26828/03

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   KURT VE FIRAT – TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 26828/03)   KARAR   STRAZBURG   Nisan 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   T.C. vatandaꢀları Fatma Kurt ve Zeynep Fırat (“baꢀvuranlar”) tarafından Türkiye   Cumhuriyeti aleyhine, 28 Nisan 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin   Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi   uyarınca yapılan 26828/03 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.   Baꢀvuranlar, ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından M. Birlik tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar sırasıyla 1921 ve 1926 doğumludurlar ve Gaziantep’te ikamet   etmektedirler.   tarihinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Birecik barajını kurmak amacıyla   Gaziantep Đli Nizip Đlçesi Aꢀağıçardak Köyü’nde baꢀvuranlara ait olan bir arsayı (746 sayılı   arsa) kamulaꢀtırmıꢀtır.   ꢁubat 1999 tarihinde, baꢀvuranlar Nizip Hukuk Mahkemesi’nde ek tazminat   talebiyle dava açmıꢀlardır.   Aralık 1999 tarihinde, Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranlara,   15.748.251.500 Türk Lirası1 ek tazminat ve 28 ꢁubat 1999 tarihinden itibaren iꢀlemek üzere   yasal oranda faiz ödenmesine karar vermiꢀtir.   Haziran 2000 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Aralık 2002 ve 23 Mayıs 2007 tarihlerinde, idare, baꢀvuranlara ek tazminat olarak   faizle birlikte sırasıyla 47.876.259.3852 ve 24.628,81 Yeni Türk Lirası (YTL3)4 ödemiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN VE EK 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN   ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuranlar, taꢀınmazlarının kamulaꢀtırılmasını müteakip ödenmesine karar verilen ek   tazminatın ödenmesindeki gecikmenin ve düꢀük faiz oranlarının maddi kayba uğramalarına   neden olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Baꢀvuranlar, bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 6/1   maddesine ve Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesine dayandırmıꢀlardır.   Đlgili zamanda yaklaꢀık 28.929 Euro karꢀılığı   Đlgili zamanda yaklaꢀık 32.024 Euro karꢀılığı   1 Ocak 2005 tarihinde Yeni Türk Lirası (Yeni Türk Lirası) eski Türk Lirası’nın (TL) yerine geçerek yürürlüğe   girmiꢀtir. 1YTL = 1.000.000 TL   Đlgili zamanda yaklaꢀık 13.867 Euro karꢀılığı   Hükümet, baꢀvuranların, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca olan hukuk   yolunu kullanmayarak iç hukuk yollarını tüketmediklerini belirtmiꢀtir. Hükümet,   baꢀvuranların, 28 Nisan 2003 tarihinde baꢀvuruda bulunduklarını, öte yandan Yargıtay’ın   kararını 26 Haziran 2000 tarihinde verdiğini ve böylece altı ay kuralına uymadıklarını   eklemiꢀtir.   AĐHM, Akkuꢀ – Türkiye kararında (9 Temmuz 1997) benzer ön itirazları reddetmiꢀ   olduğunu gözlemlemiꢀtir. Söz konusu davada aksi yönde bir karar vermek için bir gerekçe   görmemiꢀ ve dolayısıyla Hükümet’in itirazlarını reddetmiꢀtir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da   kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir   niteliktedir.   