miesiąc i 25 dni
2 instancje
Sąd Okręgowy w Warszawie, 27.02.2020, sygn. akt X S 5/20,
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 29.07.2021, sygn. akt II S 44/21
5 200
24656/21
30.04.2021
Krzysztof PRZYSTUPA Błaszczyk
Michał Konrad
Lublin
26.08.2011
w toku
Ponad 12 lat, 1 miesiąc i 14 dni
2 instancje
Sąd Okręgowy w Lublinie, 05.11.2020, sygn. akt V S 12/20,
PLN 8 000
7 400
26959/21
12.07.2021
Karol
ZALEWSKI
14.09.2012
w toku
Ponad 11 lat i 26 dni
1 instancja
Sąd Okręgowy w Warszawie, 22.04.2021, sygn. akt IX S 18/21,
PLN 4 500
9 400
28878/21
25.05.2021
Jacek
FIEĆKO
06.09.2016
w toku
Ponad 7 lat, 1 miesiąc i 4 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 19.05.2021, sygn. akt II S 43/21
5 200
29447/21
31.05.2021
Adam FEDYCZKOWSKI Gebauer Beata
Bielsko-Biała
30.12.2005
03.12.2020
14 lat, 11 miesięcy i 4 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Katowicach, 01.03.2017, sygn. akt II S 8/17,
PLN 4 500
Sąd Apelacyjny w Katowicach, 19.11.2019, sygn. akt II S 83/19,
PLN 2 000
11 600
40094/21
02.08.2021
Zbigniew KRZYWAKOWSKI Lipski Marcin
Gdańsk
01.12.2008
06.11.2020
11 lat, 11 miesięcy i 6 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Krakowie, 11.02.2021, sygn. akt II S 20/20,
PLN 2 000
11 300
44169/21
17.08.2021
Eugeniusz
MAJZA
12.06.2007
w toku
Ponad 16 lat, 3 miesiące i 28 dni
3 poziomy jurysdykcji
Sąd Apelacyjny w Katowicach, 14.11.2018, sygn. akt II S 47/18,
PLN 11 000
10 600
60803/21
01.12.2021
P.H.
17.11.2004
25.02.2021
16 lat, 3 miesiące i 9 dni
2 poziomy jurysdykcji
Sąd Apelacyjny w Lublinie, 19.05.2021, sygn. akt II S 4/21,
PLN 8 000
12 600
260/22
27.11.2021
Mateusz MICHALSKI Cupiał Dawid
Warszawa
19.06.2017
w toku
Ponad 6 lat, 3 miesiące i 21 dni 1 poziom jurysdykcji
Sąd Okręgowy w Warszawie, 28.05.2021, sygn. akt VI S 69/21,
PLN 2 000
3 500
1777/22
20.12.2021
Rafał PILICHOWSKI Cupiał Dawid
Warszawa
09.10.2015
w toku
Ponad 8 lat i 1 dzień
1 poziom jurysdykcji
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, 14.07.2021, sygn. akt VI S 74/21
i VI S 75/21,
PLN 3 000
5 900
13169/22
25.02.2022
Maciej PODGÓRSKI Czarnecki Karol
Warszawa
22.02.2017
w toku
Ponad 6 lat, 7 miesięcy i 18 dni
1 poziom jurysdykcji
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, 04.10.2021, sygn. akt II S 26/21
5 200
[1] Plus wszelkie należne podatki podlegające zapłacie przez skarżących.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 29.07.2026. · Źródło