AĐHM, davanın esasına iliꢀkin olarak, geçmiꢀte benzer davalar incelemiꢀ ve AĐHS’nin   6/1 maddesinin ve Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlalini tespit etmiꢀ olduğunu   kaydetmiꢀtir (bkz., örneğin, Burdov – Rusya, no. 59498/00; Kaçar ve Diğerleri – Türkiye, no.   38323/04, no. 38379/04, 38389/04, no. 38403/04, no. 38423/04, no. 38510/04, 38513/04 ve   no. 38522/04, 22 Temmuz 2008). AĐHM geçmiꢀ davalardaki kararlarından sapmasını   sağlayacak hiçbir hususun mevcut olmadığı görüꢀündedir. AĐHM, yetkililerin ilk ödemeyi   Yargıtay’ın kararından iki yıl beꢀ ay sonra gerçekleꢀtirdiklerini ve ikinci ödemenin söz   konusu karardan yaklaꢀık yedi yıl sonra yapıldığını kaydetmiꢀtir. Sonuç olarak, AĐHM, yerel   mahkemeler tarafından hükmedilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin kamulaꢀtırma   makamına ait olduğunu ve mal sahiplerinin kamulaꢀtırılmıꢀ arsaya ek olarak kayba   uğramalarına neden olduğunu değerlendirmiꢀtir. Bu gecikme ve bir bütün olarak yargılamanın   uzunluğu sonucunda AĐHM, baꢀvuranların, kamu yararının gerektirdikleri ile mülkiyet   hakkına saygının korunması arasında temin edilmesi gereken adil dengeyi bozan, alıꢀılmıꢀın   dıꢀında ve haddinden fazla bir külfete katlanmak zorunda kaldıklarını tespit etmiꢀtir (bkz., M.   Kaplan – Türkiye, no. 29016/04, 9 Aralık 2008).   AĐHM, yukarıda belirtilenler ıꢀığında AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve Ek 1 No.’lu   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği kararını vermiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   Baꢀvuranlar, 17.000 Euro maddi tazminat ve 50.000 Euro manevi tazminat talebinde   bulunmuꢀlardır.   Hükümet, talep edilen miktarlara itiraz etmiꢀtir.   AĐHM, baꢀvuranların Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca olan ꢀikayetlerine   iliꢀkin olarak, yukarıda belirtilen Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanarak ve söz   konusu zamandaki ilgili ekonomik verileri göz önünde bulundurarak, yapılan iki ödemeden   sonra baꢀvuranların kayıplarını 1.100 Euro olarak hesaplamıꢀtır. AĐHM, içtihadı ıꢀığında,   Hükümet tarafından baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak hesaplanan kayıp miktarının ödenmesinin   baꢀvuranların maddi tazminat taleplerini karꢀılayacağını değerlendirmiꢀtir (bkz., diğer   kararların yanı sıra, Basoukou – Yunanistan, no. 3028/03, 21 Nisan 2005; Ahmet Kılıç –   Türkiye, no. 38473/02, 25 Temmuz 2006; Akıncı – Türkiye, no. 12146/02, 8 Nisan 2008;   yukarıda anılan Kaçar ve Diğerleri).   AĐHM, baꢀvuranların, sadece ihlal tespitiyle telafi edilemeyecek ölçüde manevi zarar   görmüꢀ oldukları kanısındadır. Dolayısıyla, AĐHM, dava olaylarını göz önünde bulundurarak   ve hakkaniyet temelinde değerlendirme yaparak, baꢀvuranların her birine 3.000 Euro tazminat   ödenmesine karar vermiꢀtir.   Baꢀvuranlar, ayrıca, AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve giderlerine karꢀılık   6.700 Euro talep etmiꢀlerdir.   Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.   AĐHM, baꢀvuranların dayanak göstermemeleri nedeniyle bu baꢀlık altında tazminat   ödenmemesine karar vermiꢀtir.   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Đç hukukta verilen kararın geç uygulanması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve Ek 1   No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere   Savunmacı Hükümet tarafından aꢀağıdaki tazminat miktarlarının ödenmesine;   (i) maddi tazminat olarak baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 1.100 Euro (bin yüz Euro)   ile birlikte bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi;   (ii) manevi tazminat olarak baꢀvuranların her birine 3.000 Euro (üç bin Euro) ile   birlikte bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi;   b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve   3. paragrafları gereğince 21 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   Françoise Elens-Passos   Katip Yardımcısı   Françoise Tulkens   Baꢀkan   3